Câu hỏi ôn thi HSG theo chủ đề

Ngoài racũn 1 sụ́ quan điểm cho rằng con người tự nhiờn đc sinh ra, từ Mặt trăng rơi xuụ́nghay do trứng mụ̣t con chim nở ra,… - Qua những di chỉ khảo cổ học: theo quan điểm của Darw

LSTG thời Nguyên thủy, cổ đại

Câu 3: Vì sao lại gọi là “Cuộc cách mạng thời đại đồ đá mới”?

Câu 4: Tại sao, sau khi thoát Thai khỏi giới động vật, Người tối cổ phải sống thành từng bầy? Phân tích những điểm giống và khác nhau giữa bầy người nguyên thuỷ và bầy động vật

Câu 5: Do đâu mà xuất hiện tư hữu và xã hội có giai cấp?

Câu 6: H·y ph©n tÝch ®iÓm gièng nhau vµ kh¸c nhau c¬ b¶n vÒ mÆt chÝnh trÞ cñac¸c quèc gia Cæ §¹i Ph¬ng §«ng víi c¸c quèc gia Cæ §¹i Ph¬ng T©y

Câu 7: Văn hoá cổ đại HL và Rôma phát triển hơn văn hoá cổ đại Phương Đông ở

những điểm nào?Tại sao nói các hiểu biết khoa học đến đây mới trở thành khoa học ?

Câu 8 : Lập bảng So sánh những điểm khác nhau giữa các quốc gia cổ đại Phương

Đông và các quốc gia cổ đại Phương Tây về: Điều kiện tự nhiên, Thời gian hình

thành, trình độ kĩ thuật, quy mô quốc gia, đặc điểm kinh tế , chính trị và xã hội?

HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI Câu 1:

* Con người tìm và sử dụng kim loại:

- Cách ngày nay khoảng 5.500 năm người dân ở Tây Á và Ai Cập đã biết đến

đồng đỏ;

- Cách ngày nay khoảng 4.000 năm người dân ở nhiều nơi (trong đó có Việt

Nam) đã biết đến đồng thau;

- Cách ngày nay khoảng 3.000 năm người dân ở Nam Âu và Tây Á biết đến

đồ sắt

* Hệ quả:

- Năng suất lao động tăng;

- Khai thác thêm đất đai trồng trọt;

- Thêm nhiều ngành nghề mới

-> người lợi dụng chức quyền chiếm của chung do đó tư hữu xuất hiện Giađình phụ hệ thay thế gia đình mẫu hệ, xã hội phân chia giai cấp

Cõu 2:

Có hai quan điểm về nguồn gụ́c loài người đó là:

- Qua các cõu truyện kể, sự tớch, truyền thuyờ́t: thời cổ xưa, do nhận thức conngười cũn hạn chờ́, con người thường cho rằng mỡnh đc tạo ra bởi thần linh Sau khiphát minh ra đồ gụ́m, theo thần thoại con người đc sinh ra từ đṍt Ở TQ con người đcsinh ra bởi Nữ Oa Ở Ai Cập con người đc sinh ra bởi vị thần có tờn Khanụmu (từ sứ).Theo Kinh thánh của đạo Cơ Đụ́c thỡ con người đc sinh ra bởi Thượng đờ́ Ngoài racũn 1 sụ́ quan điểm cho rằng con người tự nhiờn đc sinh ra, từ Mặt trăng rơi xuụ́nghay do trứng mụ̣t con chim nở ra,…

- Qua những di chỉ khảo cổ học: theo quan điểm của Darwin, Lamac, Enghen…con người do tiờ́n hóa và lao đụ̣ng…

Cõu 3:

Gọi là “Cuụ̣c cách mạng thời đại đồ đá mới” vỡ:

- Là cuụ̣c cách mạng mà công cụ đá đợc ghè sắc, mài nhẵn sống con ngời đã cónhững thay đổi lớn, tra cán để dùng

- Cuụ̣c sụ́ng con người có những thay đổi lớn, ngời ta biết:

họ đó phát hiện và biờ́t dựng lửa Cuụ̣c sụ́ng bṍp bờnh,"ăn lụng, ở lỗ" như vậy phải dài hàng triệu năm

