Nó được coi là một trong những phương tiện có hiệu quả để đạt được mục tiêu dạy học, góp phần phát triển năng lực trí tuệ đồng thời giáo dục thẩm mỹ học, đạo đức cho các em như tính thật
Trang 1MỤC LỤC
A/ ĐẶT VẤN ĐỀ:
B/ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
Giới thiệu cách thực hiện từng trò chơi
Ưu khuyết điểm của từng trò chơi
Phạm vi vận dụng vào tiết dạy
C/ KẾT LUẬN :
D/ PHỤ LỤC:
Trang 2A/ ĐẶT VẤN ĐỀ :
Trong các giáo trình “Giáo dục học” ; “Giáo dục học Tiểu học” phương pháp Trò chơi luôn là phương pháp dạy học
có vị trí quan trọng Các giáo trình này đều nhấn mạnh : “Trò chơi là một hình thức tổ chức nhẹ nhàng, hấp dẫn, lôi cuốn học sinh vào học tập tích cực, vừa chơi, vừa học và học có hiệu quả”
Ngoài ra các năm gần đây, thực hiện việc đổi mới phương pháp dạy học để giúp học sinh phát huy tối đa tính chủ động tích cực của mình đòi hỏi người giáo viên phải chọn lựa,
sử dụng nhiều phương pháp dạy học một cách linh hoạt, khoa học và sáng tạo
Và xuất phát từ cơ sở tâm sinh lý của học sinh Tiểu học
là đối với các em từ 10 đến 12 tuổi tư duy trừu tượng mới được hình thành, chưa phát triển bền vững, dựa trên cơ sở tư duy cụ thể đã được rèn luyện ở các lớp 1 – 2 – 3 , chính vì thế
mà phương pháp trò chơi chiếm ưu thế trong học tập
Với vai trò một cộng tác viên thanh tra, bản thân tôi mong muốn sẽ góp phần hỗ trợ cho giáo viên vững tin hơn trong việc lựa chọn và vận dụng phương pháp dạy học sao cho phù hợp và đạt hiệu quả cao
Trong đề tài này chúng tôi xin phép chỉ đi vào hoạt động Trò chơi học tập
B/ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ :
CƠ SỞ LÝ LUẬN:
I/ NHỮNG LÝ LUẬN LÀM CƠ SỞ KHOA HỌC:
Trò chơi về cơ bản có thể chia làm hai loại đó là trò chơi học tập và trò chơi giải trí Ở đây ta đi vào loại hình trò chơi học tập được áp dụng trong việc dạy học
- Khái niệm trò chơi học tập : là trò chơi mang nội dung học tập,là trò chơi có luật và nội dung cho trước , là trò chơi
có sự nhận thức, hướng đến sự mở rộng, chính xác hóa, hệ thống hóa các biểu tượng đã có nhằm phát triển các năng lực trí tuệ, giáo dục lòng ham hiểu biết cho trẻ.
