Cán cân thanh toán

BOP là một bản báo cáo thống kê tổng hợp ghi chép lại tất cả các giao dịch kinh tế giữa người cư trú với người không cư trú trong một thời gian nhất định * người cư trú và người không cư trú -

MÔN HỌC:

TÀI CHÍNH

QUỐC TẾ

LOGO Chương 3 : cán cân thanh toán

(The Balance of Payment – BOP)

Một số khái niệm

Thặng dư và thâm hụt BOP

4

LOGO 1 Các khái niệm

 Cán cân thanh toán:

 “BOP là một bản báo cáo thống kê tổng hợp, ghi chép lại giá trị tất cả các giao dịch kinh tế giữa người cư trú với người không cư trú trong một thời gian nhất định”

 Người cư trú và người không cư trú:

 -Bao gồm: các cá nhân; các gia đình; các công ty; các tổ chức quốc tế …

 -Người cư trú phải hội tụ các điều kiện:

 +Thời hạn cư trú từ 12 tháng trở lên

 +Có thu nhập từ quốc gia cư trú

LOGO Ví dụ cán cân thanh toán (Triệu USD)

-20  

Chi chuyển giao vãng lai Tr

  30

Thu chuyển giao vãng lai  

-80 10

  Thu nhập

-10  

chi trả thu nhập

I C

  20

Thu từ thu nhập  

-90 -40

Cán cân dịch vụ

CA

-160  

NK dịch vụ

S E

  120

XK dịch vụ  

-50 -50

Cán cân thương mại

-200  

NK hàng hoá TB

  150

XK hàng hoá  

tích luỹ bộ phận

Cán cân Cán cân

Chi Thu

Nội dung Ký hiệu

LOGO Ví dụ cán cân thanh toán (triệu USD)

-85  

NHTW mua ngoại hối  

  100

NHTW bán ngoại hối  

15  

Cán cân bù đắp chính thức

OFB

-15  

Cán cân tổng thể

  OB

0  

Lỗi và sai sót- OM

  OM

  -35

Cán cân vốn ngắn hạn

-55  

Vốn ngắn hạn chảy ra

K S

  20

Vốn ngắn hạn chảy vào  

20 90

Cán cân vốn dài hạn

K

-50  

Vốn dài hạn chảy ra

K L

  140

Vốn dài hạn chảy vào  

LOGO 2 Kết cấu và các bộ phận của BP

Kết cấu BOP

Cán cân vãng lai

CA Cán cân vốn (K)

Cán cân bù đắp chính thức ( Official Finance

Balance – OFB)

Cán cân tổng thể (Overall Balance-OB)

LOGO Kết cấu cán cân bộ phận

(Cán cân vãng lai)

-Các khoản

thu và chi cho người lao động -Lãi và khoản thanh toán từ đầu tư

-Viện trợ -Quà tặng -Hiện vật

cho mục đích tiêu dùng

Cán cân dịch vụ thu nhập Cán cân

CC chuyển giao VL một

chiều

CA = TB + S + I + Tr

LOGO Kết cấu cán cân bộ phận

Cán cân vốn (Capital Balance – K)

-Vốn đầu cơ

-Các khoản

viện trợ kg hoàn lại

-Khoản xoá nợ

Cán cân vốn ngắn hạn(K S )

Chuyển giao vốn một chiều

K =K L + K S + K TR

LOGO Kết cấu cán cân bộ phận

 Cán cân cơ bản (Basic Balance – BB)

 -Cán cân cơ bản = Cán cân vãng lai + Cán cân vốn dài hạn

 Hay: BB = CA + K L

 -Ý nghĩa của BB: phản ảnh lâu dài sự ổn định nền kinh tế và tỉ giá hối đối

 Cán cân tổng thể (Overall balance – OB)

 OB = CA + K + nhầm lẫn sai sót (OM)

LOGO Kết cấu cán cân bộ phận

 Cán cân bù đắp chính thức (Official Financing balance – OFB):

# + +

∆

OFB

R

∆ -Thay đổi dự trữ ngoại hối quốc gia

L -Tín dụng với IMF và các ngân hàng trung trung ương khác

# - Thay đổi dự trữ của các NHTW khác bằng Đồng tiền của quốc gia lập cán cân thanh toán

LOGO Kết cấu cán cân bộ phận

 Cán cân bù đắp chính thức (Official Financing balance – OFB):

# + +

LOGO 3 Nguyên tắc bút toán kép của BP

“ Mỗi một giao dịch giữa người cư trú và không cư trú điều được ghi hai bút toán có giá trị tuyệt đối bằng nhau như ngược dấu”

Ví dụ: doanh nghiệp VN xuất khẩu sang Mỹ trị giá

100 triệu USD và nhập khẩu máy tính từ Mỹ cũng trị giá 100 triệu USD.

