sáng kiến kinh nghiệm về phương pháp dạy học toán lớp 5 theo mô hình vnen trường tiểu Tân Lập BTìm hiểu kĩ đặc điểm và đặc điểm trình độ nhận thức học sinh Nghiên cứu các tài liệu dạy học có liên quan đến từng tiết học dạy học theo nhóm đối tươngChuẩn bị đô dùng day hoc va phuong tien day hocLựa chọn phương pháp va hình thức dạy họcdự kiến hân phôi thơi gian cho từng hoạt độngGiao vien vua la nguoi thay truyen dat kien thuc vua la giao duc dao duc hoc sinh toan dien pham chat nang luc
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TÂN THẠNH
-SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 5B
HỌC TỐT MÔN TOÁN TRONG MÔ HÌNH VNEN
Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC TÂN LẬP B
NĂM HỌC 2017-2018
HỌ VÀ TÊN : VÕ THỊ NGỌC HUỆ ĐƠN VỊ: TRƯỜNG TIỂU HỌC TÂN LẬP B
Trang 2TÂN THẠNH 2017
TRƯỜNG TIỂU HỌC TÂN LẬP B
-oooOooo MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 5
HỌC TỐT MÔN TOÁN TRONG MÔ HÌNH VNEN
Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC TÂN LẬP B
NĂM HỌC 2017-2018
HỌ VÀ TÊN : VÕ THỊ NGỌC HUỆ
ĐƠN VỊ: TRƯỜNG TIỂU HỌC TÂN LẬP B
Trang 3TÂN THẠNH 2017
NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG KHOA HỌC GIÁO DỤC
1.Caáp cơ sở giáo dục:
Tân lập, ngày tháng 11 năm 2017
CT.HĐKHGD
2.Hội đồng khoa học giáo dục huyện:
Tân lập, ngày tháng 11 năm 2017
CT.HĐKHGD
Trang 4PHẦN MỞ ĐẦU
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Dạy học theo mô hình VNEN là mô hình áp dụng lần đầu tiên tại Việt Nam,.chuyển đổi từ dạy học truyền thụ của giáo viên sang tổ chức hoạt động giúp họcsinh tự học, chủ động khám phá kiến thức, nó khác hoàn toàn cách tổ chức dạy họctrước đây Để học sinh tiếp thu tốt nhất lượng kiến thức của bài học thì quá trình tựhọc, tự giáo dục của học sinh giữ vai trò trung tâm, còn giáo viên là người hướngdẫn, đồng hành với học sinh, giúp học sinh tự tìm hiểu kiến thức Mà tiểu học làcấp học nền tảng đặt cơ sở ban đầu cho việc hình thành và phát triển nhân cáchcủa con người, đặt nền móng vững chắc cho giáo dục phổ thông và cho toàn bộ hệthống giáo dục quốc dân Để đạt được mục đích trên, giáo viên giúp các em học tốtcác môn học, học có phương pháp là mục tiêu hàng đầu được đặt ra trong mỗi tiếthọc, giúp cho học sinh phát triển kĩ năng, kĩ xảo, năng lực và tư duy
Mỗi môn học đều góp phần hình thành và phát triển nhân cách cho các em,cung cấp cho các em những tri thức cần thiết để phục vụ cho cuộc sống, học tập vàsinh hoạt, sao cho tốt nhất và có hiệu quả cao
Trong đời sống, môn Toán có vai trò rất quan trọng nó là một môn học rất khó,
có tính liên tục, hệ thống kiến thức dạy học trong các cấp mang tính đồng tâm.Nếu chúng ta không khéo léo trong phương pháp giảng dạy thì sẽ rất khó gây đượchứng thú cho các em có niềm say mê học toán
Trong chương trình Tiểu học nói chung và lớp 5 nói riêng, môn Toán chiếm thờigian rất nhiều Vì vậy việc nâng cao hiệu quả của dạy và học môn Toán là yêu cầucấp thiết hiện nay Là giáo viên đang giảng dạy lớp 5 tôi luôn suy nghĩ và tìm tòihọc hỏi xem phải làm như thế nào để các em có hứng thú yêu thích môn học vừakhó vừa khô khan này
