Đề cương Hội thi báo cáo viên

Đề cương chi tiết Hội thi báo cáo viên toàn huyện năm 2019. Chủ đề cuộc chiến tranh thương mại Mỹ Trung và những tác động đối với Việt Nam. Trong đề cương có trình bày chi tiết của khởi nguồn chiến tranh thương mại Mỹ Trung, diễn biến chi tiết của chiến tranh thương mại Mỹ Trung, dự báo của cuộc chiến và những ảnh hưởng của nó tới Việt Nam...

Chuyên đề thời sự: CHIẾN TRANH THƯƠNG MẠI MỸ - TRUNG

VÀ NHỮNG TÁC ĐỘNG ĐỐI VỚI VIỆT NAM

Năm 2018 và những tháng đầu năm 2019 chứng kiến một loạt các động thái áp thuế của Mỹ lên hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc và những hành động áp thuế trả đũa của Trung Quốc đối với Mỹ, chiến tranh thương mại giữa hai nền kinh tế đứng đầu thế giới diễn ra ngày càng căng thẳng Tác động của cuộc chiến tranh thương mại này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp tới Mỹ và Trung Quốc, mà với tầm ảnh hưởng của hai quốc gia này, nó còn có tác động mạnh mẽ tới các quốc gia khác trên toàn thế giới, trong đó có Việt Nam Chuyên đề “Chiến tranh thương mại Mỹ -Trung và những tác động đối với Việt Nam” khái quát tổng quan nguyên nhân và diễn biến của chiến tranh thương mại Mỹ - Trung, dự báo một số các ảnh hưởng của

nó đối với Việt Nam

1 Khởi nguồn của chiến tranh thương mại Mỹ - Trung

Sau những cam kết từ chiến dịch tranh cử, trong đó có cam kết giảm thâm hụt thương mại của Mỹ với các nước đối tác, trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ, Tổng thống Donad Trump đã có những hành động liên quan đến các FTA mà ông cho là

đã và sẽ là nguyên nhân dẫn tới thâm hụt thương mại của Mỹ như: rút khỏi TTP, tái đàm phán NAFTA, thảo luận lại KORUS Bước sang năm 2018, chính sách của Donald Trunmp chuyển sang bước mạnh mẽ hơn là can thiệp trực tiếp vào dòng chảy thương mại hàng hóa, cụ thể là dựng lên các hàng rào thuế quan đối với hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ với nhiều lý do khác nhau (Trung tâm WTO, 2018)

Ngày 1/3/2018, Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ xem xét để áp thuế cao với thép và nhôm nhập khẩu từ tất cả các nước với thuế suất 25% với thép và 10% đối với nhôm Các lý do Tổng thống Donald Trump đưa ra khi áp thuế suất cao vào nhôm và thép là: bảo vệ ngành công nghiệp thép, tạo ra một sân chơi bình đẳng, khôi phục sự phát triển của ngành thép nội địa, tạo công ăn việc làm, bảo vệ

an ninh quốc gia… Bên cạnh đó còn có lý do liên quan đến những cam kết chính trị của Donald Trump tại bang Pennsyvania va Ohio Việc Donald Trump thắng ở cả hai bang trên vào năm 2016 một phần là nhờ vào chiến dịch chống lại thương mại không công bằng và những lời cam kết sẽ cứng rắn với các đối tác thương mại Trước động thái này của Mỹ, các nước trên thế giới đã có những phản ứng gay gắt Các đối tác lớn của Mỹ như Canada, EU, Nhật Bản, Trung Quốc… đều lên tiếng chỉ trích và đưa ra khả năng tiến hành trả đũa với Mỹ, kiện Mỹ lên WTO EU cáo buộc ông Trump sử dụng an ninh quốc gia như một cái cớ để biện minh cho chủ nghĩa bảo hộ Canada – nguồn nhập khẩu nhôm và thép lớn nhất của Mỹ cũng cho rằng dự định áp thuế của Mỹ là hoàn toàn không thể chấp nhận và không thích hợp khi Mỹ xem thương mại với Canada là mối đe dọa an ninh quốc gia cho Mỹ Nhật Bản và Trung Quốc cũng đều bày tỏ sự thất vọng với đề xuất của Mỹ và cho rằng

chính sách này có tác động nghiêm trọng đến thương mại toàn cầu, làm suy giảm tốc độ tăng trưởng toàn cầu

Bất chấp sự phản đối gay gắt trên toàn cầu, vào ngày 8/3/2018, Donald Trump

đã chính thức ký sắc lệnh áp thuế nhập khẩu 25% lên thép và 10% lên nhôm nhập khẩu Sắc lệnh này có hiệu lực vào ngày 23/2/2018 vì lý do Mỹ chính thức công bố

là “an ninh quốc phòng” Sắc lệnh áp dụng với các sản phẩm nhôm, thép nhập khẩu

từ bất kỳ nước nào, ngoại trừ các nước đồng minh của Mỹ và để ngỏ khả năng đàm phán như EU, Canada, Mexico… Tuy nhiên, từ 1/6/2018, Mỹ quyết định áp thuế lên nhôm thép của cả các nền kinh tế được xem là đồng minh như EU, Canada, Mexico