- Trò chơi học tập thuộc nhóm trò chơi có luật thường là
do người lớn nghĩ ra cho trẻ chơi và dùng nó vào mục đích
Trang 3giáo dục và dạy học hướng tới việc phát triển hoạt động trí tuệ cho trẻ
- Trên thực tế hiện nay còn nhiều giáo viên nhằm lẫn giữa trò chơi học tập với bài tập Giáo viên cứ nghĩ rằng cứ lấy một bài tập rồi tổ chức cho trẻ thi đua là đã tiến hành trò chơi học tập Đây là một quan niệm sai lầm
II/ VAI TRÒ CỦA TRÒ CHƠI HỌC TẬP ĐỐI VỚI SỰ PHÁT TRIỂN TRÍ TUỆ CỦA HỌC SINH :
- Học trong quá trình vui chơi là quá trình lĩnh hội tri thức, vốn sống kinh nghiệm xã hội nhẹ nhàng, tự nhiên , không gò bó phù hợp với đặc điểm sinh lý ở học sinh tiểu học
- Học thông qua trò chơi sẽ khơi dậy hứng thú tự nguyện, làm giảm thiểu sự căng thẳng thần kinh ở các em, giữ được sự hồn nhiên ở trẻ thơ
- Qua trò chơi học tập, học sinh tiếp thu, lĩnh hội và khắc sâu được nhiều tri thức, nhiều khái niệm và hình thành được những biểu tượng rõ rệt về các sự vật, hiện tượng xung quanh Trên cơ sở đó những phẩm chất trí tuệ của các em được hình thành như : sự nhanh trí , tính linh hoạt , sáng tạo , tính kiên trì
…
Trò chơi học tập có ảnh hưởng giáo dục sâu sắc tới học sinh
Nó được coi là một trong những phương tiện có hiệu quả để đạt được mục tiêu dạy học, góp phần phát triển năng lực trí tuệ đồng thời giáo dục thẩm mỹ học, đạo đức cho các em như tính thật thà , tính trung thực , tính tổ chức , tính tự lực , tính đoàn kết …
III/ PHÂN LOẠI TRÒ CHƠI HỌC TẬP :
- Nếu xuất phát từ mục tiêu dạy học và tác dụng của mỗi trò chơi ta có thể chia trò chơi ra thành ba loại là:
Trò chơi vận động
Trò chơi trí tuệ
Trò chơi kết hợp vừa vận động vừa trí tuệ
- Nếu xuất phát theo mục đích sử dụng của bài học thì mỗi trò chơi cũng chia thành ba loại là:
Trò chơi dẫn dắt học sinh tiếp cận tri thức
Trang 4 Trò chơi củng cố kiến thức rèn kỹ năng thực hành.
Trò chơi ôn tập tổng hợp và rèn óc tư duy
Nói chung sự phân loại trên chỉ mang tính tương đối, giúp chúng ta nhận ra ý nghĩa, vai trò của trò chơi học tập đối với sự phát triển tâm lý nói chung và trí tuệ của các em nói riêng
VẬN DỤNG MỘT SỐ TRÒ CHƠI HỌC TẬP TRONG GIẢNG DẠY MÔN MỸ THUẬT TIỂU HỌC
Trò chơi 1 : ĐOÁN HÌNH
1/ Chuẩn bị :
+ Tranh một số con vật như : thỏ , gà , ngựa , trâu …
2/ Hình thức :
+ Nhóm lớn tiến hành trước lớp : dùng bộ tranh lớn
+ Nhóm nhỏ (theo qui định GV) : Dùng bộ tranh nhỏ
3/ Cách chọn trình bày :
+ Tiến hành nhóm lớn trước lớp
4/ Cách thức thực hiện :
+ Giáo viên dùng bìa cứng che con vật chỉ để học sinh thấy một phần nhỏ trên con vật (phần chừa nhỏ có thể ở bên trái hoặc bên phải hoặc ngay giữa) Nếu học sinh đoán không được giáo viên sẽ kéo rộng thêm phần che ra một tí để học sinh thấy rõ hơn
+ Các nhóm quan sát và hội ý cử đại diện vẽ thật nhanh con vật đó và đính lên bảng
