Giáo án vật lý 8

đ-ờng sức từ xuyên qua tiếtdiện S của cuận dây tăng thì dòng điện cảm ứng trong cuận dây có chiều ngợc với chiều dòng điện cảm ứng khi số đờng sức từ xuyên qua tiết diện đó giảm.. Dòng đ

Tiết 37: Dòng điện xoay chiều

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Lớp:

A Mục tiêu:

1 Kiến thức: Nêu đợc sự phụ thuộc của chiều D.Đ cảm ứng vào sự biến đổi số đờng sức từ

xuyên qua tiết diện S của cuận dây Phát biểu đợc đặc điểm của D.ĐXC là dòng điện cảm ứng cóchiều luân phiên thay đổi Bố trí đợc TN tạo ra D.ĐXC trong cuận dây kín theo 2 cách: Cho namchâm quay, hoặc cho cuận dây quay Dùng đèn LED để phát hiện sự đổi chiều của D.Đ Dựa vàoquan sát TN để rút ra điều kiện chung làm xuất hiện D.Đ cảm ứng xoay chiều

2 Kỹ năng: Quan sát và mô tả chính xác hiện tợng xảy ra; Tổng hợp kiến thức cũ.

3 Thái độ: Nghiêm túc, trung thực trong học tập Yêu thích môn học.

B Chuẩn bị:

1 cuận dây kín có 2 đèn LED đấu song song ngợc chiều; 1

NC; 1 mô hình cuận dây quay trong từ trờng

-1 Bộ TN cuận dây kín có 2 đènLED (đấu // ngợc chiều) quay trong

- Mắc (V) 1 chiều vào hai cựcpin, kim vôn kế quay Vậy nếumắc (V) này vào nguồn điện lấy

từ lới điện trong nhà, kim (V) cóquay không? (kim (V) khôngquay) Tại sao kim (V) khôngquay mặc dù vẫn có dòng điện?

Hai dòng điện có giống nhaukhông? Dòng điện lấy từ mạng

điện trong nhà có phải là dòng

điện 1 chiều không? Giới thiệudòng điện mới: Dòng điện xc

đ-ờng sức từ xuyên qua tiết

diện S của cuận dây tăng thì

dòng điện cảm ứng trong

cuận dây có chiều ngợc với

chiều dòng điện cảm ứng khi

số đờng sức từ xuyên qua

tiết diện đó giảm.

+ HDHS tiến hành TN:

- Động tác đa N/c vào ống dây, rút N/c ra khỏi ống dây nhanh và dứt khoát Có phải cứ mắc đèn LED vào nguồn điện là nó phát sáng hay không? Vì sao trong TN lại mắc 2

đèn LED song song và ngợc chiều?

+ Yêu cầu HS trình bầy lập luận, kết hợp hai nhận xét về sự tăng hay giảm của số dờng sức từ qua tiết diến của cuận dây và sự luân phiên bật sáng của 2 đèn LED để rút ra KL

I Chiều của dòng điện cảm ứng

1 Thí nghiệm:

+ Dụng cụ: 1 cuận dây, 2 đầu đợc nối với 2 đèn LED đấu song song ngợc chiều; 1thanh nam châm + Tiến hành - Hiện tợng:

- Đa N/c từ ngoài vào trong cuận dây Đèn xanh sáng

- Kéo N/c từ trong ra ngoài cuận dây Đèn vàng sáng.

+ Nhận xét: DĐ cảm ứng xuất hiện trong 2 trờng hợp trên có chiều ng-

- Trả lời câu hỏi của GV

+ Dòng điện xoay chiều có chiều biến đổi nh thế nào ?

3 Dòng điện xoay chiều:

- Khi liên tục lần lợt đa N/c vào và kéo N/c ra khỏi cuận dây kín thì trong cuận dây suất hiện dòng điện

luân phiên đổi chiều: Dòng điện

xoay chiều.

4 Hoạt động 4: Tìm hiểu

hai cách tạo ra dòng điện

xoay chiều:

- Thảo luận nhóm và nêu

dự đoán: Khi cho N/c quay

thì dòng điện cảm ứng

trong cuận dây có chiều

biến đổi nh thế nào? vì

sao? Tiến hành TN kiểm

tra H33.2

+ Quan sát TN H33.3

Sgk-91 Thảo luận nhóm, phân

tích xem số đờng sức từ

xuyên qua tiết diện S của

cuận dây biến đổi ntn khi

cuận dây quay trong TT

Từ đó nêu lên dự đoán về

chiều của dòng điện cảm

ứng trong cuận dây

- Quan sát GV tiên hành

TN so sánh với dự đoán

- Rút ra KL những cách tạo

ra dòng điện x chiều?

