skkk thao luan nhom Hoa hoc

Tuy nhiên trong thực tế quá trình giảng dạy môn hóa học 8 tôi thấy một số học sinh không biết vận dụng kiến thức, chưa hiểu bài, chưa nắm được những khái niệm cơ bản đầu tiên và hóa học,

MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP HƯỚNG DẪN HỌC SINH

GIẢI MỘT VÀI DẠNG BÀI TẬP HÓA HỌC 8

Ở TRƯỜNG THCS SÔNG ĐỐC 2

I ĐẶT VẤN ĐỀ :

1 Cơ sở lý luận

Đảng và nhà nước ta hiện nay đang hết sức quan tâm đến sự nghiệp giáo dục, đào tạo học sinh về nhân cách, trí tuệ, thẩm mỹ để trở thành một con người phát triển toàn diện Đây là mục tiêu giáo dục của tất cả các cấp học, bậc học, ngành học Với mục tiêu là giáo dục đào tạo con người có đức, trí, thể, mỹ Do vậy việc nâng cao chất lượng học sinh ở các cấp học là rất quan trọng, đặc biệt là bậc THCS Ở lứa tuổi này học sinh bắt đầu tìm tòi, khám phá những kiến thức qua môn học – Vì vậy đòi hỏi người giáo viên khi giảng dạy các bộ môn cần phải có phương pháp truyền đạt kiến thức để các đối tượng học sinh, giúp cho các em lĩnh hội các kiến thức phổ thông cơ bản

Đối với học sinh THCS khi các em vửa ở tiểu học chuyển lên cấp II sẽ có những môn học mới mà ở cấp I các em chưa được học, đặc biệt là ở lớp 8 các em bắt đầu tìm hiểu về một môn học mới đó là môn hóa học

Hóa học là môn khoa học nghiên cứu về cấu tạo, tính chất của chất, về các phản ứng để điều chế các chất mới

Hóa học theo tôi không phải l môn học quá khó Tuy nhiên trong thực tế quá trình giảng dạy môn hóa học 8 tôi thấy một số học sinh không biết vận dụng kiến thức, chưa hiểu bài, chưa nắm được những khái niệm cơ bản đầu tiên và hóa học, các công thức cơ bản và ý nghĩa của từng đại lượng

Vì thế các em không biết vận dụng được lý thuyết để giải bài tập nên kết quả học tập còn hạn chế Kết quả như thế theo tôi vì đây là lần đầy tiên các em bắt đầu tìm hiểu vể một môn khoa học mơi, một môn học có rất nhiều ững dụng trong đời sống sản xuất và những hiện tượng bình thường trong thực tiễn mà các em không thể lý giải được và với chương trình hóa học lớp 8 các em bắt đầu làm quen với các khái niệm , các công thức cơ bản về hóa học Từ đó để vận dụng làm bài tập

Để làm được điều đó thì giáo viên phải có phương pháp phù hợp với đặc trưng bộ môn và tình hình thực tế nhằm giúp cho học sinh dễ hiểu, dễ nhớ, càng hứng thú trong học tập và yêu thích môn học

2 Cơ sở thực tiễn:

Từ những cơ sở lý luận trên đối với thực tế Trường THCS nói chung và trường THCS Sông Đốc 2 nói riêng tôi thấy:

a/ Đối với giáo viên.

Khi dạy về phần này nội dung kiến thức nhiều nhưng thời gian hạn chế nên chưa thể cung cấp mở rộng thông tin do vậy hiệu quả giờ lên lớp đánh giá không cao Chương trinh sách giáo khoa mới cần nhiều phương tiện dạy học hiện đại nhưng chưa đáp ứng đủ so với bài giảng trên lớp

b/ Đối với học sinh:

Vào đầu lớp 8 khi nghe giới thiệu về bộ môn Hoá học các em rất thích nhưng khi học vào bài cụ thể mới thấy môn Hoá học rắc rối và khó, từ chất này sang chất khác, công thức cấu tạo nhiều nên rất sợ học môn hóa học

II/ GIẢI QUYẾT VÂN ĐỀ

Trước khi vào bài dạy đầu tiên của môn hóa học 8 Giáo viên cần tiến hành được một vài thí nghiệm để học sinh thấy được hóa học là môn khoa học nghiên cứu về chất và sự biến đổi về chất Sau đó giáo viên giới thiệu một ngành có liên quan tới hóa học trong đời sống như công nghiệp luyện kim, sản xuất dầu mỏ, sản xuất gang, thép… để học sinh thấy được tầm quan trọng của hóa học

Tuy nhiên giáo viên cần phải nhấn mạnh cho học sinh hiểu rằng muốn học tốt môn hóa học không phải l lý thuyết suông mà phải biết vận dụng vào giải một

số dạng bài tập hóa cơ bản, làm nền tảng cho lớp 9 và cấp III và khi thi vào các trường chuyên nghiệp

Do đó giáo viên phải cho học sinh nắm được những phương pháp chung để giải bài tập hóa học 8

Bài tập hóa học 8 có thể chia thành 5 loại cơ bản

- Bài tập lí thuyết.

