Hệ thống Bretton Woods

I.Lịch sử hình thành hệ thống Bretton Woods: -Sự sụp đổ của chế độ tiền tệ Giơ-nơ: =>các quan hệ tài chính trên thế giới trở nên rối ren =>hình thành một số liên minh tiền tệ do 1 số nước tư

L I M Đ U Ờ Ở Ầ

Cho đ n nay, Bill Gates v n đ ế ẫ ượ c gi i truy n thông không ng ng ca t ng và đ ớ ề ừ ụ ượ c coi là ng ườ i đàn ông giàu nh t hành tinh v i kh i tài s n kh ng l N u tin r ng đó là s th t thì có nghĩa là ấ ớ ố ả ổ ồ ế ằ ự ậ

b n đã b l a d i ạ ị ừ ố

B i vì b n s ch ng bao gi tìm th y đ ở ạ ẽ ẳ ờ ấ ượ c bóng dáng c a các ông trùm th t s giàu có trên ủ ậ ự

b ng x p h ng nh ng ng ả ế ạ ữ ườ i giàu nh t hành tinh này, còn gi i truy n thông ph ấ ớ ề ươ ng Tây thì đã b ị

nh ng th l c “vô hình” c a các ông trùm kia khóa mi ng ữ ế ự ủ ệ

Cho đ n ngày nay, gia t c Rothschild v n theo đu i ngành ngân hàng, nh ng n u b t ch t h i ế ộ ẫ ổ ư ế ấ ợ ỏ

100 ng ườ i dân B c Kinh hay Th ở ắ ượ ng H i, b n s th y r ng, có đ n 99 ng ả ạ ẽ ấ ằ ế ườ i bi t r t rõ v ế ấ ề Ngân hàng Hoa Kỳ trong khi ch ng m t ai bi t đ ẳ ộ ế ượ c ngân hàng Rothschild là ngân hàng nào

R t cu c, v y ai là Rothschild? Nêu môt ng ố ộ ậ ́ ̣ ườ i lam viêc trong nganh tai chinh ma ch a t ng ̀ ̣ ̀ ̀ ́ ̀ ư ừ nghe đên cai tên Rothschild thi chăng khac nao môt ng ́ ́ ̀ ̉ ́ ̀ ̣ ườ ́ i linh không biêt Napoleon, sinh viên ́ nganh vât ly không biêt Einstein là ai vây ̀ ̣ ́ ́ ̣

Cai tên Rothschild hêt s c xa la đôi v i đa sô ng ́ ́ ư ̣ ́ ớ ́ ườ i dân Trung Quôc (cung nh v i ng ́ ̃ ư ớ ườ i Viêt ̣ Nam), tuy nhiên, gia t c này co môt s c anh h ộ ́ ̣ ư ̉ ưở ng r t l n đôi v i qua kh , hiên tai va t ấ ớ ́ ớ ́ ư ̣ ̣ ̀ ươ ng lai cua ng ̉ ườ i dân Trung Quôc cũng nh ng ́ ư ườ i dân khăp n i trên thê gi i ́ ơ ́ ớ

Thông qua s đ i l p gi a t m anh h ự ố ậ ữ ầ ̉ ưở ng và m c đ c n i ti ng c a cua gia t c Rothschild đôi ư ộ ổ ế ủ ̉ ộ ́

v i thê gi i hiên tai, ta có th th y kha năng giâu minh cua dong ho này cao siêu đ n m c nào ớ ́ ớ ̣ ̣ ể ấ ̉ ́ ̀ ̉ ̀ ̣ ế ư

R t cu c thì dòng h Rothschild có bao nhiêu tài s n? Đây v n là đi u bí m t c a th gi i ố ộ ọ ả ẫ ề ậ ủ ế ớ Theo tính toán s b thì con s đó là vào kho ng 500 t USD! V y b ng cách nào mà dòng h ơ ộ ố ả ỉ ậ ằ ọ Rothschild đã ki m đ ế ượ c kho n tài s n kh ng l nh v y? Đây là câu chuy n mà cu n “Chi n ả ả ổ ồ ư ậ ệ ố ế tranh ti n t ” s giãi bày cùng b n ề ệ ẽ ạ

D ch gi H NG C MINH ị ả Ồ Ọ

Tôi co hai ke thu chinh: quân đôi miên nam tr ́ ̉ ̀ ́ ̣ ̀ ướ c măt tôi và c câu tiên tê sau l ng tôi ̣ ơ ́ ̀ ̣ ư Trong hai thê l c nay, s uy hiêp cua ke đ ng sau l ng m i la l n nhât Tôi nhin thây môt nguy ́ ự ̀ ự ́ ̉ ̉ ư ư ớ ̀ ớ ́ ̀ ́ ̣

c trong t ơ ươ ng lai đang đên gân chung ta, khiên chung ta lo s cho s an nguy cua đât n ́ ̀ ́ ́ ́ ợ ự ̉ ́ ướ c.