+ Yêu cầu HS trình bầy lập luận

Nêu dự đoán Khi cho N/c quaythì dòng điện cảm ứng trong cuậndây có chiều biến đổi nh thế nào?

- Hiện tợng đó chứng tỏ điều gì?

(dòng điện trong cuân dây luânphiên đổi chiều)

- TN có phù hợp với dự đoánkhông?

+ Yêu cầu HS trình bầy kết luận

và giải thích lại vì sao khi choN/c quay hoặc cho cuận dâyquay thì trong cuận dây lại xuất

II Cách tạo ra dòng điện xoay chiều:

1 Cho nam châm quay trớc cuận dây dẫn kín:

+ Dụng cụ: 1 cuận dây, 2 đầu đợcnối với 2 đèn LED đấu song songngợc chiều; 1thanh nam châm cóthể quay quanh 1 trục

+ Dự đoán:

+ Thí nghiệm kiểm tra:

2 Cho cuận dây dẫn quay trong từ trờng:

+ Dụng cụ: 1 cuận dây có thểquay quanh 1 trục , 2 đầu đợcnối với 2 đèn LED đấu song songngợc chiều; 1thanh nam châm + Dự đoán:

+ Thí nghiệm kiểm tra:

3 Kết luận:

Trong cuộn dây dẫn kín, dòng

điện cảm ứng xoay chiều xuất hiện khi: Cho nam châm quay trớc cuận dây hay cho cuận dây

+ Nêu câu hỏi củng cố:

- Trờng hợp nào thì trong cuậndây kín xuất hiện dòng điện xoaychiều?

- Vì sao khi cho N/c quay hoặccho cuận dây quay thì trong cuậndây lại xuất hiện dòng điện cảmứng xoay chiều ?

+ Yêu cầu HS nêu phần có thể

em cha biết và ghi nhớ Sgk+ áp dụng kiến thức về nhà Trả

lời câu hỏi SBT;

Chuẩn bị T38: Máy phát điệnxoay chiều

1 Kiến thức :Nhận biết đợc hai bộ phận chính của một máy phát điện xoay chiều, chỉ ra đợc

Rôto và Stato của mỗi loại máy

Trình bày đợc nguyên tắc hoạt động của máy phát điện xoay chiều Nêu đợc cách làm chomáy phát điện có thể phát điện liên tục

2 Kỹ năng: Quan sát và mô tả chính xác hiện tợng xảy ra; Tổng hợp kiến thức cũ.

3 Thái độ: Nghiêm túc, trung thực trong học tập Yêu thích môn học.

B Chuẩn bị:

Mô hình máy phát điện XC

C Các hoạt động dạy học:

1 Hoạt động 1: Kiểm tra

bài cũ - Đặt vấn đề bài

Yêu cầu HS trả lời các câu hỏi:

+ Dòng điện cảm ứng xoay chiều xuất hiện khi nào? Nêu cách tạo ra dòng điện xoay chiều?

+ Dòng điện dùng cho sinh hoạt là

do các nhà máy phát điện rất lớn tạo ra, dòng điện dùng để thắp sáng đèn xe đạp lại do Đinamô tạo

ra Vậy Đinamô xe đạp và MPĐ

khổng lồ trong các nhà máy có gì

giống và khác nhau?

2 HĐ 2: Tìm hiểu các bộ

phận chính của MPĐ

xoay chiều và hoạt động

của chúng khi phát điện:

a Quan sát hai loại MPĐ

trả lời C1, C2 Sgk-93

b Thảo luận chung cả lớp:

- Nêu đợc sự giống nhau

của hai loại máy: Cấu tạo

gồn 2 bộ phận chính: là

N/c và cuộn dây Khác

nhau: 1 máy Rôto là cuận

dây, 1 máy Rôto là nam

động của MPĐ xoay chiều ?

+ Tổ chức cho HS thảo luận:

- Vì sao không coi bộ góp điện là

bộ phận chính?

- Vì sao các cuận dây của MPĐ

lại đợc cuấn quanh lõi sắt?

- Hai loại MPĐ có cấu tạo vàhoạt động giống nhau (khácnhau) nh thế nào ?

I Cấu tạo và hoạt động của máy phát điện xoay chiều:

1 Quan sát:

a Cấu tạo:

- Có 2 bộ phận chính là namchâm và cuận dây dẫn

b Nguyên tắc hoạt động của máy phát điện xoay chiều:

Khi cho N/c (hoặc cuận dây)quay thì số đờng sức từ suyênqua tiết diện S của cuận dây biếnthiên => Nếu nối hai đầu củacuận dây dẫn với các thiết bị tiêuthụ điện tạo thành mạch kín thìtrong mạch xuất hiện dòng điệnxoay chiều

- Stato: Các cuận dây

Roto: nam châm điện

- Cách làm quay máy phát điện?

