II. HẠT NHÂN NGUYÊN TỬ: 1. Gọi Z là số proton có trong hạt nhân → điện tích hạt nhân là Z+, số điện tích hạt nhân là Z, số hiệu nguyên tử là Z Mặt khác, nguyên tử trung hòa về điện nên: số p số e hay . Do đó, trong nguyên tử: số p số e số điện tích hạt nhân số hiệu nguyên tử Z. 2. Số khối hạt nhân là tổng số proton và nơtron có trong hạt nhân: Một cách gần đúng: Nguyên tử khối ≈ Số khối 3. Nguyên tố hóa học: là tập hợp các nguyên tử có cùng điện tích hạt nhân (nghĩa là cùng số proton, cùng số electron). Kí hiệu nguyên tử: (A: Số khối, Z: Số hiệu nguyên tử) Thông thường, với 82 nguyên tố đầu của bảng hệ thống tuần hoàn thì .
Trang 1CẤU TẠO NGUYÊN TỬ TÌM NGUYÊN TỐ VÀ VIẾT CẤU HÌNH E CỦA NGTỬ - ĐẶC ĐIỂM E CỦA LỚP, PHÂN LỚP
1 Số hiệu nguyên tử (Z) ↔ Tên nguyên tố, viết cấu hình electron
Số e tối đa ở lớp n = 2.n2
Số phân lớp = số thứ tự lớp
Electron hóa trị = e ở lớp ngoài cùng hoặc
= e ở lớp ngoài cùng + e ở lớp sát ngoài cùng chưa bão hòa
I Tự luận:
Câu 1: Viết cấu hình electron của các nguyên tử có Z như sau:
Z = 13 , Z = 15, Z = 17 , Z = 19 , Z = 20 , Z = 10 , Z = 21 , Z = 24 , Z = 25 , Z = 26 , Z = 29 , Z = 30 và cho biết các nguyên tử này:
a Có bao nhiêu lớp electron ? b Số electron ở từng lớp ? c Số e hóa trị ?
d Loại nguyên tố (s, p, d , f) ? e Là kim loại, phi kim hay khí hiếm ?
f Phân lớp nào có mức năng lượng cao nhất/thấp nhất ?
Câu 2: Nguyên tử X có phân lớp 3p5 thuộc mức năng lượng cao nhất Nguyên tử Y có phân lớp 4s2 mức thuộc mức năng lượng cao nhất Xác định cấu hình e của X, Y ?
Câu 3: Nguyên tử của nguyên tố X có tổng số hạt electron trong các phân lớp p là 7 Số hạt mang điện của nguyên tử Y nhiều hơn số hạt mang điện của nguyên tử X là 8 hạt Viết cấu hình electron nguyên tố X và Y.
Câu 4: Nguyên tử X có cấu hình e phân lớp ngoài cùng là 3p Trong cấu hình electron theo mức năng lượng của nguyên
tử Y cũng có phân lớp 3p và phân lớp ngoài cùng tiếp theo sau đó có 2 electron Số electron trên phân lớp 3p của X và Y hơn kém nhau 1
a) Xác định cấu hình e của nguyên tử X, Y
b) X, Y là nguyên tố phi kim, kim loại hay khí hiếm?
Câu 5: Nguyên tử của nguyên tố X có electron cuối cùng được điền vào phân lớp 4s1 Nguyên tử của nguyên tố Y có electron cuối cùng điền vào phân lớp 3d Biết rằng X và Y hơn kém nhau 2 electron Viết cấu hình electron của X, Y?
Câu 6: Có bao nhiêu nguyên tố có cấu hình electron lớp ngoài cùng là 4s2 ?
Câu 7: Nguyên tử X có cấu hình e ngoài cùng là 4p5 Nguyên tử Y có cấu hình e ngoài cùng 4s2 Biết rằng X, Y có số electron hơn kém nhau theo từng trường hợp là 5; 10; 15 Xác định cấu hình e của X, Y theo từng trường hợp ?
II Trắc nghiệm:
BIẾT Câu 1: Trong nguyên tử, ở trạng thái cơ bản, các electron lần lượt chiếm các mức năng lượng
A từ thấp đến cao C từ cao xuống thấp B Tuỳ theo mỗi nguyên tử D bằng nhau
Câu 2: Nhận định nào sau đây ĐÚNG ?