Kiến thức được đưa vào chương trình toán lớp 5 có tính kế thừa và mở rộng củacác lớp dưới ở bậc Tiểu học, là điều cơ bản cần thiết và thường gặp trong đời sốnghàng ngày Dạy học toán lớp 5 là góp phần củng cố kiến thức số đo đại lượng,phép đo đại lượng, các đối tượng hình học và các kiến thức liên quan Qua đó,phát triển năng lực thực hành, tư duy của học sinh Đồng thời dạy toán là mộttrong những biện pháp quan trọng gắn học với hành, gắn kiến thức đã học với đờisống thực tiễn
Trang 5Mặt khác đặc điểm nhận thức của học sinh tiểu học là năng lực phân tích tổnghợp chưa cao, tri giác thường dựa vào hình dạng bên ngoài, nhận thức chủ yếu dựavào cái quan sát được, chưa biết phân tích và nhận ra thuộc tính đặc trưng mà trítưởng tượng của học sinh đã phát triển, nhưng vẫn phụ thuộc vào mô hình mẫu vậtthật, suy luận của học sinh đã phát triển song vẫn còn là một dãy phán đoán, nhiềukhi còn cảm tính
Có thể nói dạy học toán, chủ yếu là dạy các hoạt động thông qua các kĩ nănggiải toán Nhờ đó mà người học được rèn luyện tư duy một cách tích cực, linhhoạt Nó yêu cầu người giải phải huy động toàn bộ các kiến thức, kỹ năng vào cáctình huống khác nhau để giải quyết năng động sáng tạo
Phương pháp dạy học này đã và đang được đông đảo giáo viên tiếp tục nghiêncứu, vận dụng và từng bước hoàn thiện Học sinh cần được đặt trước những tìnhhuống, các bài toán thực tế nhằm rèn khả năng suy nghĩ linh hoạt, sáng tạo, biếtvận dụng những điều đã biết để tìm con đường giải quyết khác nhau, từ đó chọnđược con đường tốt nhất để đi tới kết quả Qua giải một bài toán, học sinh đượcrèn luyện và phát triển tư duy logic, tính chủ động sáng tạo và linh hoạt Nó gópphần rèn tính cẩn thận, chính xác, kiên trì, vượt khó, chủ động sáng tạo cho ngườihọc, từ đó thực hiện tốt ba nhiệm vụ: giáo dưỡng, giáo dục và phát triển
Trong thời đại ngày nay, khi mà khoa học công nghệ ngày càng phát triểnkéo rất nhiều thứ thay đổi trong đó có giáo dục.Giáo dục là bước then chốt tácđộng đến mọi mặt xã hội việc thay đổi hình thức giáo dục để tạo ra một lớp ngườimới năng động, tự tin, làm chủ chính mình, biết hợp tác là một xu thế tất yếu
Trên thế giới việc thay đổi phương thức giáo dục đã diễn ra từ lâu đã manglại nhiều thành công Hình thức giáo dục mới này chuyển từ cách dạy học truyềnthống thầy dạy trò nghe, ghi chép thụ động sang hình thức giáo dục hiện đại tròlàm việc trải nghiệm chiếm lĩnh kiến thức, thầy quan sát giúp đỡ Nổi bật ở hìnhthức dạy học này còn là cách tổ chức chỗ ngồi, học sinh được ngồi theo nhóm,được tự do thảo luận đưa ra ý kiến của mình
Về tới Việt Nam mô hình dạy học mới này có tên gọi VNEN hay mô hình trườngtiểu học mới Việt Nam Mô hình này coi quá trình tự học của học sinh là trung tâmhoạt động giáo dục, giáo viên là người hướng dẫn, đồng hành với học sinh, giúphọc sinh tự tìm hiểu và lĩnh hội kiến thức.Trải qua hơn 2 năm dạy thực nghiệm tôinhận thấy không những phụ huynh mà còn nhiều giáo viên vẫn bỡ ngỡ chưa hiểu
rõ bản chất của việc dạy học này.Và đặc biệt rất khó khăn trong quá trình tổ chứcdạy học môn toán Môn toán là môn học đặc trưng chiếm thời lượng nhiều trongtất cả các giờ học Môn toán đòi hỏi tư duy logic và sự tập trung cao độ.Học sinhgặp nhiều khó khăn trong quá trình trải nghiệm, thực hành, chiếm lĩnh kiến thức
Trang 6Xuất phát từ thực tế này và với mong muốn nâng cao chất lượng dạy học môn toán