II máy phát điện xoay chiều trong kỹ thuật:

- Chiều dài của máy: l = 20m

- Các cuận dây là Stato

Roto là nam châm điện

dụng của dòng điện xoay

chiều Đo Cờng độ dòng

điện và Hiệu điện thế

- Trong mỗi loại MPĐ xoaychiều Rôto là bộ phận nào? Stato

là bộ phận nào?

- Vì sao bắt buộc phải có một bộphận quay thì máy mới phát điện

đợc ?

- Tại sao máy lại phát ra dòng

điện xoay chiều ?+ áp dụng kiến thức về nhà Trả

lời câu hỏi SBT

Chuẩn bị T39: Các tác dụng củadòng điện xoay chiều Đo Cờng

độ dòng điện và Hiệu điện thếxoay chiều

III Vận dụng:

C3 Sgk- 94:

Tiết 39: Các tác dụng của dòng điện xoay chiều đo Cờng độ dòng

điện và Hiệu điện thế xoay chiều

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Lớp:

A Mục tiêu:

+ Nhận biết đợc các tác dụng nhiệt, quang, từ của dòng điện xoay chiều

+ Bố trí đợc thí nghiệm chứng tỏ lực từ đổi chiều khi có dòng điện đổi chiều

+ Nhận biết đợc kí hiệu Ampe kế và Vôn kế xoay chiều, sử dụng đợc chúng để đo Cờng độ dòng

điện và Hiệu điện thế hiệu dụng của dòng điện xoay chiều

B Chuẩn bị:

- 1 N/c điện; 1 N/c vĩnh cửu; 1 bộ đổi nguồn 1 Bộ đổi nguồn; 1(A), 1(V) xoay chiều ; 1 đèn

3V; 1 khóa; 8 sợi dây nối

C Các hoạt động dạy học:

1 Hoạt động 1: Phát hiện

dòng điện xoay chiều có cả

tác dụng giống và tác dụng

khác với dòng điện một chều:

- Cá nhân suy nghĩ trả lời câu

hỏi của GV Nêu lại các tác

dụng của dòng điện một chiều

và nêu các TD của dòng điện

xoay chiều

+ Trong các bài học trớc đã biết một

số T/c của dòng điện một chiều và dòng điện xoay chiều, hãy nêu những tác dụng giống nhau, khác nhau của hai dòng điện trên?

- Nêu lên những thông tin biết

đợc về hiện tợng bị điện giật

khi sử dụng điện sinh hoạt.

- Nghe thông báo của GV

+ Ngoài 3 TD trên nh ta đã biết dòng

điện một chiều có TD sinh lí, vậy dòng điện xoay chiều có TD sinh lí không? Nêu thông báo về sự nguy hiểm của dòng điện xoay chiều ở mạng điện sinh hoạt: Gây giật, có thể dẫn đến chết ngời.

I tác dụng của dòng điện xoay chiều:

đinh sắt giống nh klhi cho DĐ

một chiều vào N/c Vậy có phảitác dụng từ của DĐ xc giống nhDĐ một chiều không? Hãy nêu

dự đoán? (Hãy QS TN H24.4Sgk, khi ta đổi chiều dòng điệnvào ống dây thì kim N/c có chiều

nh thế nào ?

- Hãy bố trí TN để chứng tỏ khiDĐ đổi chiều thì lực từ cũng đổichiều? (H35.3 Sgk)

+ Vậy HT gì sẽ sảy ra khi chodòng điện xc chạy qua cuận dâycủa N/c điện? Hãy nêu dự đoán,

II tác dụng từ của dòng

điện xoay chiều

câu hỏi của GV Nêu dự

đoán, khi cho dòng điện

đổi chiều thì kim của điện

đợc không? Nếu dùng thì sẽ cóhiện tợng gì xảy ra với kim củacác dụng cụ đó?

+ Biểu diễn TN, mắc Vôn kế mộtchiều vào chốt lấy điện xoaychiều Yêu cầu HS quan sát rút ra

NX sem có phù hợp với dự đoánkhông

+ GT một loại V khác AC (~)

- Kim của vôn kế chỉ bao nhiêukhi mắc vào chốt lấy điện xoaychiều 6V Nếu đổi chiều cắm vàochốt lấy điện thì kim của vôn kế

có quay nợc lại không? Số chỉ?

+ Cách mắc Vôn kế, Ampe kếxoay chiều vào mạch điện có gì

khác với cách mắc V, A mộtchiều?