- Phõn tớch những điểm giụ́ng và khác nhau giữa bầy người nguyờn thuỷ và bầy đụ̣ng vật:

Giụ́ng nhau:

+ Sụ́ng chung thành từng bầy để bảo vệ lẫn nhau

+ Cựng nhau tỡm kiờ́m thức ăn trong rừng

Khác nhau:

+ Trong thời kỡ bầy người nguyờn thủy, con người đó biờ́t chờ́ tạo cụng cụ lđ Đó là những cụng cụ thuụ̣c thời kỡ đá cũ

+ Họ đó biờ́t giữ lửa trong tự nhiờn và biờ́t tạo ra lửa để nướng chớn thức ăn, để tự

vệ, sưởi ṍm

+ Giữa các thành viờn của bầy người đó có quan hệ tương đụ́i chặt chẽ, gắn bó: có người đứng đầu, có phõn cụng cụng việc giữa nam và nữ, cựng chăm sóc con cái,…

Cõu 5:

Tư hữu và xó hụ̣i có giai cṍp xuṍt hiện là do:

- Trong xó hụ̣i, mỗi thành viờn có những chức phận khác nhau Ban đầu, mụ̣t sụ́người được cử chỉ huy dõn binh, chuyờn trách về lễ nghi hoặc điều hành các cụngviệc chung của thị tụ̣c, bụ̣ lạc (xõy đền, làm nhà, làm đường, đắp đờ ) Những ngườinày lợi dụng chức phận để chiờ́m mụ̣t phần sản phẩm xó hụ̣i cho riờng mỡnh khi chidựng các cụng việc chung Chẳng bao lõu, họ có nhiều của cải hơn người khác Thờ́ làcủa tư hữu bắt đầu xuṍt hiện

- Quan hệ cụ̣ng đồng bắt đầu bị phá vỡ Gia đỡnh cũng thay đổi theo Đàn ụnglàm các việc nặng nhọc như cày bừa, làm thuỷ lợi, làm dán binh, nờn đó có vai trũ trụcụ̣t và giành lṍy quyền quyờ́t định trong gia đỡnh Con cái lṍy theo họ cha Gia đỡnhphụ hệ xuṍt hiện trong lũng thị tụ̣c bỡnh đẳng thời nguyờn thuỷ

- Khả năng lao đụ̣ng của các gia đỡnh khác nhau đó thỳc đẩy thờm sự phõn biệtgiàu - nghốo

-Nhà nớc ra đời từ rất sớm (thiên niên kỷ IV trớc công nguyên)

-Thể chế chính trị là chế độ chuyên chế Cổ Đại đứng đầu là Vua (Cha truyền con nối)

-Vua là ngời nắm mọi quyền hành, ngời quyết định cao nhất, là ngời tự quyết định mọi chính sách và công việc.

+Vua ở Ai Cập gọi là PhaRaon, Vua ở Lỡng Hà gọi là EnSi

-Dới Vua là 1 hệ thống hành chính quan liêu từ Trung ơng đến địa phơng

*Phơng Tây Cổ Đại:

-Nhà nớc ra đời muộn hơn Phơng Đông (Đầu thiên niên kỷ I trớc Công Nguyên)

-Thể chế chính trị là Chế độ cộng hoà dân chủ chủ nô, đứng đầu nhà n ớc không phải là 1 cá nhân (hay Vua nh ở Phơng Đông )

-Quyền lực nhà nớc nằm trong tay Đại hội công dân và Hội đồng 500…

-Các đại biểu của dân tham gia cơ quan nhà nớc với nhiệm kỳ 1 năm chứ không phải suốt đời.

Cõu 7:

 Lịch:

- Người Phương Đụng tớnh được nụng lịch : mụ̣t năm có 365 ngày được chia thành

12 tháng

- Người RụMa tớnh được mụ̣t năm có 365 ngày và ẳ , họ tớnh được mụ̣t

tháng lần lượt có 30 và 31 ngày, riờng tháng 2 có 28 ngày

 Chữ viết:

- Người Phương Đông phát minh ra chữ tượng hình, tượng ý, tượng thanh, khó học khó sử dụng, khả năng phổ biến bị hạn chế

- Người Hylạp, Rôma phát minh ra hệ chữ cái A, B, C hệ thống chữ số La

Mã I, II, III tiện dụng và sử dụng linh hoạt ngày nay được nhiều nước sử dụng

 Toán học:

