BAI GIẢNG CHĂM sóc sức KHỎE CỘNG ĐỒNG

+ Người bệnh được chăm sóc liên tục từ Bệnh viện về cộng đồng của cùng một nhóm chăm sóc Bác sĩ, y tá, tâm lý, cán bộ xã hội … + Có nhiều mô hình đáp ứng nhu cầu khác nhau của người bện

bài giảng CHĂM SểC SỨC KHỎE TÂM THẦN TẠI CỘNG ĐỒNG BsCKII.Phan Kim Thìn

Môn học : Tâm thần

Tên bài học : CHĂM SểC SỨC KHỎE TÂM THẦN TẠI CỘNG ĐỒNG

Đối tợng: SV BSĐK Y4 hệ Chớnh quy 6 năm

Số lợng học viên :

Số tiết học: 2 tiết

Bài giảng lý thuyết :

Mục tiêu học tập:

1 Nắm đợc tầm vai trũ và tầm quan trọng của chăm súc sức khỏe tõm thần tại cồng đồng

2 Nắm được cỏc vấn đề ưu tiờn trong CSSKTTCĐ

3 Trỡnh bày được cỏch tổ chức hệ thống và quản lý SKTT tại cộng đồng

Nội dung :

I CHĂM SểC SỨC KHỎE TÂM THẦN TẠI CỘNG ĐỒNG

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA CễNG TÁC CSSKTT.

Trong sức khỏe núi chung bao gồm 3 thành phần:

Như vậy sức khỏe khụng chỉ là trạng thỏi khụng bệnh, khụng tật mà cũn

là trạng thỏi hoàn toàn thoải mỏi về cơ thể TT và XH.

Theo thụng bỏo của WHO (2000) trờn hành tinh cứ 4 người thỡ cú 1 người cú vấn đề SKTT tức là cú khoảng 450 triệu người trong đú cú 120 triệu người bị bệnh trầm cảm, 50 triệu người mắc bệnh động kinh, 40 triệu người

Sức khỏe

Xó hội

Tõm thần

Thể chất

Thể hỡnh Thể lực

Trớ tuệ Nghị lực

Mối quan hệ ứng xử Cụng bằng, bỡnh đẳng,

văn minh

mắc bệnh TTPL, 1 triệu người tự sát và 10-20 triệu người có ý định tự sát Theo thông báo của một số nước trên thế giới 1998 điều tra 5 loại bệnh TT thường gặp: Mỹ (21,7%); Hàn Quốc (16,9%); Ấn Độ (15%).

2 TẦM QUAN TRỌNG

- Điều trị bệnh tâm thần, đặc biệt là những bệnh tâm thần tiến triển mạn tính tại các cơ sở điều trị nội trú chỉ là một giải pháp điều trị nhất thời của thời kỳ bệnh tiến triển cấp tính, nó chỉ chiếm một thời gian không đáng

kể trong quá trình điều trị người bệnh

- Người bệnh được điều trị và phục hồi chức năng tâm lý, xã hội chủ yếu

là

tại cộng đồng

- Nếu tại cộng đồng chỉ biết sử dụng thuốc cho bệnh nhân uống đều đặn hàng ngày, vẫn chưa đủ bởi vì mục tiêu của chúng ta là điều trị bệnh và giúp cho người bệnh hòa nhập cộng đồng

- Để đạt được mục tiêu trên, chúng ta cần phối hợp nhiều liệu pháp điều trị, phối hợp nhiều tổ chức trong xã hội, phối hợp cùng với gia đình và đặc biệt là

sự hợp tác cuả người bệnh trong suốt quá trình điều trị, mới có thể đạt được mục tiêu đề ra.

3 CÁC MÔ HÌNH CHĂM SÓC SỨC KHỎE TÂM THẦN CỘNG ĐỒNG MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI.

Từ những năm 1960, nghành Tâm thần học thế giới có những bước chuyển biến quan trọng đó là :

- Chủ trương không xây dựng các bệnh viện Tâm thần lớn ( 1000- 1500 giường) tập trung cách ly khu vực dân mà xây dựng các bệnh viện tâm thần

cỡ nhỏ (100 – 500 giường ) ở gần khu vực khu dân cư.

