Trong chuyên môn, động kinh được chia ra 2 nhóm là cơn động kinh cục bộ và toàn thể.. Ngược lại cơn động kinh toàn thể là tình trạng hỗ loạn giữa các luồn xung điện trên toàn não bộ.. cơ
Trang 1-o0o -Ngoài cơn động kinh, trẻ hoàn toàn bình thường về tâm lí, trí tuệ Sự quan tâm, theo dõi cần tinh tế, không để trẻ cảm thấy bị
“quản thúc” cách ly khỏi sinh họat bình thường.
Động kinh hay “kinh phong” do rối loạn dẫn truyền điện não gây ra Trong chuyên môn, động kinh được chia ra 2 nhóm là cơn động kinh cục bộ và toàn thể Gọi là cơn cục bộ vì hiện tượng phóng điện bất thường chỉ xảy ra ở một khu vực vỏ não Ngược lại cơn động kinh toàn thể là tình trạng hỗ loạn giữa các luồn xung điện trên toàn não bộ Trong hai nhóm lại phân ra các dạng động kinh ở mức độ và đặc điểm khác nhau Ở đây chỉ trình bày những dạng thường gặp có tính tiêu biểu
CƠN GIẬT CƠ: Đứa trẻ bị co giật nhẹ thoáng qua như bị giật mình, thường
xuất hiện vào buổi sáng cơ bắp tay bị co giật làm trẻ để rơi rớt đồ vật trên tay, không thể sinh hoạt bình thường, dù vẫn tỉnh táo Đối tượng bệnh thường ở trẻ dưới 14-16 tuổi Thuốc ngừa cơn thường dùng cho dạng này là Dépakine
CƠN CẢM QUANG: Đứa trẻ đang sinh họat bình thường thì bị co giật nhẹ,
mất ý thức thoáng qua, hiếm khi kéo dài Cơn động kinh xảy ra vì phản ứng với thứ ánh sáng nhấp nháy trên màng hình tivi, vi tính, đèn sân khấu, đèn xe,… Đối tượng ở dạng này thường ở tuổi 10-17 và thường khỏi trước 23-24 tuổi
CƠN ROLAND: Thường xuất hiện vào ban đêm, trong giấc ngủ Bị đánh
thức tỉnh lại, tay chân không còn co giật nhưng cơ mặt còn run, miệng chảy nước dãi Thuốc ngừa tái phát thường được sử dụng cho dạng này là Tégrétol
CƠN VẮNG: Còn gọi “làm kinh nhỏ” Đứa trẻ đang chơi bỗng khựng lại
ngẩn ngơ, mặt đờ ra, mắt đứng tròng, bất tỉnh trong chốc lát rồi tự tỉnh lại như không có việc gì xảy ra Có 80%-90% trường hợp không bị co giật ở dạng này Đây là dạng hay gặp ở đối tượng 4-8 tuổi, phải chữa trị ít nhất trong hai năm, dù có khi phải kéo dài việc chữa trị tới năm 15-16 tuổi Thuốc ngà cơn dạng này dùng Dépakine
Trang 2CƠN LỚN: Là cơn động kinh nặng nhất trong các dạng động kinh Đứa trẻ
đang sinh họat bình thường bỗng ngã vật, mắt trợn trừng, răng cắn chặt, sùi bọt mép, tay chna co giật trong khi đâu, cổ, lưng cơ gồn cứng, đại tiểu tiện không hay biết
Biểu hiện động kinh dù đa số có cơn co giật, nhưng không phải hễ đứa nào thình lình bất tỉnh, hay co giật đều động kinh Trẻ bị co giật còn có thể vì sốt quá cao, ngộ độc, hạ đường huyết đột ngột.… Do đó, để chẩn đoán động kinh không thể chủ quan, kết luận vội vàng Cần tìm hiểu tiền sử bệnh căn gia đình, hoàn cảnh xảy ra cơn động kinh khi ngủ, mới ngủ dậy, lúc đói, sau bữa ăn, lúc mệt nhọc, stress,… Cần làm các khám nghiệm cận lâm sàng (hình ảnh, điện não, xét nghiệm,…) để xác định chẩn đoán Tuy nhiên cũng có những trẻ bị động kinh nhưng không có dấu hiệu bệnh lý Ở trẻ lớn, cần khai thác yếu tố dự báo cơn động kinh, bởi thường thì bản thân trẻ đó có thể nhận ra “dấu hiệu đe dọa” Cần tìm hiểu các đặc điểm thể chất, trí não của trẻ trước và sau cpn động kinh bên cạnh các bước kiểm tra Trẻ được thử phản ứng thần kinh, ghi điện não, chụp cắt lớp hoặc chụp cộng hưởng từ Trường hợp có dấu hiệu nghi vấn, nhưng chưa đủ yếu tố kết luận, có thể chụp cắt lớp phản xạ TEP Ngoài ra cần làm các xét nghiệm máu, nước tiểu, chọc dò tỉ sống
Trẻ động kinh cần được quan tâm trong vịêc đi đứng, sinh họat (không để trèo cây, lên sân thượng, bơi, lái xe, đi thuyền, chơi môn thể thao có thể nguy hiểm như thể dục dụng cụ, nhào lộn,…) Nhà trường, người tiếp cận trẻ cần biết trẻ có bệnh động kinh và dấu hiệu dự báo cơn động kinh sắp xảy ra Chẳng hạn trẻ đột ngột cáu kỉnh, thần sắc u ám, hoặc nhức đầu, chóng mặt, đau bụng,… Các dấu hiệu này có khi thoáng qua hoặc kéo dài vài giờ đến 24-48 giờ Biết được triệu chứng báo trước, nên cho trẻ dùng thuốc ngừa cơn động kinh Khi trẻ lên cơn động kinh, cần nới rộng cổ áo, thắt lưng, không để nằm gàn vật dụng cứng có thể gây ngủy hiểm khi trẻ co giật Ngay khi trẻ dứt cơn, nên đặt đầu trẻ nghiêng một bên, phòng tránh nuốt phải đàm (đờm) nhớt, thức ăn đã nôn trong cơn động kinh Những việc làm này có thể làm nước, thuốc lọt vào khí quản khi rất nguy hiểm Dù hiếm gặp, những vẫn có trường hợp “cơn động kinh có rối loạn tồn dư” làm trẻ liệt nửa người sau cơn động kinh Đây chỉ là hậu quả nhất thời, nhưng cũng cần đưa trẻ vào bệnh viện để được chăm sóc đúng chuyên môn
BS LÊ NGỌC