cho học sinh tiểu học tôi chọn sáng kiến:“Một số giải pháp giúp học sinh lớp 5B
học tốt môn Toán trong mô hình VNEN” nhằm giúp các em ham thích học môn
toán
Với đề tài này bản thân tôi đã nghiên cứu và áp dụng ở Trường tiểu học TânLập B năm học 2016-2017 đã đem lại kết quả rất khả quan, và tôi tiếp tục áp dụngtrong năm học 2017-2018 với hướng phát huy năng lực học sinh
PHAÀN NỘI DUNG
Trang 7I THỰC TRẠNG ĐỀ TÀI
1.Về phía giáo viên:
Đầu năm học, giáo viên chúng tơi đều được nhà trường tổ chức tập huấnphương pháp dạy học theo mơ hình trường học kiểu mới (mơ hình VNEN) để vậndụng trong quá trình giảng dạy Tuy nhiên trong thời gian đầu, việc vận dụng cịnrất bất cập, lúng túng, chưa cĩ tài liệu hướng dẫn cụ thể vì vậy việc nghiên cứusách Hướng dẫn học, tài liệu giảng dạy để thiết kế phiếu học tập cho mỗi tiết họccịn gặp nhiều khĩ khăn Khi sử dụng mơ hình này cịn bị hạn chế bởi khơng gianchật hẹp của lớp học, bởi thời gian hạn định cho một tiết học, giáo viên phải mấtnhiều thời gian chuẩn bị đồ dùng và thiết kế nhiệm vụ cho nhĩm Do vậy giáo viênngại đổi mới, ngại dạy học theo mơ hình Đơi khi giáo viên cịn tổ chức hoạt độngnhĩm mang tính hình thức, chưa quan tâm sâu sát đến từng đối tượng học sinhtrong khi các em học nhĩm, nhất là học sinh yếu Chưa tổ chức các hoạt động phùhợp với từng nhĩm, từng học sinh một cách cụ thể dẫn đến kết quả chưa cao Bêncạnh đĩ một số giáo viên tổ chức các hoạt động dạy học cịn mang tính rập khuơnchưa cĩ tính chủ động sáng tạo
2.Về phía học sinh:
Trong năm học này học sinh khối 3,4,5 được học theo mơ hình trường họcmới(Vnen) Các em luơn thực hiện theo 10 bước học tập, học theo nhĩm là chínhnên học sinh tự giác, mạnh dạn, biết chia sẻ, phát huy được tính năng động sángtạo Nhờ đĩ mà trong những giờ ngoại khĩa, tiết học thực hành…chúng tơi hướngdẫn các em quan sát mơ hình học tập ở các khối chọn làm thí điểm này nhiều họcsinh đã cĩ ý thức tự giác, mạnh dạn hơn trước, biết chia sẻ, biết cách tổ chức tronghọc nhĩm và bước đầu thực hiện được các bước học tập theo mơ hình mới Thếnhưng trong quá trình giảng dạy tơi thấy nhiều học sinh từ trước khơng được làmquen với cách học này nên cĩ phần bỡ ngỡ Một số học sinh năng lực chỉ đạonhĩm cịn hạn chế thường e dè, chưa mạnh dạn, thiếu tự tin năng lực chỉ đạo chưaquen, chưa thành thạo 10 bước học tập Bên cạnh đĩ tài liệu Hướng dẫn học tậpkhơng cĩ cịn phụ thuộc vào cuốn sách hiện hành bởi vậy cịn gặp nhiều khĩ khăn
Trang 8nhất định Một số học sinh còn hiếu động chưa có lòng kiên trì và quyết tâm cao,thấy khó là các em lùi bước vì khả năng phân tích, tổng hợp đề toán kém Hạn chếtrong việc tìm ra mối quan hệ giữa các dữ kiện của bài toán, tóm tắt bài toán thiếuchính xác Học sinh hoàn thành tốt thì chưa có thói quen tìm nhiều cách giải kháccho một bài toán Một số em do kĩ năng tính toán hoặc giải toán còn hạn chế nênrất sợ học vì vậy việc dạy toán bên cạnh những thành công vẫn còn nhiều hạn chế
Qua hai n m gi ng d y trăm giảng dạy ở trường, tôi theo dõi và ghi chép đã thấy các em ảng dạy ở trường, tôi theo dõi và ghi chép đã thấy các em ạy ở trường, tôi theo dõi và ghi chép đã thấy các em ở trường, tôi theo dõi và ghi chép đã thấy các em ường, tôi theo dõi và ghi chép đã thấy các emng, tôi theo dõi v ghi chép ã th y các emà ghi chép đã thấy các em đã thấy các em ấy các em