- Bài tập chuyển đổi các đại lượng.

- Bài tập các phép tính về công thức hóa học.

- Bài tập tính theo phương trình hóa học.

- Bài tập về nồng độ dung dịch.

a/ Bài tập lý thuyết.

Nhằm củng cố các khái niệm về hồn hợp, đơn chất, hợp chất, nguyên tử, phân

tử, nguyên tố hóa học

Ví dụ 1 Bài tập 3 trang 26 SGK hóa học 8

Trong số các chất cho dưới đây, hãy chỉ ra và giải thích chất nào là đơn chất, hợp chất ?

a Khí amoniac tạo nên từ N và H.

b Photpho đỏ tạo nên từ P.

c Axit clohidric tạo nên từ H và Cl.

d Kim loại Magie tạo nên từ Mg.

Trả lời.

Đơn chất ( b, d ) vì do một nguyên tố hóa học tạo nên

Hợp chất ( a, c ) vì do hai nguyên tử hóa học tạo nên

Để làm được bài tập hóa học này giáo viên yêu cầu học sinh nắm được các khái niệm về đơn chất hợp chất

Vi dụ 2 Bài tập 4 trang 34 SGK hóa học 8

Cách viết sau chỉ những ý gì

- 5 Cu ( năm nguyên tử đồng ).

- 2 NaCl ( hai phân tử Natriclorua ).

- 2H 2 ( hai phân tử khí hidro ).

Để làm được bài tập này giáo viên yêu cầu học sinh nắm được các khái niệm nguyên tử, phân tử

b/ Bài tập chuyển đổi đơn vị:

Ví dụ 1:

Trong 24g MgO có bao nhiêu mol? Bao nhiêu phân tử MgO ? Phải lấy bao nhiêu gam HCl để có số phân tử gấp hai lần số phân tử MgO

Giáo viên yêu cầu học sinh khi làm bài tập cần phải nắm được:

+ Nắm được công thức : n =

M

m

m = n M

+ Định nghĩa mol : N ( N = 6.1023 )

NMg =

MgO M

m

= 40

24 = 0,6 ( mol )

- Số phân tử HCl : nHCl = 1,2 ( mol )

mHCl = n MHCl = 1,2 36,5 = 43,8 ( g )

Ví dụ 2

Hãy cho biết 67,2 lít Oxi ( đktc )

a Có bao nhiêu mol phân tử oxi ?

b Có bao nhiêu phân tử oxi?

c Khối lượng là bao nhiêu gam ?

Để giải được bài tập này giáo viên yêu cầu học sinh nắm được mối quan hệ giữa ba đại lượng V, n, m

V = n 22,4 ; n = 22V,4 ; m = n M

Giải

a nO 2 = 2267,,42 = 3 ( mol )

b Số mol phân tử oxi là ; 3 N = 3 6.1023 phân tử

c mO 2 = n MO 2= 3 32 = 96 (g)

c/Các phép tính về công thức hóa học.

Loại bài tập này bao gồm các dạng bài tập lập CTHH, tính hóa trị và các bài tập về tính thành phần phần trăm về khối lượng của các nguyên tố

Ví dụ 1 :

Bài 5 trang 38 SGK hóa 8

Lập công thức hóa học của hợp chất tạo bởi nguyên tố Ca(II) và nhiều nguyên

tử NO3 ( I) ?

Yêu cầu để giải bài tập này học sinh phải nắm được quy tắc hóa trị, các bước lập công thức hóa học của hợp chất hai nguyên tố đã biết hóa trị, cách tìm chỉ số x,y

Giải

x(NO3)I

y

- Theo quy tắc hóa trị : X II = y I

- Chuyển thành tỉ lệ :y x =

II

I

=

2 1

x = 1, y = 2

Giáo viên cũng lưu ý với học sinh cách tìm chỉ số x,y ( x,y là số nguyên dương đơn giản( đã tối giản )

x

A b y

B + a,b l hoa trị của nguyên tố A,B.

+ x,y l chỉ số của nguyên tố A,B.

Ví dụ : Lập công thức hóa học của hợp chất gồm Mg(II) và O.