Canada, EU, Nga và Nhật Bản đã đệ đơn kiện Mỹ lên WTO, phân tích rằng

Mỹ đơn phương áp đặt các biện pháp tăng thuế sẽ khiến mức thuế hàng năm với các mặt hoàng xuất khẩu tăng lên đáng kể Qua đó, các quốc gia này yêu cầu quyền áp đặt trả đũa ở mức chi phí tương đương với những mặt hàng nhập khẩu từ Mỹ Ấn

Độ, Trung Quốc cũng đệ đơn kiện Mỹ

Ngoài việc khiếu nại lên WTO, các đồng minh lớn của Mỹ cũng đã đưa ra những biện pháp đáp trả cụ thể: ngày 22/6/2018 EU chính thức áp thuế với một số hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ như xe máy, nước cam, rượu, bia, lạc, thuốc lá và vải với tổng trị giá 2,8 tỷ euro (tương đương 3,2 tỷ USD), ngày 5/6/2018 Mexico thông báo nước này sẽ áp mức thuế quan 15 – 25% đối với các sản phẩm thép và một số mặt hàng nông nghiệp của Mỹ, Canada đáp trả bằng quyết định áp thuế mới lên hàng loạt mặt hàng của Mỹ bao gồm các mặt hàng thịt bò, cà phê, bánh kẹo cũng như cả nhôm thép với tổng giá trị lên tới 12,8 tỷ USD

Như vậy, thuế vào nhôm và thép có thể coi là nguyên nhân trực tiếp đầu tiên dẫn đến cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung

2 Diễn biến của cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung.

Ngày 23/3/2018, với lý do Trung Quốc vi phạm quyền sở hữu trí tuệ của Mỹ một cách có hệ thống, Mỹ đã công bố kế hoạch nhằm áp gói thuế quan đối với gần

1300 sản phẩm nhập khẩu từ Trung Quốc trị giá 50 tỷ USD và hạn chế các doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư vào Mỹ Tuy nhiên, khác với lệnh áp thuế đối với nhôm

và thép của Mỹ, quyết định áp thuế đối với hàng hóa Trung Quốc này chưa xác định

rõ loại mặt hàng, cũng như chưa xác định thời hạn có hiệu lực Một ngày sau, chính phủ Mỹ gửi khiếu nại lên WTO cáo buộc “Trung Quốc dường như đang phá vỡ các quy tắc của WTO” khi phủ nhận các quyền sáng chế cơ bản của những người nắm bằng sáng chế nước ngoài, trong đó có các công ty Mỹ

Trước kế hoạch của Mỹ, ngày 01/4/2018, Bộ Tài chính Trung Quốc đã công

bố danh sách 120 mặt hàng của Mỹ sẽ bị áp thế tăng lên mức 15% khi xuất khẩu vào thị trường Trung Quốc như trái cây và các sản phẩm liên quan và 8 mặt hàng bị

áp thuế 25% gồm thịt lợn và các sản phẩm liên quan Phần lớn các sản phẩm trong

danh sách này Trung Quốc đều đang nhập khẩu với khối lượng lớn từ các bang vốn hậu thuẫn cho Donald Trump trong chiến dịch tranh cử Ngày 10/4/2018 Trung quốc cũng đệ đơn lên WTO kiện Mỹ về việc tăng thuế nhập khẩu nhôm và thép Bốn ngày sau khi Trung Quốc công bố áp thuế vào hàng hóa Mỹ, ngày 4/4/2018, Mỹ đưa ra thông báo sẽ bổ sung áp thuế vào các mặt hàng Trung Quốc nhập khẩu với tổng giá trị 100 tỷ USD, chủ yếu vào các lĩnh vực Mỹ cho là Trung Quốc đã “ăn cắp” công nghệp của Mỹ như robot, công nghệ thông tin, công nghệ viễn thông, lĩnh vực hàng không vũ trụ… nếu Trung Quốc áp dụng áp thuế vào 120 mặt hàng của Mỹ

Trước tình hình căng thẳng thương mại ngày càng leo thang, đại diện thương mại của Mỹ và Trung Quốc đã lên kế hoạch gặp gỡ và kỳ vọng đạt được thỏa thuận

có lợi cho cả hai bên Vào giữa tháng 5/2018, các cuộc đàm phán đã đạt được kết quả tương đối khả quan khi Trung Quốc đồng ý mua gần 70 tỷ USD nông sản và sản phẩm năng lượng của Mỹ nếu Mỹ không tăng thuế Tuy nhiên, Trung Quốc khẳng định nếu Hoa Kỳ đưa ra các biện pháp trừng phạt thương mại bao gồm gia tăng thuế nhập khẩu, toàn bộ kết quả thương thảo về kinh tế và thương mại giữa hai bên sẽ bị hủy bỏ, bao gồm cả đề xuất trên (Bộ Tài chính, 2018) Để đáp lại, Mỹ cũng nới lỏng hạn chế đối với công ty viễn thông Trung Quốc ZTE sau khi doanh nghiệp này lâm vào cảnh khó khăn vì lệnh cấm mua các linh kiện quan trọng từ Mỹ Hai bên cùng nhất trí không áp thuế lẫn nhau và cam đoan không đẩy căng thẳng đi