- Xây dựng mô hình CSSK hướng về cộng đồng và lồng ghép vào y tế cộng đồng và chăm sóc sức khỏe ban đầu.

- Thành lập đội nhóm chăm sóc sức khỏe đa chuyên nghành : Bác sĩ tâm thần, nhà tâm lý học, cán bộ xã hội …

- Ở Pháp : Từ năm 1960 quy định khu vực tâm thần tương ứng với khu vực địa lý và dân số 67.000 dân nhằm :

+ Người bệnh được chăm sóc gần nơi mình sống.

+ Người bệnh được chăm sóc liên tục từ Bệnh viện về cộng đồng của cùng một nhóm chăm sóc ( Bác sĩ, y tá, tâm lý, cán bộ xã hội …)

+ Có nhiều mô hình đáp ứng nhu cầu khác nhau của người bệnh như : Bệnh viện, Bệnh viện ban ngày, phòng khám Y – Tâm lý, giáo dục …

+ Khu vực tâm thần trẻ em tương đương 2 khu vực tâm thần người lớn.

- Ở Mỹ : Năm 1963 chia theo khu vực dịch tễ học ( ECA) quản lý khu vực địa

lý tương đương với 200.000 dân Nhiệm vụ giống khu vực tâm thần ở Pháp.

Thực tế ngày nay áp dụng : Quản lý theo ca bệnh, lồng ghép mô hình …

4 THỰC TRẠNG SỨC KHỎE TÂM THẦN VÀ CÁC DỊCH VỤ CSSKTT Ở VIỆT NAM SAU QUÁ TRÌNH TRIỂN KHAI DỰ ÁN CSSKTT TẠI CỘNG ĐỒNG.

Với sự phát triển của nền kinh tế mở cửa và sự phát triển như vũ bão của tiến bộ kỹ thuật thông tin, đã có tác động không ít đến sức khỏe tâm thần trong toàn dân Dự án phòng chống một số bệnh có tính chất nguy hiểm tại cộng đồng và trẻ em được Thủ tướng Chính phủ duyệt ban hành tại Quyết định số 199/QĐ-TTg ngày 04/11/1999 Hiện nay dự án nâng cao sức khỏe tâm thần cộng đông đã được đưa vào chương trình mục tiêu quốc gia phòng chống một số bệnh xã hội, bệnh dịch nguy hiểm và HIV/AIDS, từ năm 2018 là CTMT Y tế - dân số.

Công tác bảo vệ sức khỏe tâm thần không đơn thuần chỉ là việc chữa bệnh tâm thần, mà còn là phòng bệnh, phát hiện sớm, can thiệt sớm các rối loạn tâm thần tại cộng đồng Can thiệp đi đối với phục hồi chức năng tâm lý

xã hội làm cho người bệnh nhanh chóng hòa nhập với cộng đồng và xã hội, làm giảm tỷ lệ mãn tính, tàn phế và giảm tỷ lệ gây rối, gây nguy hại mà những bệnh loạn thần nặng có thể gây ra, góp phần làm giảm bớt những gánh nặng cho gia đình, cộng đồng và xã hội

Hệ thống các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần ở Việt Nam hiện nay chủ yếu vẫn là do Nhà nước quản lý Các cơ sở điều trị tư đã hình thành nhưng còn manh mún và nhỏ lẻ Chủ yếu là điều trị ngoại trú các bệnh nhân tâm thần đã ổn định tại nhà.

Hiện nay cả nước có 34 bệnh viện Tâm thần/63 tỉnh; thành, các tỉnh còn lại thì hoạt động CSSKTT được triển khai trong Trung tâm phòng chống bệnh xã hội và khoa tâm thần nằm trong bệnh viện đa khoa tỉnh Tổng số giường bệnh tâm thần trong cả nước là trên 5000 giường và khoảng 2000 giường giành cho bệnh nhân mãn tính thuộc trại tâm thần TW và tỉnh do Bộ Lao động TBXH và Sở Lao động TBXH quản lý.