III Đo Cờng độ dòng điện

và Hiệu điện thế của mạch điện xoay chiều:

- Kết quả đo không thay đổi khi

ta đổi chỗ hai chốt của phích cắmvào ổ lấy điện

- Các giá trị đo này chỉ : Giá trị hiệu dụng của Hiệu điện thế và

Cờng độ dòng điện xoay chiều

- Cờng độ dòng điện và Hiệu

điện thế của dòng điện xoaychiều gọi tắt là Cờng độ dòng

điện và Hiệu điện thế của dòng

điện xoay chiều

5 Hoạt động 5:

+ Vận dụng - Củng cố:

- Trả lời câu hỏi C3Sgk-96

- Trả lời câu hỏi C4Sgk-97

- Nêu kết luận của bài;

Sgk-+ Yêu cầu HS nêu kết luận củabài; Phần có thể em cha biết

+ HDVN: áp dụng kiến thức vềnhà Trả lời câu hỏi SBT

Chuẩn bị T40: Truyền tải điệnnăng đi xa

IV Vận dụng:

C3 Sgk-96:

- Độ sáng của đèn nh nhau vìHĐT Hiệu dụng của dòng điệnxoay chiều tơng đơng HĐT củadòng điện một chiều

Tiết 40: Truyền tải điện năng đi xa

Ngày soạn:

Ngày giảng:

Lớp:

A Mục tiêu:

1 Kiến thức:Lập đợc công thức tính năng lợng hao phí do toả nhiệt trên đờng dây tải

điện.Nêu đợc hai cách làm giảm hao phí trên đờng dây tải điện và giải thích đợc tại sao lại chọncách làm tăng Hiệu điện thế ở hai đầu đờng dây

2 Kỹ năng: Quan sát và mô tả chính xác hiện tợng xảy ra; Tổng hợp kiến thức cũ.

3 Thái độ: Nghiêm túc, trung thực trong học tập Yêu thích môn học.

B Chuẩn bị:

- Ôn tập công thức về công suất, Điện trở dây dẫn

C Các hoạt động dạy học:

1 Hoạt động 1: Nhận biết

sự cần thiết phải có máy

biến thế để truyền tải

sử dụng các phơng tiện gì ? ờng dây tải điện ) Ngoài đờngdây điện, ở mỗi khu dân c còn cócác trạm phân phối điện: Trạm biến thế

(Đ Trong mỗi trạm biến thế đều cócảnh báo nguy hiểm Điện áp đavào trạm rất lớn (hàng chụcnghìn vôn) Làm nh thế vừa nguyhiểm, vừa tốn kém, vậy các trạmbiến thế có lợi gì?

I Sự hao phí điện năng trên đờng dây truyền tải điện:

* Nhận xét:

- Truyền tải điện năng từ nhàmáy phát điện đến nơi tiêu thụbằng: Dây dẫn điện; Trạm biếnthế;

- Truyền tải điện năng bằng dâydẫn thuận tiện hơn so với việcvận chuyển các nhiên liệu dự trữ:Than đá, dầu hỏa

- Tuy nhiên khi truyền tải điệnnăng bằng dây dẫn có một phần

điện năng => Nhiệt trên dây dẫn(Hao phí trên đờng dây tải điện)

đ-ờng dây có Điện trở R mà

Hiệu điện thế đặt vào hai

đầu đờng dây là U:

- Làm việc theo nhóm thảo

năng lợng khác nh than đá, dầulửa?

- Liệu truyền tải điện bằng dâydẫn nh thế có bị hao hụt, mất mátnăng lợng điện không?

- Yêu cầu HS đọc mục 1 98

SGK Tổ chức HS hoạt động theonhóm

- Đại diện nhóm trình bày quá

trình lập luận để tìm công thứctính công suất hao phí

- Tổ chức HS thảo luận tìm racông thức tính công suất hao phí:

1 Tính điện năng hao phí trên

đờng dây tải điện:

- Giả sử truyền tải điện năng:Công suất điện: P

Đờng dây có Điện trở: R

Hiệu điện thế đặt vào 2 đầu dây:U

Công suất hao phí: P hp

Ta có:

Công suất của dòng điện: P = U.ICông suất tỏa nhiệt : P hp=I2.R.Vậy công suất hao phí do tỏanhiệt là: P hp = R

U

P

2 2

lời các câu hỏi C1,C2,C3

+ Đại diện nhóm trình bầy

KQ làm việc của nhóm

- Thảo luận chung cả lớp

Rút ra KL: Lựa chọn cách

làm giảm hao phí trên đờng

dây tải điện

+ HD HS :

- Hãy dựa vào công thức tính

Điện trở để tìm xem muốn giảm

Điện trở của dây dẫn thì phải làmgì?

