TKMP-chan-doan-và-xu-tri

- Triệu chứng thực thể :• Nhìn: lồng ngực bên bệnh căng phồng, các khoang gian sườn giãn rộng kém hoặc không di động theo nhịp thở - TKMP nhiều • Sờ: rung thanh bên bệnh giảm hoặc mất •

CHẨN ĐOÁN VÀ XỬ TRÍ TRÀN KHÍ MÀNG PHỔI

PGS.TS Trần Hoàng Thành

Bộ môn nội ĐHYHN

CHẨN ĐOÁN

Để chẩn đoán xác định TKMP cần dựa vào:

1 Triệu chứng lâm sàng:

- Toàn thân : tùy thuộc vào nguyên nhân

– Triệu chứng cơ năng

• Ho: thường ho khan

• Đau ngực: đau với nhiều mức độ khác nhau với

các tính chất (đau tăng lên khi hít vào sâu, khi vận động)

• Khó thở: với nhiều mức độ khác nhau (không

khó thở hoặc suy hô hấp nặng)

- Triệu chứng thực thể :

• Nhìn: lồng ngực bên bệnh căng phồng, các

khoang gian sườn giãn rộng kém hoặc không di động theo nhịp thở - TKMP nhiều

• Sờ: rung thanh bên bệnh giảm hoặc mất

• Gõ: vang như trống bên bệnh

• Nghe: rì rào phế nang giảm hoặc mất bên bệnh

– TAM CHỨNG GALLIARD

2 Triệu chứng cận lâm sàng:

– Xquang: có thể thấy một số hình ảnh:

• Hình ảnh mất vân phổi (phổi quá sáng)

• Nhìn thấy lá tạng màng phổi

• Thấy 1 liềm sáng tách lá thành lá tạng xa nhau ra

• Các khoang gian sườn giãn rộng, xương sườn nằm ngang

• Vòm hoành hạ thấp

• Tổ chức phổi xẹp co hẳn vào rốn phổi

• Trung thất bị đẩy ít hoặc nhiều sang bên đối diện

– CT – scan: ít sử dụng

XỬ TRÍ TKMP

(ĐIỀU TRỊ NỘI KHOA)

Tùy theo thể, mức độ TKMP mà có thái độ xử trí khác nhau – nguyên tắc phải hút hết khí trong khoang MP

• Đối với TKMP khu trú: không xử trí gì

• Đối với TKMP tự do:

TKMP ít

– Cho nằm đầu cao và thở ôxy: khi TKMP ít (liềm khí < 2cm - khuyến cáo của Hội lổng ngực Anh: 2003)

– Hút khí màng phổi bằng bơm tiêm 50ml qua catheter

có khóa 3 chạc: những trường hợp TKMP ít nhưng có khó thở tăng dần, đặc biệt ở BN COPD, HPQ (TKMP thứ phát)

– Vị trí chọc hút: khoang liên sườn 2 đường giữa đòn bên TKMP

– Phải theo dõi BN sau hút hết khí 24h để tránh nguy có tái phát

XỬ TRÍ TKMP

(ĐIỀU TRỊ NỘI KHOA)

TKMP nhiều

• Hút khí màng phổi bằng bơm tiêm 50ml qua cathether có khóa 3 chạc: TKMP

nhiều (khi liềm khí > 2cm) - khuyến cáo của Hội lổng ngực Anh: 2003).

• Vị trí mở MP thường ở khoang liên sườn

V – VI đường nách giữa bên bệnh

• Phải theo dõi BN sau hút hết khí 24h để tránh nguy có tái phát

XỬ TRÍ TKMP

(ĐIỀU TRỊ NỘI KHOA)

• Mở màng phổi dẫn lưu khí chỉ định khi:

– Hút khí màng phổi bằng bơm tiêm không kết quả sau 48h

– TKMP tự phát thứ phát (COPD, HPQ)

• Hút khí màng phổi bằng một hệ thống kín (1, 2 hoặc 3 bình)

• Kích thước ống dẫn lưu có đường kính trung bình

từ 20 – 24 F gauge Loại nhỏ có đường kính trung bình từ 10 – 14 F gauge

• Áp lực hút khí: - 10 – 20 cmH20

• Thời gian hút khi trung bình 5 ngày

• Rút ống dẫn lưu khí sau khi cặp 24h không có TKMP tái phát trên XQ

XỬ TRÍ TKMP

(ĐIỀU TRỊ NỘI KHOA)

Cấp cứu:

- Chỉ định đối với nh ữ ng tr ờng hợp khó thở nhiều,

tím hay shock nếu không cấp cứu kịp thời bệnh

nhân sẽ tử vong

- Ph ơng pháp: chọc hút khí cấp cứu bằng bơm tiêm 50 ml vào khoang liên s ờn II đ ờng gi ữ a x ơng

đòn để làm giảm áp lực trong khoang màng phổi

Sau đó sẽ tiến hành mở màng phổi hút khí ở

khoang liên s ờn V – VI đ ờng nách gi ữ a

Đ ối v ớ i TKMP cú van ph ả i kh ẩ n trương gi ả i phúng khớ kh ỏ i khoang màng ph ổ i mằng 1 kim to ho ặ c m ũ i kộo đ ể gi ả i phúng nhanh ỏp l ự c + trong khoang màng ph ổ i trước khi đưa BN đờn b ệ nh vi ệ n

- áp lực hút từ 20 – 40 cmH 2 0

XỬ TRÍ TKMP

(ĐIỀU TRỊ NỘI KHOA)

Lưu ý:

• Không hút khí với áp lực quá lớn dễ gây phù phổi cấp hoặc rách phổi

• Không bao giờ được cặp ống dẫn lưu khi còn bọt khí sủi ở dầu ống dẫn

• Không cho phép BN rời khỏi phòng bệnh

• Chỉ tiến hành cặp dẫn lưu khi không thấy khí ra ở đầu sonde nữa

• Rút ống dẫn lưu sau cặp 24h không thấy TKMP trên XQ phổi

• Một số biến chứng của hút dẫn lưu khí màng phổi:

– Đâm thủng các cơ quan trong lồng ngực – Rách phổi

– Nhiễm trùng (mủ màng phổi 1- 6%)

– TKDD

– Phù phổi

– TDMP

XỬ TRÍ TKMP

(ĐIỀU TRỊ NỘI KHOA)

• Gây dính màng phổi: chỉ định cho những trường hợp TKMP tái phát

– Bằng thuốc: tetracyclin, bleomycin …

– Bằng Betadin (iod): 20 ml/80ml Natri 0,9%

– Bằng bột talc: 2,5 – 5g

2 phương pháp dưới cần phải thay đổi tư thế

bệnh nhân để thuốc láng đều trong khoang

màng phổi làm tăng hiệu quả gây dính

XỬ TRÍ TKMP

(ĐIỀU TRỊ NGOẠI KHOA)

Chỉ định: điều trị nội khoa không kết quả (hút dẫn lưu khí trung bình 5 ngày

không kết quả)

• Chà xát màng phổi trong nội soi màng

phổi, phẫu thuật mở lồng ngực

• Bơm bột talc trong nội soi màng phổi

• Cắt, kẹp bóng khí, cắt thùy phổi hoặc

thậm chi 1 phổi