Bệnh gia liệu Phong

1/ Trình bày được căn nguyên, cách lây truyền và các triệu chứng của bệnh phong. 2/ Chẩn đoán xác định được bệnh phong. Chẩn đoán phân biệt được bệnh phong và một số bệnh da. 3/ Nêu được các c

BỆNH PHONG

Đối tượng Y5 luân khoa

Thời gian 3 tiết

Mục tiêu bài giảng

 Trình bày được căn nguyên, cách lây truyền và

các triệu chứng của bệnh phong.

 Chẩn đoán xác định được bệnh phong Chẩn

đoán ph â n biệt được bệnh phong và một số bệnh da.

 Nêu được các cách phân loại bệnh phong theo

Madrid; Ridley – Jobling và theo WHO.

 Chẩn đoán được cơn phản ứng phong vµ trình bày được các loại tàn tật.

 Nêu được phác đồ đa hóa trị liệu (ĐHTL)

Căn nguyên và cách lây truyền

• Chu kú sinh s¶n: 12-13 ngày.

• Thời gian sống ở môi trường 1-2 ngày.

• Nhiệt độ phát triển thuận lợi: 30-320 C.

• Bị diệt nhanh bởi các thuốc:

– DDS đơn thuần: 3-6 tháng.

– Rifampicine: 5-7 ngày

Căn nguyờn và cỏch lõy truyền

– Yếu tố thuận lợi: tuổi, giới và điều kiện

sinh hoạt, mức độ tiếp xúc

Căn nguyên và cách lây truyền

 Tại sao bệnh phong khó lây:

 Viªm mèng m¾t,gi¸c m¹c, kÕt m¹c

 Viªm tinh hoµn, chøng vó to ë nam giíi

TT da: TTCB ®a d¹ng tuú tõng thÓ bÖnh

Triệu chứng bệnh phong

Thời kỳ toàn phỏt:

TT da: TTCB đa dạng tuỳ từng thể bệnh

Phong bt (TTCB: Mảng củ, có tổn thương vệ tinh )

Triệu chứng bệnh phong

Thời kỳ toàn phỏt:

TT da: TTCB đa dạng tuỳ từng thể bệnh

Phong bt (TTCB: Mảng củ, có tổn thương vệ tinh)

Triệu chứng bệnh phong

Thời kỳ toàn phát:

TT da: TTCB ®a d¹ng tuú tõng thÓ bÖnh

Phong BB (TTCB: m¶ng cñ, d¸t th©m nhiÔm, m¶ng th©m nhiÔm )

Triệu chứng bệnh phong

Thời kỳ toàn phát:

TT da: TTCB ®a d¹ng tuú tõng thÓ bÖnh

Phong BB (TTCB: m¶ng cñ, d¸t th©m nhiÔm, m¶ng th©m nhiÔm )

Triệu chứng bệnh phong

Thời kỳ toàn phát:

TT da: TTCB ®a d¹ng tuú tõng thÓ bÖnh

Phong Bl (TTCB: m¶ng cñ, d¸t th©m nhiÔm, m¶ng th©m nhiÔm )

Phong LL ( U phong, m¶ng, d¸t th©m nhiÔm )

Triệu chứng bệnh phong

Thời kỳ toàn phát:

Viªm d©y thÇn kinh

• Không thấy VK BH trong 100 vi trường: âm tính.

– Chỉ số hình thái học (MI: Morphological Index)

 Xét nghiệm mô bệnh học

 PCR

 Phản ứng Mitsuda

Chẩn đoán

 Chẩn đoán xác định:

– Tổn thương da kèm theo mất cảm

giác.

– Tổn thương thần kinh ngoại biên.

– Tìm thấy trực khuẩn phong tại thương

tổn da hoặc thần kinh

“Một người được coi là mắc bệnh phong khi được xác định là có ít nhất một trong ba dấu hiệu chính

đã nêu ở trên”

Chẩn đoán

 Chẩn đoán phân biệt

– Tổn thương da mà có các biểu hiện

•Xuất hiện rồi biến mất theo giai đoạn.

•Xuất hiện nhanh

•Do bệnh khác gây nên như viêm khớp.

•Do nguyên nhân khác gây liệt

Phân loại bệnh phong

 Theo hội nghị chống phong 1953 ở Madrid dùa l©m sµng, xÐt nghiÖm

– Phong bất định (I: Indeterminate)

– Phong củ (T: Tuberculoid)

– Phong trung gian (B: Borderline)

– Phong u (L: Lepromatous)

Phân loại bệnh phong

Theo Ridley và Jopling (1962): dùa vµo CMI

BL

LLp LLs

Khỏi

Phân loại bệnh phong

 Theo tổ chức Y tế thế giới (WHO)

•Bệnh nhân nghỉ ngơi, bất động các chi có viêm dây thần kinh bằng dây đeo, nẹp bột

• Tiến triển khoảng 3 7 ngày xẹp, bong vẩy –

để lại dát thâm

• Viêm dây thần kinh: To, đau, nhạy cảm,

• Triệu chứng khác: Sốt, mệt, chán ăn, viêm tinh hoàn, viêm mống mắt thể mi…

Phản ứng phong

Xử trí phản ứng hång ban nót (ENL)

– Vẫn điều trị ĐHTL

•Thuốc giảm đau, chống viêm không steroid.

•Nếu theo dõi trong 2 tuần không đỡ thì báo

•Bệnh nhân nghỉ ngơi, bất động các chi có

viêm dây thần kinh bằng dây đeo, nẹp bột

Phân loại tàn tật

 Các loại hình tàn tật.

– Tàn tật tiên phát: Do trực tiếp vi khuẩn

phong gây nên

– Tàn tật thứ phát: Xuất hiện trên cơ sở

đã có tàn tật tiên phát Bệnh nhân không biết chăm sóc các tàn tật tiên phát

• Độ 1: Có thương tổn nhưng thị lực ảnh hưởng

không nghiêm trọng (có thể đếm được ngón tay ở khỏng cách 6 m).

• Độ 2: Thị lực bị ảnh hưởng nghiêm trọng, không

đếm được ngón tay ở khoảng cách 6 m, có mắt thỏ, đục giác mạc, viêm mống mắt thể mi.

Điều trị

 Trước khi điều trị:

– Phân loại bệnh theo WHO.

– Giải thích cho bệnh nhân về tình hình bệnh.

– Hướng dẫn sử dụng vỉ thuốc điều trị.

– Giải thích các tác dụng phụ của thuốc (thâm

da) và các biến chứng để bệnh nhân nhận biết.

– Yêu cầu bệnh nhân quay lại khi hết đợt điều

trị.

– Lập sổ theo dõi điều trị.

Phỏc đồ điều trị (ĐHTL)

Uống trước mặt thầy thuốc

Uống hàng ngày Rifampicine 300mg

DDS 100mg

Lamprene 50mg

Lamprene 100mg

Tư vấn cho bệnh nhân

Tư vấn cho bệnh nhân

 Về ĐHTL:

– ĐHTL sẽ chữa khỏi hoàn toàn bệnh.

– ĐHTL được cung cấp miễn phí.

– ĐHTL có thể có ở các cơ sơ da liễu

Tư vấn cho bệnh nhân

 Về các biểu hiện khác:

– Th©m da do clofazimine

– Nước tiểu có màu đỏ do rifampicin

– Trong trường hợp có sốt, đau thần kinh,

yếu cơ, đau khớp, xuất hiện tổn thương mới, bệnh nhân cần đến khám lại ngay.