Và làm nh vậy có khó khăn gì?

- So sánh hai cách làm giảm haophí trên đờng dây tải điện (Giản

R, tăng U) cách nào có thể làmgiảm nhiều hơn?:

cách này có hiệu quả không?

=> Khi truyền tải một công suất

điện P xác định mà muốn giảmhao phí do tỏa nhiệt trên đờngdây có 2 cách:

a Giảm điện trở của dây dẫn:

có điện trở suất nhỏ (Bạc); Hoặctăng tiết diện của dây=> Tốnkém, không hiệu quả

b Tăng HĐT giữa hai đầu dây dẫn

Vì Php tỉ lệ với bình phơng HĐTnên có thể làm giảm hao phínhiều hơn cách làm giảm điện trởcủa dây Vậy cần phải chế tạomáy tăng HĐT: Rễ thực hiện,hiệu quả cao

* Kết luận:

- Để giảm hao phí điện năng do tỏa nhiệt trên đờng dây tải điện thì cách tốt nhất là tăng hiệu

điện thế đặt vào hai đầu dây dẫn

- Học bài chuẩn bị tiết 41

- Vì sao có sự hao phí trên đờngdây tải điện?

- Nêu công thức tính điện nănghao phí trên đờng dây tải điện?

- Sử dụng biện pháp nào có lợinhất để giảm công suất hao phítrên đờng dây tải điện? Vì sao

- áp dụng giải C4 Sgk-99

Php1 =? Php2=?=> =

2 1

hp

hp P

P

?+ áp dụng kiến thức về nhà Trả

lời câu hỏi SBT

- Chuẩn bị tiết 41: Máy biến thế

2 2

P

hp hp

=>Php2 = 25 Php1Vậy khi dùng ở HĐT 500000Vthì hao phí giảm 25 lần so vớidùng ở HĐT 100000V

Tiết 41: Máy biến thế

2

1

n U

U

= Giải thích đợc vì sao MBT lại hoạt động đợc với dòng điệnxoay chiều mà không hoạt động đợc với dòng điện một chiều

B Chuẩn bị:

-1 Máy biến thế, 1 nguồn xoay chiều, 1 vôn kế xoay chiều , dây nối

C Các hoạt động dạy học:

1 Hoạt động 1: Kiểm tra bài

cũ - Đặt vấn đề bài mới: Tìm

hiểu vai trò của MBT trên hệ

thống truyền tải điện:

- Trả lời câu hỏi của GV

- Nêu đợc phải tăng HĐT để làm

giảm hao phí, rồi lại giảm HĐT ở

nơi tiêu thụ Từ đó nêu đợc loại

máy làm đợc hai nhiệm vụ trên là

máy biến thế

- Muốn làm giảm hao phí trên đờngdây tải điện, ta làm nh thế nào thì cólợi nhất? Nếu tăng Hiệu điện thế lêncao hàng chục nghìn vôn thì có thểthắp đèn, chạy máy đợc không? Phảilàm nh thế nào để điện áp ở nơi tiêuthụ chỉ có 220V mà lại tránh đợchao phí trên đờng dây tải điện? Cóloại máy nào có thể thực hiện đợchai điều đó?

2 Hoạt động 2: Tìm hiểu cấu

tạo của MBT:

- Làm việc cá nhân: ĐọcH 37.1

Sgk -100 Đối chiếu với MBT

loại nhỏ để nhận ra hai cuận dây

có số vòng khác nhau và đợc

cuấn quanh một lõi sắt chung

- Yêu cầu HS đọc sgk, xem H 37.1Sgk -100 Đối chiếu với MBT loạinhỏ để nhận biết cấu tạo các bộphận chính của MBT Quan sát 2cuân dây dẫn cho biết số vòng dây

có bằng nhau không?

- Dòng điện có thể chạy từ cuận nàysang cuận kia hay không?

I Cấu tạo và hoạt

động của Máy biến thế:

1 Cấu tạo:

- 2 cuộn dây có số vòngdây khác nhau, đặt cách

điện với nhau; Một lõisắt (thép) pha silicchung cho cả hai cuậndây

3 Hoạt động 3: Tìm hiểu

NTHĐ của MBT:

- HS trả lời CH của GV Vận

dụng các kiến thức về điều kiện

suất hiện dòng điện cảm ứng để

dự đoán hiện tợng xảy ra ở

cuận thứ cấp kín khi cho dòng

điện xoay chiều chạy qua cuận

sơ cấp :

- Trả lời C2 Sgk -100 Nêu rõ

lập luận khẳng định ở hai đầu

cuận thứ cấp có một HĐT xoay

chiều

- Nếu đặt vào hai đầu của cuậndây sơ cấp một HĐT xoay chiềuthì ở hai đầu cuận thứ cấp có xuấthiện một HĐT xoay chiều không?

