Tổng quan về kiểm toán

CÁC THÍ DỤ 1 Kiểm toán báo cáo tài chính năm 20X1 của Công ty Cổ phần Hùng Vương để công bố cho các cổ đông 2 Cơ quan thuế duyệt quyết toán thuế năm 20X1 của công ty TNHH Nam Long 3 Kiểm

Chương 1 TỔNG QUAN VỀ KIỂM TOÁN

VÀ KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP

• Câu 1 Có bao nhiêu BCTC? Kể tên?

• Mục đích của BCTC để làm gì?

• Câu 2: Giải thích 1 trong các thuật ngữ kế toán sau: Hoạt động liên tục, trọng yếu

• Câu 3: Như thế nào là BCTC “trung thực và

hợp lý” (hay “trình bày trung thực”)

Mục tiêu

• Hiểu được bản chất của kiểm toán và phân biệt các loại kiểm toán khác nhau.

• Nắm được sự phát triển của nghề nghiệp kiểm toán.

• Giải thích các lợi ích của kiểm toán độc lập.

• Hiểu các tiêu chuẩn đối với KTV và công ty kiểm toán.

• Mô tả và nắm bắt quy trình kiểm toán đối với BCTC

3

Nội dung

• Phân loại kiểm toán.

• Định nghĩa kiểm toán.

• Lịch sử hình thành & phát triển.

• Lợi ích kinh tế của kiểm toán độc lập trong kiểm

toán BCTC.

• KTV, DN kiểm toán & hội nghề nghiệp.

• Quy trình kiểm toán BCTC của kiểm toán độc lập.

4

KIỂM TOÁN LÀ GÌ ?

CÁC THÍ DỤ

(1) Kiểm toán báo cáo tài chính năm 20X1 của Công ty

Cổ phần Hùng Vương để công bố cho các cổ đông

(2) Cơ quan thuế duyệt quyết toán thuế năm 20X1 của công ty TNHH Nam Long

(3) Kiểm tra Ngân sách tỉnh Khánh Hòa năm 20X1

(4) Kiểm tra và đánh giá hoạt động của Chi nhánh TPHCM, Công ty Hiệp Long, để tìm giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động

Định Nghĩa

“Kiểm toán là quá trình thu thập và đánh giá

bằng chứng về những thông tin được kiểm tra

nhằm xác định và báo cáo về mức độ phù hợp

giữa những thông tin đó với các chuẩn mực đã

được thiết lập

Quá trình kiểm toán phải được thực hiện bởi các

kiểm toán viên đủ năng lực và độc lập”

A A Arens & J K Loebbecke

6

Định Nghĩa

Các thông tin cần kiểm tra

Sự phù hợp Báo

cáo kiểm toán

Thu thập &

đánh giá bằng chứng

Các KTV

đủ năng lực

độc lập

Các tiêu chuẩn được thiết lập

•Kiểm toán hoạt động.

•Kiểm toán tuân thủ.

•Kiểm toán BCTC

•Kiểm toán nội bộ.

•Kiểm toán của nhà nước.

•Kiểm toán độc lập.

Theo mục đích Theo chủ thể

Phân loại kiểm toán

8

Kiểm toán hoạt động

Kiểm toán hoạt động là việc kiểm tra và

đánh giá về tính hữu hiệu và hiệu quả đối

với hoạt động của một bộ phận hay toàn bộ

tổ chức để đề xuất biện pháp cải tiến

Kiểm toán tuân thủ

• Là việc kiểm tra nhằm đánh giá mức độ

chấp hành một văn bản hay quy định

• Chuẩn mực đánh giá là những văn bản hay

quy định có liên quan.

Cty ông đã vi phạm luật

thuế Thu nhập DN

Căn cứ nào mà ông nói

như vây?

10

Kiểm toán nội bộ

• Do ai thực hiện?

• Cơ cấu tổ chức?(trực thuộc ai?)

• Phạm vi thực hiện?

12

Kiểm toán của nhà nước

• Do ai thực hiện?

Do các công chức trong các cơ quan chức năng của nhà nước tiến hành.

• Phạm vi thực hiện?

 Chủ yếu là kiểm toán tuân thủ.

• Kiểm toán nhà nước trực thuộc ai?