S c manh cua đông tiên se tiêp tuc thông tri va lam tôn th ư ̣ ̉ ̀ ̀ ̃ ́ ̣ ́ ̣ ̀ ̀ ̉ ươ ng đên ng ́ ườ i dân, và đên ́ khi nh ng đông tiên cuôi cung tich tu lai trong tay m t sô k thi đât n ữ ̀ ̀ ́ ̀ ́ ̣ ̣ ộ ́ ẻ ̀ ́ ướ c cua chung ta se bi pha ̉ ́ ̃ ̣ ́

h y Hiên gi tôi lo lăng cho t ủ ̣ ờ ́ ươ ng lai c a đ t n ủ ấ ướ c h n bât c luc nao, thâm chi con h n ca ơ ́ ư ́ ̀ ̣ ́ ̀ ơ ̉ trong tình hu ng chiên tranh ố ́ [1]

Lincoln, Tông thông th 16 cua My ̉ ́ ư ̉ ̃

President Elect Abraham Lincoln, February 19, 1861

Nêu noi lich s Trung Quôc đ́ ́ ̣ ư ́ ươc xoay quanh b i nh ng cuôc đâu tranh quyên l c chinh tri, vàơ ư ̣ ́ ̀ ư ́ ̣

n u không hiêu đế ̉ ươc nh ng tinh toan trong long cac bâc đê vư ́ ́ ̀ ́ ̣ ́ ương thi chúng ta không thê hiêù ̉ ̉ thâu đ́ ươc cai tinh thân côt loi cua lich s Trung Quôc Nh vây, lich s ph́ ̀ ́ ̃ ̉ ̣ ư ́ ư ̣ ̣ ư ương Tây phat tiêń ̉

t ng bư ươc theo s tiên hóa cua đông tiên, n u không hiêu đư ́ ̉ ̀ ̀ ế ̉ ươc c m u cua đông tiên thi khôngơ ư ̉ ̀ ̀ ̀ thê năm đ̉ ́ ươc nguôn mach cua lich s ph̀ ̣ ̉ ̣ ư ương Tây

Qua trinh lich s tŕ ̀ ̣ ư ương thanh cua ǹ ̉ ươc My đây rây nh ng s can thiêp va âm m u cua cac thễ ̀ ̃ ư ư ̣ ̀ ư ̉ ́ ́

l c quôc tê, trong đo, đi u khiên ngư ́ ́ ́ ề ́ ươi ta s nhât chinh la s thâm nhâp va âm m u lât đô cuaơ ́ ́ ̀ ư ̣ ̀ ư ̣ ̉ ̉ cac thê l c tai chinh quôc tê đôi v i ń ́ ư ̀ ́ ́ ́ ́ ơ ươc My, nh ng đây cung la điêu chăng mây ai biêt ̃ ư ̃ ̀ ̀ ̉ ́ ́

Viêc thiêt kê va xây d ng chê đô dân chu hâu nh la hanh đông ngăn can s uy hiêp cua cac thệ ́ ́ ̀ ư ́ ̣ ̉ ̀ ư ̀ ̀ ̣ ̉ ư ́ ̉ ́ ́

l c phong kiên chuyên chê, va đa thu đư ́ ́ ̀ ̃ ươc hiêu qua kha quan pḥ ̉ ̉ ơ ương diên nay, nh ng baṇ ̀ ư ̉ thân chê đô dân chu lai không co đ́ ̣ ̉ ̣ ́ ươc s c miên dich đang tin cây đôi v i nh ng mâm bênh chêtư ̃ ̣ ́ ̣ ́ ơ ư ̀ ̣ ́

ngươi m i đơ ươc sinh ra t quyên l c cua đông tiên ư ̀ ư ̉ ̀ ̀

Kha năng phan đoan va phong ng cua chê đô dân chu m i đôi v i h̉ ́ ́ ̀ ̀ ư ̉ ́ ̣ ̉ ơ ́ ơ ương tân công chinh cuá ́ ̉ chiên ĺ ươc thông qua vi c không chê quyên phat hanh ti n tê cua ngân hang quôc tê nh mệ ́ ́ ̀ ́ ̀ ề ̣ ̉ ̀ ́ ́ ằ không chê toan bô quôc gia đa xuât hiên nh ng lô hông l n “Tâp đoan l i nhuân đăc thu siêú ́ ̀ ̣ ́ ̃ ́ ̣ ư ̃ ̉ ơ ̣ ̀ ơ ̣ ̣ ̀ tiên tê” va chinh phu do dân My chon ra trong th i gian h n môt trăm năm tr̀ ̣ ̀ ́ ̉ ̃ ̣ ơ ơ ̣ ươc cũng nh sauư cuôc nôi chiên b c nam đa tiên hanh nh ng cuôc đâu tranh quyêt liêt nh m xây d ng môt đinḥ ̣ ́ ắ ̃ ́ ̀ ư ̣ ́ ́ ̣ ằ ư ̣ ̣ chê tai chinh cua hê thông ngân hang trung ́ ̀ ́ ̉ ̣ ́ ̀ ương t h u My Tông công đa co t t c 7 tôngư ư ̃ ̉ ̣ ̃ ́ ấ ả ̉ thông My, nhiêu y viên quôc hôi khac đa bo mang vi cuôc chiên gi a hai thê l c nay Cac nhà́ ̃ ̀ ủ ́ ̣ ́ ̃ ̉ ̣ ̀ ̣ ́ ư ́ ư ̀ ́

s h c My đa chi ra r ng, ti lê thư ọ ̃ ̃ ̉ ằ ̉ ̣ ương vong cua cac tông thông My so v i th i ky chiên tranh thể ́ ̉ ́ ̃ ơ ơ ̀ ́ ́

gi i th hai con cao h n nhiêu so v i ti lê thơ ư ̀ ơ ̀ ơ ̉ ̣ ương vong binh quân cua môt đoàn th y quân luc̀ ̉ ̣ ủ ̣ chiên! ́