- Người Phương Đông phát minh ra hệ số đếm từ 0 đến 1 triệu, làm các phép

tính cộng, trừ, nhân, chia, giải các bài toán về hình học, tính được số π = 3.16

- Người Hy Lạp và Rô Ma để lại các tiên đề , định lý có giá trị khái quát cao

và là cơ sở cho toán học ngày nay

 Văn học:

- Người Phương Đông ( Ai Cập, Lưỡng Hà) cổ đại mới chỉ có văn học dân

gian , đó là các bài thơ, truyện , huyền thoại được truyền từ người này qua

người khác

- Người Hy lạp và Rô Ma xuất hiện các nhà văn có tên tuổi với các tác phẩm nổi

tiếng cho đến tận ngày nay vẫn còn nguyên giá trị như: Iliat và Ôđixê của Hôme

 Những hiểu biết khoa học đén đây mới trở thành khoa học vì:

- Hình thành các định lý, các tiên đề có giá trị khái quát hoá cao , cho đến ngày nay vẫn còn nguyên giá trị

- Các thành tựu khoa học gắn liền với tên tuổi các nhà khoa học như: Toán học lét, Pi-ta-go, Ơclit , Vật lý: Acsimét

Nằm ở bờ Bắc của Địa Trung Hải: Có nhiều đảo và bán đảo, phần lớn

là núi và cao nguyên nên đất khô

và rắn nhưng giao thông đường biển thuận lợi…

Trình độ kĩ thuật Cư dân bắt đầu biết sử dụng

công cụ bằng đồng thau

Cư dân đã biết sử dụng công cụ sắt

Quy mô quốc gia Rộng lớn Nhỏ ( Thị quốc)

Đặc điểm kinh tế - Nông nghiệp là nền kinh tế chủ

yếu, chú trọng thủy lợi hàng đầu

- Thủ công và thương nghiệp kém phát triển

- Thủ công nghiệp và thương nghiệp phát triển mạnh

- Nông nghiệp kém phát triển, thiếu lương thực

Chính trị Chế độ chuyên chế cổ đại: Đứng

đầu là một ông vua chuyên chế…

Chế độ dân chủ cổ đại ( Dân chủ chủ nô): Đứng đầu thị quốc là một Hội đồng do dân bầu cử, nhiệm kì

1 năm…

Xã hội - Gồm quý tộc, nông dân công

xã và nô lệ

- Nông dân công xã chiếm đa số,

là lực lượng sản xuất chủ yếu của xã hội

- Gồm chủ nô, bình dân và nô lệ

- Nô lệ chiếm đa số, là lực lượng sản xuất chủ yếu của xã hội

LSTG TRUNG ĐẠI

CÂU HỎI

Câu 1: Tại sao nói đến thời Đường , chế độ phong kiến Trung Quốc phát triểnđạt tới đỉnh cao?

Câu 2: Tổ chức bộ máy nhà nước phong kiến Trung quốc qua các thời kì?

Câu 3: Tại sao nói thời Gúp ta là thời kì định hình và phát triển của văn hoátruyền thống Ấn Độ?

Câu 4: Bộ máy nhà nước thời Minh-Thanh có gì khác so với thời Đường-Tống?Câu 5: Ảnh hưởng của nền văn hoá Ấn Độ đối với các quốc gia trong khu vựcĐNÁ?

Câu 6: So sánh điểm giống và khác nhau giữa vương triều Hồi giáo Đê li vớivương triều Môgôn ở Ấn Độ?

Câu 7: Hãy chứng minh: từ thế kỉ X đến giữa thế kỉ XVIII là giai đoạn pháttriển thịnh đạt của các quốc gia phong kiến Đông Nam Á?

Câu 8: Nét đặc sắc của văn hóa Campuchia và văn hóa Lào thể hiện như thếnào?

Câu 9: Vì sao chủ nghĩa thực dân phương Tây lại đặt ách thống trị ở hầu hết cácnước Đông Nam Á?

Câu 10: Hãy tóm tắt các giai đoạn lịch sử lớn trong sự phát triển của khu vựcĐông Nam Á giữa thế kỉ XIX?