xa thành một cuộc chiến thương mại

Căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc đột ngột bị đẩy lên cao trào khi ngày 19/5/2018, Mỹ tuyên bố sẽ tiến hành kế hoạch đã đưa ra ngày 23/3 nhằm đánh thuế 25% trên 50 tỷ USD hàng hóa Trung Quốc nhập khẩu và siết chặt quy định đầu tư từ công ty Trung Quốc trong các lĩnh vực công nghệ quan trọng Ngay sau đó, Trung Quốc cũng tuyên bố tiến hành gói đáp trả tương xứng khi đánh thuế 25% với 659 mặt hàng nhập khẩu từ Mỹ cũng có giá trị 50 tỷ USD, đồng thời tuyên

bố các thỏa thuận đã đạt được giữa hai bên trong vấn đề thương mại đều không còn hiệu lực (Trung tâm WTO, 2018)

Tất cả các kế hoạch và tuyên bố của Mỹ từ cuối tháng 3 đến cuối tháng 5 đã chính thức được hiện thực hóa khi ngày 6/7/2018, Mỹ chính thức thực thi việc áp thuế 25% đối với 34 tỷ USD giá trị hàng hóa nhập từ Trung Quốc trong gói 50 tỷ dự kiến, tập trung vào các mặt hàng động cơ, máy xây dựng, máy nông nghiệp, thiết bị điện, viễn thông và giao thông Trung Quốc đáp trả ngay bằng gói thuế quan 25% tương tự nhằm vào 545 mặt hàng của Mỹ - Từ ôtô tới nông sản, thủy sản và cũng trị giá 34 tỷ USD

Vào ngày 23/8, Mỹ tiếp tục áp thuế quan bổ sung thêm 16 tỷ USD hàng hóa của Trung Quốc với hàng hóa bị đánh thuế gồm thiết bị bán dẫn, hóa chất, nhựa, xe máy và xe đạp điện Về phía mình, Trung Quốc cũng tiến hành áp thuế lên 333 mặt

hàng trị giá 16 tỷ USD của Mỹ như phế liệu gỗ, phế liệu giấy, phế liệu kim loại cùng nhiều loại xe đạp và ôtô Như vậy, Mỹ và Trung Quốc đã hiện thực hóa việc đánh thuế lên 50 tỷ USD hàng hóa của nhau

Ngày 17/9/2018, cuộc chiến thương mại Mỹ Trung tiếp tục leo thang lên một nấc căng thẳng mới khi Donald Trump quyết định áp thuế bổ sung 10% lên các mặt hàng nhập khẩu từ Trung Quốc có tổng kim ngạch là 200 tỷ USD, bắt đầu từ ngày 24/9 đến hết năm 2018 Lý do mà Mỹ đưa ra là Trung Quốc đã không thay đổi và không thiện chí trong việc thay đổi các đối xử bất bình đẳng với các công ty Mỹ Hành động này của Mỹ được đưa ra giữa lúc Mỹ và Trung Quốc đang chuẩn bị nối lại cuộc đàm phán thương mại và vòng đàm phán tiếp theo dự kiến sẽ diễn ra ở Washington trong vài ngày sau đó

Ngày 18/9/2018, chỉ sau một ngày Mỹ đưa ra quyết định đánh thuế, Trung Quốc tuyên bố sẽ khởi động chương trình thuế mới lên 60 tỷ USD hàng hóa Mỹ, cũng bắt đầu từ ngày 24/9/2018 Gói thuế mới của Trung Quốc sẽ được áp lên danh sách gồm 5.027 sản phẩm Mỹ với mức độ từ 5-10%

Tháng 12/2018, căng thẳng thương mại hạ nhiệt khi Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình đồng ý về một "lệnh ngừng bắn" Washington đình chỉ trong ba tháng kế hoạch tăng thuế từ 10% lên 25% đối với 200 tỷ USD hàng Trung Quốc Đổi lại, Bắc Kinh đồng ý mua một lượng sản phẩm "đáng kể" của Mỹ và đình chỉ việc áp thêm thuế với ôtô và phụ tùng ôtô Mỹ trong ba tháng Sau "lệnh ngừng bắn", phái đoàn hai bên tổ chức nhiều vòng đàm phán để đưa ra một thỏa thuận thương mại