Cung v i viêc m c a toan diên nên tai chinh cua Trung Quôc, cac ngân hang quôc tê se thâm̀ ơ ̣ ơ ư ̀ ̣ ̀ ̀ ́ ̉ ́ ́ ̀ ́ ́ ̃ nhâp sâu vao hê thông tai chinh cua Trung Quôc, va câu chuyên đa xay ra cho ṇ ̀ ̣ ́ ̀ ́ ̉ ́ ̀ ̣ ̃ ̉ ươc My hôm̃ qua, liêu se ti p t c tai diên ̣ ̃ ế ụ ́ ̃ ơ Trung Quôc hôm nay?́

V ÁM SAT TÔNG THÔNG LINCOHN Ụ ́ ̉ ́

Tôi th sau ngay 14 thang 4 năm 1865, Tông thông Lincoln đa v́ ư ́ ̀ ́ ̉ ́ ̃ ươt qua đươc cuôc nôi chiên keọ ̣ ́ ́ dai bôn năm đây tang toc trong muôn van nguy c va gian khô Cuôi cung, năm ngày tr̀ ́ ̀ ́ ̀ ơ ̀ ̉ ́ ̀ ươc khi nhân đ̣ ươc tin thăng l i - t́ ơ ương Robert Lee thông linh quân đôi miên nam đa đâu hang t́ ̃ ̣ ̀ ̃ ̀ ̀ ươ ng Grant cua quân miên băc – v tông thông đã c m th y đ căng thăng h n ̉ ̀ ́ ị ̉ ́ ả ấ ỡ ̉ ơ

GENERAL ULYSSES S GRANT ON HORSEBACK

Và trong lúc h ng chí, ông đa đên nha hat Ford Washington đê xem bu i biêu diên Vào lúc 10ư ̃ ́ ̀ ́ ơ ̉ ổ ̉ ̃

gi 15 phut, l i d ng lúc không có c n v bên c nh, m t k sát thu đa len t i c nh Tông thông,ơ ́ ơ ụ ậ ệ ạ ộ ẻ ̉ ̃ ̉ ơ ạ ̉ ́ dung môt khâu sung c l n nhăm thăng vao đâu ông ma bop co, Lincoln bi trung đan đô vât về ̣ ̉ ́ ỡ ơ ̀ ̉ ̀ ̀ ̀ ́ ̀ ̣ ́ ̣ ̉ ̣ ̀ phia tŕ ươc Sang s m hôm sau, T ng th ng qua đ i ́ ơ ổ ố ơ

Hung thu la môt diên viên co chut tiêng tăm khi đo có tên la John Wilkes Booth Sau khi am sat̉ ̀ ̣ ̃ ́ ́ ́ ́ ̀ ́ ́ xong Lincoln thi tay nay hoang s bo trôn, ngay 26 thang 4 hung thu bi băn chêt trên đ̀ ̀ ̉ ơ ̉ ́ ̀ ́ ̉ ̣ ́ ́ ương bỏ trôn Trong xe ng a cua hung thu, nǵ ư ̉ ̉ ươi ta đa phat hiên thây rât nhiêu th t viêt băng mât mã ́ ̣ ́ ́ ̀ ư ư ́ ̀ ̣ ̃

va môt sô vân dung ca nhân cua Juda Benjamin - Bô tr̀ ̣ ́ ̣ ̣ ́ ̉ ̣ ương B chiên tranh cua Chinh phu miênộ ́ ̉ ́ ̉ ̀ nam va sau nay la B tr̀ ̀ ̀ ộ ương ngo i giao, m t ngạ ộ ươi co th c quyên vê măt tai chinh miên naḿ ư ̀ ̀ ̣ ̀ ́ ơ ̀

đ ng th i co môi quan hê rât thân mât v i cac đai gia ngân hang châu Âu.ồ ơ ́ ́ ̣ ́ ̣ ơ ́ ̣ ̀ ơ

Sau đo nǵ ươi nay đa đao tâu sang Anh S kiên Lincoln bi am sat vê sau đa đ̀ ̃ ̀ ̉ ư ̣ ̣ ́ ́ ̀ ̃ ươc lan truyêǹ rông ra va nhiêu ng̣ ̀ ̀ ươi cho răng đây la môt âm m u co quy mô l n Nh ng ngu i tham gia trong̀ ̀ ̣ ư ́ ơ ư ơ

âm m u nay co thê la cac thanh viên nôi cac cua Lincoln, cac ngân hang New York vaư ̀ ́ ̉ ̀ ́ ̀ ̣ ́ ̉ ́ ̀ ơ ̀