Câu 11: Tại sao vào cuối TK XV đầu TK XVI con người có thể tiến hành được

những cuộc phát kiến địa lí? Nguyên nhân nào quyết định đến sự thành công của cáccuộc phát kiến? Hệ quả của cuộc phát kiến địa lý là gì?

Câu 12: Vì sao có sự xuất hiện của phong trào Văn hóa Phục hưng? Phong trào

Văn hóa Phục hưng là gì? Thành tựu? Phong trào Văn hóa Phục hưng có ý nghĩa nhưthế nào?

Câu 13: Hãy cho biết những hiểu biết của em về thị quốc?

Câu 14: Văn hoá Tây Âu thời sơ kì so với thời Trung kì trung đại có những

điểm gì giống và khác nhau?

Câu 15: Thế nào là Lãnh địa phong kiến? đời sống kinh tế, chính trị trong mỗi

Lãnh địa được biểu hiện như thế nào?

Câu 16: Lập bảng so sánh sự khác nhau giữa chế độ phong kiến phương Đông

với chế độ phong kiến Tây Âu theo các nội dung: thời gian, giai cấp chính trong xãhội, thể chế chính trị, thời gian suy vong

Câu 17: Thành thị trung đại ra đời trong hoàn cảnh nảo? vai trò của các thành

thị trung đại Tây Âu? So sánh thành thị trung đại với lãnh địa phong kiến?

HƯỚNG DẪN TRẢ LỜI Câu 1 :

* Về kinh tế:

Thời nhà Đường, nhà nước quan tâm đến cự phát triển kinh tế một cách toàndiện:

- Về nông nghiệp: Thực hiện chích sách quân điền, với nội dung:

+ Nhà nước đem ruộng đất của mình trực tiếp quản lí chia cho nông dân càycấy

+ Các quan lại tùy theo chức vụ cao thấp, được cấp ruộng đất làm bổng lộc.+ Ruộng trồng lúa, người làm thuê đến 60 tuổi phải trả lại cho nhà nước Ruộngtrồng dâu được cha truyền con nối

- Về thủ công nghiệp: Các nghề dệt, in gốm, sứ phát triển Phường hội xuấthiện

- Về ngoại thương được mở rộng: “Con đường tơ lụa” hình thành

* Về chính trị

- Sự hoàn thiện bộ máy từ trung ương đến địa phương:

+ Cử người thân tín cai quản các địa phương, cử người thân tộc và các côngthần giữ chức Tiết độ sứ cai trị các vùng biên cương

+ Đặt các khoa thi để tuyển chon người làm quan

+ Nâng cao quyền lực tuyệt đối của Hoàng đế

- Dưới thời Đường tiếp tục chính sách xâm lược các nước, lãnh thổ Trung Quốcmở rộng

- Lập thêm chức tiết độ sứ trấn ải vùng biên cương

- Tuyển dụng quan lại bằng hình thức thi cử

* Thời nhà Minh: Nhà nước quan tâm đến xd chế độ QCCC tập quyền bằngviệc:

- Bỏ chức Thừa tướng và Thái úy, vua nắm cả quân đội

- Lập ra 6 bộ: Lễ, Binh, Hình, Công, Lại, Hộ do quan thượng thư phụ tráchtừng bộ

- Các bộ chỉ đạo trực tiếp các quan ở tỉnh

* Nhà Thanh: củng cố bộ máy chính quyền và thực hiện:

- Chính sách áp bức dân tộc

- Mua chuộc địa chủ, thu hút người Hán vào bộ máy quan lại

- Người Ấn Độ đã mang VH, đặc biệt là VH truyền thống, truyền bá bên ngoài

mà Đông Nam Á chịu ảnh hưởng rõ nét nhất VN cũng ảnh hưởng bởi văn hóa Ấn Độ(Tháp Chăm, đạo Phập, đạo Hin- đu)

Câu 4

- Về thể chế nhà nước: vẫn là chế độ chuyên chế trung ương tập quyền, quyền

lực tập trung tuyệt đối trong tay hoàng đế (trực tiếp nắm quân đội)

- Bãi chức Thừa tướng, Thái uý thay bằng các quan thượng thư phụ trách cácbộ

- Nhà Minh lập ra 6 Bộ: Lễ, Binh, Hình, Công, Lại, Hộ phụ trách các việc về lễnghi, quân sự, luật pháp, xây dựng bộ máy nhân sự và dân sự