+ Mỗi hình vẽ con vật của nhóm đoán : nhất = 3đ ; nhì = 2đ ba = 1đ , các nhóm còn lại không có điểm
+ Kết quả theo dõi từng nhóm được ghi lên bảng
+ Sau 3 hoặc 4 con vật -> giáo viên tổng kết điểm thi đua của các nhóm đạt được và nhóm nào nhiều điểm nhất là thắng
Chú ý :
Trò chơi này có thể áp dụng từng nhóm nhỏ (số thành viên trong nhóm là số lẻ để có một em làm trọng tài và số còn lại được chia thành hai nhóm thi)
Trò chơi này có thể áp dụng ở mức độ thấp là chỉ cho học sinh ghi tên con vật mình đoán
Trang 5 Qui định tính điểm thưởng tùy vào cách chọn của giáo viên : có thể thưởng từng đợt, có thể thưởng chung sau cuộc chơi
5/ Ưu khuyết điểm của trò chơi:
+ Ưu điểm :
Kích thích sự tò mò, muốn tìm hiểu của học sinh
Rèn kỹ năng quan sát (thị giác), khả năng phán đoán của học sinh , kỹ năng vẽ hình của học sinh
Thuộc và nhớ đặc điểm của các con vật (đồ vật , quả)
Lớp học sinh động
Áp dụng rộng rãi cho mọi trình độ học sinh
Học sinh cả lớp ( nhóm ) cùng tham gia vào hoạt động
+ Khuyết điểm:
Không có
6/ Phạm vi vận dụng vào tiết dạy:
+ Áp dụng vào giai đoạn đầu hoặc cuối tiết dạy của các bài dạy vẽ các con vật
+ Trò chơi Đoán hình có thể chơi theo cách khác : Thay vì đưa ra một con vật cho các nhóm đoán, giáo viên có thể đưa ra cho đại diện nhóm xem một tranh có từ 5 -> 7 con vật, yêu cầu các em trong một thời gian ngắn ( giáo viên qui định VD như
30 giây) và về chỗ lập lại cho nhóm biết và nhóm sẽ vẽ lại các con vật đó trong thời gian giáo viên qui định (ví dụ như 2 phút) Nhóm nào vẽ được nhiều hình nhất là nhóm thắng cuộc
Trò chơi 2 : CHIẾC TÚI BÍ MẬT
1/ Chuẩn bị ;
+ Một số quả như : cam , măng cụt , đu đủ , xoài … ( mua tại công ty thiết bị trường học)
+ Một chiếc túi vải sậm màu -> không nhìn thấy vật bên trong
+ Giấy trắng A4
2/ Hình thức chơi :
+ Nhóm lớn – cả lớp
Trang 6+ Nhóm nhỏ (số lượng học sinh tuỳ vào việc chia nhóm của giáo viên)
3/ Cách chọn trình bày:
Tiến hành nhóm lớn , thực hiện trước lớp
4/ Cách thức thực hiện :
+ Giáo viên phát cho mỗi nhóm một chiếc túi bên trong chứa số lượng vật bằng với số học sinh của nhóm
+ Giáo viên phát lệnh cho các nhóm bắt đầu thực hiện trò chơi
+ Lần lượt từng em cho tay vào túi , sờ vào vật bên trong túi, hội ý cùng nhóm những đặc điểm đoán được và vẽ nhanh vào giấy
+ Sau thời gian qui định các nhóm nộp sản phẩm vẽ được cho giáo viên
+ Giáo viên và học sinh cùng xem đáp án của mỗi nhóm -> nhóm đúng bao nhiêu quả được bấy nhiêu điểm
Chú ý:
Các vật trong túi có thể là : quả – con vật – đồ vật khác
Giáo Viên có thể chọn theo từng nhóm đề tài cho vào túi
Học sinh không được nhìn vào túi trong quá trình tìm hiểu vật gì có ở bên trong túi
Việc cho điểm đúng của các sản phẩm học sinh vẽ tuỳ theo giáo viên qui định