Philadenphia, quan ch c cao câp cua Chinh phu miên nam, gi i quyên l c trong nganh xuât banư ́ ̉ ́ ̉ ̀ ơ ̀ ư ̀ ́ ̉ bao chi va cac phân t nôi loan miên băc ́ ́ ̀ ́ ̀ ư ̉ ̣ ơ ̀ ́

Th i đó có m t gi thuy t lan truy n r ng rãi r ng, Booth không h b gi t ch t, mà là đơ ộ ả ế ề ộ ằ ề ị ế ế ươ c phóng thích, còn thi th để ươc mai táng sau này là ngươ ồi đ ng m u c a anh ta Edwin Stanton -ư ủ

B trộ ương chi n tranh n m gi tr ng quy n khi đó đã che d u chân tế ắ ư ọ ề ấ ương s vi c Tho t ngheư ệ ạ thì đây có v là m t gi thuy t hoang đẻ ộ ả ế ương Th nh ng, sau khi m t lo t các văn ki n bí m tế ư ộ ạ ệ ậ

c a B trủ ộ ương chi n tranh đế ươc gi i mã vào nh ng năm 30 c a th k 20 thì các nhà s h c đãả ư ủ ế ỷ ư ọ phát hi n ra m t s th t đ y kinh ng c v cái ch t c a T ng th ng Lincoln, trên th c t ch ngệ ộ ư ậ ầ ạ ề ế ủ ổ ố ư ế ẳ khác gì l i đ n th i c a thiên h ơ ồ ổ ủ ạ

Otto Eisenschiml, nhà s h c đ u tiên chuyên nghiên c u v đ tài này đã gây ch n đ ng choư ọ ầ ư ề ề ấ ộ các đ ng nghi p trên th gi i b ng nh ng phát hi n đ y b t ng trong bài vi t “T i sao Lincolnồ ệ ế ơ ằ ư ệ ầ ấ ơ ế ạ

b ám sát?” Sau đó, Theodore Roscoe đã cho công b k t qu nghiên c u có s c nh hị ố ế ả ư ư ả ươ ng

r ng rãi h n n a b ng cách ch ra r ng:ộ ơ ư ằ ỉ ằ

Ph n l n các nghiên c u l ch s c a th k 19 liên quan đ n vi c t ng th ng Lincoln b ám sátầ ơ ư ị ư ủ ế ỷ ế ệ ổ ố ị

đ u miêu t s vi c gi ng nh m t v bi k ch đi n hình c a nhà hát Ford v y … Ch có m t s ítề ả ư ệ ố ư ộ ơ ị ể ủ ậ ỉ ộ ố nhìn nh n s vi c nh là m t cu c m u sát: Lincoln ch t trong tay m t tên t i ph m thô b … t iậ ư ệ ư ộ ộ ư ế ộ ộ ạ ỉ ộ

ph m ph i b tr ng ph t theo pháp lu t; thuy t âm m u đã b bóp ch t; cu i cùng Đ c và M đãạ ả ị ư ạ ậ ế ư ị ế ố ư ỹ giành đươc th ng l i, Lincoln cũng đã thu c v “quá kh ”.ắ ơ ộ ề ư

Th nh ng, vi c gi i thích s ki n ám sát t ng th ng v a không khi n cho ngế ư ệ ả ư ệ ổ ố ư ế ươi ta hài lòng v aư khó khi n cho ngế ươi ta khâm ph c Th c t cho th y, tên t i ph m liên quan đ n cái ch t c aụ ư ế ấ ộ ạ ế ế ủ Lincoln v n đang nh n nh ngoài vòng pháp lu t ẫ ơ ơ ậ [2]

Trong bai viêt “Hanh đông ngu xuân” thu c cu n hôi ky c a mình, Izola Forrester, chau gai cuà ́ ̀ ̣ ̉ ộ ố ̀ ́ ủ ́ ́ ̉ tên hung thu, đã nói r ng, bà phát hi n th y ghi chép bí m t “K sĩ r p xi c” (Knights of thẻ ằ ệ ấ ậ ỵ ạ ế Golden Circle) đã b Chính ph c ý c t vào trong kho văn ki n, đ ng th i b Edwin Stanton x pị ủ ố ấ ệ ồ ơ ị ế vào lo i tài li u tuy t m t Sau khi Lincoln b ám sát, b t c ai cũng không đạ ệ ệ ậ ị ấ ư ươc ti p c n v iế ậ ơ

nh ng tài li u này Do m i quan h huy t th ng gi a Izola và Booth, h n n a, v i t cách là m tư ệ ố ệ ế ố ư ơ ư ơ ư ộ nhà văn chuyên nghi p, cu i cùng bà đã tr thành là ngệ ố ơ ươ ầi đ u tiên đươc phép đ c nh ng tàiọ ư

li u này Trong cu n sách c a mình, bà đã vi t r ng: ệ ố ủ ế ằ

Nh ng bao tài li u cũ k th n bí này đư ệ ỹ ầ ươc c t gi trong m t két b o hi m n m trong gócấ ư ộ ả ể ằ khu t gi a n i đ t di tích c a “âm m u th m phán” và căn phòng tr ng bày N u không ph i làấ ư ơ ặ ủ ư ẩ ư ế ả năm năm trươc, khi đ c nh ng t li u ( căn phòng đó) mà tôi đã tình c nhìn th y c nh chi cọ ư ư ệ ơ ơ ấ ạ ế

t , thì có th ch ng bao gi tôi bi t chúng (tài li u bí m t) t n t i ủ ể ẳ ơ ế ệ ậ ồ ạ