- Tăng cường phong tước, ban cấp đất đai cho con cháu trong hoàng tộc, thântín để làm chỗ dựa cho triều đình

* Giống nhau: Đều là vương triều ngoại tộc do bên ngoài lập nên…

* Khác nhau: về chính sách thống trị

Nội dung Vương triều Hồi giáo Đêli

(Áp bức dân tộc)

Vương triều Môgôn(Ra sức phát triển Ấn Độ)

Chính trị - Dành quyền ưu tiên về rđ và bộ

máy quan lại

- xây dựng bộ máy chính quyềnmạnh mẽ dựa trên sự liên kết quýtộc, không phân biệt nguồn gốc

Kinh tế Tập trung khai thác, bóc lột Có các c/s thúc đẩy kinh tế phát

triển

Tôn giáo Truyền bá áp đặt đạo Hồi, thi hành

chính sách phân biệt tôn giáo

Xây dựng khối hoà hợp dân tộc, hạnchế sự phân biệt sắc tộc

Xã hội Mâu thuẫn xã hội nảy sinh Xã hội ổn định, ktế phát triển

Từ thế kỉ X đến giữa thế kỷ XVIII là giai đoạn phát triển thịnh đạt của các quốcgia phong kiến Đông Nam Á là:

- Về kinh tế: cung cấp một khối lượng lớn lúa gạo, sản phẩm thủ công (vải, đồ

sứ, chế phẩm kim khí), sản vật thiên nhiên, nhiều lái buôn nhiều nc trên tg đến buônbán

- Chính trị: tổ chức bộ máy chặt chẽ, kiện toàn từ trung ương đến địa phương

- Văn hóa: các dân tộc ĐNÁ xây dựng được một nền văn hóa riêng của mìnhvới những nét độc đáo

Câu 8:

Nét đặc sắc của văn hóa Campuchia và văn hóa Lào thể hiện:

* Campuchia:

- Sáng tạo ra chữ viết riêng của mình trên cơ sở chữ Phạn của Ấn Độ

- Văn học dân gian và văn học viết với những câu chuyện có giá trị nghệ thuật

- Kiến trúc, nổi tiếng nhất là kiến trúc quần thể Ăng – co

* Lào:

- Chữ viết: từ học chữ Phạn sáng tạo ra chữ viết riêng của dân tộc mình trên cơsở chữ viết của Campuchia và Mianma

- Văn học dân gian, văn học viết phát triển

- Đời sống văn hóa cảu người Lào rất phong phú và hồn nhiên

- Tôn giáo: đạo Hinđu và đạo Phật

- Kiến trúc: xây dựng một số công trình theo kiểu Hinđu và Phật giáo điển hình

là tháp Thạt Luổng ở Viên Chăn

- Hệ thống sông ngòi dày đặc: sông Mê Công, sông Hồng, sông Mê Nam, sôngIraoadi,… tạo nên những vùng đồng bằng châu thổ màu mỡ phì nhiêu, lưu lượngnước lớn, hàm lượng phù sa cao, … Đây là đk thuận lợi cho sự quần cư, sinh tụ, ptnông nghiệp của cư dân ĐNA cổ xưa

- Khí hậu gió mùa: khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều làm cho hệ động thực vật ởĐông Nam Á rất phong phú và đa dạng Nhiệt độ cao, độ ẩm lớn là đk co cây cốiquanh năm xanh tốt, pt

- Biển: vừa là đường giao thông quan trọng, vừa là nguồn cung cấp tài nguyênbiển: hải sản, khoáng sản, là điều kiện để pt các ngành kt biển như khai thác dầu

mỏ, đánh bắt, nuôi trồng thủy hải sản, giao thông đường biển và du lịch

- Tài nguyên thiên nhiên: hệ sinh vật ở ĐNA tương đối phong phú, là quêhương của nhiều loài động thực vật quý hiếm Ngoài ra, tài nguyên khoáng sản giàucó cũng là nguồn cung cấp nguyên liệu, nhiên liệu cho các ngành công nghiệp