PHÂN LOẠI THEO NGƯỜI

THỰC HIỆN

KIỂM TOÁN NỘI BỘ

Kiểm toán viên nội bộ

K/ TOÁN CỦA NHÀ NƯỚC

Kiểm toán thuế

Kiểm toán nhà nước

Thanh tra KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP

Công ty kiểm toán

NGƯỜI SỬ DỤNG THÔNG TIN

NHÀ QUẢN LÝ

Điều hành hoạt động

kinh doanh NHÀ NƯỚC

Thu thuế Kiểm tra việc chấp hành

luật pháp NGƯỜI THỨ BA

Cho vay Đầu tư Liên doanh

PHÂN LOẠI THEO MỤC

ĐÍCH

K/ TOÁN HOẠT ĐỘNG

Đánh giá hoạt động

Đề xuất biện pháp KIỂM TOÁN TUÂN THỦ

Xem xét việc chấp hành quy

định

KIỂM TOÁN BCTC

Sự trung thực và hợp lý của

báo cáo tài chính

PHÂN LOẠI KIỂM TOÁN

Lịch sử hình thành & phát triển

Nhằm phát hiện sựgian lận của nhân viên

Kiểm tra chi tiết toàn

- Dựa vào hệ thống kiểm soát nội bộ

- Kiểm toán trong môi trường CIS

- Mở rộng kỹ thuật tiếp cận kiểm toán trên cơ sở đánh giá rủi ro

Từ khi hình thành cho đến năm 1900

(Trên thế giới)

Chủ nhân

Lịch sử hình thành và phát triển (Việt Nam) - KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP

➢05/1991: Thành lập công ty kiểm toán đầu tiên ở VN (VACO)

➢01/1994: Ban hành quy chế về hoạt động kiểm toán độc lập (Nghị định 07/CP)

➢09/1999: Ban hành 4 chuẩn mực kiểm toán đầu tiên

➢03/2004: Ban hành Quy chế mới về hoạt động kiểm toán độc lập

(Nghị định 105/2004/ND-CP)

➢04/2005: Thành lập VACPA

➢12/2005: Ban hành 37 chuẩn mực

➢04/2011: Luật kiểm toán độc lập có hiệu lực

➢01/2012: Nghị định 17/2012/NĐ-CP, hướng dẫn thực hiện Luật Kiểm toán độc lập

➢12/2012: Ban hành lại 37 chuẩn mực kiểm toán mới có hiệu lực từ

01/01/2014 (Thông tư 214/2012-TT-BTC)

➢Người sử dụng trực tiếp kiểm tra

➢Gia tăng trách nhiệm pháp lý của NQL

➢KTV độc lập tiến hành kiểm toán BCTC

Lợi ích của KTĐL trong kiểm toán BCTC

Sự khó khăn

trong tiếp cận

thông tin

Động cơ của người cung cấp thông tin

Khối lượng và tính phức tạp của thông tin

KTV, tổ chức KT & Hiệp hội nghề nghiệp

1- Kiểm toán viên:

• Trình độ chuyên môn ?

• Kinh nghiệm nghề nghiệp ?

• ND 105/2004/NĐ-CP

2- Tổ chức công ty kiểm toán.

3- Hiệp hội nghề nghiệp.

CPA

Tổ chức công ty kiểm toán

CÁC HOẠT ĐỘNG CỦA CÔNG TY KIỂM TOÁN

Giữ sổ sách kế toán Lập báo cáo tài chính

Tư vấn kế toán

Tư vấn thuế/Hoạch định thuế

Tư vấn tài chính, Xây dựng chiến lược Đào tạo

Head hunter

Kiểm toán BCTC n2

Chuẩn bị

Thực hiện

Hoàn thành

QUY TRÌNH KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH

22

a Chứng kiến kiểm kê hàng tồn kho

b Gửi thư xác nhận nợ phải thu, phải trả

c Đọc báo cáo tài chính để dự đoán những khoản mục

có khả năng sai sót cao

d Tổng hợp sai sót phát hiện được xem có trọng yếu không?

e Tìm hiểu về khách hàng trước khi ký hợp đồng

f Kiểm tra chứng từ về tài sản cố định mua trong kỳ g.Tìm hiểu về cơ cấu tổ chức khách hàng

h.Lập báo cáo kiểm toán

i Ký hợp đồng kiểm toán

j Kiểm tra sổ sách kế toán có tốt như khách hàng trình bày không?