Nh ng tài li u đây có liên quan đ n ông n i tôi Tôi bi t ông t ng là thành viên c a m t tư ệ ơ ế ộ ế ư ủ ộ ổ

ch c bí m t T ch c này chính là “K sĩ r p xi c” do Bickley sáng t p nên Tôi có gi m t t mư ậ ổ ư ỵ ạ ế ậ ư ộ ấ

nh c a ông - b c nh ông ch p chung v i h , t t c h đ u ăn m c ch nh t B c nh này

ả ủ ư ả ụ ơ ọ ấ ả ọ ề ặ ỉ ề ư ả

đươc phát hi n trong quy n “kinh thánh” c a bà n i tôi …tôi còn nh bà t ng nói r ng ch ng bàệ ể ủ ộ ơ ư ằ ồ (Booth) là “công c c a ngụ ủ ươi khác.[3]

“K sĩ r p xi c” và các th l c tài chính New York r t cu c có m i quan h nh th nào? Có baoỵ ạ ế ế ư ố ộ ố ệ ư ế nhiêu ngươi trong chính ph c a Lincoln đã tham gia vào âm m u ám sát Lincoln ? T i sao cácủ ủ ư ạ nghiên c u v cái ch t c a Lincoln trong su t th i gian dài luôn l c hư ề ế ủ ố ơ ạ ương nh v y? Cái ch tư ậ ế

c a Lincoln cũng gi ng v i cái ch t c a Kennedy sau đó 100 năm, đ u là s ph i h p mang tínhủ ố ơ ế ủ ề ư ố ơ

t ch c trên quy mô l n, m i ch ng c đ u b b t đ u m i, m i s đi u tra đ u b đánh l cổ ư ơ ọ ư ư ề ị ị ầ ố ọ ư ề ề ị ạ

hương m t cách h th ng, chân tộ ệ ố ương c a s vi c luôn đủ ư ệ ươc che ph b i m t màn sủ ơ ộ ương l chị

Muôn hiêu đ́ ̉ ươc đ ng c va m u đô th c s đăng sau viêc Lincoln bi sat hai, chung ta cân phaiộ ơ ̀ ư ̀ ư ư ̀ ̣ ̣ ́ ̣ ́ ̀ ̉ tim hiêu sâu h n nh ng cuôc đôi đâu trong n l c không chê quyên phat hanh tiên tê cua quôc̀ ̉ ơ ư ̣ ́ ̀ ỗ ư ́ ́ ̀ ́ ̀ ̀ ̣ ̉ ́ gia naỳ suôt́ quá trinh̀ lâp̣ quôć cuả My.̃

QUYÊN PHAT HANH TIÊN TÊ VA CHIÊN TRANH ̀ ́ ̀ ̀ ̣ ̀ ́ ĐÔC LÂP CUA N ̣ ̣ ̉ ƯƠ C MY ̃

Trong cac cu n sach giao khoa lich s phân tich nguôn c n cua cuôc chiên tranh đôc lâp Mý ố ́ ́ ̣ ư ́ ̀ ơ ̉ ̣ ́ ̣ ̣ ơ ̃

có rât nhiêu cac nguyên tăc va gia tri v a toan diên lai v a tr u t́ ̀ ́ ́ ̀ ́ ̣ ư ̀ ̣ ̣ ư ư ương đươc đem ra phân tich vá ̀ trinh bay Nh ng đây, chung ta se nhin t môt goc đô khac đ tim hiêu sâu h n bôi canh taì ̀ ư ơ ́ ̃ ̀ ư ̣ ́ ̣ ́ ể ̀ ̉ ơ ́ ̉ ̀ chinh cung nh vai tro hat nhân cua no trong cuôc cach mang nay ́ ̃ ư ̀ ̣ ̉ ́ ̣ ́ ̣ ̀

Đa s nh ng ngố ư ươi đên My m u sinh s m nhât chính la nh ng cung dân hêt s c ngheo khô,́ ̃ ư ơ ́ ̀ ư ̀ ́ ư ̀ ̉ ngoai nh ng hanh ly đ n gian đem theo hâu nh ho chăng co tai san hay tiên bac gi Th i đó, ̀ ư ̀ ́ ơ ̉ ̀ ư ̣ ̉ ́ ̀ ̉ ̀ ̣ ̀ ơ ơ miên băc My ng̀ ́ ̃ ươi ta vân ch a kham pha ra nh ng mo vang bac l n nh sau nay, cho nêñ ư ́ ́ ư ̉ ̀ ̣ ơ ư ̀ ngu n tiên tê l u thông trên thi trồ ̀ ̣ ư ̣ ương c c ky thiêu hut Thêm vao đo la ti lê nhâp siêu cua Anhư ̀ ́ ̣ ̀ ́ ̀ ̉ ̣ ̣ ̉

qu c đa khiên cho môt lố ̃ ́ ̣ ương l n tiên vang bac chay vê qu c gia c a x s sơ ̀ ̀ ̣ ̉ ̀ ố ủ ư ơ ương mù này, và điêu đó cang lam tăng thêm tinh trang thâm hut l̀ ̀ ̀ ̀ ̣ ̣ ương tiên l u thông ̀ ư [4]

