Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh ở lớp 10b5 trường THPT lê lai

Đúng vậy, tài và đức có mối quan hệ hữu cơ với nhau nên việc giáo dục để các em vừa có tài, vừa có đức là trách nhiệm của tất cả thầy cô, đặc biệt là của những người thầy, người cô vừa

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

TRƯỜNG THPT LÊ LAI

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC HỌC SINH Ở LỚP 10B5 TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG LÊ LAI

Người thực hiện: Nguyễn Thị Mai Chức vụ: Giáo viên

SKKN thuộc lĩnh vực: Chủ nhiệm

THANH HOÁ NĂM 2018

3 Các giải pháp đã tổ chức thực hiện 4

1

I Mở đầu

1 Lí do chọn đề tài

Sinh thời Bác Hồ đã từng nói: “Có tài mà không có đức là người vô dụng -

Có đức mà không có tài làm việc gì cũng khó” Đúng vậy, tài và đức có mối quan

hệ hữu cơ với nhau nên việc giáo dục để các em vừa có tài, vừa có đức là trách nhiệm của tất cả thầy cô, đặc biệt là của những người thầy, người cô vừa dạy học vừa làm công tác chủ nhiệm để sau này các em thực sự là chủ nhân tương lai của đất nước

Trong trường học, giáo dục đạo đức giữ vai trò quan trọng trong quá trình rèn luyện nhân cách học sinh Đạo đức được coi là nền tảng của phẩm chất, nhân cách, là cái gốc của con người Đạo đức con người không phải có sẵn mà phải được giáo dục "Hiền dữ phải đâu là tính sẵn, phần nhiều do giáo dục mà nên" (Hồ Chí Minh) “Người thành đạt trong học thức, nhưng không thành đạt

trong đạo đức coi như không thành đạt” (Cách ngôn thế giới) Vì thế, nhà

trường phải luôn chú trọng cả đức lẫn tài: Việc dạy chữ phải kết hợp với dạy người nhằm rèn luyện học sinh trở thành con người phát triển toàn diện Và công tác chủ nhiệm lớp đóng vai trò then chốt mà ở đó giáo viên chủ nhiệm là người điều hành, quản lý, là linh hồn của một tập thể lớp, tập thể có đoàn kết, thương yêu, giúp đỡ lẫn nhau, có hoàn thành nhiệm vụ, và có thành tích hay không là nhờ tài năng tổ chức của giáo viên chủ nhiệm

Công tác chủ nhiệm là một công việc thường xuyên, gắn bó với giáo viên

Vì vậy, trong quá trình đảm nhiệm trọng trách này giáo viên chủ nhiệm đều tích luỹ cho mình một số kinh nghiệm riêng Để có một lớp học sinh ngoan, chịu khó học tập, đội ngũ tự quản tốt, biết vâng lời thầy cô, yêu quý bạn bè, giúp đỡ bạn khi gặp khó khăn, biết giữ gìn của công, biết giao tiếp, ứng xử văn minh, lịch sự…thì thầy cô phải làm gì? Làm như thế nào cho có hiệu quả? Từ thực tế đó,

tôi quyết định chọn đề tài: “Một số biện pháp giáo dục đạo đức học sinh ở lớp 10B5 trường THPT Lê Lai” nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học

sinh trong nhà trường

2 Mục đích nghiên cứu

- Tìm ra nh÷ng giải pháp hợp lí trong công tác chủ nhiệm gắn liền với việc dạy học của mình

2

- Góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức học sinh trong nhà trường

3 Đối tượng nghiên cứu

Học sinh lớp 10B5 trường THPT Lê Lai năm học 2017 - 2018

4 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp thực nghiệm

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

II Nội dung

1 Cơ sở lí luận của vấn đề

Đạo đức là phẩm chất quan trọng nhất của nhân cách, là nền tảng để xây dựng thế giới tâm hồn của mỗi con người Giáo dục đạo đức là nhằm hướng tới mục đích đào tạo những con người không chỉ có tài mà còn có đức, để các em trưởng thành và trở thành người có ích cho xã hội

Trong trường học, giáo dục đạo đức cho học sinh là một trong những giải pháp được quan tâm nhất đối với từng giáo viên đặc biệt là với giáo viên chủ nhiệm Bởi, giáo viên chủ nhiệm là người trực tiếp và thường xuyên tiếp xúc với các em học sinh, người gần gũi nhiều nhất, luôn ở bên cạnh giải đáp mọi khó khăn thắc mắc, người mà các em kính trọng và yêu quí nhất

Chính vì lẽ đó, giáo viên chủ nhiệm cần dành nhiều thời gian, tâm sức cho công tác chủ nhiệm lớp, để có hướng giáo dục đạo đức cho phù hợp, làm thay đổi thái độ của các em từ đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường

2 Thực trạng của vấn đề nghiên cứu

a Lớp 10B5

Năm học 2017 - 2018 tôi được phân công chủ nhiệm lớp 10B5 với 39 học

sinh: Trong đó nam 25 em, nữ 14 em Khi nhận lớp chủ nhiệm, tôi nhận thấy nhiều em còn nhút nhát, thiếu tự tin trong giao tiếp, có em thì rất ngổ ngáo, thích thể hiện bản thân với những lời nói, hành động, thái độ thiếu chuẩn mực

3

b Kết quả theo dõi, khảo sát về đạo đức của học sinh đầu năm học 2017/2018

1 Học sinh thực hiện tốt nội quy của lớp, của trường 18/ 39 HS

2 Học sinh thường xuyên vi phạm nội quy trường, lớp 21/39 HS

Sĩ số Hạnh kiểm

Qua bảng theo dõi và khảo sát trên cho thấy:

- Học sinh vi phạm nội quy còn nhiều

- Học sinh xếp loại đạo đức: Tốt, khá còn thấp Trung bình, yếu cao Vậy nguyên nhân vì sao dẫn đến chất lượng đạo đức của học sinh thấp như vậy?

- Đa số các em xuất thân từ nông dân, đời sống kinh tế gặp nhiều khó khăn, nhiều em phải phụ giúp gia đình Các em thiếu sự quan tâm, chăm sóc, giáo dục của phụ huynh

- Các em ở nhiều xã khác nhau, nhà ở xa trường học nên việc đi lại khó khăn đã ảnh hưởng đến nề nếp, học tập

- Một số em thiếu thốn tình cảm của gia đình: bố mẹ li dị, chỉ ở với bố hoặc mẹ, bố mẹ đi làm ăn xa

- Số lượng học sinh nam nhiều hơn học sinh nữ Các em nam thường hiếu động, nghịch ngợm, thích thể hiện bản thân mình

- Một số em còn ham chơi, đua đòi, nghiện game chưa ý thức được việc học, hay vi phạm nội quy của lớp

Trước những khó khăn trên tôi nhận thấy cần phải làm tốt công tác chủ nhiệm lớp để từng bước hướng học sinh vào công việc rèn luyện một cách có nề

nếp

4

3 Các giải pháp đã tổ chức thực hiện

3.1 Tìm hiểu và phân loại đối tượng học sinh

Ngay từ đầu năm học tôi đã tìm hiểu tỉ mỉ hoàn cảnh, cá tính của từng em qua nhiều kênh thông tin: Điều tra học bạ của năm học trước, sơ yếu lí lịch Có nắm chắc hoàn cảnh, đặc điểm tâm sinh lí, tính tình mới biết được sở thích, nguyện vọng của các em, giúp cho việc giáo dục đạo đức đạt kết quả tốt Sau đó, tôi tiến hành phân loại đối tượng học sinh có đạo đức tốt, khá, trung bình, yếu kém, lập sổ theo dõi để đưa ra những biện pháp giáo dục phù hợp với lớp chủ nhiệm

Biện pháp giáo dục chính

Việc xây dựng nề nếp, nội quy lớp học dưới sự điều hành của ban cán sự

lớp là điều rất cần thiết, vì vậy khi đựợc phân công chủ nhiệm lớp, tôi đã bắt tay

vào việc ổn định tổ chức lớp, đưa ra nội quy và cho các em bầu ban cán sự lớp một cách dân chủ, công bằng Khi lựa chọn được các em ngoan, gương mẫu, học tập tốt và có khả năng lãnh đạo lớp, tôi đã họp và phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng em:

- Lớp trưởng: Là người chịu trách nhiệm trước giáo viên chủ nhiệm về

toàn bộ hoạt động của lớp, điều hành, quản lý toàn bộ các hoạt động của lớp và từng thành viên trong lớp:

+ Theo dõi, đôn đốc lớp chấp hành đầy đủ và nghiêm chỉnh nội quy, quy định về học tập và sinh hoạt của nhà trường Xây dựng và thực hiện nề nếp tự quản đối với các thành viên trong tập thể

- Lớp phó: Là người giúp việc cho lớp trưởng, thay mặt lớp trưởng khi

lớp trưởng vắng mặt:

+ Cùng với lớp trưởng đôn đốc các bạn học và làm bài đầy đủ trước khi đến lớp, đi học đúng giờ, đảm bảo học tập nghiêm túc

+ Ðiểm danh, ghi sổ đầu bài đầy đủ, kịp thời

+ Tổng hợp danh sách các bạn không học bài, làm bài từ các tổ trưởng, những bạn điểm khá - giỏi báo cáo giáo viên chủ nhiệm

+ Cùng lớp trưởng báo cáo kịp thời những phát sinh (nếu có) trong quá trình tổ chức học tập với giáo viên chủ nhiệm, ban giám hiệu, các đoàn thể …

