PHẦN 8 bài tập SINH THÁI image marked image marked

Bài tập về tổng nhiệt hữu hiệu của một chu kì phát triển Bài 1: Một loài ruồi ở đồng bằng sông Hồng có tổng nhiệt hữu hiệu của một chu kì sống là 1700C, thời gian sống trung bình là 10 n

PHẦN VIII: BÀI TẬP SINH THÁI

A CÁC DẠNG BÀI TẬP

1 Bài tập về tổng nhiệt hữu hiệu của một chu kì phát triển

Bài 1: Một loài ruồi ở đồng bằng sông Hồng có tổng nhiệt hữu hiệu của một chu kì sống là 1700C, thời gian sống trung bình là 10 ngày đêm

a Hãy tính ngưỡng nhiệt của loài ruồi đó, biết rằng nhiệt độ trung bình ngày trong năm ở vùng này là

250C

b Thời gian sống trung bình của loài ruồi đó ở đồng bằng sông Cửu Long là bao nhiêu? Biết nhiệt độ trung bình ngày trong năm của đồng bằng sông Cửu Long là 270C

Hướng dẫn trả lời

Đặt mua file Word tại link sau

https://tailieudoc.vn/phankhacnghe/

a Ở động vật biến nhiệt, tổng nhiệt hữu hiệu cho một chu kì phát triển được tính theo công thức:

Q T C D

Trong đó: Q là tổng nhiệt hữu hiệu, T là nhiệt độ môi trường, C là ngưỡng nhiệt phát triển, D là số ngày của một chu kì phát triển (một vòng đời)

- Áp dụng công thức trên ta có: 170 25 .10 25 170 25 17 8

10

 C  C     C

Vậy ngưỡng nhiệt phát triển của loài ruồi là 80C

b Thời gian sống ở đồng bằng sông Cửu Long: 170 27 8 D 170 170 8,9ngày

27 8 19

D

     

ngày

2 Bài tập về kích thước quần thể

Bài 1: Trong khu bảo tồn đất ngập nước có diện tích là 5000ha Người ta theo dõi số lượng của quần thể

chim cồng cộc, vào năm thứ nhất ghi nhận được mật độ cá thể trong quần thể là 0,25 cá thể/ha Đến năm thứ hai, đếm được số lượng cá thể là 1350 cá thể Biết tỉ lệ tử vong của quần thể là 2%/năm Hãy xác định:

a Tỉ lệ sinh sản theo phần trăm của quần thể

b Mật độ của quần thể vào năm thứ II

Hướng dẫn giải

a Tỉ lệ sinh sản = số cá thể mới được sinh ra/ tổng số cá thể ban đầu

- Số cá thể vào cuối năm thứ nhất là: 0, 25 5000 1250  cá thể

- Số lượng cá thể vào cuối năm thứ 2 là 1350 cá thể

- Số lượng cá thể được tăng lên trong năm thứ hai là: 1350 1250 100  cá thể

- Tốc độ tăng trưởng 100 8%.

1250

 

- Tốc độ tăng trưởng = tỉ lệ sinh sản – tỉ lệ tử vong

 Tỉ lệ sinh sản = tốc độ tăng trưởng + tỉ lệ tử vong 8% 2% 10% 

b Mật độ cá thể vào năm thứ hai là 1350 0, 27cá thể/ha

5000

 

Bài 2: Người ta thả 10 con chuột cái và 5 con chuột đực vào một đảo hoang (trên đảo chưa có loại chuột

này) Hãy dự đoán số lượng cá thể của quần thể chuột sau hai năm kể từ lúc thả Biết rằng tuổi sinh sản của chuột là 1 năm, mỗi năm đẻ 3 lứa, trung bình mỗi lứa có 4 con (tỉ lệ đực : cái là 1L1) Trong hai năm đầu chưa có tử vong

Hướng dẫn giải

Tuổi sinh sản của chuột là 1 năm có nghĩa là chuột con sau 1 năm thì làm nhiệm vụ sinh sản và trở thành chuột bố mẹ