Tại sao?

- Tiến hành TN biểu diễn: ĐoHĐT ở hai đầu cuận thứ cấp trong

2 trờng hợp: Mạch thứ cấp kín vàmạch thứ cấp hở

2 Nguyên tắc hoạt động:

- Nếu đặt vào hai đầu củacuận dây sơ cấp một HĐTxoay chiều thì bóng đènmắc ở hai đầu cuận dây kia(cuộn thứ cấp) sáng lên Hai

đầu cuận thứ cấp có mộtHĐT xoay chiều

II Tác dụng làm biến

đổi HĐT của máy biến thế:

1 Quan sát:

+ TN: Đo HĐT ở hai đầucuận sơ cấp (n1)và cuận thứcấp (n2): U1, U2 của MBT, Kết quả TN:

U1/ U2 = n1/ n2 phát biểu bằng

lời: Hiệu điện thế ở hai đầu

mỗi cuận dây tỉ lệ với số vòng

dây của mỗi cuận

- Biểu diễn TN trong TH n1>n2Lấy n1= 750 vòng; n2 = 1500 vòngKhi U1= 3V xác định U2

Khi U1= 2,5V xác định U2

- Khi nào MBT có tác dụng làmtăng HĐT; Khi nào MBT có tácdụng làm giảm HĐT-Khi HĐT ởcuận sơ cấp lớn hơn HĐT U 1 > U 2

điện, vừa đảm bảo phù hợp với cácdụng cụ tiêu thụ điện?

+ Nêu câu hỏi củng cố:

- Vì sao khi đặt vào hai đầu cuận sơ

cấp một HĐT xoay chiều thì ở hai đầucuận thứ cấp cũng xuất hiện một HĐTxoay chiều ?

- Hiệu điện thế ở hai đầu các cuận dâycủa máy biến thế liên hệ với số vòngdây của mỗi cuận nh thế nào?

+ áp dụng kiến thức về nhà Trả lờicâu hỏi SBT

n2 = ?n2' = ?

U

= ta có n2 =

2 1

1 U U n

=> n2 = 4000.6/220 =109vòng

n2' = 4000.3/220 = 54vòng

Tiết 42: thực hành vận hành máy phát điện và Máy biến thế

2

1

n U

U

= Tìm hiểu : HĐT ở hai đầucuộn thứ cấp khi mạch hở; Tác dụng của lõi sắt

B Chuẩn bị:

- 1 MPĐ xoay chiều ; 1 MBT; 1 đèn; 1 Vôn kế xoay chiều ;

1 bộ đổi nguồn; 6 dây nối - Phòng thực hành, dụng cụ TH choHS

C Các hoạt động dạy học:

1 Hoạt động 1: Ôn lại cấu

tạo và hoạt động của MPĐ

- Nêu cấu tạo -NTHĐ của MBT?.

- Nêu mục tiêu của bài TH: Nhận biết loại máy (Nam châm quay hay cuận dây quay); Cho máy hoạt

động, nhận biết hiệu quả tác dụng của dòng điện do máy phát ra Vận hành MBT: Nghiệm lại công thức MBT:

2

1

n U U

- Đổi chiều quay của máy phát

đièn: Quan sát độ sáng của

đèn, số chỉ của vôn kế- Trả lời

C2

- Phát máy phát điện xoay chiều

và các phụ kiện cho các nhóm:

Bóng đèn, dây dẫn, Vôn kế.

- Theo giõi, giúp đỡ các nhóm khi TH

1 Vận hành máy phát

điện xoay chiều:

- Mắc bóng đèn vào hai đầu lấy

điện của máy phát điện Mắc Vôn

kế xoay chiều song song với bóng

đèn.

- Điều khiển tay quay cho cuận dây của MPĐ quay đều đặn Quan sát

độ sáng của bóng đèn và số chỉ của vôn kế.

chiều đo Hiệu điện thế U1;

U2 Ghi kết quả vào bảng 1

Sgk - 104

- Phát máy phát điện xoay chiều

và các phụ kiện cho các nhóm:

Vôn kế xoay chiều, dây nối,Nguồn xoay chiều

- Hớng dẫn, Kiểm tra việc lấy

điện vào nguồn điện xoay chiềucủa từng nhóm trớc khi cho HS

sử dụng

- Lu ý khi lấy điện vào MBT từ

bộ đổi nguồn với Hiệu điện thế3V - 6V Tuyệt đối không lấy

điện trong phòng TN 220V vàomáy biến thế

2 Vận hành máy biến thế:

+ Lần 1:

n1 = 500 vòng n2 = 1000 vòng.U1= 6V Đo HĐT U2=?

