Nâng cao chất lượng dạt Toán cho trẻ CPTTT

Nhiệm vụ: - Dạy toán cho học sinh chậm phát triển trí tuệ ở lớp Một, chúng ta cần giúp học sinh đạt được những kiến thức cơ bản về không gian, đo lường, con số, kỹ năng tính toán với hai

DÀN BÀI :

I ĐẶT VẤN ĐỀ

II CÁC BƯỚC THỰC HIỆN

III HIỆU QUẢ BAN ĐẦU

IV BÀI HỌC KINH NGHIỆM

V KẾT LUẬN

VI PHIẾU THEO DÕI HỌC TOÁN CỦA HỌC SINH

A/ Vị trí - nhiệm vụ dạy Toán ở trường giáo dục đặc biệt :

1 Vị trí :

- Trong sinh hoạt đời sống hàng ngày, chúng ta đều dùng đến Toán học, như vị trí, hình dạng không gian, giờ giấc sinh hoạt, ngày, tháng, năm, đo lường cũng như sử dụng tiền trong mua bán… Đối với học sinh chậm phát triển trí tuệ (CPTTT) của chúng ta cũng vậy, Toán học là môn học rất cần thiết đối với các em

- Dạy các em học toán tốt là giúp các em có điều kiện sống hoà nhập vào đời sống xã hội hàng ngày tốt hơn Các em có khả năng sử dụng rõ ràng và chính xác ngôn ngữ trong giao tiếp, khả năng xử lý các vấn đề đột xuất một cách có hệ thống, có khả năng thực hành trong đo lường và dự đoán, biết dùng máy vi tính…

- Học toán còn góp phần rèn luyện cho học sinh tính tập trung, cẩn thận, chính xác, tự tin và tinh thần kỷ luật

- Ngòai ra học toán tốt còn giúp học sinh nhanh nhạy hơn và học tốt các môn học khác

2 Nhiệm vụ:

- Dạy toán cho học sinh chậm phát triển trí tuệ ở lớp Một, chúng ta cần giúp học sinh đạt được những kiến thức cơ bản về không gian, đo lường, con số, kỹ năng tính toán với hai phép tính cộng và trừ, giúp các em biết vận dụng vào đời sống hàng ngày

- Dạy toán chủ yếu là cho học sinh luyện tập, thực hành và rèn luyện kỹ năng tính toán, định vị, so sánh, cân đo

B/ Đặc điểm tình hình lớp :

Lớp học Hoàng Anh 3 của chúng tôi có 11 em, về tuổi đời các em từ 13 đến 17 tuổi và trình độ trí tuệ của các em từ 60 đến 74 tháng, trong đó có 4 em down, 2 em tự kỷ, 5 em CPTTT Đặc biệt đối với môn toán các em có nhiều mức độ khác nhau có em đếm và nhận biết số lượng trong phạm vi 10 ( Kha, Bảo, Dũng, Thành, Hoàng), có em chỉ đếm và nhận diện con số đến 5, 6 ( Lan Anh, Huy, Nghị,), đếm , nhận biết số (Chuyên ), khả năng tạo nhóm, thêm bớt cho đủ số lượng còn kém, nhận diện ước lượng đo lường còn chậm và hay sai sót, các định hướng không gian còn lẫn lộn, có một vài em chưa tập trung (Lan Anh, Huy, Nghị) hoặc tập trung không lâu (Dũng, Bảo, Ngân, Kha,) Do đó khả năng tính toán của từng em có mức độ khác nhau Làm sao để giúp các em học tốt môn toán, giúp các em sống hội nhập vào cuộc sống xã hội ngày một tốt hơn? Đây chính là băn khoăn, trăn trở của tôi

II CÁC BƯỚC THỰC HIỆN :

năng của trẻ:

Về sự phát triển thể chất, khả năng lao động, phát triển cảm giác của cơ thể và hệ cảm ứng, sự phối hợp tay mắt, khả năng nhận thức như nghe, nhìn, ghi nhớ cũng như khả năng quan hệ của trẻ đối với bạn bè, nhóm, lớp rất hạn chế

Thông qua việc quan sát chủ định hoặc ngẫu nhiên, mọi lúc, mọi nơi, nhằm phát hiện mặt tích cực và khó khăn của từng trẻ Phát hiện nhu cầu cần đáp ứng cho trẻ đồng thời liên hệ với phụ huynh để hiểu biết thêm về trẻ để có biện pháp giúp đỡ

Toán, trong đó chú ý đến kỹ thuật tính toán, đo lường và định hướng không gian:

Dựa trên chương trình lớp Một phổ thông gồm có các chủ đề:

 Không gian: bao gồm hình dạng, định hướng không gian

 Thời gian: ngày, tuần, tháng, giờ…

 Con số – phép tính:

- Con số thì dạy đếm, số thứ tự, tạo nhóm số lượng - chữ số tương

ứng, nhận biết tiền, kỹ năng mua bán…

- Các phép tính: phép cộng, phép trừ ( khái niệm, kỹ năng đặt

tính, kỹ năng tính toán )

 Đo lường : độ dài, trọng lượng, so sánh …

Xây dựng nội dung chương trình chẻ nhỏ và điều chỉnh cho phù hợp với

khả năng trình độ, nhu cầu thực tế của từng trẻ

Điều chỉnh ở đây là sự thay đổi trong mục tiêu, nội dung, phương pháp,

phương tiện dạy học nhằm giúp trẻ phát triển tốt nhất trên cơ sở những năng lực của trẻ Vì mỗi học sinh là một cá nhân có những đặc điểm khác

nhau như về khả năng nhận thức, kỹ năng xã hội, sở thích thiên hướng, mức độ và dạng khó khăn cũng như mức độ quan tâm của gia đình

Điều chỉnh sẽ giúp học sinh có hứng thú và học tập hiệu quả Tránh bất

cập giữa kỹ năng hiện có của trẻ và nội dung giáo dục phổ thông Nâng cao tính tương hợp giũa cách học của trẻ và phương pháp giảng dạy của giáo viên Bù trừ những sai lệch trong sự phát triển về tinh thần, các giác quan và hành vi

Ví dụ: trong bài học: hình vuông Giáo viên khi soạn bài và trong tiết dạy cần xác định mục tiêu cần đạt được ở các nhóm như: nhóm nhận biết được hình vuông, nhóm phân biệt được hình vuông với các hình khác, biết hình vuông có 4 cạnh bằng nhau.

3) Tổ chức lớp

Tiết thao giảng - Chuyên đề “phương pháp dạy TOÁN cho HS CPTTT”

- Học sinh được phân theo nhóm và có yêu cầu sát với từng nhóm trẻ

- Trẻ không có khả năng xứ lý khi gặp tình huống lạ, nên việc xây dựng nề nếp học tập, tinh thần kỷ luật đối với học sinh CPTTT là rất cần thiết Muốn xây dựng tốt nề nếp học tập và tinh thần kỷ luật cho trẻ thì

các yêu cầu cần lập đi lập lại nhiều lần cho thành thói quen vì trí nhớ của trẻ ngắn hạn Tuy nhiên việc lập đi lập lại này, phải tổ chức như thế nào để trẻ không nhàm chán Đây là khâu rất quan trọng!

- Cho trẻ được tiếp cận và trải nghiệm nhiều vì trẻ học tập tốt hơn qua việc bắt chước

- Khuyến khích tính độc lập, tinh thần trách nhiệm và tự đánh giá của trẻ

- Giúp học sinh chuẩn bị đầy đủ dụng cụ học tập như : sách toán, vở bài tập toán, bộ đồ dùng học toán, que tính, thước kẻ, bút chì, phấn, bảng con,

 Phương pháp trực quan :

Hình ảnh, vật thật, chữ số mẫu – Bộ đồ dùng học toán:

o Sử dụng đồ dùng trực quan: Nhằm mục đích giúp học sinh khắc sâu các nhóm vật (nhóm 1,2,3,4,5,6….) những biểu tượng về chữ số – có ý thức viết đúng chữ số mẫu, gắn đúng chữ số vào nhóm vật tương ứng, tạo được hứng thú, phấn chấn cho học sinh trong quá trình học cũng như không khí lớp học thêm sôi nổi

o Qua quá trình giảng dạy, tôi rút ra kinh nghiệm giúp cho quá trình nhận thức của trẻ thông qua phương pháp trực quan như sau:

Vật thật =>mô hình=> Hình ảnh=> Ngôn ngữ=> khái niệm

o Học sinh được tiếp xúc trực tiếp với các hình hình học, dụng cụ đo lường

Ví dụ: trong giờ học toán, giáo viên tổ chức trò chơi: đi chợ, học sinh

được tham gia đếm, tạo nhóm trên các vật thật hoặc mẫu vật, trẻ tự thêm vào,bout ra, thế con số nhiều lần, trẻ cứ hành động một cách trực quan như thế sau này chỉ thông qua các hình ảnh hoặc que tính, ngón tay trẻ có thể liên tưởng và viết được các con số tương ứng

Đồ dùng trực quan có thể sử dụng để:

+ Giới thiệu bài mới

+ Khi phân tích – tổng hợp + Trong giai đoạn học sinh luyện tập thực hành các phép tính

+ Củng cố bài

Các hình thức của đồ dùng trực quan:

+ Vật thật

+ Hình ảnh rời – chữ số ép nhựa

+ Tranh động

+ Bộ đồ dùng học toán

Ví dụ: để dạy phép cộng trong phạm vi 6

 Giáo viên có thể sử dụng vật thật, các hình ảnh rời cho trẻ chơi trò “ đi chợ” để vào bài

 Tiếp theo trẻ được đếm các thứ mình đã mua, gắn số lượng tương ứng bằng các chữ số ép nhựa, thế các chấm tròn để nắm lại số lượng 6, nhóm 6

 Trẻ hứng thú tìm, sờ mó tay cầm, miệng đếm, tai nghe, mắt thấy các trái cây cô có, thực hiện các thao tác thêm vào để hiểu sâu khái niệm phép cộng Trẻ trải nghiệm bằng quá trình tri giác tích cực thông qua các giáo cụ trực quan.

 Luyện tập nhiều lần trẻ có thể ghi nhớ các phép tính trong bảng cộng 6, nhận diện được các phép tính đều đưa đến kết quả 6.

Sử dụng đồ dùng trực quan gây hứng thú cho trẻ

 Phương pháp đàm thoại, gợi mơ û, đặt tình huống có vấn đề, giúp học sinh động não:

- Giáo viên dẫn dắt học sinh bằng một hệ thống câu hỏi, hướng dẫn kỹ thuật tính toán

- Vai trò của giáo viên là người tổ chức, hướng dẫn học sinh phân tích các bài toán, chuẩn bị cho giai đoạn luyện tập thực hành cũng như vận dụng tính toán vào trong thực tế đời sống hàng ngày

Ví dụ: cô kể chuyện và dẫn dắt:

- Gia đình Thỏ có tất cả mấy người ?

- Thỏ đã lấy được mấy cái chén ? mấy cái muỗng?

- Thêm vào mấy cái cho đủ 5?…

 Phương pháp luyện tập thực hành :

- Muốn nắm vững kiến thức và tính toán tốt chỉ có một con đường duy nhất là luyện tập, thực hành:

Luyện tập, thực hành phải tiến hành từ dễ đến khó, yêu cầu từ thấp đến cao để học sinh dễ hiểu, dễ thực hành Lúc đầu tập cho trẻ làm các phép tính với những hình ảnh cụ thể như:

Ví dụ: trong phép toán cộng, học sinh phải có các bước đếm nhận diện trực tiếp trên vật thật số lượng của hai nhóm đồ vật => thế que tính hoặc chấm tròn => liên tưởng và viết số tương ứng Thời gian trẻ quen với phép tính, dạy trẻ thế một số hạng tương ứng và đếm tiếp theo

Luyện tập không phải chỉ trong giờ học toán mà ở mọi nơi, mọi lúc

Ví dụ:

 Trong giờ điểm danh: lớp vắng 1 bạn Cô hỏi: lớp mình có 11 bạn

vắng 1 bạn như vậy lớp mình còn mấy bạn đi học?

 Trong giờ ăn: giáo viên cho học sinh lấy muỗng, khay, khăn Giáo

viên sẽ gợi mở: Lớp mình có bao nhiêu bạn? 10 bạn cần bao nhiêu khay? Bao nhiêu muỗng? (Quan hệ 1-1)

 Trong giờ kỹ năng nghề nghiệp cho học sinh sắp xếp dĩa quả theo số

lượng tương ứng, thêm vào, bớt ra khi chưa đúng yêu cầu

 Trong giờ kể chuyện: Sau khi kể chuyện, giáo viên hỏi câu chuyện có

mấy nhân vật?…

- Các hình thức luyện tập :

+ Làm toán trên bảng lớp : Thường dùng khi kiểm tra bài cũ hoặc sau khi dạy trẻ bài mới, vừa để kiểm tra mức độ tiếp thu của các em học tốt vừa để hướng dẫn lại thêm một lần nữa cho các em chậm hơn

+ Tập làm toán hoặc viết chữ số vào bảng con: Học sinh luyện tập trên bảng con nhiều lần, được sửa chữa, ghi nhớ rồi mới làm toán vào vở bài tập

+ Luyện tập trong vở bài tập toán Ởû đây, học sinh được làm quen với nhiều hình thức tính toán và các kiểu tính toán được lập đi lập lại phù hợp với học sinh chậm phát triển trí tuệ

*Ngoài ra, giáo viên còn vận dụng các phương pháp điều chỉnh như :