- Lớp phó Văn - Thể - Mỹ:

+ Làm công tác về văn hoá - văn nghệ, thể dục - thể thao

+ Theo dõi tình hình thực hiện các buổi học thể dục

+ Chuẩn bị các bài hát hoặc tiết mục văn nghệ cho những giờ sinh hoạt, các đợt thi đua chào mừng các ngày lễ, tết

+ Báo cáo cho lớp trưởng những thành viên không nghiêm túc, tích cực

- Lớp phó lao động:

+ Theo dõi việc thực hiện các buổi lao động do nhà trường phân công về sĩ số, chuẩn bị dụng cụ lao động và tinh thần tự giác, tích cực của các thành viên trong lớp, theo dõi việc trực nhật hàng ngày

+ Tổng hợp tình hình theo dõi cho lớp trưởng vào cuối tuần

3.3 Xây dựng tiêu chí thi đua cụ thể

Căn cứ vào đặc điểm tình hình lớp, tôi đã lập ra tiêu chí thi đua, mục tiêu

cụ thể, các giải pháp thực hiện rồi công bố trước lớp, được các em nhất trí, tôi

7

thông qua và xin ý kiến phụ huynh tại cuộc họp phụ huynh đầu năm Sau đó, thống nhất đưa ra cho tập thể lớp thực hiện, lấy đó làm cơ sở để xếp loại thi đua Đồng thời, có sự điều chỉnh, thay đổi, bổ sung kịp thời tùy theo tình hình thực hiện nội quy, nề nếp và ý thức rèn luyện của học sinh, đề ra định mức khen thưởng và kỉ luật kịp thời

STT

Tiêu chí thi

đua Mục tiêu cụ thể

Giải pháp thực hiện

3.4 Phát huy tính tự giác của học sinh bằng quyển sổ “nhật kí học tập”

Cùng với việc thực hiện, phát huy tác dụng của sổ chủ nhiệm, sổ theo dõi

của giáo viên, sổ ghi chép của lớp trưởng, lớp phó, tổ trưởng…tôi đã yêu cầu các em làm một quyển sổ “nhật kí học tập” Ở cuốn sổ này, sau mỗi buổi học, những em có thành tích tốt và bị phê bình, nhắc nhở tự cập nhật, ghi chép lại một cách trung thực, khách quan, sau đó nhận xét về bản thân, có chữ ký xác nhận của tổ trưởng Và đến cuối tuần, giáo viên chủ nhiệm tổng kết nhận xét, đánh giá, khen thưởng và phê bình, nhắc nhở kịp thời, làm cơ sở để đánh giá hàng tháng, hàng kì và cho cả năm học Chính điều này đã có tác động trực tiếp

và có hiệu quả đối với học sinh, các em có ý thức hơn về việc mình làm, dần dần

có sự điều chỉnh, khắc phục, sửa chữa, phấn đấu

8

Sổ ghi chép “Nhật kí học tập” của học sinh

9

3.5 Giáo viên chủ nhiệm là tấm gương sáng cho học sinh noi theo

Ở lớp học, giáo viên chủ nhiệm phải là tấm gương sáng cho học sinh noi

theo “… Giáo viên phải chú ý cả tài, cả đức, tài là văn hóa chuyên môn, đức là

chính trị Muốn cho học sinh có đức thì giáo viên phải có đức…Cho nên thầy giáo, cô giáo phải gương mẫu, nhất là đối với trẻ con” (Trích các lời dạy của

Bác về rèn luyện đạo đức cách mạng, đạo đức công dân, NXB Văn hóa 2013)

10

Muốn làm được điều đó thì từng lời nói, cử chỉ, điệu bộ, cách ăn mặc đến thái độ ứng xử phải chuẩn mực, đúng đắn, tránh để học sinh “Coi nhẹ, xem thường”, thực tế cho thấy giáo viên được sự tôn trọng kính yêu của học sinh thì công tác giáo dục sẽ dễ dàng đạt hiệu quả Bên cạnh đó, giáo viên chủ nhiệm phải biết thông cảm và chia sẻ những khó khăn, có thể giúp các em giải quyết những khó khăn ấy Có như vậy các em mới biết yêu thương, quan tâm, giúp đỡ nhau Người thầy tốt sẽ sản sinh ra những học trò tốt

Giáo viên chủ nhiệm là ngọn đèn soi đường, dẫn lối cho các em

3.6 Giáo viên chủ nhiệm phải cho học sinh thấy được “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui”

a Luôn động viên, khuyến khích các em

Giáo viên chủ nhiệm phải luôn gần gũi, động viên khuyến khích học sinh

để tìm hiểu tâm tư nguyện vọng của các em, từ đó có phương pháp giáo dục thích hợp