Tình trạng đối đầu quay trở lại vào ngày 10/5, khi Mỹ nâng thuế từ 10% lên 25% đối với 200 tỷ USD hàng Trung Quốc do bế tắc trong đàm phán Mỹ cho biết thỏa thuận giữa hai bên đã sắp ngã ngũ nhưng vào phút chót, Trung Quốc đột ngột yêu cầu sửa đổi dự thảo, rút lại các cam kết quan trọng trong đó có việc đồng ý sửa luật, vốn là mấu chốt để giải quyết các phàn nàn khiến Mỹ châm ngòi chiến tranh thương mại

Trong khi đó, Bắc Kinh nêu ba lý do khiến họ thay đổi điều kiện: Washington

từ chối dỡ bỏ toàn bộ thuế quan với Bắc Kinh; Mỹ yêu cầu Trung Quốc mua số lượng sản phẩm không hợp lý; Trung Quốc coi ngôn từ trong dự thảo là "không cân bằng", ảnh hưởng đến chủ quyền của họ

Ngày 13/5, Bắc Kinh đáp trả bằng cách tăng thuế đối với 60 tỷ USD hàng nhập khẩu từ Mỹ, có hiệu lực kể từ ngày 1/6

Hai ngày sau, Trump mở ra một mặt trận mới về công nghệ trong cuộc chiến bằng cách cấm Huawei, tập đoàn công nghệ hàng đầu Trung Quốc, mua linh kiện

Mỹ và ngăn chặn các công ty Mỹ sử dụng thiết bị viễn thông nước ngoài được coi

là có rủi ro an ninh cao Chính quyền Trump còn đe dọa sẽ "cấm cửa" 5 công ty

Trung Quốc trong lĩnh vực camera giám sát và cảnh báo UAV nước này có thể đánh cắp dữ liệu

Washington nghi ngờ Huawei có thể lợi dụng các sản phẩm công nghệ để do thám cho chính quyền Trung Quốc Trong nhiều tháng qua, Mỹ đã liên tục thúc giục các đồng minh không sử dụng thiết bị của Huawei trong mạng 5G Ngoài ra, Huawei còn bị Mỹ cáo buộc bí mật làm ăn với Iran và đánh cắp bí mật thương mại của doanh nghiệp Mỹ Tập đoàn Trung Quốc nhiều lần bác bỏ các cáo buộc

Ngày 19/5, Google, bên cung cấp hệ điều hành Android cho điện thoại thông minh, tuyên bố cắt đứt quan hệ với Huawei Điện thoại của Huawei sẽ mất quyền truy cập đầy đủ vào các dịch vụ của Google, điều có thể khiến họ mất đi lượng lớn khách hàng Một số công ty sản xuất chip và linh kiện di động cũng theo chân Google, đoạn tuyệt với Huawei

Ngày 20/5, chính quyền Trump nới lỏng một số hạn chế đối với Huawei trong

90 ngày, cho phép tập đoàn này được tiếp tục mua hàng Mỹ để duy trì hoạt động cho các nhà mạng hiện tại, nhằm hạn chế những tác động ngoài mong muốn đối với những bên thứ ba sử dụng thiết bị hoặc hệ thống của Huawei, trong đó có các nhà mạng ở vùng nông thôn Mỹ

Hy vọng căng thẳng hạ nhiệt đang dồn vào cuộc gặp giữa ông Trump và ông Tập dự kiến diễn ra bên lề Hội nghị thượng đỉnh G20 cuối tháng 6 tại Nhật Bản Tuy nhiên, cuộc gặp này chưa chắc sẽ diễn ra Đại sứ Trung Quốc tại Mỹ Thôi Thiên Khải cuối tuần trước cho biết hai bên chưa có cuộc thảo luận chính thức nào

về buổi gặp

3 Dự báo về diễn biến của cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung

Mặc dù Mỹ và Trung Quốc đã có những đàm phán, thương lượng để tìm ra thỏa thuận phù hợp, có lợi cho hai bên, nhưng tình hình cuộc chiến thương mại Mỹ

- Trung vẫn tiếp tục leo thang, đặc biệt Mỹ đang xem xét việc đánh thuế bổ sung lên toàn bộ 325 tỷ USD hàng hóa còn lại của Trung Quốc nhập khẩu vào Mỹ

Vấn đề tăng thuế nhập khẩu, vấn đề an ninh quốc gia, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, bảo vệ người sản xuất, tạo ra môi trường cạnh tranh bình đẳng… mà Mỹ đã tuyên bố có thể chỉ là lý do bề nổi Nguyên nhân sâu xa nằm trong những khía cạnh sau:

Thứ nhất, Tổng thống Donald Trump đang theo đuổi việc thực hiện các cam kết chính trị của mình Do đó, khả năng cao là Mỹ sẽ có thêm nhiều hành động mạnh, để đạt được mục tiêu đặt ra về giảm thâm hụt cán cân thương mại, đặc biệt trong bối cảnh khi những chính sách bảo hộ thương mại năm 2017 của ông Trump không làm suy giảm thâm hụt thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc

Thứ hai, Mỹ từ lâu đã coi Trung Quốc là “trung tâm mọi rắc rối thương mại của Mỹ”, là “nguyên nhân thâm hụt cán cân thương mại của Mỹ” Những quan ngại của Mỹ trong thương mại với Trung Quốc sẽ lớn hơn nhiều so với những quan ngại

của Mỹ trong thương mại với EU và Mexico Do đó, có nhiều lý do nghi ngờ Tổng thống Donald Trump sẽ chấp nhận các nhượng bộ của Chủ tịch Tập Cận Bình, ví dụ như cam kết của Trung Quốc sẽ mua nhiều hàng hóa hơn Khi thương mại không có kết quả, cuộc chiến sẽ tiếp tục leo thang với các diễn biến mới

Thứ ba, những quan ngại của Mỹ với Trung Quốc không chỉ nằm ở vấn đề thương mại mà còn liên quan tới chính sách tái cấu trúc nền kinh tế và chính sách công nghiệp của Trung Quốc Trung Quốc là nước đã và đang phát triển mạnh ngành công nghiệp chế tạo trong thời gian gần đây, cạnh tranh rất lớn với hàng hóa

Mỹ Trung Quốc đang đẩy mạnh sự phát triển của những ngành công nghiệp mũi nhọn, có giá trị gia tăng cao Điều này đe dọa đến Mỹ Do đó, Mỹ lo ngại về chương trình “Vành đai con đường”, “Made in China 2025” của Trung Quốc, phản đối cách Trung Quốc lên kế hoạch sử dụng chính sách công nghiệp để tạo ra những

“nhà vô địch quốc gia” trong các ngành công nghiệp của tương lai, chẳng hạn như

xe tự hành hoặc trí tuệ nhân tạo Như vậy, Mỹ dường như đang cố gắng ngăn Trung Quốc tiến bước vào ngành công nghiệp tương lai nhằm bảo về việc Mỹ tiếp tục thống trị các lĩnh vực công nghệ cao, các ngành công nghệ chiến lược đem lại lợi nhuận cao cho nên kinh tế Mỹ đang muốn là giảm sự cạnh tranh từ Trung Quốc trong các ngành công nghệ tương lai và xa hơn là nhằm tiếp tục giữ vị trí “thống trị” nền kinh tế toàn cầu Do đó, áp thuế, trừng phạt Trung Quốc trên khía cạnh thương mại… là các hoạt động bề nổi để Mỹ đạt được các mục tiêu kinh tế và chính trị sâu

xa của mình

Thứ tư, nếu chỉ nhìn từ góc độ số liệu thương mại, thị Mỹ có thể là bên có cơ hội theo đuổi cuộc chiến đến cùng vì kim ngạch nhập khẩu của Mỹ từ Trung Quốc khoảng hơn 500 tỷ USD vào năm 2017, trong khi Trung Quốc nhập khẩu từ Mỹ xấp

xỉ 150 tỷ USD Như vậy, Trung Quốc chỉ có thể áp thuế tối đa 150 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu từ Mỹ Tuy nhiên, Trung Quốc có thể có những cách khác để trả đũa

Mỹ Ví dụ Trung Quốc có thể gây khó khăn cho các nhà đầu tư Mỹ tại Trung Quốc

và phụ thuộc rất lớn vào thị trường Trung Quốc, hoặc sử dụng công cụ kiểm soát tỷ giá, duy trì giá đồng nhân dân tự ở mức thấp để bù cho mức tăng giá khi thuế tăng Với bốn lý do trên, có thể khẳng định rằng cuộc chiến tranh thương mại Mỹ -Trung có nhiều khả năng còn tiếp tục leo thang, kéo dài và sẽ diễn biến phức tạp vì đây không chỉ là cuộc chiến tranh thương mại đơn thuần mà sâu xa hơn, đó là cuộc cạnh tranh giành vị thế chính trị và kinh tế

4 Tác động của cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung đối với thương mại toàn cầu.

Về tác động của cuộc chiến thương mại, giới quan sát cho rằng Mỹ và Trung Quốc đều dẫn trước trên một số "mặt trận kinh tế" nhưng nhìn chung, lợi thế đang nghiêng về phía Mỹ Thâm hụt thương mại giữa hai nước đã thu hẹp trong vài tháng gần đây

Người tiêu dùng Mỹ vẫn chưa phải chịu giá cả sản phẩm tăng cao trên diện rộng như dự đoán của một số người Dù vậy, các dấu hiệu lạm phát do chiến tranh thương mại gây ra đã xuất hiện Sau vòng đánh thuế đầu tiên vào tháng 7/2018, tính đến tháng 4 năm nay, giá các mặt hàng nằm trong nhóm chịu thuế đã tăng 1,6% Thị trường chứng khoán cả hai nước năm ngoái chứng kiến mức giảm mạnh nhất trong gần một thập kỷ, nhưng Trung Quốc chịu tác động lớn hơn Năm 2018, chỉ số Shanghai Composite mất tới 25% Tính chung từ đầu năm 2018, chứng khoán Trung Quốc mất 14%, trong khi chứng khoán Mỹ tăng 6% Gần đây, cả hai thị trường chứng khoán đều đang đi lên, nhưng câu hỏi hiện tại là việc này có thể kéo dài bao lâu khi đàm phán thương mại đang đình trệ