+ Lần 2:

n1 = 1000 vòng n2 = 500 vòng.U1= 6V Đo HĐT U2=?

+ Lần 3:

n1 = 1500 vòng n2 = 500 vòng.U1= 6V Đo HĐT U2=?

5 Hoạt động 5:

+ Vận dụng:

- Tìm hiểu cấu tạo, NTHĐ

của các loại máy phát điện,

máy biến thế trong thực tế

- HS trả lời các câu hỏi tự Kiểm tra Sgk- 105-106.

C Các hoạt động dạy học:

1 Hoạt động 1: Báo cáo

tr-ớc lớp và trao đổi kết quả

Câu 1: Lực điện từ kim NC

Câu 2: C Câu 3: trái đờng sức từ ngón

tay giữa ngón tay trái choãi ra

90 o

Câu 4: D Câu 5: cảm ứng xoay chiều số

đờng sức từ xuyên qua tiết diện của cuân dây biến thiên.

Câu 6: Treo thanh nam châm bằng

một sợi chỉ mềm ở chính giữa để cho thanh nam châm nằm ngang.

Đầu quay về hớng Bắc địa lí: Cực

từ bắc của thanh nam châm.

Câu 7: a Quy tắc Sgk-66.

b Đờng sức từ bên trong ống dây

có chiều từ trái qua phải.

Câu 8: - Giống nhau: Có hai bộ

phân chính là nam châm và cuận dây

- Khác nhau: Một loại có Roto

là cuận dây; Một loại Rôto là NC.

Câu 9: Hai bộ phận chính là nam

châm và khung dây Khung dây quay đợc vì khi ta cho dòng

điệnvào khung dây thì từ trờng của nam châm sẽ tác dụng lên khung dây những lực điện từ làm cho kung quay.

số đờng sức từ xuyên qua tiết diện của cuân dây biến thiên.

Câu 6: Treo thanh nam châm bằng

một sợi chỉ mềm ở chính giữa để cho thanh nam châm nằm ngang.

Đầu quay về hớng Bắc địa lí: Cực

từ bắc của thanh nam châm.

Câu 7:

a Quy tắc Sgk-66.

b.Đờng sức từ bên trong ống dây

có chiều từ trái qua phải.

lời các câu hỏi:

- Nam châm điện có đặc điểm gì

giống và khác nam châm vĩnh cửu?

- Từ trờng tồn tại ở đâu? Làm thế nào để nhận biết từ trờng? Biểu diễn từ trờng bằng hình vẽ nh thế nào ?

- Lực điện từ do từ trờng tác dụng lên dòng điệnchạy qua dây dẫn thẳng có đặc điểm gì?

- Trong điều kiện nào thì xuất hiện dòng điện cảm ứng?

- Vì sao ở hai đầu đờng dây tải

- Nam châm điện có đặc điểm gì giống và khác nam châm vĩnh cửu?

- Từ trờng tồn tại ở đâu? Làm thế nào để nhận biết từ trờng? Biểu diễn từ trờng bằng hình vẽ nh thế nào ?

- Lực điện từ do từ trờng tác dụng lên dòng điệnchạy qua dây dẫn thẳng có đặc điểm gì?

- Trong điều kiện nào thì xuất hiện dòng điện cảm ứng?

- Vì sao ở hai đầu đờng dây tải

điện phải đặt MBT?

Câu 10: Đờng sứ từ do cuận dây

của nam châm điện tạo ra tại N ớng từ trái qua phải áp dụng QT bàn tay trái, lực từ hớng từ ngoài vào trong và vuông góc với mặt phẳng hình vẽ

Câu 12: Dòng điện không đổi

không tạo ra từ trờng biến thiên, số

đờng sức từ xuyên qua tiết diện S của cuân dây thứ cấp không biến

đổi nên trong cuân dây này không xuất hiện dòng điện cảm ứng.

II Vận dụng:

Câu 10: Đờng sứ từ do cuận dây

của nam châm điện tạo ra tại N ớng từ trái qua phải áp dụng QT bàn tay trái, lực từ hớng từ ngoài vào trong và vuông góc với mặt phẳng hình vẽ

h-Câu 11:

a Dùng MBT để làm giảm hao phí trên đờng dây tải điện.

b Dùng MBT để tăng HĐT ở hai

đầu đờng dây tải điện lên 100 lần thì P hp vì tỏa nhiệt trên đờng dây giảm 100 2 = 10.000 lần.

