“ Thêm một chút bền bỉ, một chút nỗ lực, và điều tưởng chừng như là thất bại vô vọng có thể biến thành thành công rực rỡ ” – Elbert Hubbard- Chứng minh công thức: Nếu đời con muốn xuất
Trang 1
“ Thêm một chút bền bỉ, một chút nỗ lực, và điều tưởng chừng như là thất bại vô vọng có thể biến thành thành công rực rỡ ”
– Elbert Hubbard-
Chứng minh công thức: Nếu đời con muốn xuất hiện kiểu hình do alen An a quy định thì kiểu gen của chúng phải có dạng An a kiểu gen này bao gồm hai dạng đó là:
An a An a hoặc An a và một alen khác lặn hơn nósauAn 1 An
- Vậy với để tạo đời con có kiểu gen An a An a thì cả bố và mẹ đều phải chứa alen An a
- Số kiểu gen có chứa alen An a là: n (Vì có 1 alen bất kì kết hợp với alen An a sẽ tạo thành kiểu gen có chứa alen An a ví dụ như: A1 An a ; A2 An a ;…;An An a )
- Do đó số sơ đồ lai tối đa được tạo ra trong trường hợp này là: n (n 1)
2
(1) (Nhiều em chắc chưa hiểu chỗ này anh ví dụ: Có 3 kiểu gen giống ở ở cả bố và mẹ AA,
Aa, aa, thì đời con sẽ có 6 sơ đồ lai (AA, Aa, aa) x (AA, Aa, aa) em cứ nhân lần lượt với nhau và đừng để nó lặp lại thì sẽ có 3 + 2 + 1 = 6 Với n kiểu gen thì sẽ có: 1 + 2 + 3 + 4 +
2
các em dùng toán quy nạp để chứng minh hay có thể chức minh bằng cách sau, cái này là toán nhé!!!)
Đặt T = 1 + 2 + 3 + 4 + + n (*)
CHUYÊN ĐỀ: CÁC QUY LUẬT DI TRUYỀN TUYỂN TẬP CÁC CÔNG THỨC GIẢI NHANH
Thời gian làm bài: …phút - … câu, không kể thời tải đề
Biên soạn: Nguyễn Thanh Quang
Đề thi gồm … trang
Nếu một tính trạng do một gen có n alen trội lặn hoàn toàn nằm trên NST thường quy
Khi lai ngẫu nhiên giữa hai cá thể bất kì mà đời con xuất hiện kiểu hình do alen
xét phép lai thuận nghịch)
Trang 2Lấy (*) + (**) vế theo vế ta được: T + T = (1 + n) + + (n + 1) có n cặp
2
- Vậy với để tạo đời con có kiểu gen An a và một alen khác lặn hơn nó thì chỉ cần bố hoặc mẹ có alen An a
- Số kiểu gen có chứa alen An a là: n
- Số kiểu gen không chứa An a là: n (n 1)
2
tại vì sao là n (n 1)
2
thì các em xem ví dụ dưới đây
Anh giả sử có 5 alen trội lặn hoàn toàn như sau: A1 A2 A3 A4 A5 muốn
trong kiểu gen không chứa alen A2thì bắt buộc ta bỏ alen A2đi lúc này sẽ còn lại 4
với n alen
thì có n (n 1)
2
- Tuy nhiên để kết hợp với kiểu gen có chứa An a mà tạo ra đời con có kiểu hình An a
thì bắt buộc alen kết gặp phải lặn hơn An a Vì thế ta phải trừ đi các trường hợp kiểu gen đêm lai mang hai alen trội hơn alen An a
- Số kiểu gen mang hai alen trội hơn alen An a là:
Ví dụ: Anh giả sử có 5 alen trội lặn hoàn toàn như sau: A1 A2 A3 A4 A5và
kiểu gen A3 đa quy định kiểu hình ta cần tìm vậy ta phải trừ các kiểu do mang cả hai alen A1 và A2 vì khi có mặt của hai alen trội này alen A3 không thể quy định được kiểu hình Có hai alen thì số kiểu gen cần tìm là: 2 3
2
nếu thay 5 = n và khi ta tính A3 tức
lúc đó n – a = 3 hay a = 5 – 3 = 2 Vậy 2 3
2
= 5 2 1 5 2
2
các em hiểu không nào!!!
