MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 4, 5 XÁC ĐỊNH ĐÚNG CHỦ NGỮ, VỊ NGỮ TRONG CÂU Trong phân môn ngữ pháp ở tiểu học, có rất nhiều dạng bài tập yêu cầu xác định chủ ngư õCN, vị ngư õVN củ
Trang 1MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 4, 5 XÁC ĐỊNH ĐÚNG CHỦ NGỮ, VỊ NGỮ TRONG CÂU
Trong phân môn ngữ pháp ở tiểu học, có rất nhiều dạng bài tập yêu cầu xác định chủ ngư õ(CN), vị ngư õ(VN) của câu, một số bài tập xác định rất dễ dàng Song cũng có một số bài tập xác định CN, VN của các câu, HS thường hay nhầm Xin nêu một vài ví dụ sau:
Dạng 1: Em hãy xác định CN, VN của các câu sau:
A/ a1: Những con bông biển trong suốt như thuỷ tinh lăn tròn trên cát
a2: Những con bông biển trong suốt như thuỷ tinh, lăn tròn trên cát
Hai câu trên hoàn toàn giống nhau về câu chữ, HS thường xác định như sau:
BPCN là: “Những con bông biển”
BPVN là: “trong suốt như thuỷ tinh lăn tròn trên cát”
Như vậy đã nhầm: xác định như vậy thì câu a2 đúng còn câu a1 sai Vì bộ phận
“trong suốt như thuỷ tinh” nằm trong BPCN của câu a1, nó có chức năng hạn định CN được gọi là định ngữ Ơû câu a2 thì bộ phận “trong suốt như thuỷ tinh” mới là VN1 Làm cách nào để ta phân biệt được như vậy? Dễ dàng thấy rằng ở câu a1 không có dấu (,) còn câu a2 có dấu (,) Vậy nhờ dấu (,) mà một số bộ phận trong câu thay đổi chức năng ngữ pháp, như là bộ phận “trong suốt như thuỷ tinh” của 2 câu trên
B/ b1: Những con dế bị sặc nước / loạng choạng bò ra khỏi tổ
BPCN BPVN
b2: Những con dế / bị sặc nước, loạng choạng bò ra khỏi tổ
BPCN VN1 VN2
Như vậy, để xác định CN, VN của các bài tập dạng này cần chú ý đến dấu (,) trong câu
Dạng 2: Dùng (/) tách BPCN, BPVN của các câu sau:
1/ a Suối chảy róc rách
b Tiếng suối chảy róc rách
Phần đa HS dùng (/) vạch sau chữ “suối” để tách CN và VN của câu Như vậy, thì câu a đúng còn câu b sai Vì nếu như câu b mà coi BPCN là “tiếng suối” thì không phù hợp với lôgíc, “róc rách” mô phỏng tiếng suối chảy vậy nên câu b phải tách: “tiếng suối chảy / róc rách” mà không tách: “tiếng suối / chảy róc rách” (tiếng suối không thể chảy róc rách)
2/ Sóng / vỗ long bong trên mạn thuyền
CN VN
Tiếng sóng vỗ / long bong trên mạn thuyền
CN VN
Như vậy, việc xác định CN, VN của dạng bài tập này nên căn cứ vào chữ
“tiếng” ở đầu câu, để việc xác định chính xác hơn Nhằm giúp các em học sinh học tốt hơn phân môn ngữ pháp, xin có một vài ý kiến như vậy, rất mong sự bổ sung, góp ý của các bạn đồng nghiệp và các em học sinh