Cả nước có 800 bác sỹ chuyên khoa tâm thần, 12 cán sự tâm lý lâm sàng, chưa có cán sự xã hội chiếm tỷ lệ 0,9 bác sỹ/100.000 dân, các quận huyện chưa có bác sỹ chuyên khoa TT.

- Dự án đã triển khai 63/63 tỉnh thành với hệ thống mạng lưới có sự tham gia của chính quyền và nhiều ban nghành Kết quả đến hết năm 2014

+ Bệnh TTPL : Triển khai trên 9330 xã phường/11.162 xã, phường( đạt

85 %) và quản lí được 201.936 bệnh nhân.

+ Quản lý điều trị bệnh động kinh : Triển khai trên 6.633 xã phường/11.162 xã, phường ( đạt 61%) và quản lý được 100.096 bệnh nhân.

- Rối loạn trầm cảm : Đang xây dựng mô hình để nhân rộng trong giai đoạn tới.

Một số tỷ lệ bệnh tâm thần ở nước ta:

Tỷ lệ mắc bệnh chung 10 bệnh tâm thần là 14,9% dân số trong đó:

- Bệnh TTPL F20: 0,47% dân số

- Động kinh G40: 0,35%.

- Loạn thần sau chấn thương sọ não F07.2: 0,51%.

- Chậm phát triển tâm thần F70-F73: 0,63%.

- Mất trí tuổi già F00-F04: 0,88%.

- Trầm cảm F32: 2,8%.

- Lo âu F41: 2,6%.

- Rối loạn hành vi ở thanh thiếu niên F91: 0,9%.

- Lạm dụng rượu F10.1: 5,3%

- Ma túy F11: 0,3%.

Như vậy chỉ tính 10 rối loạn tâm thần trên thì ở Việt Nam đã có khoảng trên 10 triệu người cần có sự chăm sóc về SKTT.

5 CHIẾN LƯỢC BẢO VỆ CHĂM SÓC SỨC KHỎE TÂM THẦN TRONG NHỮNG NĂM TIẾP THEO.

Mục tiêu chung:

Từng bước giảm tỷ lệ mắc bệnh, phát hiện sớm, quản lý điều trị, phục hồi chức năng tâm lý xã hội, hạn chế tối đa tỷ lệ tái phát và tàn phế, giúp sống hòa nhập với gia đình và cộng đồng.

Mục tiêu cụ thể:

- Tỷ lệ mắc bệnh giảm xuống dưới 20%.

- Tỷ lệ tái phát giảm xuống dưới 30%.

- Phát hiện quản lý và điều trị 70% số BN.

- Tỷ lệ mãn tính, tàn phế giảm xuống dưới 30%.

- Tỷ lệ gây rối, gây nguy hại giảm xuống dưới 20%.

- Xây dựng luật và chính sách về SKTT.

- Tiếp tục duy trì và đầu tư kinh phí thỏa đáng cho dự án mục tiêu CSSKTT cộng đồng.

II VAI TRÒ CỦA MẠNG LƯỚI Y TẾ VÀ CỘNG ĐỒNG – XÃ HỘI TRONG QUẢN LÝ, ĐIỀU TRỊ, CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH TÂM THẦN

1 KHÁI QUÁT

Bệnh nhân tâm thần được quản lý và điều trị tại cộng đồng là những bệnh nhân ở tình trạng ổn định, hành vi không rối loạn, cảm xúc hoà hợp, không còn các triệu chứng dương tính hoặc âm tính nặng nề Việc quản lý, điều trị và chăm sóc người bệnh tâm thần tại cộng đồng là một việc hết sức cần thiết, phù hợp với quan điểm, xu thế chung trên thế giới

và trong khu vực Quản lý, điều trị và chăm sóc người bệnh tại cộng đồng giúp người bệnh hoà nhập tốt với cộng đồng và xã hội, xoá bỏ sự mặc cảm, ngăn cách giữa người bệnh và cộng đồng, giữa người bệnh với

cán bộ y tế, làm cho người bệnh nhanh chóng ổn định và phục hồi tốt các chức năng vốn có

