bai2.van chuyen cac chat trong cay.doc

Mục tiêu: Sau khi học xong bài này học sinh cần phải: Mô tả được các dòng vận chuyển vật chất trong cây bao gồm: - Con đường vận chuyển.. Kiến thức trọng tâm Con đường vận chuyển vật chấ

A - CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở THỰC VẬT

Bài 2 VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT TRONG CÂY

o0o

-I Mục tiêu:

Sau khi học xong bài này học sinh cần phải:

Mô tả được các dòng vận chuyển vật chất trong cây bao gồm:

- Con đường vận chuyển

- Thành phần của dịch được vận chuyển

- Động lực đẩy dòng vật chất di chuyển

II Kiến thức trọng tâm

Con đường vận chuyển vật chất trong cây gồm dòng mạch gỗ và dòng mạch rây Sự phù hợp giữa cấu tạo và chức năng vận chuyển

III Phương pháp và phương tiện dạy học:

- Phương pháp:

o Phương pháp chính: thảo luận nhóm

o Phương pháp xen kẽ: giảng giải và vấn đáp

- Phương tiện dạy học:

o Hình 1.3/trang 8, hình 2.1/trang 10, hình 2.2/trang 11, hình 2.4/trang 12, hình 2.5 và 2.6/trang 13 – SGK, tranh: con đường vận chuyển vật chất theo dòng mạch gỗ và dòng mạch rây ở su hào

o Phiếu học tập:

1 Cấu tạo

2 Thành phần của dịch được

vận chuyển

3 Động lực đẩy dòng vật chất

được vận chuyển

IV Nội dung và tiến trình lên lớp:

1 Ổn định lớp: kiểm tra sĩ số, vệ sinh <1 phút>

2 Kiểm tra bài cũ: <4 phút>

Sử dụng 2 trong các câu hỏi sau:

1/ Mô tả cấu tạo ngoài của hệ rễ cây trên cạn ? Mối liên hệ giữa nguồn nước trong đất và sự phát triển của hệ rễ?

* Thực vật thủy sinh và một số thực vật ở cạn không có lông hút vậy chúng hấp thụ nước

và các ion khoáng như thể nào?

2/ Hãy so sánh hai hấp thụ nước và hấp thụ ion khoáng về cơ chế và điều kiện xảy ra hấp thụ?

* Vì sao cây trên cạn bị ngập úng lâu sẽ chết?

3/ Hãy mô tả con đường di chuyển của nước và các ion khoáng từ đất vào mạch gỗ của rễ? Nêu các tác nhân môi trường ảnh hưởng đến sự hấp thu nước và các ion khoáng?

* Vì sao các loài cây trên cạn không sống được trên đất ngập mặn?

3 Vào bài: <2phút>

Yêu cầu học sinh xem lại hình 1.3/trang 8 và chỉ ra điểm kết thúc của con đường xâm nhập hướng tâm ở rễ

GV giới thiệu: Bài 2 nghiên cứu tiếp con đường xâm nhập của nước và các ion khoáng từ trung trụ của rễ lên lá cũng như các cơ quan khác của cây trên mặt đất (theo dòng mạch gỗ) và

dòng vận chuyển vật chất từ lá xuống rễ và đến các cơ quan dự trữ như hạt, quả, củ, … (theo dòng mạch rây)

4 Tiến trình bài học: <35 phút>

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung bài mới

 Yêu cầu học sinh nhìn vào

tranh mô tả con đường vận

chuyển của dòng mạch rây và

dòng mach gỗ?  Học sinh nhìn tranh mô tả

* Dòng mạch gây: (thuận chiều trọng lực) Vận chuyển các hợp chất hữu cơ từ các tế bào quang hợp trong phiến lá chảy vào cuống lá rồi đến nơi cần sử dụng hoặc dự trữ

* Dòng mạch gỗ: (ngược chiều trọng lực) vận chuyển nước và ion khoáng từ đất vào đến mạch gỗ của rễ rồi tiếp tục dâng lên theo mạch gỗ trong thân để lan tỏa đến

lá và những phần khác của cây

 phân nhóm học sinh

 nhiệm vụ của mổi nhóm

Quan sát hình 2.2; 2.3; 2.4;