CTHH của hợp chất l: Mg

Nếu a # b x = b, y = a

Ví dụ :

Lập công thức của hợp chất tạo bởi K(I) và ( SO4) (II)

CTHH củahợp chất l K2SO4.

Ví dụ 2 :

Tìm công thức hóa học của hợp chất B, Biết thành phần các nguyên tố là 40% Cu, 20 % S và 40% O Khối lượng mol của hợp chất B là 160g

Để giải được bài tập này giáo viên cần cho học sinh nắm được các bước tiến hành:

Giải

Tìm khối lượng của mỗi nguyên tố có trong 1 mol hỗn hợp

100

160

.40% = 64(g).

MS =

100

160

.20% = 32(g).

MO = 160 – ( 64 + 32 ) = 64(g)

Tìm số mol nguyên tử của mỗi nguyên tố có trong 1 mol hợp chất

nCu =

M

m

Cu

.=

64

64

= 1(mol)

nS =

M

m

S

.=

32

32

= 1(mol)

16 64

= 4(mol)

Công thức hóa học : CuSO4.

Giáo viên lưu ý cho học sinh dựa vào tùy đề bài và dữ liệu cho, để tìm phương pháp lập công thức hóa học dễ, đơn giản và chính xác Từ CTHH có thể tính được phân tử khối, tính thành phần phần trăm khối lượng các nguyên tố trong chất đó

Ví dụ : Bài tập : 1 trang 71 SGK hóa 8

Tính thành phần phần trăm theo khối lượng các nguyên tố có trong hợp chất

SO3

Yêu cầu học sinh cần phải nắm được để giải bài tập này là : Xác định được nguyên tử khối của từng nguyên tố, số nguyên tử của từng nguyên tố – Số mol xác định phân tử khối và công thức tính thành phần phần trăm về khối lượng trong hợp chất AxBy.

%A =

y

x B A

A M

M

100%

%B =

y

x B A

B M

M

100% ( hoặc %B = 100% - %A )

Giải

MS= 32(g) , MO = 16 – 3 = 48 9g)., MSO 3 = 32 + 48 = 80 (g)

%S=

80

32

100% = 40%

%O=

80

48

100% = 60%

d/ Các phép tính về phương trình hóa học.

1/ Tính lượng vừa đủ.

Dấu hiệu của loại bài tập này là trong đề bài thường cho một lượng chất tham gia hoặc tạo thành trên cơ sở đó tính lượng các chất khác

Ví dụ Phân hủy 9(g) H2O bằng dòng điện hãy tính

a Số gam các khí H 2 và O 2 thu được.

b Thể tích các khí thu được ( đktc).

Yêu cầu: Để giải bài tập này học sinh cần biết viết và cân bằng chính xác phản ứng hóa học Nếu cân bằng sai hay ghi sản phẩm sai thì sẽ không giải đúng bài toán ( cần hết sức lưu ý viết PTHH và cân bằng ) Cần nắm được công thức tính n, m, V Biết hệ số các chất trong phương trình Số mol các chất

Giải

a nH 2 O =

O H M

m

2 = 189 = 0,5( mol )

Theo phương trình phản ứng ta có: 2H2O ĐP 2H2 + O2

Theo PT 2 mol 2 mol 1 mol

Theo đề bài: 0,5 mol x mol y mol

Tìm số mol của các chất theo yêu cầu của đề bài theo quy tắc tam suất:

x =

2

2 5 , 0

= 0,5 ( mol ).

y = 0,25.1= 0,25 ( mol ).

nH 2 = 0,5 ( mol ), mH 2 = n MH 2= 0,5 2 = 1 (g)

nO 2 = 0,25 ( mol ), mO 2 = n MO 2= 0,25 32 = 8 (g)

b Thể tích các khí thu được ở ( đktc ) là:

VH 2 = 0,5 ( mol ), VH 2 = n 22,4= 0,5 22,4 = 11,2 (l)

VO 2 = 0,25 ( mol ), VO 2 = n 22,4= 0,25 22,4 = 5,6 (l)

2/ Tính lượng dư và lượng chất cho ở dạng tiềm ẩn.

Dấu hiệu để nhận biết dạng bài tập này là đề bài cho biết lượng hai chất

Ví dụ : Dùng 5,6g Fe tác dụng với axitclohidric ( HCl) Khi tạo thành cho

khử CuO

a Viết PTPU.

b Tính khối lượng Cu được giải phóng?

Yêu cầu : Học sinh tóm tắt được đề bài, tìm các dữ kiện chưa biết dựa vào

dữ kiện đã cho

Tóm tắt: 5,6 g Fe + HCl Khí ; Khí + CuO Cu ?