Sau một thời gian khởi sắc trong quá trình đàm phán, tăng trưởng kinh tế của

Mỹ và Trung Quốc gần đây đều có dấu hiệu yếu đi Theo số liệu do Trung Quốc công bố, sản lượng công nghiệp, doanh số bán lẻ và đầu tư trong tháng 4 đều tăng chậm hơn dự báo Tại Mỹ, doanh số bán lẻ giảm, hoạt động sản xuất tại các nhà máy cũng giảm lần thứ ba trong vòng 4 tháng

Người Mỹ nhìn chung hiện không quá bi quan về chiến tranh thương mại, nhưng điều này có thể thay đổi nếu Trump thực hiện lời đe dọa đánh thuế lên toàn

bộ hàng Trung Quốc, khiến hàng loạt mặt hàng tiêu dùng sẽ chịu ảnh hưởng, từ quần áo trẻ em đến thiết bị kỹ thuật số từ Trung Quốc

Trung Quốc đang tìm cách nâng cao tinh thần chủ nghĩa dân tộc, cho thấy họ sẵn sàng cho một cuộc đấu dài hơi với Mỹ Chủ tịch Tập Cận Bình cũng bày tỏ mong muốn hợp tác với các quốc gia để phát triển công nghệ mới, trong bối cảnh các công ty công nghệ Trung Quốc có nguy cơ bị đối thủ cô lập

Tuy nhiên, Uông Dương - Ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị Trung Quốc, hai tuần trước cảnh báo rằng chiến tranh thương mại có thể khiến tăng trưởng kinh

tế năm nay của Trung Quốc giảm 1% Đây là một trong những bình luận đầu tiên của một nhà hoạch định chính sách Trung Quốc về tác động của chiến tranh thương mại đối với mục tiêu tăng trưởng của chính phủ Bắc Kinh trước đó dự báo tăng trưởng kinh tế 6 - 6,5% trong năm nay

Giới chuyên gia nhận định các trung tâm sản xuất giá rẻ ở châu Á như Thái

Lan, Việt Nam, Malaysia, Bangladesh có thể hưởng lợi từ cuộc chiến thương mại

Mỹ - Trung do nhiều doanh nghiệp lớn tìm cách dời dây chuyền sản xuất ra khỏi Trung Quốc Trong khi đó, những nền kinh tế "con hổ châu Á" như Hong Kong, Đài Loan, Singapore và Hàn Quốc sẽ đối mặt với nhiều khó khăn bởi xuất khẩu sụt giảm

Nếu cuộc chiến thương mại kéo dài, tất cả các nước đều là kẻ thua cuộc Mặc

dù một số nền kinh tế Đông Nam Á có thể hưởng lợi trong ngắn hạn hoặc trung hạn, các nhà kinh tế cảnh báo rằng cuộc chiến sẽ khiến xu hướng chủ nghĩa bảo hộ thương mại phát triển và đó sẽ là tin xấu cho hàng hóa xuất khẩu, có nguy cơ dẫn

đến suy thoái kinh tế toàn cầu Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) ước tính một cuộc chiến thương mại toàn diện, kéo dài có thể khiến mức tăng trưởng toàn cầu giảm 0,8% trong năm 2020 tương đương khoảng 600 tỷ USD

5 Tác động của cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung đối với thương mại Việt Nam

Cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung có chiều hướng leo thang và tiếp tục lan rộng, về lý thuyết thì các nước Á sẽ có cơ hội bù đắp vào chuỗi cung ứng hàng hóa cho Mỹ thay Trung Quốc Việt Nam có quan hệ thương mại sâu rộng với cả 2 nước thì vòng xoáy thương mại giữa 2 cường quốc được dự báo sẽ tác động tới xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam theo cả 2 chiều hướng tiêu cực và tích cực

Tác động tích cực đó là cả Trung Quốc hay Mỹ đều có thể lựa chọn chuyển hướng đầu tư, sau đó xuất khẩu hàng hóa từ các nước trung gian như Việt Nam sang nước kia để không phải chịu mức áp thuế cao Đầu tư FDI của Trung Quốc và

Mỹ vào Việt Nam sẽ gia tăng để thông qua đó giảm thiệt hại của cuộc chiến tranh thương mại và có thể tiếp tục trong thời gian tới Mặt khác, nâng thuế cao sẽ tạo ra

lỗ hổng trong thị trường của cả Mỹ và Trung Quốc Đó có thể là cơ hội cho các nước xung quanh, trong đó có Việt Nam