Câu 12:

Dòng điện không đổi không tạo ra

từ trờng biến thiên, số đờng sức từ xuyên qua tiết diện S của cuân dây thứ cấp không biến đổi nên trong cuân dây này không xuất hiện dòng

+ Chuẩn bị tiết 44: Hiện tợng khúc xạ ánh sánG

B Chuẩn bị:

-1 bình nhựa trong; 1 bình chứa nớc sạch

-1miếng gỗ mềm; 3 chiếc đinh gim -1 bình nhựa trong; 1 bình chứa nớc sạch-1miếng gỗ mềm; 1nguồn sáng (bút Laze)

C Các hoạt động dạy học:

1 HĐ1: Ôn lại những

kiến thức có liên quan

đến bài mới Tìm hiểu

+ Yêu cầu HS trả lời các câu hỏi:

- Định luật truyền thẳng của ánhsáng đợc phát biểu ntn?

- Có thể nhận biết đợc đờngtruyền của tia sáng bằng nhữngcách nào?

+ Tiến hành TN H40.1Sgk-108

+ Tổ chức cho HS trả lời CH mởbài

- Hiện tợng ánh sáng truyền từkhông khí sang nớc có tuân theo

Định luật truyền thẳng của ánhsáng không?

- Hiện tợng khúc xạ áng sáng làgì?

- Yêu cầu HS đọc mục 3 Phần ISgk -109

I: Điểm tới; SI là tia tới; IK là tiakhúc xạ; NN' vuông góc với mặtphân cách: Pháp tuyến tại điểmtới; SIN: Góc tới (i); KIN': Góckhúc xạ (r); Mp chứa tia tới SI vàpháp tuyến NN': Mặt phẳng tới

I Hiện tợng khúc xạ ánh sáng:

1 Quan sát:

+ Chiếu một tia sáng hẹp S từkhông khí vào nớc:

+ Nhận xét: Đờng truyền của tiasáng: - Từ S đến I: Đờng thẳng

- Từ I đến K: Đờng thẳng

- Từ S đến K: Đờng gấpkhúc tại bề mặt phân cách

2 Kết luận: Tia sáng truyền từ

không khí sang nớc (từ mt trongsuốt này sang mt trong suốtkhác) bị gãy khúc tại bề mặtphân cách giữa hai mt Hiện tợng

Sgk-+ Yêu cầu HS trả lời các câu hỏi:

- Khi tia sáng truyền từ KK sangnớc, tia khúc xạ nằm trong mpnào?

- So sánh góc tới và góc khúc xạ?

4 Thí nghiệm:

+ Dụng cụ: 1 hộp nhựa trong

đựng nớc; 1 nguồn sáng hẹp; 1tấm gỗ

+ Tiến hành: Chiếu tia sáng là làtrên mặt tấm gỗ tới mặt phâncách PQ tại điểm tới I

- Để nguồn sáng trong nớc, chiếu

ánh sáng từ đáy bình lên

- Để nguồn sáng ở ngoài , chiếu

ánh sáng qua đáy bình lên qua

Chú ý cách cắm đinh gim A đểtránh hiện tợng phản xạ toànphần

Bớc 2: - Tìm vị trí đặt mắt để

thấy đinh gim B che khuất đinhgim A

- Đa đinh gim C tới vị trí sao cho

nó che khuất đồng thời cả A vàB

Bớc 3: - Nhấc miếng gỗ ra khỏi

nớc, dùng bút nối 3 đinh gim+ Yêu cầu HS trả lời

1 Dự đoán:Khi tia sáng truyền

từ nớc sang không khí thì:

- Tia khúc xạ nằm trong mp tới?

- Góc tới lớn hơn góc khúc xạ?

2 Thí nghiệm kiểm tra:

+ Dụng cụ: 1 hộp nhựa trong

đựng nớc; 1 tấm gỗ; 3 đinh gim:+ Tiến hành:

- Cắm hai đinh gim A và B trênmiếng gỗ phần ngập trong nớc (Btại bề mặt phân cách)

- Tìm vị trí đặt mắt để thấy đinhgim B che khuất đinh gim A

- Đa đinh gim C tới vị trí sao cho

nó che khuất đồng thời cả A vàB

+ Ta có:

- Đờng nối các vị trí ba đinh gimA,B,C là đờng truyền của tiasáng từ đinh gim A đến mắt

+ áp dụng kiến thức về nhà Trả

lời câu hỏi SBT

- Chuẩn bị tiết 45: Quan hệ giữa

góc tới và góc khúc xạ

III Vận dụng:

C7 Sgk-110

C8 Sgk-110