Giáo viên có thể chia theo nhóm nhỏ để các em đố với nhau
Mức thấp chỉ cho học sinh ghi tên loại quả (con vật,
đồ vật) có trong túi
5/ Ưu khuyết điểm của trò chơi:
+ Ưu điểm :
Kích thích sự tò mò, muốn tìm hiểu của học sinh
Rèn kỹ năng nhận biết bằng xúc giác, khả năng phán đoán, rèn kỹ năng vẽ hình của học sinh
Lớp học sinh động
Áp dụng rộng rãi cho mọi trình độ học sinh
Trang 7 Học sinh cả lớp ( nhóm ) cùng tham gia vào hoạt động
+ Khuyết điểm:
Lớp học có thể mất trật tự
Chuẩn bị khá nhiều đồ dùng dạy học (công phu)
6/ Phạm vi vận dụng vào tiết dạy:
+ Áp dụng vào giai đoạn củng cố của các thể loại bài :
Vẽ theo mẫu , vẽ quả
+ Trò chơi Chiếc túi bí mật có thể chơi theo cách khác như sau : Đại diện nhóm lên bốc thăm , trong thăm có ghi tên khoảng 3 -> 4 quả Đại diện nhóm không được đọc tên các quả
mà mình rút thăm Chỉ được dùng đặc tính, công dụng, hình dáng để mô tả, để nhóm nêu được tên quả và vẽ lại những quả đó
Trò chơi 3 : VẼ HÌNH TRONG KHÔNG GIAN ( VẼ ẢO )
1/ Chuẩn bị :
+ Một số hình vẽ : ông mặt trời – bông hoa – con cá – hàng rào … (giáo viên có thể gắn vào mỗi hình một cây que
để học sinh cầm khi trả lời giáo viên)
2/ Hình thức :
+ Nhóm hoặc cá nhân
3/ Cách chọn trình bày:
Cá nhân , thực hiện trước lớp
4/ Cách thực hiện
+ Giáo viên dùng ngón tay vẽ trong không gian
+ Vẽ xong 1 hình nắm tay lại
+ Học sinh đoán và lựa trong các hình giáo viên đã phát cho từng em giơ lên
Chú ý :
Đây là mức độ thấp để thực hiện trò chơi này
Mức độ cao hơn là học sinh vẽ lại hình giáo viên đã
vẽ ảo
Nếu thực hiện theo nhóm thì các em sẽ thảo luận trong nhóm rồi vẽ lại hình giáo viên vừa vẽ ảo sau
đó nhanh chóng lên dán sản phẩm vừa vẽ lên bảng
Trang 8 Nhóm nào vẽ đúng – nhanh – đẹp sẽ được điểm từng hình sau thời gian chơi giáo viên cộng tất cả điểm của từng hình để chọn nhóm thắng cuộc
Giáo viên tuyên dương trước lớp hoặc khen thưởng cho đội thắng
Thời gian thực hiện trò chơi do giáo viên chọn cân đối theo thời gian của tiết dạy
5/ Ưu khuyết điểm của trò chơi:
+ Ưu điểm :
Đơn giản , giáo viên không phải chuẩn bị nhiều đồ dùng dạy học
Kích thích sự tò mò, muốn tìm hiểu của học sinh
Rèn kỹ năng quan sát bằng thị giác, khả năng phán đoán của học sinh , rèn kỹ năng vẽ hình của học sinh
Lớp học sinh động
Áp dụng rộng rãi cho mọi trình độ học sinh
Học sinh cả lớp ( nhóm ) cùng tham gia vào hoạt động
+ Khuyết điểm:
Chỉ áp dụng cho những hình vẽ đơn giản
6/ Phạm vi vận dụng vào tiết dạy:
+ Áp dụng vào giai đoạn đầu hoặc cuối tiết dạy đều được của các bài dạy vẽ nét thẳng , hoặc vẽ nét cong của lớp 1 hoặc các bài vẽ tự do