- Số lượng chuột được sinh ra ở năm thứ nhất là = 10 x 4 x 3 = 120 cá thể

- Sau 1 năm, tổng số chuột là = 120 + 15 = 135 cá thể

- Số lượng chuột được sinh ra ở năm thứ hai là

= (10+6) x 4 x 3 = 840 cá thể

- Số lượng chuột sau 2 năm là = 135 + 840 = 950 cá thể

Bài 3: Để xác định số lượng cá thể của quần thể ốc người ta đánh bắt lần thứ nhất được 125 con ốc, tiến

hành đánh dấu các con bắt được và thả trở lại quần thể Một năm sau tiến hành đánh bắt và thu được 625 con, trong đó có 50 con được đánh dấu Nếu tỉ lệ sinh sản là 50% năm, tỉ lệ tử vong là 30% năm Hãy xác định số lượng cá thể ốc hiện tại của quần thể Cho rằng các cá thể phân bố ngẫu nhiên và việc đánh dấu không ảnh hưởng đến sức sống và khả năng sinh sản của các cá thể

Hướng dẫn giải

- Gọi a là số ốc hiện có của quần thể

- Tỉ lệ số ốc được đánh dấu ở năm thứ hai là 50

625

- Tỉ lệ số ốc được đánh dấu ở năm thứ nhất là 125

a

Do trong thời gian 1 năm có tỉ lệ tử vong là 30% nên sau 1 năm, số cá thể được đánh dấu bị giảm đi 30% (chỉ còn lại 70%) Tỉ lệ sinh sản là 50% nên sau 1 năm, số cá thể hiện có là a.1,5

Do vậy ta có: 125.0,7 50 625.125.0,7 729 cá thể

.1,5  625 a 50.1,5 

a

3 Bài tập về cấu trúc quần xã

Bài 1: Giả sử có hai quần xã rừng nhỏ, mỗi quần xã có 1000 cá thể bao gồm 4 loài thực vật (A, B, C, D)

như sau: Quần xã 1: 250A, 250B, 250C, 250D

Quần xã 2: 700A, 100B, 50C, 50D

Hãy cho biết độ đa dạng của quần xã nào cao hơn

Hướng dẫn trả lời

- Độ đa dạng của quần xã 1: H1  4.0, 25.ln 0, 25 1,39

- Độ đa dạng của quần xã 2: H2  0,7 ln 0,7  0,1ln 0,1  0,05ln 0,05  0,05ln 0,051,17 Như vậy, H2H1 Quần xã 1 đa dạng hơn quần xã 2

4 Bài tập về chuyển hóa năng lượng trong hệ sinh thái

Bài 1: Trong một chuỗi thức ăn của một hệ sinh thái gồm có: cỏ  châu chấu  cá rô Nếu tổng năng

lượng của cỏ là 7,6.108kcal; tổng năng lượng của châu chấu là 1, 4.107kcal; tổng năng lượng của cá rô là

kcal Hãy xác định hiệu suất sinh thái của cá rô, châu chấu

6

0,9.10

Hướng dẫn giải

Hiệu suất sinh thái bằng tỉ lệ phần trăm chuyển hóa năng lượng giữa các bậc dinh dưỡng

7 8

1, 4.10

.100% 1,8%

7,6.10

H

6 7

0,9.10

.100% 6, 4%

1, 4.10

H

Bài 2: Ở một vùng biển, năng lượng bức xạ chiếu xuống mặt nước đạt đến 3 triệu kcal/m2/ngày Tảo silic chỉ đồng hóa được 0,3% tổng năng lượng đó, giáp xác khai thác 40% năng lượng tích lũy trong tảo, cá ăn giáp xác khai thác được 0,15% năng lượng của giáp xác Biết diện tích môi trường là 105m2

a Số năng lượng tích tụ trong giáp xác, trong cá là bao nhiêu?

b Hiệu suất chuyển hóa năng lượng của cá so với tảo silic là bao nhiêu %?