2.5; 2.6 SGK nội dung kiến

thức SGK, hoàn thành phiếu

học tập

 Dẩn dắc học sinh hoản chỉnh

phiếu học tập

 Quan sát hình 2.2; 2.3;

2.4; 2.5; 2.6 SGK, nội dung kiến thức, thảo luận

-> ý kiến >hoàn thành phiếu học tập

 Trình bày sản phẩm Đáp án phiếu học tập

Chỉ tiêu so sánh I Dòng mach gỗ II Dòng mạch rây

1 Cấu tạo: - Gồm các tế bào chết là quản bào và

mạch ống Các tế bào cùng loại nốí kế tiếp nhau tạo thành ống dài từ rễ  lá

- Quản bào và mạch ống đều có các lỗ bên nốí với ống mạch bên canh để tạo dòng vận chuyển ngang

- Gồm các tế bào sống là ống rây và

tế bào kèm, các ống rây nước và ion khoángối đầu với nhau thành ống dài đi từ lá  rễ

2 Thành phần

địch của mạch: -Chủ yếu là nước và các ion khóang,ngoài ra còn có các chất hữu cơ (axit

amin, amit, vitamin, hoocmon) được tổng hợp ở rễ

- Các sản phẩm đồng hóa ở lá chủ yếu là: saccarozơ, axit amin, …một

số ion khoáng được sủ dụng lại

3 Động lực đẩy

dòng mạch Là sự phối hợp của 3 lực:+ Lực đẩy ( áp suất rễ)

+ Lực hút do thoát hơi nước qua lá + Lực liên kết giữa các phân tử nước với nhau và với thành mạch gỗ

-Thụ động: Là sự chênh lệch áp suất thẩm thấu giữa cơ quan cho và

cơ quan nhận

- Chủ động: cần tiêu hao ATP

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của

học sinh Nội dung mở rộng

 Các nhóm học sinh thảo luận

trả lời các câu hỏi sau:

 Vì sao mạch gỗ là các tế

bào chết, dạng ống rỗng còn

mạch rây là các tế bào sống

không có dạng ống rỗng?

Thảo luận trả lời câu hỏi - Các tế bào mạch gỗ là các tế bào chếtchúng không còn màng và các bào quan,

thành thứ cấp được linhin hóa bền chắc Mạch rây là các tế bào sống và tế bào kèm nhằm cung cấp năng lượng cho vận chuyển

 Giải thích hiện tượng ứ giọt

ở mép lá sau những đêm ẩm

ước?

 Giải thích hiện tượng dâng

lên của vạch thủy ngân trong

ống nghiệm?

 Bổ sung câu trả lời của học

sinh

một số chất theo cơ chế chủ động

- Ban đêm cây hút nhiều nước và nước được vận chuyển liên tục  lá và thoát ra ngoài Nhưng qua đêm ẩm ước độ ẩm tương đối của không khí cao, bão hòa hơi nước, nên không thêt hình thành hơi nước thóat ra ngoài không khí như ở ban ngày Do đó nước ứ qua mạch gỗ ở tận đầu cuối lá, hoặc nơi có thủy khổng và do sức căng bề mặt nên giọt nước hình tròn treo đẩu ngọn lá

5 Củng cố và dặn dò: <2 phút>

 Những đặc điểm cấu tạo nào của mạch gỗ phù hợp với chức năng?

 Tốc độ vận chuyển của dòng mạch gỗ và dòng mạch rây có gì khác nhau?

 Nếu một ống mạch gỗ bị tắc, dòng mạch gỗ trong ống đó có thể đi lên được không? Vì sao?

Dặn dò: Đọc và ghi nhớ nội dung tóm tắt trong khung.

6 Bài tập về nhà <1 phút>

- Học sinh trả lời các câu hỏi ở cuối bài trong SGK

- Vẽ hình 2.1, 2.2, 2.5 và 2.6 vào vở

Ngày soạn: 31/08/2008

Tổ trưởng ký duyệt Giáo viên soạn

NGÔ DUY THANH