+ Trò chơi Vẽ ảo có thể chơi theo hình thức khác là : Đại diện nhóm bốc thăm tên quả hoặc con vật sau đó truyền miệng cho bạn khác (không được phát ra tiếng) bạn này nhìn miệng của bạn vừa đọc để đoán tên rồi tiếp tục thực hiện như bạn lúc đầu truyền lại cho bạn tiếp theo Cứ như vậy cho đến bạn cuối cùng và bạn này sẽ vẽ lại hình con vật, quả , đồ vật … mà bạn đại diện đã bốc thăm lúc đầu với hình thức vẽ đơn giản Xong mang nộp cho giáo viên nhóm nào vẽ nhanh – đẹp – đúng là thắng cuộc Mỗi lần bốc thăm chọn đề tài , giáo viên thay đổi
vị trí của nhóm để mỗi em đều được vẽ
Trò chơi 4 : GHÉP HÌNH
Trang 91/ Chuẩn bị :
+ 3 cái lọ trên mỗi lọ có ghi tên nhóm
+ Mỗi lọ đựng ba cái thăm, trên thăm có ghi tên con vật + 3 cái rỗ , mỗi rỗ đựng hình 3 con vật có tên trong thăm
đã được cắt rời
2/ Hình thức:
+ Nhóm nhỏ hoặc nhóm lớn
3/ Cách chọn trình bày:
Nhóm lớn , thực hiện trước lớp
4/ Cách thực hiện :
+ Mỗi nhóm cử một bạn lên bốc thăm chọn đề tài để ghép hình -> đọc to cho các nhóm cùng biết yêu cầu
+ Giáo Viên phát lệnh bắt đầu thực hiện
+ Các nhóm tìm và ráp hình lên trên bảng lớp -> mỗi em tìm và ráp một bộ phận rời
+ Em cuối cùng sẽ vẽ đơn giản hình các bạn đang ghép + Sau mỗi hình ráp và vẽ được, giáo viên cho điểm các nhóm
VD: nhất : 10 đ – nhì : 8 đ – ba : 6đ
+ Tiến hành như trên đối với hai hình còn lại
+ Xong giáo viên tổng kết điểm -> tuyên dương nhóm thắng cuộc
Chú ý :
Đảm bảo tất cả các em được tham gia trò chơi giáo viên có thể tiến hành cho các em ráp mỗi em một bộ phận cho một con vật hoặc một vài em ráp chung cho một con vật ( mỗi nhóm có 3 con vật cần ráp)
Nếu sử dụng nhóm nhỏ lưu ý hình các con vật phải nhỏ phù hợp với loại giấy nền để dán sản phẩm ( A4 hay A3)
Mỗi nhóm có thể thực hiện theo hình thức trên và các em tự bình điểm cho nhau sau mỗi con vật để tìm người thắng cuộc từng chặng không nhất thiết phải hết các con vật trong lọ
Trang 10 Em cuối cùng có nhiệm vụ vẽ đơn giản lại hình các bạn ghép sẽ không tham gia lên bốc thăm chọn đề tài
và ghép các bộ phận
Giáo viên có thể qui định mỗi con vật được ghép sẽ thay đổi phân công của nhóm, cụ thể em vẽ hình sẽ thay đổi luân phiên trong nhóm
5/ Ưu khuyết điểm của trò chơi:
+ Ưu điểm :
Lớp học sinh động , mọi học sinh đều tham gia
Rèn tính cẩn thận, khéo léo cho học sinh và khả năng ghi nhớ các bộ phận
Rèn tính làm việc tập thể và sự phối hợp của các thành viên trong nhóm
Áp dụng rộng rãi cho mọi trình độ học sinh
+ Khuyết điểm:
Chuẩn bị đồ dùng dạy học nhiều
Nhóm đông dễ mất trật tự
6/ Phạm vi vận dụng vào tiết dạy:
+ Áp dụng vào cuối tiết dạy trong bài Vẽ con vật em thích
Trò chơi 5 : TÌM BẠN
1/ Chuẩn bị :
+ 1 bức tranh dân gian hoặc 1 bức tranh trong sách giáo khoa môn Mỹ thuật
+ Các cặp hình giống nhau bên trên được che lại và có đánh số thứ tự 1.2.3 …
+ Dán các cặp hình gống nhau che lắp hình nền ( hình tranh dân gian hoặc hình trong sách Mỹ thuật)
2/ Hình thức :
+ Nhóm lớn Dùng chung một bức tranh trước lớp