11

Trong quá trình giảng dạy và giáo dục, tôi luôn nắm vững tâm lí học sinh,

đó là các em rất thích khen Như lớp tôi có em Hiếu, Hà, Nam, Kiều…trong các giờ học hay uể oải, không chú ý, không phát biểu ý kiến xây dựng bài, các bài kiểm tra đều bị điểm kém Vì thế, tôi đã nhiều lần gặp riêng để tìm hiểu lí do và biết được các em học yếu từ cấp 2, kiến thức bị hổng nhiều nên không theo kịp bạn bè đâm ra chán nản, lười học Tôi đã động viên các em bằng cách trong giờ học gọi đọc bài, viết bài, trả lời những câu hỏi vừa tầm kèm theo điểm khuyến khích Nhờ đó, các em đã có sự tiến bộ rõ rệt: chú ý, hay xây dựng, phát biểu bài Hay lớp tôi có em Quân, Ngọc, Hải là những học sinh hay nghỉ học, bỏ tiết, thường xuyên chơi game .những vi phạm của các em làm ảnh hưởng đến

nề nếp của lớp Tôi thường xuyên gặp riêng các em để trao đổi và khuyên bảo, phân tích cái sai cho các em hiểu Không những thế, ở lớp tôi luôn có lời khen

dù là việc tốt nhỏ để các em thấy mình không xa lánh, luôn được thầy cô và bạn

bè quan tâm và tôn trọng Qua thời gian uốn nắn cùng với sự động viên, khích lệ tôi thấy các em có sự tiến bộ rõ rệt từ những học sinh lười biếng, ham chơi nay

đã đi học đều đặn và có định hướng học tập đúng đắn

12

Giáo viên chủ nhiệm gặp gỡ, trao đổi, khuyên bảo, động viên học sinh

b Chăm sóc, tạo niềm tin cho học sinh

Sau khi đã tìm hiểu học sinh toàn diện và có cơ sở Tôi thường xuyên chăm sóc, tạo niềm tin cho các em: Trời lạnh tôi nhắc các em phải mặc thật ấm

để không ảnh hưởng đến sức khỏe, có những em ăn mặc chưa phù hợp, tô son, nhuộm tóc tôi gọi ra ngoài nhắc nhở nhẹ nhàng, những em có hoàn cảnh khó khăn tôi luôn tạo điều kiện giúp đỡ về mặt vật chất và tinh thần Vào giờ ra chơi, tôi thường ở lại lớp trò chuyện để các em thấy gần gũi, thân thiện Chính điều đó đã làm tình cảm cô trò thêm gần gũi và các em cũng không còn ngần ngại để bày tỏ những vấn đề của riêng mình

đã dành hai buổi để các em trao đổi ước mơ, hoài bão, định hướng nghề nghiệp, hoặc tìm hiểu về gương người tốt, việc tốt nhất là các tấm gương vượt khó vươn lên trong học tập

Giáo viên chủ nhiệm nêu gương người tốt, việc tốt

Và giờ sinh hoạt cuối tuần: Ngoài việc nhận xét, đánh giá, sinh hoạt tập thể với các hoạt động vui học, rèn kỹ năng sống để các em có cơ hội được thể hiện mình thì tôi đã cho học sinh tự bộc bạch về ước mơ, hoài bão của bản thân, những vướng mắc gặp phải, những mong muốn, đề xuất từ đó, giáo viên chủ nhiệm sẽ có định hướng tốt hơn trong công tác giáo dục cho các em

14

Giáo viên chủ nhiệm cho học sinh tự bộc bạch về bản thân mình

3.7 Giáo viên chủ nhiệm phải có nghệ thuật tìm hiểu tác động học sinh

và kinh nghiệm giao tiếp, xử lí các tình huống sư phạm

a Nghệ thuật tìm hiểu tác động học sinh

Luôn nhìn học sinh ở chiều hướng tiến bộ Không thành kiến, không ghét

bỏ, giáo viên phải công bằng, biết tha thứ, có lòng bao dung, khen nhiều hơn chê

b Kinh nghiệm giao tiếp và xử lí các tình huống sư phạm

Đối với thầy giáo, cô giáo thì việc giao tiếp và xử lí các tình huống sư

phạm là hết sức cần thiết và quan trọng Đó là giao tiếp với đồng nghiệp, với phụ huynh và đặc biệt là với học sinh Việc giao tiếp đòi hỏi ở người giáo viên phải thật mẫu mực, thể hiện tính sư phạm Trong quá trình giao tiếp phải thể hiện sự gần gũi, chân thành, tôn trọng Khi các em có lỗi, cô phê bình nhưng không dùng lời lẽ xúc phạm, khi học sinh nói sai không chê Xử lí các tình huống sư phạm đòi hỏi người giáo viên phải thông minh, khéo léo, làm thế nào