- Do đó số sơ đồ lai tối đa được tạo ra trong trường hợp này là:
n a 1 n a
n (n 1)
n
Từ (1)và (2)ta có tổng số sơ đồ lai là: n (n 1)
2
n
Trang 3= n
“Với công thức này các em có thể tìm được số sơ đồ lai tối đa mà kiểu gen bất kì trong dãy đó quy định không cần thiết phải nhớ công thức của từng alen”
Chú ý: Bài này công thức được anh xây dựng dựa trên bài tập thử tài lần 6 của thầy
Phan Khắc Nghệ Công thức và phần chứng minh thuộc bản quyền của Nguyễn Thanh Quang
Bài tập mẫu áp dụng: Ở một loài thực vật, tính trạng màu hoa do một gen có 6 alen
với các alen còn lại, alen A2 quy định hoa tím trội hoàn toàn so với alen A3, A4, A5, A6 Alen A4 quy định hoa hồng trội hoàn toàn so với alen A5, A6 Alen A5 quy định hoa vàng trội hoàn toàn so với alen A6 quy định hoa trắng Biết không xảy ra đột biến không xét phép lai thuận nghịch Theo lí thuyết có bao nhiêu phát biểu sau đây đúng? (1) Khi cho hai cá thể lai ngẫu nhiên với nhau đời con có kiểu hình hoa trắng Vậy có sẽ
có tối đa 21 sơ đồ lai thỏa mãn trường hợp này
(2) Khi cho hai cá thể lai ngẫu nhiên với nhau đời con có kiểu hình hoa tím Vậy có sẽ
có tối đa 105 sơ đồ lai thỏa mãn trường hợp này
(3) Khi cho hai cá thể lai ngẫu nhiên với nhau đời con có kiểu hình hoa vàng Vậy có sẽ
có tối đa 51 sơ đồ lai thỏa mãn trường hợp này
(4) Khi cho hai cá thể lai ngẫu nhiên với nhau đời con có kiểu hình hoa hồng Vậy có sẽ
có tối đa 75 sơ đồ lai thỏa mãn trường hợp này
Hướng dẫn giải
- Để giải được bài toán này đầu tiên các em phải biến kiểu hình do alen nào quy định,
và xác định đúng n và a
- Các em lưu ý nếu đề tính A2 thì ta có n – 2 = a suy ra a = 4
(1) Đúng Với kiểu hình hoa trắng do alen A6 quy định vậy với n – 6 = a và n = 6 vậy
21
(2) Đúng Với kiểu hình hoa tím do alen A2 quy định vậy với n – 2 = a và n = 6 vậy suy
Trang 4 2
3 1 6 2 6 4 4 4 105
(3) Đúng Với kiểu hình hoa vàng do alen A5 quy định vậy với n – 5 = a và n = 6 vậy
3 1 6 2 6 1 1 1 51
(4) Đúng Với kiểu hình hoa hồng do alen A4 quy định vậy với n – 4 = a và n = 6 vậy
3 1 6 2 6 2 2 2 75
Chú ý: Nếu đề cho thứ tự các alen không theo trật tự thì các em tránh tự nhầm lẫn các cách tìm a nhé
Ví dụ: A1 A3 A2 A4 A5thì lúc này khi tìm a cho kiểu hình A3 quy đinh sẽ bằng n – 2 = a nên a = 3 Vậy là a là khoảng cách từ alen cần tìm đến alen lặn cuối cùng trong dãy sắp xếp thứ tự trội lặn của tất cả các alen