Về tác động tiêu cực, khi hàng Trung Quốc xuất khẩu vào Hoa Kỳ bị áp thuế,

để giảm phụ thuộc vào Hoa Kỳ, duy trì năng suất, Trung Quốc có thể có những chính sách phá giá, đẩy hàng hóa sang các nước xung quanh, trong đó có Việt Nam Điều này tạo ra sức ép cho doanh nghiệp nội địa Ngoài ra, quan hệ thương mại Mỹ – Trung Quốc bất ổn sẽ gây tác động mạnh tới tỷ giá giữa đồng CNY và đồng USD Tiền Việt Nam phụ thuộc nhiều vào tỷ giá của 2 đồng tiền này nên cũng sẽ bị tác động Nếu xung đột thương mại gia tăng có thể sẽ kéo theo chính sách bảo hộ của các thị trường khác Đó là vấn đề đáng lo ngại, bởi bảo hộ thường có tính lan tỏa Một tín hiệu khả quan cho thị trường xuất khẩu Việt Nam đó là số liệu Cục Thống kê Mỹ vừa công bố cho thấy, ba tháng đầu năm 2019, tốc độ xuất khẩu hàng hóa từ Việt Nam đến Mỹ tăng 40,2% so với cùng kỳ năm trước Đây là tốc độ tăng nhanh nhất trong nhóm 12 nước xuất khẩu lớn nhất vào Mỹ năm 2018 Đứng sau Việt Nam là Hàn Quốc với tốc độ tăng 18,4% Ở chiều ngược lại, hàng hóa Trung Quốc đến Mỹ giảm 13,9% trong bối cảnh căng thẳng thương mại giữa hai nước ngày càng gia tăng

Nếu duy trì được tốc độ tăng trưởng trong quý I cho phần còn lại của năm

2019, Việt Nam có thể vượt các ông lớn như Pháp, Anh, Italy và Ấn Độ để trở thành nhà xuất khẩu hàng hóa lớn thứ 7 cho nền kinh tế lớn nhất thế giới, với giá trị

dự kiến lên đến gần 69 tỷ USD Năm 2018, Việt Nam đứng vị trí thứ 12 với giá trị hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ hơn 49,2 tỷ USD

Theo thống kế của Tổng cục Hải quan, 4 tháng đầu năm nay, Mỹ tiếp tục là thị trường nhập khẩu nhiều nhất các mặt hàng của Việt Nam như dệt may với giá trị

4,42 tỷ USD, tăng 9,1% so với cùng kỳ năm trước; giày dép (2 tỷ USD), tăng 13,5%; máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng tăng hơn 54% (1,3 tỷ USD); gỗ và sản phẩm gỗ (1,42 tỷ USD), tăng 34,7%

Tờ báo Bloomberg bình luận, Việt Nam đã trở nên nổi bật trong khu vực khi

"các bộ máy xuất khẩu chủ lực" bị tổn thương vì cuộc chiến thương mại và chu kỳ tăng trưởng đang vào giai đoạn chậm lại Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore và Đài Loan đều chứng kiến sự sụt giảm xuất khẩu hàng hóa sang Mỹ trong tháng 4, trong khi Việt Nam tăng 7,5% so với cùng kỳ năm 2018."Việt Nam đang hưởng lợi từ việc các doanh nghiệp thay đổi chuỗi cung ứng để tránh đòn thuế của Mỹ với hàng hóa từ Trung Quốc Quốc gia này cung cấp nguồn lao động với chi phí thấp, cũng như có môi trường kinh doanh đang được cải thiện Đồng thời, đây cũng là một trong những quốc gia có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất thế giới", tờ báo Mỹ nhận định

* Đối với tỉnh Hà Tĩnh:

Chưa thể đánh giá được sự tác động của chiến tranh thương mại Mỹ - Trung đối với tỉnh Hà Tĩnh như thế nào nhưng năm 2018 và những tháng đầu năm 2019, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã chủ động triển khai thực hiện kịp thời Nghị quyết số 01/NQ-CP của Chính phủ, Nghị quyết BCH Đảng bộ tỉnh, Nghị quyết HĐND tỉnh

về nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội Với nỗ lực quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân tỉnh nhà, tình hình kinh tế - xã hội năm 2018 và những tháng đầu năm 2019 tiếp tục chuyển biến tích cực và đạt được kết quả khá toàn diện trên tất cả các lĩnh vực

Năm 2018, tăng trưởng kinh tế (GRDP) tỉnh đạt 20,8% Trong đó, nông nghiệp tăng 5,9%, công nghiệp và xây dựng tăng 48,9%, dịch vụ tăng 6,5% Quy mô GRDP năm 2018 theo giá hiện hành đạt 65 nghìn tỷ đồng, gấp 1,22 lần so với GRDP năm 2015 GRDP bình quân đầu người đạt 51 triệu đồng, tương đương 2.217 USD (cả nước 2.540 USD) Cơ cấu kinh tế: nông nghiệp 15%, công nghiệp -xây dựng 45%, dịch vụ 40% Kinh tế tiếp tục chuyển dịch tích cực theo hướng tăng nhanh tỷ trọng công nghiệp

Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của tỉnh năm 2018 đạt 3,25 tỷ USD Trong đó kim ngạch xuất khẩu đạt 800 triệu USD, đạt 170% kế hoạch, tăng gấp 3 lần so với năm 2017

Các mặt hàng xuất khẩu truyền thống (chè, dăm gỗ, may mặc) duy trì ổn định, riêng thép xuất trên 600 triệu USD, chiếm tỷ trọng 77% tổng kim ngạch Nhập khẩu ước đạt 2,45 tỷ USD, tăng gấp 2,26 lần so với năm 2017; chủ yếu nhập thiết bị hoàn thiện giai đoạn 1 dự án và nguyên liệu phục vụ sản xuất nhà máy thép FHS

Theo số liệu từ Sở Công Thương Hà Tĩnh, 5 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu từ Formosa ước đạt 343,86 triệu USD, chiếm tỷ trọng 84,82% tổng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh, chủ yếu mặt hàng thép (ước đạt 313,32 triệu USD), tăng 69,55%

so với cùng kì năm 2018 Hoạt động xuất khẩu từ Formosa tiếp tục là “đầu kéo”, động lực cho sự phát triển chung của nền kinh tế toàn tỉnh trong thời gian qua Nhà máy Sợi Vinatex Hồng Lĩnh cũng là đơn vị xuất khẩu duy trì được thị trường chủ lực như Hàn Quốc, Mỹ, Đài Loan, Trung Quốc Với năng lực sản xuất trên 21 tấn sợi/ngày đã đưa kim ngạch xuất khẩu 5 tháng qua đạt gần 3 triệu USD, tăng hơn 20% so với cùng kì năm 2018 Các mặt hàng xuất khẩu truyền thống đều có mức tăng trưởng ổn định và cao hơn cùng kỳ năm 2018 như: Thuỷ sản đạt 2,21 triệu USD, dăm gỗ 10,98 triệu USD, chè 1,58 triệu USD, hàng dệt và may mặc 2,31 triệu USD…

Cùng với những chính sách thu hút đầu tư đặc biệt là nguồn vốn FBI, tạo môi trường đầu tư thông thoáng, khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư trên lĩnh vực nông nghiệp, dịch vụ, tăng cường cải cách hành chính, Hà Tĩnh kỳ vọng sẽ tranh thủ được thời cơ, phấn đấu đạt mức tăng trưởng cao và trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các doanh nghiệp đầu tư trong và ngoài nước

6 Kết luận:

Cuộc chiến thương mại leo thang Mỹ-Trung đang đe dọa đảo ngược sự hồi phục được kỳ vọng của nền kinh tế toàn cầu, thậm chí có thể chấm dứt chuỗi thời gian tăng trưởng đã kéo dài 1 thập kỷ qua nếu xung đột vượt khỏi tầm kiểm soát.Tăng trưởng kinh tế thế giới vốn đã giảm tốc và bất kỳ sự yếu đi thêm nào cũng có thể củng cố lập trường chính sách mềm mỏng của Cục Dự trữ Liên bang

Mỹ (FED) và các ngân hàng trung ương lớn khác, thậm chí là khiến họ phải đưa ra các biện pháp kích tăng trưởng

Trước mắt, cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung đã đem đến cho Việt Nam cơ hội đẩy mạnh việc xuất khẩu các mặt hàng sang thị trường Mỹ tạo cơ hội cạnh tranh với các mặt hàng của Trung Quốc Nhưng đó cũng có thể là dòng thương mại của

Mỹ và Trung Quốc dịch chuyển sang các thị trường thay thế, khiến cạnh tranh phức tạp hơn trên các thị trường xuất nhập khẩu khác của Việt Nam và trên chính thị trường của Việt Nam Do đó:

Chính phủ Việt Nam cần theo sát từng động thái của hai đối tác thương mại lớn này, dự đoán được các kịch bản của cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung, hoạch định ra các giải pháp cho từng kịch bản đó để ở thế sẵn sàng chuẩn bị cho mọi khả năng, kể cả là khả năng xấu nhất Chính phủ cần cập nhật thường xuyên và nhanh chóng danh mục hàng hóa bị áp thuế của Mỹ và Trung Quốc cũng như tỷ giá USD/ Nhân dân tệ và có kênh thống tin nhanh chóng cho doanh nghiệp để doanh nghiệp

có phản ứng kịp thời Tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư để đóng đầu thu hút các doanh nghiệp nước ngoài, gồm cả doanh nghiệp Mỹ và doanh nghiệp nước khác đang đầu tư tại Trung Quốc nếu như có sự chuyển dịch đầu tư ra khỏi Trung Quốc của các doanh nghiệp này Có biện pháp, giải pháp trong việc ngăn hàng hóa Trung Quốc chuyển hướng ồ ạt sang thị trường Việt Nam như sử dụng chính sách tỷ giá,