- Đến thể kỷ XVIII, chế độ phong kiến ở ĐNA trở nên trì trệ, rơi vào tình trạngkhủng hoảng, suy yếu -> mâu thuẫn xã hội dâng cao, bùng nổ chiến tranh và nội chiếngiữa các quốc gia Vì vậy chính quyền pk ko đủ sức kháng cự trước sự xâm nhập củacác nước thực dân phương Tây

Câu 10:

Tóm tắt các giai đoạn lịch sử lớn trong sự phát triển của khu vực Đông Nam Á

từ thế kỉ I đến giữa thế kỉ XIX:

TK I-VII Là giai đoạn hình thành các quốc gia cổ đại hay nhà nước sơ kì

ĐNA Có khoảng 30 nhà nước đã ra đời dọc lưu vực các dòngsông, hải cảng hay ven biển,… Cơ sở để dẫn đến sự ra đời của cácquốc gia cổ là: sự pt kt – xh, sự xuất hiện của công cụ k/l và quátrình tiếp thu các yếu tố văn hóa từ bên ngoài Đây là nhà nước sơkhai với quy mô tương đối nhỏ, chủ yếu là sự liên kết của các cộngđồng nhất định trên một lãnh thổ hạn chế

TK VII-X Giai đoạn pt từ các nhà nước sơ kì lên quốc gia pk Các quốc gia

này lấy một bộ tộc đông và pt nhất làm nòng cốt gọi là các quốcgia pk dân tộc

TKX-XVIII - Giai đoạn pt của các quốc gia ĐNA

- Giai đoạn này chứng kiến sự pt của lịch sử ĐNA 1 cách sâu rộng

và trên nhiều khía cạnh (Ví dụ: Vương triều Mogiopahit, vươngquốc Lan Xang, Đại Việt, Ayutthaya, Ăngco, …

- Các quốc gia ĐNA thu đc nhiều thành tựu pt kt - thương mại, xâydựng hệ thống ct, pt giao lưu tôn giáo, sáng tạo nên các giá trị nghệthuật đặc sắc, đóng góp vào nền văn minh nhân loại

TK

XVIII-XIX

- Giai đoạn các quốc gia ĐNA suy thoái

- Sự suy thoái bắt nguồn từ bản thân chế độ pk ở các nước già cỗi,lỗi thời, ko theo kịp nhữn y/c pt kt-xh mới Trong cùng lúc, họ phảiđương đầu với làn sóng nổi dậy của dân chúng trong nước và sức

ép từ các quốc gia thực dân bên ngoài Vì thế phần lớn các quốcgia ĐNA đã không thể đương đầu thành công với thử thách này và

bị biến thành thuộc địa của thực dân trừ Xiêm.

Câu 11:

* Nguyên nhân và điều kiện:

- Sự phát triển nhanh chóng của lực lượng sản xuất đã làm cho nhu cầu vềhương liệu, vàng bạc, thị trường ngày một tăng

- Từ thế kỉ XV, con đường giao lưu buôn bán qua Tây Á và Địa Trung Hải bịngười Ả Rập chiếm , cần phải tìm đường thương mại giữa phương Đông và Châu Âu

- Lúc này, khoa học – kĩ thuật có những bước tiến quan trọng như kĩ thuật mớitrong đóng tàu, la bàn, hải đồ…

* Nguyên nhân quyết định đến sự thành công của các cuộc phát kiến:

Sự tiến bộ của khoa học – kĩ thuật vì không đóng được những con tàu vữngchắc, có đầy đủ thiết bị cần thiết thì không thể vượt được những đại dương đầy hiểmnguy

* Hệ quả của cuộc phát kiến địa lý:

- Tích cực:

+ Phát kiến địa lý được coi là một cuộc cách mạng thực sự trong lĩnh vực giaothông và tri thức, đem lại hiểu biết mới về bề rộng và hình thể Trái đất, về những conđường mới, dân tộc mới Thị trường thế giới được mở rộng

+ PKĐL đem về cho thương nhân châu Âu những nguyên liệu vô giá Thúcđẩy nhanh sự tan rã của quan hệ phong kiến và sự ra đời của chủ nghĩa tư bản

+ Tạo điều kiện cho sự giao lưu, tiếp xúc giữa các nền văn hóa, văn minh khácnhau

- Hạn chế: Nảy sinh quá trình cướp bóc thuộc địa và buôn bán nô lệ