Phân l n hang hóa va dich vu do nh ng ng̀ ơ ̀ ̀ ̣ ̣ ư ươi dân di c m i cua miên Băc My lam ra t s laoư ơ ̉ ̀ ́ ̃ ̀ ư ư đông khô nhoc đa không thê đ̣ ̉ ̣ ̃ ̉ ươc trao đôi hiêu qua do thâm hut l̉ ̣ ̉ ̣ ương tiên l u thông, t đo đà ư ư ́ ̃ gây can tr nghiêm trong đên b̉ ơ ̣ ́ ươc phat triên cua n n kinh tê Đê ng pho v i vân đê nan giaí ̉ ̉ ề ́ ̉ ư ́ ơ ́ ̀ ̉ nay, ng̀ ươi ta bu c ph i s dung cac loai tiên tê thay thê khac đê tiên hanh mua ban hang hóa ộ ả ư ̣ ́ ̣ ̀ ̣ ́ ́ ̉ ́ ̀ ́ ̀

Chăng han, cac hang hóa đ̉ ̣ ́ ̀ ươc châp nhân v i m c đô cao nh da va lông đông vât, vo ôc, thuôć ̣ ơ ư ̣ ư ̀ ̣ ̣ ̉ ́ ́

la, gao, lua mach, ngô đ́ ̣ ́ ̣ ươc s dung nh môt loai tiên Chi riêng miên băc Carolina, t nămư ̣ ư ̣ ̣ ̀ ̉ ơ ̀ ́ ư

1715 đa co h n 17 loai hang hóa đ̃ ́ ơ ̣ ̀ ươc dung nh tiên tê quy đinh (Legal Tender), Chinh phu và ư ̀ ̣ ̣ ́ ̉ ̀

ngươi dân co thê dung nh ng hang hóa nay đê tiên hanh cac hoat đông giao dich nh đong thuê,́ ̉ ̀ ư ̀ ̀ ̉ ́ ̀ ́ ̣ ̣ ̣ ư ́ ́ tra n , mua ban dich vu hang hóa Khi đo tât ca nh ng loai tiên tê thay thê nay đêu lây đông̉ ơ ́ ̣ ̣ ̀ ́ ́ ̉ ư ̣ ̀ ̣ ́ ̀ ̀ ́ ̀ bang Anh lam tiêu chuân tinh toan ̉ ̀ ̉ ́ ́

Trong hoat đông th c tê, do gia thanh, quy cach, m c đô châp nhân va tinh chât co thê l u gị ̣ ư ́ ́ ̀ ́ ư ̣ ́ ̣ ̀ ́ ́ ́ ̉ ư ư lâu cua cac loai hang hóa nay khac nhau, nên rât kho cho viêc đo l̉ ́ ̣ ̀ ̀ ́ ́ ́ ̣ ương theo tiêu chuân m c̉ Ở ư

đô nao đo, chung đa c u van đ̣ ̀ ́ ́ ̃ ư ̃ ươc tinh trang thâm hut tiên l u thông đang câp bach, nh ng nò ̣ ̣ ̀ ư ́ ́ ư ́ cung đa tao nên tinh trang thăt cô chai cho s phat triên cua nên kinh tê hang hóa.̃ ̃ ̣ ̀ ̣ ́ ̉ ư ́ ̉ ̉ ̀ ́ ̀ [5]

S thiêu hut tiên kim loai trong th i gian dai va s bât tiên trong viêc s dung cac loai tiên hiênư ́ ̣ ̀ ̣ ơ ̀ ̀ ư ́ ̣ ̣ ư ̣ ́ ̣ ̀ ̣ vât thay thê đa thuc đây Chinh phu thoát ra khoi lôi t duy truyên thông, va băt đâu môt tḥ ́ ̃ ́ ̉ ́ ̉ ̉ ́ ư ̀ ́ ̀ ́ ̀ ̣ ư nghiêm hoan toan m i: dung loai tiên giây co tên la Colonial Scrip đê in tiên – lo i ti n chu ṇ ̀ ̀ ơ ̀ ̣ ̀ ́ ́ ̀ ̉ ̀ ạ ề ẩ

đươc phap luât quy đinh thông nhât ́ ̣ ̣ ́ ́

S khac biêt l n nhât gi a loai tiên giây nay so v i chi phiêu ngân hang đang l u hanh châu Âuư ́ ̣ ơ ́ ư ̣ ̀ ́ ̀ ơ ́ ̀ ư ̀ ơ chinh la no không co bât c khoan hiên vât vang hay bac nao b o đ m mà ch la môt loai tiên tiń ̀ ́ ́ ́ ư ̉ ̣ ̣ ̀ ̣ ̀ ả ả ỉ ̀ ̣ ̣ ̀ ́ dung Chinh phu Moi ng̣ ́ ̉ ̣ ươi trong xa hôi đêu cân phai đong thuê cho Chinh phu, ma chi câñ ̣ ̀ ̀ ̉ ́ ́ ́ ̉ ̀ ̉ ̀ Chinh phu tiêp nhân loai tiên giây nay nh băng ch ng cua viêc nôp thuê, thi no đa co đây đú ̉ ́ ̣ ̣ ̀ ́ ̀ ư ̀ ư ̉ ̣ ̣ ́ ̀ ́ ̃ ́ ̀ ̉ cac yêu tô c ban đê l u thông trên thi tŕ ́ ́ ơ ̉ ̉ ư ̣ ương

