NHIỄM KHUẨN bàn TAY

• Đường vào của vi khuẩn đa số là do VT trực tiếp: vết sây sát da, vết rách da, dị vật đâm vào tay… • Cần chú ý tình trạng nhiễm khuẩn bàn tay xảy ra ở bệnh nhân có sức đề kháng kém: nhi

NHIỄM KHUẨN BÀN TAY

THS BS ĐỖ VĂN MINH

KHOA CTCH1- BỆNH VIỆN VIỆT ĐỨC

NGUYÊN NHÂN

• Thường gặp nhất là tụ cầu vàng Các vi khuẩn khác ít gặp hơn

• Nhiễm khuẩn yếm khí là một nhiễm trùng nặng không chỉ đối với bàn tay mà còn đe dọa tính mạng người bệnh

• Đường vào của vi khuẩn đa số là do VT trực tiếp: vết sây sát da, vết rách da,

dị vật đâm vào tay…

• Cần chú ý tình trạng nhiễm khuẩn bàn tay xảy ra ở bệnh nhân có sức đề

kháng kém: nhiễm khuẩn nặng, có thể do nhiều loại vi khuẩn gây nên

NGUYÊN TẮC CHẨN ĐOÁN

• Phải khu trú được vị trí thương tổn Xác định đường vào của vi khuẩn

• Chẩn đoán loại thương tổn: chín mé, viêm mủ quanh móng, viêm mủ dưới móng, viêm mủ khớp, viêm bao hoạt dịch gân…

• Cấy vi khuẩn và làm kháng sinh đồ để điều trị

• Phát hiện, kiểm soát và điều trị bệnh lý nền của người bệnh

NGUYÊN TẮC ĐIỀU TRỊ

• Khi ổ nhiễm khuẩn chưa hóa mủ: bất động tay ở tư thế cơ năng, dung kháng sinh toàn thân để khu trú ổ viêm nhiễm, theo dõi diễn biến của nhiễm khuẩn dựa vào lâm sàng và xét nghiệm

• Khi ổ nhiễm khuẩn đã hóa mủ: Dẫn lưu ổ mủ, cắt lọc tổ chức hoại tử, xét nghiệm vi sinh

• Điều trị tại chỗ kết hợp với điều trị toàn thân

MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU LIÊN QUAN

• Da mu tay có lông và tuyến bã, da gan tay không có lông và tuyến bã.

• Da gan tay dày, có nhiều vách xơ nên viêm mủ khó thoát ra ngoài mà hay phá vào sâu.

• Da bàn tay có nhiều thụ thể thần kinh nên khi bị nhiễm khuẩn BN thường rất đau

• Gan tay có 2 lớp cân: cân nông và cân sâu, chúng nhập với nhau làm 1 ở ô mô út và ô mô cái Giữa 2 lớp cân là gân gấp nông và sâu các ngón.

• Bao hoạt dịch gân gấp ngón 2,3,4 có các túi cùng nằm ở khớp bàn ngón Bao hoạt dịch gân gấp ngón 1 và ngón 5 kéo dài lên khớp cổ tay Nhiễm khuẩn bao hoạt dịch dễ lan rộng.

CHÍN MÉ (THAM KHẢO SGK)

• Là áp xe nằm ở búp ngón tay

• Gồm chín mé đỏ ửng và chín mé nốt phỏng

• Chú ý chín mé sâu có thể hình thành áp xe kiểu khuyu áo

• Lưu ý các biến chứng của chin mé.: viêm xương khớp, viêm hoạt dịch

VIÊM MỦ QUANH MÓNG VÀ DƯỚI MÓNG

• Thường do xước măng rô hoặc móng quặp hoặc vệ sinh kém

• Điều trị:

• Khi chưa hóa mủ: Đắp gạc cồn, kháng sinh.

• Khi đã hóa mủ: Cắt một phần móng, dẫn lưu mủ, chú ý bảo vệ giường móng.