Phương pháp đồng loạt: giúp trẻ hoạt động chung trong giờ học

toán một cách có hiệu quả

Ví dụ: Bài học phép tính cộng, cô giao các bài tập khác nhau tuỳ vào khả năng của trẻ

Phương pháp đa trình độ : Tất cả các em học cùng một bài Nhưng

có yêu cầu trên mỗi trẻ khác nhau dựa trên năng lực, nhu cầu của từng đối tượng

Ví dụ cả lớp đều học phép cộng trong phạm vi 10, nhưng đối với em

Ngân thi giáo viên chỉ yêu em cộng trong phạm vi 5 thôi, còn em Hồng Chuyên thì chỉ yêu cầu đếm nhóm đồ vật….

Phương pháp thay thế : Trẻ cùng ngồi học với nhau môn toán, nhưng

giáo viên tổ chức các hoạt động phù hợp theo trình độ của trẻ

Ví dụ: cũng là trò chơi câu cá Có nhóm tự viết phép tính, có nhóm

chỉ thực hiện phép tính có sẵn trên mình cá, nhóm yếu hơn thì gắn số, xâu cá

chức hoạt động giảng dạy

- Căn cứ vào khả năng, sở thích của trẻ, nội dung, thời điểm, giáo viên đưa ra các dạng hoạt động cho phù hợp với trẻ Có thể tổ chức các hoạt động theo các hình thức sau :

- Hoạt động theo nhóm, các em làm toán trên bìa thi xem nhóm nào làm đúng và xong trước

- Học theo từng đôi làm toán trên bảng con

- Học qua sự giúp đỡ bạn bè

- Qua các giờ học ngoài trời, làm toán trên cát, trên sân, đất, viết trên các bảng trường…

- Một hình thức thường áp dụng và đạt hiệu quả cao như thu hút trẻ khám phá, duy trì hứng thú trong suốt giờ học toán đó là việc tổ chức các hoạt động dưới dạng trò chơi – thi đua

Ví dụ: trò chơi đôminô, câu cá …( Trích từ 100 trò chơi học toán lớp 1- Nhà

xuất bản giáo dục )

tốt :

o Đồ dùng dạy học

o Nắm vững yêu cầu về kỹ năng tính toán :

Kỹ năng dạy toán đối với học sinh đặc biệt là kỹ năng tính thông thạo bao gồm : tính đúng, nhanh, trình bày rõ ràng, liền lạc,… giáo viên phải nắm vững những yêu cầu này để luyện tập cho học sinh

o Học sinh phải có vở bài tập toán ở lớp, ở nhà :

Giáo viên đã trao đổi với phụ huynh trong lần họp đầu năm, thống nhất với phụ huynh: học sinh phải có hai vở bài tập toán tại lớp và ở nhà, hai vở này giáo viên và phụ huynh phải theo dõi cho học sinh làm toán theo yêu cầu của giáo viên Điều này rất cực và tốn nhiều thời gian Bù lại học sinh được luyện tập nhiều giúp các em tính toán đúng và nhanh hơn

o Phải soạn bài chu đáo :

Giáo viên lên lớp phải soạn bài, phải nghiên cứu kỹ bài dạy, chịu khó làm học cụ, liên hệ các bài toán gần gũi với đời sống hằng ngày của học sinh để các em có được kỹ năng tính toán ứng dụng tốt

chú ý :

 Xây dựng nề nếp sử dụng đồ dùng học toán, bảng con :

- Ngay tuần đầu ổn định giáo viên phải rèn luyện cho học sinh ngồi học đúng tư thế, cách cầm phấn, giơ bảng con, lau bảng; cách cầm bút, để vở như thế nào là đúng… và giáo viên luôn theo dõi nhắc nhở hằng ngày Ngoài ra, giáo viên còn trao đổi với Ban giám hiệu trang bị bàn ghế đa năng để có thể điều chỉnh phù hợp với tầm vóc của từng em

 Giáo viên phải thực hiện tốt nguyên tắc :

- Như chúng ta đã biết, học sinh chậm phát triển trí tuệ học lâu nhớ, mau quên Để các em có thể nhớ và tính toán nhanh, giáo viên cần phải thực hiện nguyên tắc: “Học bài nào cho trẻ xào ngay bài đó” và phải biết áp dụng các bài toán trong thực tế đời sống hàng ngày giúp trẻ được thực hành nhiều đểø khắc sâu

 Vận dụng các hoạt động giáo dục hàng ngày và chương trình ngoại khoá :