Giải

a Fe + 2HCl FeCl2 + H2 (1)

H2 + CuO to Cu + H2O (2)

b nFe = 556,6= 0,1 ( mol).

Theo phương trình phản ứng (1) ta có :

Fe + 2HCl FeCl2 + H2

1mol 1mol

0,1mol 0,1mol

nH 2 = 0,1 (mol)

Theo phương trình phản ứng (2) ta có :

H2 + CuO to Cu + H2O

1mol 1mol

0,1mol 0,1mol

nCu = 0,1 (mol) mCu = n MCu = 0,1 64 = 6,4 (g)

Khối lượng kim loại Cu được giải phóng là : 6,4 (g)

Thí dụ 2 :

Cho 22,4 g Fe tác dụng với dung dịch loãng có chứa24,5 g axitSunfuric

a Chất nào còn dư sau phản ứng và có khối lượng bằng bao nhiêu gam ?

b Tính thể tích khí H2 thu được ( đktc )

Để giải quyết bài tập này giáo viên cần cho học sinh nắm được phương pháp giải bài tập về lượng dư

- Lập tỉ số so sánh.

Số mol chất A theo đề Số mol chất B theo đề

Số mol chất A theo PT Số mol chất B theo PT

Tỉ lệ nào lớn hơn chất đó dư Tính toán theo số mol chất dư hết

Giải

a nFe = 2256,4 = 0,4 ( mol ).

nH 2 SO 4 = 2498,5= 0,25 ( mol ).

Theo phương trình phản ứng ta có

Fe + H2SO4 FeSO4 + H2

1mol 1mol

Ta có tỉ lệ : 01,4 lớn hơn 01,25

Vậy nFe dư ta tính toán theo số nH 2 SO 4 đã phản ứng hết à 0,25 ( mol)

Theo phương trình phản ứng ta có:

Fe + H2SO4 FeSO4 + H2

1mol 1mol 1mol 1mol

0,25mol 0,25mol 0,25mol 0,25mol

nFe dư = 0,4 – 0,25 = 0,15 (mol)

m Fe dư = 0,15 56 = 8,4 (g).

b.Thể tích khí hidro ở ( đktc )

nH 2 = 0,25 ( mol) VH 2 = 0,25 22,4 = 5,6 (l).

e Bài tập về nồng độ dung dịch.

Đây là loại bài khá phức tạp, yêu cầu của loại bài tập này là học sinh nắm

% 100

dd

ct m

m

C 

V

n

C M  Biết cách pha chế dung dịch với nồng độ cho trước Từ các công thức chung

có thể tính toán dựa vào các dữ kiện của từng đề bài

Thí dụ 1:

dịch để tính toán

m dd 154560(g)

% 25 100 60

15 100

dd

ct m

m C

Thí dụ 2: Hòa tan 16g CuSO4 vào H2O thu được 200ml dung dịch Tính nồng độ mol của dung dịch

Yêu cầu: Học sinh biết cách tính khối lượng chất tan, biết xác định thể tích dung dịch và công thức tính nồng độ

) ( 1 , 0 160

16

n CuúO  

) / ( 5 , 0 2 , 0

1 ,

lit mol

o V

n

III KẾT LUẬN

Trên dây là một số kinh nghiệm về phương pháp giải một số bài tập cơ bản hóa học 8 mà bản thân tôi đã áp dụng và đạt được kết quả khá cao trong giảng dạy Với phương pháp trên, học sinh đã phát huy được tính tích cực trong học tập và các em rất hứng tú khi giải các dạng bài tập này

Là người giáo viên trong quá trình giảng dạy cho học sinh nắm thật chắc các kiến thức cơ bản đã học, để từ đó học sinh có thể vận dụng kiến thức vào thực hành, giúp học sinh làm được các bài tập từ đơn giản đến phức tạp, có nghĩa là học phải đi đôi với hành

Việc lồng ghép nhiều kiến thức đã học vào bài tập là rất cần thiết làm được điều đó thì việc tiếp thu kiến thức rất quan trọng Tuy nhiên tù thuộc vào từng điều kiện, từng đối tượng học sinh mà giáo viên có thể lựa chọn và vận dụng các phương pháp trên với từng tiết dạy

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, nhưng kinh nghiệm về các phương pháp trên vẫn còn nhiều hạn chế Rất mong được sự đóng góp các ý kiến của quý đồng nghiệp

Sông Đốc, ngày 20 tháng 2 năm 2009

Người viết

Trần Quốc Triệu