Chương 2:

Tổng quan về môi trường kiểm toán

24

Mục tiêu – Nội dung

❖ Mục tiêu

• Giải thích tác động của môi trường kiểm toán đến nghề

nghiệp kiểm toán

• Hiểu chuẩn mực kiểm toán và đạo đức nghề nghiệp

• Giải thích trách nhiệm KTV khi thực hiện kiểm toán BCTC

❖ Nội dung

• Khái quát về môi trường kiểm toán

• Chuẩn mực kiểm toán

• Đạo đức nghề nghiệp

• Trách nhiệm của kiểm toán viên

• Khoảng cách giữa mong đợi và thực hiện

1 MÔI TRƯỜNG KIỂM TOÁN

Đặc điểm của nghề kiểm toán

Trách nhiệm đối với xã hội Trình độ chuyên môn

Tiêu chuẩn hành nghề Niềm tin của công chúng

Profession

26

Khái quát về môi trường kiểm toán

Xã hội

Nhà nước Hiệp hội nghề nghiệp

■ Chuẩn mực kiểm toán

■ Quy định về đạo đức nghề nghiệp

■ Trách nhiệm KTV

Nhân tố và định chế

Chuẩn mực kiểm toán là quy định và hướng dẫn

về các nguyên tắc và thủ tục kiểm toán làm cơ sở

để KTV thực hiện kiểm toán và làm cơ sở kiểm soát chất lượng hoạt động kiểm toán.

CHUẨN MỰC KIỂM TOÁN

CHUẨN MỰC KIỂM TOÁN

❖ Là thước đo chất lượng kiểm toán

❖ Tổ chức lập quy

• Tổ chức nghề nghiệp

• Nhà nước

❖ Sự cần thiết

• Đối với người sử dụng kết quả

• Đối với kiểm toán viên

• Đối với xã hội

GIỚI THIỆU CHUẨN MỰC KIỂM

TOÁN VIỆT NAM

• Bắt đầu soạn thảo từ năm 1997, đến 2005, đã ban hành được 37 VSA.

• Soạn thảo dựa trên các chuẩn mực quốc tế có điều chỉnh cho phù hợp với Việt Nam.

• Ban hành theo quyết định của Bộ trưởng Bộ Tài chính

• Đến tháng 12.2012, ban hành 37 chuẩn mực mới có hiệu lực 1.2014

• Năm 2015, ban hành thêm các chuẩn mực mới và khuôn khổ về dịch vụ đảm bảo có hiệu lực vào 1.2016

Chuẩn mực kiểm toán và các quy định pháp lý về kiểm toán độc lập tại VN

➢01/1994: Quy chế về hoạt động kiểm toán độc lập (Nghị định 07/CP)

➢09/1999: Ban hành 4 chuẩn mực kiểm toán đầu tiên

➢03/2004: Ban hành Quy chế mới về hoạt động kiểm toán độc lập

(Nghị định 105/2004/ND-CP)

➢04/2005: Thành lập VACPA

➢12/2005: Ban hành xong 37 chuẩn mực

➢04/2011: Luật kiểm toán độc lập có hiệu lực

➢01/2012: NĐ 17/2012/NĐ-CP,hướng dẫn thực hiện Luật Kiểm toán độc lập

➢12/2012: Ban hành lại 37 chuẩn mực kiểm toán mới có hiệu lực từ

01/01/2014 (Thông tư 214/2012-TT-BTC)

➢Năm 2015, ban hành thêm các chuẩn mực mới và khuôn khổ về dịch vụ đảm bảo

CHUẨN MỰC KIỂM TOÁN HIỆU LỰC 1.1.2016

• Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp kế toán, kiểm toán

• Khuôn khổ về dịch vụ đảm bảo

• Chuẩn mực số 2400: Dịch vụ soát xét báo cáo tài chính quá khứ

• Chuẩn mực số 2410: Soát xét thông tin tài chính

• giữa niên độ do kiểm toán viên độc lập của đơn vị thực hiện

• Chuẩn mực số 3000: Hợp đồng dịch vụ đảm bảo khác ngoài dịch vụ kiểm toán và soát xét thông tin tài chính quá khứ

• Chuẩn mực số 3400: Kiểm tra thông tin tài chính tương lai

• Chuẩn mực số 3420: Hợp đồng dịch vụ đảm bảo về báo cáo tổng hợp thông tin tài chính theo quy ước trong bản cáo bạch

• Chuẩn mực số 4400: Hợp đồng thực hiện các thủ tục thỏa thuận trước đối với thông tin tài chính

• Chuẩn mực số 4410: Dịch vụ tổng hợp thông tin tài chính

Chuẩn mực về đạo đức nghề nghiệp

❖ Ban hành theo TT 70/2015/TT-BTC của Bộ Tài chính,

áp dụng cho tất cả những người hành nghề kế toán,

kiểm toán

❖ Bao gồm ba phần chính:

• Phần A: Quy định chung và các nguyên tắc ĐĐNN căn bản.