Hướng dẫn giải

a - Số năng lượng tích lũy được ở trong giáp xác là:

(kcal)

3.10 0,3% 40% 10 3600.10 36.10

- Số năng lượng tích lũy được trong cá là 36.1070,15% 54.10 4(kcal)

b Hiệu suất chuyển hóa năng lượng của cá so với tảo silic là: 40% 0,15% 0,06% 

B CÁC BÀI TẬP VẬN DỤNG

Bài 1: Một loài ruồi ở đồng bằng sông Hồng có tổng nhiệt hữu hiệu của một chu kì sống là 1700C, thời gian sống trung bình là 10 ngày đêm

a Hãy tính ngưỡng nhiệt của loài ruồi đó, biết rằng nhiệt độ trugng bình ngày trong năm ở vùng này là

250C

b Thời gian sống trung bình của loài ruồi đó ở đồng bằng sông Cửu Long là bao nhiêu? Biết nhiệt độ trung bình ngày trong năm của đồng bằng sông Cửu Long là 270C

Bài 2: Trong một công viên, người ta mới nhập một giống cỏ sống một năm có chỉ số sinh sản/năm là 20

(một cây cỏ mẹ sẽ cho 20 cây cỏ con trong một năm) Số lượng cỏ trồng ban đầu là 500 cây trên diện tích 10m2 Mật độ cỏ sẽ như thế nào sau 1 năm, 2 năm, 3 năm và 10 năm?

Bài 3: Từ giai đoạn năm 2000 đến năm 2010, nhóm nghiên cứu tiến hành xác định sự biến động số lượng

cá thể của quần thể chim trĩ ở rừng quốc gia U Minh Hạ bằng phương pháp bắt, đánh dấu – thả - bắt lại Kết quả thu được như sau:

Thời điểm lấy mẫu Lần 1(đầu tháng 4) Lần 2 (cuối tháng 4)

Số cá thể được bắt và tiến hành đánh dấu Số cá thể được bắt lại Số cá thể có dấu

Biết rằng chim trĩ không sinh sản vào tháng 4 và phương pháp bắt và đánh dấu không ảnh hưởng đến

sức sống, khả năng sinh sản của cá thể

a Hãy xác định số lượng cá thể của quần thể chim trĩ ở các năm nói trên?

b Hãy đưa ra dự đoán xu hướng biến động số lượng cá thể của quần thể này ở những năm tiếp theo

Bài 4: Trong một đầm nuôi hàng năm nhận được một nguồn năng lượng là 12 tỷ Kcal Tảo cung cấp

nguồn thức ăn sơ cấp cho cá mè trắng và giáp xác Cá mương, cá dầu sử dụng giáp xác làm thức ăn đồng thời hai loài cá trên lại làm mồi cho cá măng và cá quả Hai loài cá dữ này tích lũy được 40% năng lượng

từ bậc dinh dưỡng thấp kề liền với nó và cho sản phẩm quy ra năng lượng là 1.152.000 Kcal Cá mương

và cá dầu khai thác tới 60% năng lượng của giáp xác, còn tảo chỉ cung cấp cho giáp xác 40% và cho cá

mè trắng 20% nguồn năng lượng của mình

a Tổng sản phẩm của cá mè trắng?

b Hiệu suất đồng hóa năng lượng của tảo là bao nhiêu %?

Bài 5: Ở một vùng biển, năng lượng bức xạ chiếu xuống mặt nước đạt đến 3 triệu kcal/m2/ngày Tảo silic chỉ đồng hóa được 0,3% tổng năng lượng đó, giáp xác khai thác 40% năng lượng tích lũy trong tảo, cá ăn giáp xác khai thác được 0,15% năng lượng của giáp xác

a Số năng lượng tích tụ trong giáp xác, trong cá là bao nhiêu?

b Hiệu suất chuyển hóa năng lượng ở bậc dinh dưỡng cuối cùng so với tổng năng lượng bức xạ và so với tảo silic là bao nhiêu %?

Bài 6: Khi nghiên cứu ảnh hưởng của nhiệt độ lên các giai đoạn phát triển khác nhau của sâu đục thân lúa

(bướm 2 chấm), thu được bảng số liệu sau:

Giai đoạn sâu non thường có 5 tuổi với thời gian phát triển như nhau Bướm trưởng thành lập tức đẻ trứng vào ngày thứ 2 hoặc thứ 3 (sau khi giao phối) Ngày 20/3/2007 qua điều tra phát hiện sâu đục thân lúa ở cuối tuổi 2 Nhiệt độ trung bình là 24,60C

a Xác định ngưỡng nhiệt phát triển ở mỗi giai đoạn

b Xác định vào khoảng ngày, tháng nào sâu non 1 tuổi xuất hiện ở vùng nói trên?

c Xác định vào khoảng ngày, tháng nào xuất hiện bướm ở vùng nói trên?