Loai tiên m i nay qua nhiên đa thuc đây s phat tiên nhanh chong cua nên kinh tê xa hôi, cac̣ ̀ ơ ̀ ̉ ̃ ́ ̉ ư ́ ̉ ́ ̉ ̀ ́ ̃ ̣ ́ giao dich hang hóa cung ngay cang tr nên nhôn nhip ̣ ̀ ̃ ̀ ̀ ơ ̣ ̣

Adam Smith, a brilliant eighteenth-century Scottish political economist, had the advantage of judging the significance ol colonies by a rigorous examination based on the colonial experience

of 300 years His overview has a built-in bias: he strongly disapproved of excessive regulation of colonial trade by parent countries But his analysis is rich with insight and remarkably

dispassionate in its argument Adam Smith recognized that the discovery of the New World not only brought wealth and prosperity to the Old World, but that it also marked a divide in the history

of mankind The passage that follows is the work of this economic theorist who discusses

problems in a language readily understandable by everyone

Adam Smith had retired from a professorship at Glasgow University and Was living in France in 1764-5 when he began his great work, The Wealth of Nations The book was being written all during the years of strife between Britain and her colonies, but it was not published until 1776 In the passages which follow, Smith points to the impossibility of monopolizing the benefits of colonies, and pessimistically calculates the cost of empire, but the book appeared too late to

of Nations, the political and economic reliations of empire and mercantilism, appeared in the

same year, historians have often designated 1776 as one of the turning points in modern history

their grandiose dreams of empire, is the closing passage of Smith's book

Lúc nay, Adam Smith cua ǹ ̉ ươc Anh cung đa chu y đên s thê nghiêm tiên tê m i nay cua Chinh̃ ̃ ́ ́ ́ ư ̉ ̣ ̀ ̣ ơ ̀ ̉ ́ phu thuôc đia băc My, và ông hiêu kha ro vai tro kich thich to l n đôi v i th̉ ̣ ̣ ơ ́ ̃ ̉ ́ ̃ ̀ ́ ́ ơ ́ ơ ương mai cua loaị ̉ ̣ tiên giây nay, đăc biêt la đôi v i khu v c băc My đang thiêu hut tiên kim loai ̀ ́ ̀ ̣ ̣ ̀ ́ ơ ư ́ ̃ ́ ̣ ̀ ̣

Ông cho r ng, “viêc mua ban trên c s tin dung khiên cho cac thằ ̣ ́ ơ ơ ́ ̣ ́ ́ ương gia co thê đinh ky kêt́ ̉ ̣ ̀ ́ toan sô d tin dung gi a cac bên theo môi thang hoăc môi năm, và điêu nay đa giam thiêu s bât́ ́ ư ́ ̣ ư ́ ̃ ́ ̣ ̃ ̀ ̀ ̃ ̉ ̉ ư ́ tiên (trong giao dich) Môt hê thông tiên giây đ̣ ̣ ̣ ̣ ́ ̀ ́ ươc quan ly tôt không nh ng t o ra s thu n tiên̉ ́ ́ ư ạ ư ậ ̣ trong s d ng mà con co thê co rât nhiêu u thê trong môt sô tinh huông nao đo.” ư ụ ̀ ́ ̉ ́ ́ ̀ ư ́ ̣ ́ ̀ ́ ̀ ́ [6]

Nh ng môt loai tiên tê không co thê châp la ke thu t nhiên cua cac ngân hang, b i vi n u khôngư ̣ ̣ ̀ ̣ ́ ́ ́ ̀ ̉ ̀ ư ̉ ́ ̀ ơ ̀ ế

co cac khoan vay cua Chinh phu lam thê châp thì Chinh phu cung không cân phai vay cac khoań ́ ̉ ̉ ́ ̉ ̀ ́ ́ ́ ̉ ̃ ̀ ̉ ́ ̉ tiên kim loai vôn rât thiêu hut th i bây gi , và nh v y, qua cân l n nhât trên tay cua cac ngâǹ ̣ ́ ́ ́ ̣ ơ ́ ơ ư ậ ̉ ơ ́ ̉ ́ hang trong chôc lat cung mât đi uy l c ̀ ́ ́ ̃ ́ ư

Benjamin Franklin (January 17, 1706 [ O.S January 6 , 1705 ] – April 17, 1790) was one of the Founding Fathers of the United States of America.