• Phần B: Áp dụng cho Kế toán viên, KTV hành nghề.

• Phần C: Áp dụng cho Kế toán viên, KTV chuyên

nghiệp làm việc tại doanh nghiệp, tổ chức.

Chuẩn mực về đạo đức nghề nghiệp

Độc lập

• Độc lập về tư tưởng: Là trạng thái suy nghĩ cho phép

đưa ra ý kiến mà không chịu ảnh hưởng của những tác động trái với những đánh giá chuyên nghiệp, cho phép một cá nhân hành động một cách chính trực, khách

Đạo đức nghề nghiệp

❖ Các nguy cơ:

• Nguy cơ tư lợi

• Nguy cơ tự kiểm tra

• Nguy cơ về sự bào chữa

• Nguy cơ từ sự quen thuộc

• Nguy cơ bị đe dọa

36

TRÁCH NHIỆM CỦA NGƯỜI QUẢN LÝ

Việc lập và trình bày báo cáo tài chính là trách nhiệm của người quản lý

TRÁCH NHIỆM CỦA KIỂM TOÁN VIÊN

Trách nhiệm của kiểm toán viên là thiết kế và thực hiện một cuộc kiểm toán để bảo đảm một cách hợp lý là báo

cáo tài chính không còn các sai lệch trọng yếu.

TRÁCH NHIỆM KIỂM TOÁN VIÊN

• VD: KTV Toàn kiểm toán BCTC của

công ty Sinh Lợi Trong năm, Giám đốc

Sinh Lợi đã chỉ đạo thực hiện một số gian

lận với thủ thuật tinh vi Toàn không phát

hiện được các gian lận này nên đưa ra ý

kiến chấp nhận toàn phần Tuấn, một sinh

viên nghèo, gom góp mượn được của

người thân được 30 triệu đồng đã quyết

định mua cổ phiếu của Sinh Lợi do thấy

tình hình kinh doanh của Sinh Lợi trên

BCTC rất tốt Sau đó Sinh Lợi phá sản và

Tuấn mất hết tiền.

 Nếu Tuấn kiện KTV thì KTV có chịu

trách nhiệm gì không? Và ai là người chịu

trách nhiệm về việc lập và trình bày

BCTC

TRÁCH NHIỆM CỦA KIỂM TOÁN VIÊN

Ý kiến

Đảm bảo hợp lý

Hoài nghi nghề nghiệp

TRÁCH NHIỆM CỦA KIỂM TOÁN VIÊN

✓ Bản chất của lập và trình bày BCTC

✓ Bản chất của thủ tục kiểm toán

✓ Điều kiện thực hiện kiểm toán với thời gian và giá phí hợp lý (Quan hệ chi phí và lợi ích)

✓ Những vấn đề khác: gian lận, không tuân thủ, bên

có liên quan, hoạt động liên tục

KTV chỉ có thể đảm bảo hợp lý do những hạn chế

tiềm tàng sau đây:

Những đối tượng kiểm toán viên có thể phải

Những người

sở hữu chứng khoán

42

TRÁCH NHIỆM PHÁP LÝ

Điều 29, đoạn 12 Luật kiểm toán độc lập quy định trách nhiệm của công ty kiểm toán với người sử dụng kết quả kiểm toán như sau:

Chịu trách nhiệm với người sử dụng kết quả kiểm toán khi người sử dụng kết quả kiểm toán:

a) Có lợi ích liên quan trực tiếp đến kết quả kiểm toán

b) Có hiểu biết một cách hợp lý về báo cáo tài chính và cơ

sở lập báo cáo tài chính là các chuẩn mực kế toán, chế độ

kế toán và các quy định khác của pháp luật có liên quan;

c) Đã sử dụng một cách thận trọng thông tin trên BCTC

đã kiểm toán.

TRÁCH NHIỆM HÌNH SỰ

- Cố ý làm sai quy định

- Thông đồng, bao che cho người phạm lỗi

- Dùng thủ thuật để che giấu

- Nhận hối lộ

- Phát hành báo cáo thiếu khách quan,

hay lường gạt

44

Mong đợi của

người sử dụng

Chuẩn mực hợp lý

Chuẩn mực hiện hành

Giải thích cho người sử dụng

Hoàn thiện chuẩn mực

Tăng cường kiểm soát chất lượng

Chất lượng dịch vụ thực tế

Kỳ vọng không

KHOẢNG CÁCH GIỮA MONG ĐỢI VÀ

HIỆN THỰC (Expectation Gap)

Cám ơn các anh chị đã lắng nghe!