Bài 7: Cá mè nuôi ở miền Bắc có tổng nhiệt thời kỳ sinh trưởng là 8,250 (độ/ngày) và thời kỳ thành thục

a Nhiệt độ trung bình nước ao hồ miền Bắc là 250C Hãy tính thời gian sinh trưởng và tuổi thành thục của cá mè nuôi ở miền Bắc

b Cá mè nuôi ở miền Nam có thời gian sinh trưởng là 12 tháng, thành thục vào 2 tuổi, Hãy tính tổng nhiệt hữu hiệu của thời kỳ sinh trưởng và thời kỳ thành thục (biết nhiệt độ là 27,20C)

Bài 8: Ở cao nguyên nhiệt độ trung bình ngày là 200C, một loài sâu hại quả cần 90 ngày để hoàn thành cả chu kì sống của mình, nhưng ở vùng đồng bằng nhiệt độ trung bình ngày cao hơn ở vùng trên 30C thì thời gian cần để hoàn thành chu trình sống của sâu là 72 ngày

a Hãy tính nhiệt độ ngưỡng phát triển của sâu

b Nếu nhiệt độ môi trường giảm xuống 180C thì sâu cần bao nhiêu ngày để hoàn thành chu kì sống của mình?

Bài 9: Để xác định số lượng cá thể có trong quần thể ốc bươu vàng, người ta sử dụng phương pháp “Bắt –

đánh dấu – thả - bắt lại” Lần thứ nhất bắt được 250 cá thể, đánh dấu và thả trở lại quần thể Một năm sau tiến hành bắt lần thứ hai được 300 cá thể, trong đó thấy có 50 cá thể đã được đánh dấu Biết rằng không

có hiện tượng di nhập cư và quần thể có tỉ lệ sinh sản là 20%, tỉ lệ tử vong là 10%; Việc đánh dấu không ảnh hưởng đến sức sống và sinh sản của cá thể Hãy xác định số lượng cá thể của quần thể ở thời điểm bắt lần thứ nhất

Bài 10: Trong những tháng xuân hè, một loài sâu hại quả hoàn thành được mấy thế hệ? Giả sử ngưỡng

nhiệt phát triển của nó là 100C, còn tổng nhiệt cần cho một chu kì phát triển là 637,50C/ngày và nhiệt độ trung bình ngày trong các tháng được ghi ở bảng dưới đây

(Trung bình 30 ngày/tháng)

Bài 11: Tổng nhiệt hữu hiệu cho các giai đoạn sống của sâu khoang như sau: Trứng 56 độ/ngày; sâu 311

độ/ngày; nhộng 188 độ/ngày; bướm 28,3 độ/ngày Biết nhiệt độ trung bình ở nơi sâu khoang sống là 23,60C Ngưỡng nhiệt phát triển của sâu khoang là 100C

a Xác định thời gian phát triển ở từng giai đoạn

b Xác định số thế hệ trung bình của sâu khoang trong một năm

Bài 12: Trên một cánh đồng cỏ, kẻ tiêu diệt cỏ là côn trùng, chim ăn hạt, chuột ăn hạt và lá cỏ Nai ăn cỏ

làm mồi cho gia đình nhà báo với số lượng là 5 con Mỗi ngày trung bình một con báo cần 3500kcal năng lượng lấy từ con mồi Vậy gia đình nhà báo cần một vùng săn mồi rộng bao nhiêu ha để sinh sống bình thường? Biết rằng cứ 3kg cỏ tươi tương ứng với một năng lượng là 1kcal và sản lượng cỏ ăn được trên đồng chỉ đạt 25 tấn/ha/năm; hệ số chuyển đổi năng lượng qua mỗi bậc dinh dưỡng là 10%; côn trùng và chuột hủy hoại 25% sản lượng trên đồng cỏ

C ĐÁP ÁN CHI TIẾT

Bài 1:

a Ở động vật biến nhiệt, tổng nhiệt hữu hiệu cho một chu kì phát triển được tính theo công thức:

Q T C D

Trong đó: Q là tổng nhiệt hữu hiệu,

T là nhiệt độ môi trường,

C là ngưỡng nhiệt phát triển,

- Áp dụng công thức trên ta có: 170 25 .10 25 170 25 17 8

10

 C  C     C

Vậy ngưỡng nhiệt phát triển của loài ruồi là 80C

b Thời gian sống ở đồng bằng sông Cửu Long: 170 27 8 D 170 170 8,9ngày

27 8 19

D

     

ngày

Bài 2:

- Mật độ cỏ sau 1 năm 500.20 1000cây/m2

10

 

- Mật độ cỏ sau 2 năm 500.20.20 20000cây/m2

10

- Mật độ cỏ sau 10 năm 500.(20)10 10cây/m2

50.(20) 10

Bài 3:

a Sau khi được thả thì các cá thể được đánh dấu phân bố ngẫu nhiên và xen lẫn các cá thể không đánh dấu nên trong các cá thể được bắt lại lần 2, số cá thể được đánh dấu phản ánh đúng tỉ lệ cá thể được đánh dấu có trong quần thể

- Nếu gọi a là số cá thể có trong quần thể, b là số cá thể được bắt lên và đánh dấu, c là số cá thể được bắt lại lần 2, d là số cá thể có dấu ở lần bắt thứ 2 Thì ta có tỉ lệ thức a c a c.b

b  d d

- Số cá thể tại các thời điểm nghiên cứu:

Thời điểm lấy

mẫu Số cá thể được

đánh dấu (b)

Số cá thể được bắt lại (c)

Số cá thể có dấu (d)

Số cá thể có trong quần thể

(a)

4

 

10

 

15

 

5

 

5

 

6

 

b Ta thấy ở giai đoạn đầu, số lượng cá thể ổn định ở mức 3000 cá thể nhưng sau đó cá thể giảm xuống

800 và giảm dần ở những năm tiếp theo Quần thể có xu hướng biến động giảm số lượng cá thể và tiến tới

Bài 4:

a Tổng sản phẩm của cá mè trắng

- Tổng năng lượng của cá mương và cá dầu là 1152000 2880000 Kcal

0, 4 

- Tổng năng lượng của giáp xác 2880000 4800000 Kcal

0,6

 

- Tảo silic chỉ cung cấp cho giáp xác 40% và cho cá mè trắng 20% nguồn năng lượng của mình chứng

tỏ tổng năng lượng của cá mè trắng chỉ bằng 50% tổng năng lượng của giáp xác

 Tổng năng lượng của cá mè trắng 4800000 2400000 Kcal

2

 

b Hiệu suất đồng hóa năng lượng của tảo

- Tổng năng lượng của tảo silic 2400000 : 0, 2 12000000 Kcal

- Hiệu suất đồng hóa của tảo silic 3

9

12000000

10 0,1%

12.10



  

Bài 5:

a – Số năng lượng tích tụ trong tảo là 3.10 x0,3% 90006  (Kcal)

- Số lượng năng lượng tích lũy trong giáp xác là 9000x40% 3600 (Kcal)

- Số lượng năng lượng tích lũy trong cá là 3600x0,15% 5, 4 (Kcal)

b Hiệu suất chuyển hóa năng lượng của cá so với tảo silic là tổng năng lượng bức xạ

5, 4 : 3.10 x100% 1,8.10 % 

Hiệu suất chuyển hóa năng lượng của cá so với tảo: 5, 4 : 9000x100% 0,06%

Bài 6:

a Theo công thức tính: ST C D nên C T S D  /

Thay số vào ta được:

S/D 10,1538 13,1138 10,4894 10,9333

Từ đó suy ra: Ctrứng 24,6 10,1538 14, 4462 C   0

Csâu non 24,613,113811, 48 26  0C

Cnhộng 24,610, 4893 14,11 07 C 0

Cbướm 24,610,153813,66 76  0C

b Biết thời gian phát triển của sâu non là 37,8 ngày Sâu có 5 ngày tuổi nên thời gian phát triển 1 tuổi

là 37,8 : 5 7,56 ngày

Theo bài ra, ngày 20/3/2007 phát hiện sâu non ở cuối tuổi thứ 2 Vậy thời gian xuất hiện sâu non 1 tuổi

là trước đó 2 7,56 15,12  (ngày), tức là vào khoảng ngày 5/3/2007

c Biết sâu có 5 ngày tuổi mà thời gian phát hiện sâu non ở cuối tuổi thứ hai

Để phát triển hết giai đoạn, sâu non còn 3 ngày tuồi, tương ứng với thời gian là:

(ngày)

3 7,56 22,68  Thời gian phát triển nhộng là 9,4 ngày

Vì vậy để bắt đầu giai đoạn bướm cần: 22,68 9, 4 32,08  (ngày)

Phát hiện sâu non ở cuối tuổi 2 vào ngày 20/3/2007 nên bướm xuất hiện vào khoảng ngày 21 – 22/4/2007

Bài 7:

a Theo công thức: S  S a1 (1)

(2) 1

S  T D

Từ công thức (1) suy ra a S S : 124750 : 8250 3 (năm)

Từ công thức (2) suy ra D S T 1: 8250 : 25 330 (ngày) 11 (tháng)

Vậy cá mè nuôi ở miền Bắc có thời gian sinh trưởng là 11 tháng và tuổi thành thục là 3 tuổi

b Thay các giá trị vào công thức (2) ta có: S127, 2 12 30 9792   (độ/ngày)

Thay các giá trị vào công thức (1) ta có: S9792 2 19584  (độ/ngày)

Bài 8:

a 90 20 k72 23 k

Ta có nhiệt độ ngưỡng phát triển k  8 C

Tổng nhiệt cần cho sự phát triển của sâu: T 90 20 8   1080

b Số ngày cần cho sự phát triển của sâu ở điều kiện nhiệt độ trung bình 18 C là:

(ngày)

1080

108

18 8

C







Bài 9:

- Gọi x là số cá thể ốc bươu vàng ở thời điểm bắt lần thứ nhất x N *

- Tốc độ sinh trưởng quần thể là 0, 2 0,1 0,1 

Sau 1 năm: Số lượng cá thể của quần thể là 1,1x

Số lượng cá thể đã đánh dấu là 250 250 0,1 225  

Ta có tỉ lệ thức: 225 50 x 225.300 1227(cá thể)

1,1x 300  1,1.50 

Vậy số lượng cá thể của quần thể lúc đánh bắt lần thứ nhất là 1227 cá thể

Bài 10:

- Tổng nhiệt trong tháng xuân hè là:

30 17 10   20 10  23,5 10  27 10  28,7 10  28,8 10 2550 C

(thế hệ)

2550 : 637,5 4

Bài 11:

a Áp dụng công thức: S T C D D S

T C

   



- Giai đoạn trứng:D 56 4ngày

23,6 10

 



- Giai đoạn sâu: D 311 22ngày

23,6 10

 



- Giai đoạn nhộng: D 188 14ngày

23,6 10

 



- Giai đoạn bướm: D 28,3 2ngày

23,6 10

 



b Số thế hệ sâu khoang cổ trong một năm:

- Tổng nhiệt hữu hiệu của một thế hệ: 56 311 188 23,6 578    (độ/ngày)

- Tổng nhiệt hữu hiệu trung bình trong một năm đối với sự phát triển của các thế hệ sâu khoang cổ là:

ngày (độ/ngày)

23,6 10 365 4964

- Số thế hệ/năm của sâu khoang cổ là: 4964 8thế hệ

578 

Bài 12:

Nhu cầu năng lượng của gia đình nhà báo trong ngày: 3500kcal x 5 = 17500kcal

Với sự chuyển đổi năng lượng là 10% thì năng lượng từ cỏ cần cho đàn nai đủ để nuôi sống gia đình nhà báo: 17500 10 10 1750000   kcal/ngày

Nếu quy số năng lượng trên thành sản lượng cỏ thì lượng cỏ tương ứng:

hay 5250 tấn/ngày

17500 3kg 5250000kg  Năng lượng cỏ thực tế để nuôi đàn nai: 25 tấn x 75% = 18,75 tấn/ha

Diện tích trồng cỏ hay vùng săn mồi của gia đình nhà báo: (365 ngày x 5250):18,75 = 102200 ha