BOP của Việt Nam BOP của Mỹ

Tài khoản vãng lai (tr USD)

-XK gạo: + 100 tr - NK gạo: -100 -NK máy tính: - 100 triệu - XK máy: +100

LOGO 3 Nguyên tắc bút toán kép của BP

Tăng tài sản nợ Giảm dự trữ quốc gia

Giảm tiền gởi

ở nước ngoài Tăng đi vay nước ngoài

LOGO 3 Nguyên tắc bút toán kép của BP

Giảm tài sản nợ Tăng dữ trữ quốc gia

Tăng tiền gởi

ở nước ngoài Giảm nợ vay nước ngoài

LOGO 3 Nguyên tắc bút toán kép

 Các ví dụ:

 Ví dụ 2:Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ trị giá 100 triệu USD, thanh toán bằng cách ghi vào tài khoản gửi của Việt Nam tại ngân hàng Mỹ

BOP của Việt Nam

Tài khoản vãng lai (tr USD)

Xuất khẩu gạo: +100

Tài khoản vốn:

Tăng tài sản có ( tăng số dư

tiền gửi nước ngoài): -100

BOP của Mỹ

Nhập khẩu gạo : -100 Tăng tài sản nợ ( tăng số dư tiền gửi từ nước ngoài): +100

LOGO 3 Nguyên tắc bút toán kép

 Các ví dụ:

 Ví dụ 2: Chính phủ Mỹ tặng cho chính phủ Việt Nam 100 tr USD bằng cách ghi có vào tài khoản của Bộ tài chính Việt Nam ở tại Mỹ

BOP của Việt Nam

Tài khoản vãng lai (tr USD)

Thu chuyển giao một chiều +100

Tài khoản vốn:

Tăng tài sản có ( tăng số dư

tiền gửi nước ngoài): -100

BOP của Mỹ

Chi chuyển giao 1 chiều: -100 Tăng tài sản nợ ( tăng số dư tiền gửi nước ngoài: +100

LOGO 4 Thặng dư và thâm hụt BOP

 Khái niệm:

 - “ BOP luôn ở trạng thái cân bằng”

 -“ Thâm hụt hay thặng dư BOP là thâm hụt hay thặng dư của một hay một nhóm các cán cân bộ phận nhất định trong BOP”

 - “ Xác định thặng dư hay thâm hụt BOP là xác định thặng dư hay thâm hụt từng cán cân bộ phận”

  BOP = X – M + S E + I C +T R + K L + K S +

R

∆ = 0 (1)

LOGO 4 Thặng dư và thâm hụt BOP

(ý nghĩa kinh tế của cán cân chính)

 Thặng dư và thâm hụt cán cân thương mại

 TB = X – M

 - Cán cân thương mại thặng dư khi: X-M>0

 - Cán cân thương mại thâm hụt khi: X-M<0

 Cán cân thương mại là bộ phận chính của CA

 Cán cân thương mại phản ảnh kịp thời nhất xu hướng vận động của cán cân vãng lai

LOGO 4 Thặng dư và thâm hụt BOP

(ý nghĩa kinh tế của cán cân chính)

 Thặng dư và thâm hụt cán cân vãng lai:

 - Cán cân vãng lai thâm hụt khi:

 X-M + S E + I C + T R <0

 Tổng thu của người cư trú từ người kg cư trú nhỏ hơn chi, hay tài sản ròng của quốc gia giảm xuống so với phần còn lại của thế giới

LOGO 4 Thặng dư và thâm hụt BOP

(ý nghĩa kinh tế của cán cân chính)

 Thặng dư và thâm hụt cán cân vãng lai (tt):

 -Cán cân vãng lai cân bằng khi:

Cĩ hai trường hợp xẩy ra:

R

∆

LOGO 4 Thặng dư và thâm hụt BOP

(ý nghĩa kinh tế của cán cân chính)

 Thặng dư và thâm hụt cán cân vãng lai (tt):

 a/ Trong dài hạn:

 -Dự trữ ngoại hối của NHTW là kg đổi, tức:

a.1 Khả năng 1: KL < 0 ; và KS > 0

0

=

∆R

Nguồn vốn ngắn chảy vào và được cân bằng

với nguồn vốn dài hạn chảy ra không tốt với

nền kinh tế

a.2 Khả năng 2: KL > 0 ; và KS < 0

Nguồn vốn chảy vào càng lớn và được cân bằng bởi luồng vốn ngắn hạn chảy ra  tốt cho nền