VIÊM TẤY SÂU KẼ NGÓN

• Do vết thương trực tiếp hoặc do viêm tấy tổ chức dưới da đốt 1 ngón tay

• Lâm sàng: sưng đau, tấy đỏ kẽ ngón tay; các ngón tay dạng rộng hình càng cua

VIÊM MỦ KHOANG GIỮA GAN TAY

• Nguyên nhân: Do nhiễm khuẩn vết thương trực tiếp hoặc do áp xe từ nơi

khác lan qua ống cổ tay xâm nhập vào

• Lâm sàng: sưng đau, tấy đỏ ở gan tay; hạn chế vận động các ngón tay (2,3,4)

• Có 2 khoang gan tay: khoang nông nằm ở trước gân và khoang sau nằm ở sau gân

ĐIỀU TRỊ VIÊM MỦ KHOANG GIỮA BÀN TAY

• Đặt ga rô ở gốc chi

• Dẫn lưu mủ theo khoang bị áp xe

• Rạch da theo nếp gấp của da ở gan tay, tránh làm tổn thương gân, mạch, thần kinh

• Sau mổ bất động tay ở tư thế cơ năng

• Điều trị sau mổ bao gồm chăm sóc vết thương, kháng sinh toàn thân và điều trị bệnh lý nền

VIÊM MỦ KHOANG MÔ CÁI

• Nguyên nhân: Do nhiễm khuẩn vết thương mô cái, do viêm mủ bao hoạt dịch gân gấp ngón 1 vỡ, do viêm tấy phần mềm dưới da mô cái

• Lâm sàng: Đau, sưng tấy đỏ ô mô cái

VIÊM MỦ BAO HOẠT DỊCH GÂN GẤP 2,3,4

• Nguyên nhân: Do nhiễm khuẩn vết thương trực tiếp hoặc do nhiễm khuẩn từ nơi khác lan đến (chín mé, viêm xương khớp…)

• Lâm sàng: Các ngón tay co gấp, sưng nề đều từ gốc ngón đến búp ngón, có thể nóng đỏ đau, vận động duỗi ngón rất đau

• Điều trị:

• Khi chưa hóa mủ: bất động bàn tay ở tư thế cơ năng, gác tay cao, điều trị kháng sinh.

• Khi đã hóa mủ: DL mủ rộng rãi, bất động, chăm sóc vết thương, kháng sinh toàn thân.

VIÊM MỦ BAO HOẠT DỊCH GÂN GẤP 2, 3, 4

• Chú ý:

• Đưởng rạch da đi hết chiều dài ngón tay

• Bảo tồn các dây chằng vòng nhẫn của ngón tay.

• Cắt lọc bao hoạt dịch bị viêm.

• Có thể sử dụng phương pháp tưới rửa liên tục để điều trị.

VIÊM MỦ BAO HOẠT DỊCH GÂN GẤP 1, 5

• Viêm mủ bao hoạt dịch gân ngón 1,5 có thể lan lên BHD quay & trụ, lên cẳng tay

• BN nhiễm trùng, nhiễm độc rất nặng, diễn biến rất nhanh

• Đau dọc đường đi của gân, bao gân Ngón tay co như cái móc, không thể duỗi được

• Mổ dẫn lưu BHD gân gấp ngón 1: Rạch mổ bao gân ở cổ tay, ở nếp mô cái,

luồn ống nhựa tưới rửa p.p kín trong 48 giờ

• Mổ dẫn lưu BHD gân gấp ngón 5:Rạch mổ bao gân ở cổ tay,luồn ống nhựa

tưới rửa p.p kín trong 48 giờ

• Sau mổ dùng kháng sinh liều cao toàn thân

• Chú ý: Viêm mủ bao gân ngón 1 có thể vỡ vào bao gân ngón 5 và ngược lại

NHIỄM TRÙNG YẾM KHÍ BÀN TAY

• Là nhiễm trùng nặng Nặng nhất do vi khuẩn hoại thư sinh hơi gây nên

• Đường vào thường là những vết thương nhỏ nên dễ bỏ sót

• Vết thương sung tấy 1 cách nhanh chóng, mép vết thương hoại tử đen, chảy dịch hôi, xung quanh có thể thấy hơi lép bép

• Toàn trạng bệnh nhân biểu hiện nhiễm trùng nhiễm độc nặng

NHIỄM TRÙNG YẾM KHÍ BÀN TAY

• Cần nhanh chóng mở rộng vết thương, cắt lọc tổ chức hoại tử

• Để da hở hoàn toàn

• Kháng sinh toàn thân liều cao

• Có khi phải cắt cụt chi để cứu sống tính mạng người bệnh

Xin trân trọng cám ơn!