Trong cu c vi hành c a ộ ủ Benjamin Franklin đên ń ươc Anh vao năm 1763, khi đ̀ ươc v chu quanị ̉ ̉ cua Ngân hang Anh hoi vê nguyên nhân phat triên thinh v̉ ̀ ̉ ̀ ́ ̉ ̣ ương cua thuôc đia châu luc m i,̉ ̣ ̣ ơ ̣ ơ Franklin đa tra l i răng: ̃ ̉ ơ ̀ “Điêu nay rât đ n gian đât thuôc đia, chung tôi phat hanh tiên tê cua ̀ ̀ ́ ơ ̉ Ơ ́ ̣ ̣ ́ ́ ̀ ̀ ̣ ̉ riêng minh, goi la ‘ch ng chi thuôc đia’ Chung tôi căn c vao nhu câu cua th ̀ ̣ ̀ ư ̉ ̣ ̣ ́ ư ̀ ̀ ̉ ươ ng nghiêp va ̣ ̀

công nghiêp đê phat hanh môt l ̣ ̉ ́ ̀ ̣ ượ ng tiên tê cân đôi, nh vây, san phâm rât dê dang chuyên t ̀ ̣ ́ ư ̣ ̉ ̉ ́ ̃ ̀ ̉ ừ tay ng ườ i san xuât đên tay ng ̉ ́ ́ ườ i tiêu dung Dung ph ̀ ̀ ươ ng th c nay, chúng tôi tao ra loai tiên giây ư ̀ ̣ ̣ ̀ ́ cua riêng mình, đông th i bao đam s c mua cua no, và (Chinh phu) cua chung tôi không cân ̉ ̀ ờ ̉ ̉ ư ̉ ́ ́ ̉ ̉ ́ ̀ phai tra l i t c cho bât ky ai.” ̉ ̉ ợ ư ́ ̀ [7]

Loai tiên m i nay tât nhiên se dân đên viêc thuôc đia châu My thoát ly khoi s không chê cuạ ̀ ơ ̀ ́ ̃ ̃ ́ ̣ ̣ ̣ ̃ ̉ ư ́ ́ ̉ ngân hang Anh quôc ̀ ́

Cac ngân hang Anh t ra ph n nô và băt tay nhau hanh đông Nghi viên Anh d́ ̀ ỏ ẫ ̣ ́ ̀ ̣ ̣ ̣ ươ ưi s không chế ́ cua các nhà ngân hàng đa thông qua “Đao luât tiên tê” (Currency Act) vao năm 1764, theo đo,̉ ̃ ̣ ̣ ̀ ̣ ̀ ́ Ngh vi n nghiêm câm cac bang trong thuôc đia châu My in ân va phat hanh tiên giây cua riêngị ệ ́ ́ ̣ ̣ ̃ ́ ̀ ́ ̀ ̀ ́ ̉ minh, đông th i yêu câu Chinh phu cac n i nay phai s dung toan bô vang va bac đê đong̀ ̀ ơ ̀ ́ ̉ ́ ơ ̀ ̉ ư ̣ ̀ ̣ ̀ ̀ ̣ ̉ ́

nh ng khoan thuê cho chinh phu Anh quôc ư ̉ ́ ́ ̉ ́

Franklin đa miêu ta môt cach đau đ n vê hâu qua kinh tê nghiêm trong do đao luât nay mang laĩ ̉ ̣ ́ ơ ̀ ̣ ̉ ́ ̣ ̣ ̣ ̀ ̣ cho cac bang x thuôc đia nh sau, “chi trong môt năm, tinh hinh (thuôc đia) đa hoan toan đaó ơ ư ̣ ̣ ư ̉ ̣ ̀ ̀ ̣ ̣ ̃ ̀ ̀ ̉

ngươc, th i ky phôn thinh đa kêt thuc, kinh tê suy thoái nghiêm trong đên m c t đơ ̀ ̀ ̣ ̃ ́ ́ ́ ̣ ́ ư ư ương phô chó đên bên cang đêu tran ngâp nh ng đam nǵ ́ ̉ ̀ ̀ ̣ ư ́ ươi thât nghiêp.” ́ ̣

“Nêu nh ngân hang Anh không t́ ư ̀ ươc đoat quyên phat hanh tiên tê cua x thuôc đia, thi ng̣ ̀ ́ ̀ ̀ ̣ ̉ ư ̣ ̣ ̀ ươ i dân cua x thuôc đia se vui ve đong cac khoan thuê tra va cac san phâm khac D luât nay đả ư ̣ ̣ ̃ ̉ ́ ́ ̉ ́ ̀ ̀ ́ ̉ ̉ ́ ư ̣ ̀ ̃ gây nên tình tr ng thât nghiêp va s bât man X thuôc đia không thê phat hanh đạ ́ ̣ ̀ ư ́ ̃ ư ̣ ̣ ̉ ́ ̀ ươc tiên tê cuà ̣ ̉ minh, t đo se không thê thoát khoi s không chê cua quôc v̀ ư ́ ̃ ̉ ̉ ư ́ ́ ̉ ́ ương George đê tam va ngân hang̣ ̀ ̀ quôc tê môt cach vinh viên, ́ ́ ̣ ́ ̃ ̃ la nguyên nhân chu yêu gây ra cuôc chiên tranh đôc lâp My.” ̀ ̉ ́ ̣ ́ ̣ ̣ ở ̃ [9]