+ Nhóm nhỏ dùng tranh trên khổ giấy A4
3/ Cách chọn trình bày:
Nhóm lớn - Dùng chung một bức tranh trước lớp
4/ Cách thực hiện :
Trang 11+ Giáo viên đính tranh lên bảng đã được che bằng các hình nhỏ bên trên có ghi số
+ Mỗi nhóm chọn ra 5 em lên tham gia
+ Các nhóm bắt thăm để xác định thứ tự thực hiện
+ Mỗi lần thực hiện là 1 em theo hàng ngang
VD: Số 1 của nhóm 1 – 2 – 3 …
+ Nếu chọn đúng cặp hình thì nhóm đó được quyền chọn tiếp nhưng thay đổi em lên chọn
+ Mỗi cặp hình chọn đúng được một điểm
+ Sau khi gở hết hình che , nhóm nào gở được nhiều điểm nhất thì được phép đoán hình nền về : tên tranh , tên tác giả , nội dung tranh Nếu chưa chính xác thì các nhóm còn lại
bổ sung Cứ một nội dung đúng được 1 điểm
+ Các nhóm có quyền đoán ngay hình nền khi chưa gở hết Nếu đoán đúng được 3 điểm Nếu đoán sai bị trừ 3 điểm
Chú ý :
Có thể tổ chức theo nhóm nhỏ , các em tự chơi với nhau, tự đánh giá cùng nhau
Tranh dùng cho nhóm nhỏ có thể nhỏ hơn
5/ Ưu khuyết điểm của trò chơi:
+ Ưu điểm :
Kích thích sự tò mò, muốn tìm hiểu của học sinh
Rèn khả năng phán đoán của học sinh
Lớp học sinh động
Áp dụng rộng rãi cho mọi trình độ học sinh
Học sinh cả lớp ( nhóm ) cùng tham gia vào hoạt động
+ Khuyết điểm:
Đòi hỏi sự đầu tư của giáo viên rất nhiều
Sử dụng tranh nền và đồ dùng nhiều
6/ Phạm vi vận dụng vào tiết dạy:
+ Áp dụng vào cuối tiết dạy của các bài Xem tranh
Trò chơi 6 : DIỄN XUẤT
1/ Chuẩn bị :
+ Một số thăm ghi tên các con vật như : gà trống , thỏ , mèo , chó , cọp …
Trang 122/ Hình thức :
+ Cả lớp
+ Nhóm lớn
3/ Cách chọn trình bày:
Nhóm lớn , thực hiện trước lớp
4/ Cách thực hiện :
+ Mỗi nhóm cử cùng lúc một em lên bốc thăm chọn con vật Thời gian tính theo qui định và hiệu lệnh của giáo viên
+ Em bốc thăm không được nói tên con vật ra
+ Em bốc thăm phải thể hiện bằng hành động đặc điểm của con vật (không phát ra âm thanh) để các bạn nhóm mình hiểu và vẽ được con vật đó vào giấy A4
+ Nhóm nào vẽ nhanh – đúng – đẹp thì thắng
Chú ý :
+ Ở mức độ thấp có thể dùng âm thanh để thể hiện đặc điểm của con vật như : tiếng gáy của gà trống , tiếng gà con , tiếng ngựa hí …
Nếu thực hiện cả lớp thì chọn em có thái độ học tập tốt trong ngày , trong giờ học lên bốc thăm và diễn xuất
Các em còn lại sẽ đoán và vẽ hình vào giấy , em nào xong dán nhanh lên bảng Giáo viên ra chỉ tiêu 3 em nhanh nhất được dán hình trên bảng mà thôi
Việc tính điểm tuỳ giáo viên chọn -> làm thế nào cuối trò chơi tìm ra được 1 đến 3 em theo hạng để tuyên dương – khen thưởng
Giáo viên có thể ra đề tài về quả như : ớt , chanh …
để học sinh diễn xuất
5/ Ưu khuyết điểm của trò chơi:
+ Ưu điểm :
Kích thích sự tò mò, muốn tìm hiểu của học sinh
Rèn kỹ năng quan sát (thị giác), khả năng phán đoán của học sinh , rèn trí nhớ và kỹ năng vẽ hình của học sinh