Một hình thức không kém phần quan trọng để nâng chất lượng học toán cho học sinh chậm phát triển trí tuệ, đó là tổ chức các hoạt động giáo dục hàng ngày và các buổi sinh hoạt ngoại khóa giúp các em tính toán tốt hơn Đối với trẻ Chậm phát triển trí tuệ, các khả năng cảm giác, tri giác, phối hợp, liên hệ đều chậm, do đó việc gíup trẻ luyện tập thuần thục là điều cần thiết và nó sẽ hỗ trợ thật tốt trong việc học toán Giáo viên phải biết tận dụng các giờ tạo hình, âm nhạc, thể dục… để gíúp các em phát triển xúc giác, thị giác và biết điều phối chúng Cũng như về phát triển thị giác: tìm ra cái khác trong những cái giống nhau, sắp xếp các cặp màu, cặp hình giống nhau… Giúp trẻ phối hợp, liên hệ tốt qua các trò chơi

Trong các buổi sinh hoạt ngoại khoá, sau khi đã học các khái niệm toán học, giáo viên hướng dẫn học sinh tìm so sánh, đếm các số lượng trong thiên nhiên, vườn trường:

Ví dụ: các cây cau to – nhỏ, cao – thấp, Hôm nay, cây cam có bao nhiêu quả?, ghi số Tuần sau, cây cam có bao nhiêu quả? Thêm mấy quả cam?…

 Phối hợp với cha mẹ học sinh :

- Qua buổi họp cha mẹ học sinh, qua sổ liên lạc hay gặp gỡ hàng ngày… giáo viên trao đổi với phụ huynh biện pháp dạy ở lớp và ở nhà yêu cầu phụ huynh hỗ trợ giúp học sinh luyện tập, thực hành theo sự gợi ý và hướng dẫn của giáo viên Như hôm nay ở trường giáo viên dạy học sinh số 6 Giáo viên gợi ý cho trẻ đếm số người trong gia đình, hoặc nhờ trẻ lấy cho mẹ 6 cái ghế, cho trẻ tự lấy 6 viên kẹo, lấy cho anh 6 cái bánh

CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TOÁN:

Nâng cao chất lượng học toán cho học sinh CPTTT sẽ giúp cho các quá trình tâm lý như: cảm giác, tri giác, trí nhớ, ngôn ngữ, tư duy (Trực quan hành động, tư duy hình ảnh) hoàn thiện và phát triển

Dựa vào các chủ đề dạy toán cho học sinh chậm phát triển trí tuệ, giáo viên cần phân định rõ ràng mức độ hiện có của trẻ ở từng chủ đề, khả năng thiên hướng

Do đó việc đánh giá kết quả học toán của một học sinh cần phải được kết hợp với việc theo dõi quá trình ở từng chủ đề Cần có khen thưởng, động viên khuyến khích kịp thời

III/ HIỆU QUẢ BAN ĐẦU :

Với những việc làm trên, hiệu quả ban đầu vế chất lượng học toán của học sinh đạt được như sau :

1/ Cụ thể từng học sinh

KHÓ KHĂN

CHÚ T.9 GIỮA HKI HKI T.3

1 KHA I Tính tóan chậmCPTTT Khá Khá Giỏi Giỏi

Tính tóan chậm Khá Giỏi ù Giỏi ù Giỏi

3 BẢO Tính tóan còn saiCPTTT(ADHD ) TB Khá Giỏi Giỏi

4 DŨNG Số - Phép tính còn CPTTT(ADHD )

sai

TBù Khá Giỏi Giỏi

5 THIỆN Tính tóan rất chậmDown Khá Khá Giỏi ù Giỏi

6 HOÀNG Tính tóan còn sai Down

nhiều

TBù Khá Giỏi Giỏi

II

ADHD Số - Phép tính – đo

lường

Trung bình

Trung bình

Trung bình Khá

8 NGÂN Số - Phép tính – đo CPTTT

lường

Trung bình Trung bình Khá Khá

9 L.ANH Số - Phép tính – đo Down

lường

Trung bình Trung bình Trung bình Khá

Tự kỷ Số - Phép tính – đo

Trung bình Trung bình

11 CHUYÊN III Đếm - sốTự kỷ Yếu Yếu Yếu Yếu

2/ Thống kê cả lớp :

Thời

gian

Sĩ

số

S.lượng Tỷ lệ S.lượng Tỷ lệ S.lượng Tỷ lệ S.lượng Tỷ lệ

IV/ BÀI HỌC KINH NGHIỆM :

- Điều đầu tiên là người giáo viên cần phải nhiệt tình, yêu nghề, hết lòng với trẻ, quyết tâm xây dựng cho trẻ có được những giờ học toán đa dạng, vui vẻ, thích thú