h c sinh l m quá ch m, l m ch a à ghi chép đã thấy các em ậm, làm chưa đạt Kết quả cụ thể ở các lớp trong qu¸ tr×nh à ghi chép đã thấy các em ư đã thấy các emạy ở trường, tôi theo dõi và ghi chép đã thấy các emt K t qu c th các l p trong qu¸ tr×nhết quả cụ thể ở các lớp trong qu¸ tr×nh ảng dạy ở trường, tôi theo dõi và ghi chép đã thấy các em ụ thể ở các lớp trong qu¸ tr×nh ể ở các lớp trong qu¸ tr×nh ở trường, tôi theo dõi và ghi chép đã thấy các em ớp trong qu¸ tr×nhnghiªn cøu c¸c em häc môn Toán , t«i kh¶o s¸t lÇn 1
Làm chưađạt
Từ những số liệu ở bảng trên cho thấy :
- Từ năm học 2016-2017 chỉ có 21,4% học sinh làm tốt, 21,4% học sinh làmkhá, 35,8% học sinh làm đạt, 21,4% học sinh làm chưa đạt
- Năm 2017-2018 chỉ có 16,7% học sinh làm tốt, 20,8% học sinh làm khá,29,2% học sinh làm đạt, 33,3% học sinh làm chưa đạt
Như vậy, qua 2 năm học tôi theo dõi, kết quả cho thấy chỉ trên dưới 35% sốhọc sinh làm khá, tốt và số còn lại làm đạt, làm chưa đạt
Qua tìm hiểu thực tế ở lớp và gia đình các em cho thấy nguyên nhân của tìnhhình nêu trên là:
- Trình độ học sinh trong lớp còn chênh lệch nhiều
- Kĩ năng điều hành, tự quản lớp học và ý thức hợp tác nhóm chưa cao, nhịp
độ hoạt động cá nhân chưa đảm bảo
- Phương tiện, đồ dùng cần thiết cho tiết học còn hạn chế
- Phụ huynh học sinh chưa nắm bắt được phương pháp dạy học theo môhình trường học mới
Từ những nguyên nhân trên, bản thân tôi đề ra những giải pháp để khắc phụcnhư sau:
Trang 9- Tìm hiểu kỹ đặc điểm và trình độ nhận thức của học sinh.
- Nghiên cứu các tài liệu dạy học có liên quan đến từng tiết dạy và dạy học
theo nhóm đối tượng
- Chuẩn bị đồ dùng và phương tiện dạy học.
- Lựa chọn phương pháp và hình thức tổ chức dạy học.
- Dự kiến phân phối thời gian cho từng hoạt động
- Hình thành các kĩ năng tính toán cho học sinh.
II CÁC GIẢI PHÁP
Giải pháp 1: Tìm hiểu kỹ đặc điểm và trình độ nhận thức của học sinh
Khi nhận lớp giáo viên phải tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lý và trình độ nhậnthức của học sinh nhưng việc tìm hiểu phải diễn ra trong một quá trình Bởi vậy
Trang 10trong giảng dạy để đạt hiệu quả,bản thân tôi không ngừng phối kết hợp với phụhuynh, gần gũi học sinh, nắm bắt từ phía giáo viên chủ nhiệm năm trước, giáoviên bộ môn để tìm hiểu rõ đặc điểm của từng đối tượng học sinh Trước mỗi tiếtdạy, mỗi lượng kiến thức mới bao giờ tôi cũng phải hiểu rõ về học sinh của mình,đặc điểm trình độ từng đối tượng học sinh Cụ thể các em đã có kĩ năng, kĩ xảotính toán gì và chưa hệ thống tốt ở nhóm kiến thức nào, dạng toán điển hìnhnào Từ đó giáo viên phát huy điểm mạnh và sửa chữa sai lầm của các em Sựhiểu biết này giúp chúng ta xác định tính vừa sức, tính mức độ của nội dung kiếnthức và từ đó nâng dần kĩ năng tính toán cho từng đối tượng học sinh Chẳng hạncác em đặt tính cộng, trừ số thập phân các hàng chưa thẳng cột với nhau nên dấuphẩy chưa thẳng hàng dẫn đến sai kết quả tính Giáo viên cần lưu ý cho học sinhthêm chữ số 0 vào bên phải phần thập phân để các số tham gia vào phép tính cócùng một số chữ số ở phần thập phân
- Nghiên cứu chương trình, tài liệu dạy học và Hướng dẫn học tập Toán 5.