A Trong nguyên tử, các e chuyển động rất nhanh trong không gian xung quanh hạt nhân và theo các quỹ đạo xác định
B Trong nguyên tử, các electron không chuyển động mà phân bố luôn vào các khu vực không gian xác định
C Trong nguyên tử, các e chuyển động rất nhanh trong không gian xung quanh hạt nhân và không theo một quỹ đạo nào.
D Trong nguyên tử, các electron chuyển động khi có sự kích thích từ bên ngoài
Câu 3: Cho các nhận xét sau:
1 Những electron ở càng xa hạt nhân liên kết với hạt nhân càng chặt chẽ.
2 Electron ở lớp K có mức năng lượng cao nhất.
3 Các electron trong cùng một phân lớp có mức năng lượng gần bằng nhau.
4 Mức năng lượng E4s < E3d
Số nhận xét SAI ?
Câu 4: Sự phân bố electron vào các lớp và phân lớp căn cứ vào
A Số khối B Điện tích hạt nhân
C Sự bão hoà các lớp và phân lớp electron D Mức năng lượng.
Câu 5: Trong nguyên tử, các electron quyết định tính chất kim loại, phi kim hay khí hiếm là
A Các electron lớp trong cùng. B Các electron lớp ngoài cùng.
C Các electron liên kết với hạt nhân bền chặt nhất D Các electron lớp M.
Câu 6: Dựa vào mức năng lượng, xét xem sự sắp xếp các phân lớp nào sau đây SAI ?
A 4s > 3s B 3d < 4s. C 1s < 2s D 3p < 3d
Câu 7: Mức năng lượng của các electron trên các phân lớp s, p, d thuộc cùng một lớp được xếp theo thứ tự
A d < s < p B p < s < d C s < p < d. D s < d < p
Câu 8: Cấu hình electron nào sau đây gồm các phân lớp electron đã bão hòa ?
A s1, p3, d8, f12 B s2, p5, d9, f11 C s1, p6, d10, f10.D s 2 , p 6 , d 10 , f 14 .
Câu 9: Lớp thứ N có số electron tối đa là
Câu 10: Lớp thứ M có số phân lớp e là
Câu 11: Số e tối đa trong phân lớp d là
1
Trang 2A 2 B 10. C 6 D 14.
Câu 12: Phân lớp p có thể chứa số e nào là phù hợp ?
HIỂU Câu 1: Cấu hình electron nào sau đây không đúng?
A 1s22s22p6 B 1s22s22p1 C 1s 2 2s 2 2p 7 D 1s22s22p63s2
Câu 2: Nguyên tố có Z =12 thuộc loại nguyên tố ?
Câu 3: Nguyên tử 23X có cấu hình e là: 1s22s22p63s1 Nguyên tử X có
A 11 nơtron, 12 proton. B 11 proton, 12 nơtron. C 11 proton, 23 nơtron D 11 proton, 12 e Câu 4: Cho nguyên tử 39
19K, hãy cho biết lớp ngoài cùng của K có bao nhiêu electron ?
Câu 5: Hãy cho biết nguyên tử 17Cl có bao nhiêu electron ở phân lớp có mức năng lượng cao nhất ?
Câu 6: Nguyên tử Ca (canxi) có kí hiệu là 40Ca
20 Phát biểu nào sau đây SAI ?
A Nguyên tử Ca có 2 electron lớp ngoài cùng B Số hiệu nguyên tử của Ca là 20
C Lớp ngoài cùng là lớp thứ 4 D Tổng số hạt cơ bản của canxi là 40.
Câu 9: Cấu hình electron của nguyên tử 29Cu là
A 1s22s22p63s23p64s23d9 B 1s22s22p63s23p63d94s2 C 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6 3d 10 4s 1 D 1s22s22p63s23p64s13d10
Câu 10: Cấu hình electron của nguyên tử 24Cr là
A 1s22s22p63s23p64s23d4 B 1s22s22p63s23p63d44s2
C 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6 3d 5 4s 1. D 1s22s22p63s23p64s13d5
Câu 11: Nguyên tố X thuộc loại nguyên tố d, nguyên tử X có 5 electron hoá trị và lớp electron ngoài cùng thuộc lớp N
Cấu hình electron của X là
A 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 6 3d 3 4s 2 B 1s22s22p63s23p64s23d3
C 1s22s22p63s23p63d54s2 D 1s22s22p63s23p63d104s24p3
Câu 12: Một nguyên tử X có tổng số e ở các phân lớp p là 11 Hãy cho biết X thuộc về nguyên tố hoá học nào sau đây ?