LOGO 4 Thặng dư và thâm hụt BOP

(ý nghĩa kinh tế của cán cân chính)

 Thặng dư và thâm hụt cán cân vãng lai (tt):

 b/ Trong ngắn hạn:

 Các khoản đầu tư dài hạn không đổi, hay K L = 0

LOGO 4 Thặng dư và thâm hụt BOP

(ý nghĩa kinh tế của cán cân chính)

 Thặng dư và thâm hụt cán cân cơ bản:

)

K CA

BB = + L = − S + ∆

-Khi CA < 0, nhưng CA + K L > 0 thì quốc gia không

bị rủi ro thanh khoản nào

-Cán cân cơ bản thâm hụt là tín hiệu xấu về tình trạng nền kinh tế

LOGO 4 Thặng dư và thâm hụt BOP

(ý nghĩa kinh tế của cán cân chính)

 Thặng dư và thâm hụt cán cân tổng thể

BO = (X – M + S E + I C + T R + K L + K S )

BO = - OFB

- Nếu OB thặng dư, nó cho biết số tiền có sẵn của một quốc gia có thể sử dụng để tăng dự trữ ngoại hối

- Nếu OB thâm hụt, nó cho biết số tiền quốc gia phải hoàn trả bằng cách giảm dự trữ ngoại hối

(Thâm hụt cán cân tổng thể có thể giải quyết: giảm dự trữ ngoại hối, vay từ các ngân hàng khác, tăng tài sản nợ của NHTW)

LOGO Câu hỏi thảo luận

1 Việc phá giá đồng nội tệ ảnh hưởng như thế nào

đến cán cân th ươ ng m i trong ngắn hạn và trong ạ dài hạn (trong trường hợp các quốc gia phát triển và đang phát triển)

2 Có khả năng một quốc gia bị thâm hụt tài khoản

vãng lai đồng thời lại thặng dư trong cán cân thanh toán hay không? Hãy giải thích câu trả lời của bạn, sử dụng các con số giả định cho tài khoản vãng lai và tài khoản vốn

3 Tại sao chính phủ lại quan tâm đến một khoản

thặng dư hay thâm hụt lớn trong tài khoản vãng lai?

LOGO

LOGO Câu hỏi thảo luận

 Hạch toán các giao dịch sau đây vào cán cân

thanh toán quốc tế của Mỹ và Anh:

 Công ty Boeing của Mỹ xuất khẩu máy bay

Boeing trị giá 80 tr USD cho hãng hàng không

Anh Thanh toán bằng cách ghi nợ trên tài khoản tiền gửi của hãng hàng không Mỹ tại ngân hàng của Anh Tỉ giá: $1,6/£

LOGO Câu hỏi thảo luận

Hạch toán các giao dịch sau đây vào BOP của Việt

Nam

 Việt Nam xuất khẩu hàng hoá sang EU trị giá 100

tr USD, đồng thời nhập khẩu hàng hoá từ EU có trị giá 50 tr USD Số tiền còn lại trả nợ cho Mỹ

 Tổng công ty dầu khí Việt Nam phát hành trái

phiếu quốc tế trị giá 50 tr USD Số tiền trên được nhập khẩu thiết bị là 30 tr USD, số còn lại gửi

ngắn hạn tại Hồng Công.

 Ngân hàng ngoại thương Việt Nam vay của ngân

hàng Citibank trị giá 15 tr thời hạn 1 năm

LOGO Câu hỏi thảo luận

Việt Nam có số thâm hụt trong tài khoản vãng lai là 1 tỉ

đôla và thặng dư trong tài khoản vốn 500 tr USD trong năm 1997

 Cán cân thanh toán của Việt Nam là bao nhiêu? Điều gì

đã xẩy ra với các tài sản của Việt Nam

 Giả sử NHTW không mua cũng không bán các tài sản

của Việt Nam Dự trữ tài sản nước ngoài của NHTW

trong năm 1997 thay đổi như thế nào? Sự can thiệp này thể hiện trong cán cân thanh toán của Việt Nam như thế nào?

 Cán cân thanh toán như thế nào nếu trong năm trên

NHTW nước ngoài mua 600 tr Đôla tài sản của Việt

Nam Việc mua này thể hiện trong tài khoản cán cân

thanh toán nước ngoài như thế nào?