+ Tôi xem lại chương trình cả cấp học và lớp học mà tôi được phân công bắt đầu
từ mục tiêu môn học Đồng thời tìm hiểu trước để nắm toàn bộ nội dung sách giáokhoa, từng chương, từng nhóm kiến thức… khối lớp mà tôi sẽ dạy
Học xong toán 5, HS phải đạt chuẩn kiến thức và kĩ năng về:
+ Khái niệm ban đầu về số thập phân, cộng, trừ, nhân chia số thập phân và tỉ sốphần trăm
+ Nhận biết về biểu đồ hình quạt và ý nghĩa thực tế của nó; biết thu thập và xử líthông tin đơn giản từ một biểu đồ hình quạt
+ Chuyển đổi thành thạo các đơn vị đo từ lớn đến bé từ bé đến lớn của các bảngđơn vị đo độ dài, khối lượng, diện tích, thể tích, thời gian và vận tốc
Trang 11+ Nhận biết đặc điểm, từ đó tính được diện tích các hình tam giác, hình thang.Nhận biết được đường tròn, hình tròn, bán kính, đường kính Từ đó có kĩ năngtính chu vi, diện tích của hình tròn và một tổ hợp hình Biết một số đặc điểm củahình hộp chữ nhật, hình lập phương, hình trụ, hình cầu và có kĩ năng tính diện tíchxung quanh và diện tích toàn phần, thể tích của hình hộp chữ nhật, hình lậpphương.
+ Biết giải và trình bày các bài toán đến bốn bước tính về: Quan hệ tỉ lệ, tỉ sốphần trăm, toán chuyển động đều và bài toán có nội dung hình học
Ngoài việc nghiên cứu sách và tài liệu để giảng dạy tôi kết hợp tham khảonghiên cứu tài liệu Hướng dẫn học Toán 5 để vận dụng tốt trong quá trình dạy họctheo mô hình mới
- Định hướng trong quá trình thiết kế bài dạy:
+ Giáo viên trong vai trò là người tổ chức quá trình hoạt động của học sinh, việcđầu tiên vô cùng quan trọng mà người giáo viên cần làm là thiết kế bài dạy, xácđịnh mục tiêu, Chuẩn kiến thức kỹ năng và điều kiện dạy học để xây dựng nộidung cho học sinh hoạt động Đối với những bài học có liên quan và vận dụng vàothực tế, giáo viên thiết kế phiếu học tập cho học sinh tự liên hệ từ ví dụ và trựctiếp cân, đo, đếm… để thấy được vai trò quan trọng của môn toán trong đời sốngcon người
Ví dụ: Những bài tập nâng dần từ bài dễ đến bài khó, giáo viên chỉ cho học sinh
yếu thực hành bài các em tính toán được Những bài khác cho thảo luận dưới sựhướng dẫn của giáo viên nếu còn thời gian cho các em làm tại lớp hoặc về nhàlàm lại, tiết sau giáo viên kiểm tra
+ Đối với những nhóm có học sinh yếu giáo viên cần xây dựng các phiếu học tậpvới lượng bài tập vừa đủ để học sinh luyện tập và củng cố kiến thức, không nêncho một lượng bài tập quá tải, quá khó để các em nản mà nghĩ mình làm khôngđược
Ví dụ: Việc dạy học phù hợp theo từng nội dung bài học và đối tượng học sinh,
tôi chia theo 3 nhóm đối tượng: làm tốt, làm khá – làm đạt – làm chưa đạt và đặcbiệt quan tâm đến nhóm đối tượng làm đạt – làm chưa đạt Cho các em thảo luận
đi đến thống nhất những dữ liệu cho biết dễ phát hiện và tìm những dữ liệu cầntìm cùng với sự hướng dẫn của giáo viên, xác lập mối liên hệ trong các dữ liệu,cho học sinh nhắc lại công thức áp dụng và đi đến thống nhất lời giải, trình bàybài toán cùng với việc động viên, khuyến kích kịp thời của các bạn và cô giáo