A nguyên tố s B nguyên tố p C nguyên tố d D nguyên tố f
Câu 13: Cho các nguyên tử sau: 10Ne, 18Ar, 36Kr Cấu hình electron của các nguyên tử có đặc điểm chung là
A số lớp electron bằng nhau B số phân lớp electron bằng nhau
C số electron trong nguyên tử bằng nhau D số e lectron ở lớp ngoài cùng bằng nhau
Câu 14: Cho nguyên tử Fe (Z=26)
a Số lớp electron là
b Phân lớp e ở mức năng lượng cao nhất có chứa electron là
c Số electron hóa trị là
d Nguyên tử Fe thuộc loại nguyên tố
Câu 15: Cấu hình electron nào sau đây của nguyên tố kim loại ?
A 1s22s22p63s23p6 B 1s22s22p63s23p5 C 1s22s22p63s23p3 D 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 1
Câu 16: Cho biết cấu hình e của X : 1s22s22p63s23p3của Y là 1s22s22p63s23p64s1 Nhận xét nào sau đây là ĐÚNG ?
A X và Y đều là các kim loại B X và Y đều là các phi kim.
C X và Y đều là các khí hiếm. D X là một phi kim còn Y là một kim loại.
Câu 17: Nguyên tử X có cấu hình e ở phân lớp và lớp ngoài cùng là 3d24s2 Tổng số proton của nguyên tử X là
Câu 18: Nguyên tử M có cấu hình e ở phân lớp có mức năng lượng cao nhất là 3d5
a Tổng số e của nguyên tử M là
b Số electron hóa trị của M là
Câu 19: Nguyên tử X có cấu hình electron nguyên tử lớp ngoài cùng là 4s1 Số cấu hình electron của X có thể là
Câu 20: Nguyên tử X cấu hình e ở phân lớp ngoài cùng 4s2 Số hiệu nguyên tử lớn nhất có thể có của X là
Câu 21: Electron cuối cùng phân bố vào nguyên tử X là 3d6 Số electron lớp ngoài cùng của M là:
Câu 22: Nguyên tố X có tổng số electron ở các phân lớp s là 7 Số hiệu nguyên tử của nguyên tố X có thể là?
2
Trang 3VẬN DỤNG THẤP Câu 1 Tổng số các electron thuộc các phân lớp p của nguyên tử X là 9
a Hãy cho biết số hiệu nguyên tử của X ứng với giá trị nào sau đây?
b Nguyên tố X thuộc loại nguyên tố ?
Câu 2: Nguyên tử của nguyên tố R có 4 lớp e, lớp ngoài cùng có 1e Vậy số hiệu nguyên tử của nguyên tố R là:
Câu 3 Nguyên tử X có 20 hạt nơtron Phân lớp ngoài cùng (theo mức năng lượng) của nguyên tử đó là 4s2 Hãy xác định
giá trị đúng với số khối của X là:
Câu 4: Nguyên tử nguyên tố X có lớp ngoài cùng là lớp thứ 3 với 3 electron Hãy cho biết số hiệu nguyên tử của X là:
Câu 5 Nguyên tử của nguyên tố X có 5 phân lớp electron, phân lớp ngoài cùng có 4 electron Hãy chọn giá trị đúng với
số hiệu nguyên tử của nguyên tố trên
Câu 6: Cấu hình electron lớp ngoài cùng của nguyên tử X phân bố như sau: 2s22p3 Số hiệu nguyên tử và kí hiệu nguyên
tử X là: A 10, B B 7, O C 10, Ne D 7, N
Câu 7: Phân lớp electron ngoài cùng của 2 nguyên tử A, B là 3p và 4s Biết tổng electron ở 2 phân lớp này là 6 và hiệu là
4 Hai nguyên tử đó thuộc 2 nguyên tố nào ?
A 17Cl & 11Na B 17 Cl & 19 K C 17Cl & 20Ca D 35Br & 20Ca
Câu 8: Nguyên tử A có phân lớp ngoài cùng là 3p Tổng electron các phân lớp p là 9 Nguyên tử A là của nguyên tố nào?
Câu 9: Một nguyên tử X có tổng số electron ở các phân lớp s là 6 và tổng số electron lớp ngoài cùng là 6 Cho biết X
thuộc về nguyên tố hoá học nào sau đây ?
A Oxi (Z = 8) B Lưu huỳnh (Z = 16) C Flo (Z = 9). D Clo (Z = 17)
Câu 10: Nguyên tử của nguyên tố X có tổng số electron trong các phân lớp p là 7 Nguyên tử của nguyên tố Y có tổng số
hạt mang điện nhiều hơn tổng số hạt mang điện của X là 8 X và Y là các nguyên tố:
A 13Al và 35Br B 13 Al và 17 Cl C 12Mg và 17Cl D 14Si và 35Br
Câu 11: Nguyên tử nguyên tố X có e cuối cùng điền vào phân lớp 3p1 Nguyên tử Y có e cuối cùng điền vào phân lớp 3p3
Số proton của X, Y lần lượt là:
Câu 12: Các electron của nguyên tử nguyên tố X được phân bố trên 3 lớp, lớp thứ 3 có 7 electron Số đơn vị điện tích hạt
nhân của nguyên tử nguyên tố X là
Câu 13: Nguyên tử của nguyên tố X có electron ở mức năng lượng cao nhất là 3p Nguyên tử của nguyên tố Y cũng có
electron ở mức năng lượng 3p và có một electron ở lớp ngoài cùng Nguyên tử X và Y có số electron hơn kém nhau là 2 Nguyên tố X, Y lần lượt là :
A Khí hiếm và kim loại B Kim loại và kim loại
VẬN DỤNG CAO Câu 1: Nguyên tử X có tổng số hạt p, n, e là 52 và số khối là 35 Cấu hình electron của X là:
A 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 B 1s2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 5 C 1s2 2s2 2p6 3s2 3p4 D 1s2 2s2 2p6 3s2 3p64s2
Câu 3: Tổng số hạt proton, nơtron, electron trong nguyên tử của một nguyên tố Y là 13 Cấu hình e của nguyên tử X là:
A 1s22s22p1 B 1s22s22p63s23p1 C 1s22s22p2 D 1s22s2
Câu : Tổng số hạt proton, electron, nơtron của nguyên tử nguyên tố X là 40 Biết số hạt nơtron lớn hơn proton là 1 Cho
biết nguyên tố X thuộc loại nguyên tố nào ?
A Nguyên tố s B Nguyên tố p. C Nguyên tố d D Nguyên tố f.
Câu 4: Ba nguyên tử A, B, C có số hiệu nguyên tử liên tiếp nhau Tổng số electron của chúng là 51 Hãy viết cấu hình e
Câu 5: a) Nguyên tử của nguyên tố X có cấu hình electron lớp ngoài cùng là 4s24p4 Hãy viết cấu hình electron của nguyên tử X
b) Nguyên tử của nguyên tố Y có tổng số electron ở các phân lớp p là 11 Hãy viết cấu hình electron của nguyên tử Y
Câu 7: Nguyên tố X có tổng số electron trong phân lớp p là 9 Nguyên tố Y có tổng số hạt cơ bản (p, n, e) là 82, số hạt
mang điện nhiều hơn số hạt không mang điện là 22 X và Y là các nguyên tố:
Câu 8 (CĐ-2008): Nguyên tử của nguyên tố X có tổng số hạt electron trong các phân lớp p là 7 Số hạt mang điện của
một nguyên tử Y nhiều hơn số hạt mang điện của một nguyên tử X là 8 hạt Các nguyên tố X và Y lần lượt là (biết số hiệu nguyên tử của nguyên tố: Na = 11; Al = 13; P = 15; Cl = 17; Fe = 26)
3
Trang 4Câu 6: Phân tử X2Y3 có tổng số hạt electron là 50, số electron trong nguyên tử X nhiều hơn trong nguyên tử Y là 5 Xác định số hiệu nguyên tử, viết cấu hình electron của X, Y ?
Câu 9 Trong hợp chất AB2 các nguyên tử A và B đều có số hạt mang điện gấp 2 lần số hạt không mang điện Tổng số hạt proton, notron và electron trong AB2 là 96 Cấu hình electron của nguyên tử B có phân mức năng lượng cao nhất là 2p4
Số hiệu nguyên tử của A và B lần lượt là
4