2 VAI TRÒ CỦA MẠNG LƯỚI Y TẾ ĐỐI VỚI NGƯỜI BỆNH TÂM THẦN TẠI CỘNG ĐỒNG

+ Bệnh viện tâm thần, trạm, khoa tâm thần tỉnh - thành phố: bao gồm các cán

bộ chuyên môn trong đơn vị có nhiệm vụ chỉ đạo, tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ, lập kế hoạch tổ chức triển khai đến từng xã, phường; kiểm tra, giám sát và tăng cường cán bộ chuyên môn cho tuyến dưới + Đội điều trị tâm thần ngoại trú quận, huyện do bác sỹ chuyên khoa tâm thần phụ trách có thể được định kỳ tăng cường của Bs chuyên khoa tuyến tỉnh Có thể hoạt động độc lập hoặc lồng ghép trong chương trình Y tế khác

+ Cán bộ chuyên trách tuyến xã: y, bác sỹ phụ trách hoặc trạm trưởng và dược tá hoặc y tá làm công tác dược tại trạm

y tế được huấn luyện, bồi dưỡng kiến thức về chuyên khoa tâm thần, phối hợp tốt với các cộng tác viên y tế thôn bản theo dõi diễn biến, phát hiện, quản lý, nhắc nhở người bệnh uống thuốc, nhắc nhở, đôn đốc người bệnh tham gia lao động và sinh hoạt tích cực tại nhà

+ Hệ thống y tế cần liên hệ với gia đình người bệnh và chính quyền các cấp, các đoàn thể xã hội như Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, cán bộ xã hội, phòng Lao động Thương binh Xã hội để chăm sóc toàn diện, làm công tác tư vấn tâm lý cơ bản, trợ giúp khích lệ người bệnh và giải quyết các khó khăn vướng mắc của người bệnh + Tổ chức các lớp tập huấn

cho gia đình người bệnh, tạo các điều kiện giúp ngườibệnh tái hòa nhập với xã hội và công việc

+ Tranh thủ kêu gọi sự ủng hộ đóng góp công sức và vật chất của các tổ chức phi chính phủ trong xã hội, hỗ trợ thêm cho người bệnh cũng như công tác chuyên môn.

3 VAI TRÒ CỦA CỘNG ĐỒNG XUNG QUANH ĐỐI VỚI NGƯỜI BỆNH TÂM THẦN

3.1 Vai trò của gia đình người bệnh

+ Gia đình: là người thân của bệnh nhân cùng chung sống hoặc sống gần người bệnh, vì thế gia đình vừa có trách nhiệm, vừa có điều kiện theo dõi diễn biến của bệnh, đồng thời nhắc nhở nâng đỡ chăm sóc điều trị người bệnh tốt nhất + Gia đình phải thực sự là tổ ấm của mọi thành viên Tạo không khí tình cảm, thoải mái, hài hoà trong gia đình Mọi người phải thực sự thông cảm hiểu biết nhau Tránh gây căng thẳng, xích mích, to tiếng, tranh luận hoặc cãi nhau, hiểu lầm nhau Đó đều là những yếu tố thuận lợi để bệnh phát triển, tái phát.

+ Gia đình người bệnh rất cần được sự tư vấn, hướng dẫn, tập huấn từ các nhân viên y tế để họ có thể cùng phối hợp quản lý, chăm sóc, cho người bệnh uống thuốc tại nhà, theo dõi bệnh nhân để có thể phát hiện kịp thời các triệu chứng, diễn biến hoặc triệu chứng cấp cứu của người bệnh để có thể đưa đến

cơ sở (bệnh viện) tâm thần kịp thời.

+ Gia đình quản lý thuốc và cho bệnh nhân uống theo đúng giờ quy định của bác sỹ chuyên khoa để tránh tái phát bệnh và duy trì cuộc sống bình thường của bệnh nhân Không tự ý ngừng thuốc

+ Gia đình thường xuyên thông tin chính xác, đúng sự thực cho các bác sỹ về biểu hiện bất thường của bệnh nhân và những tiến triển tốt Tránh điều trị bằng các phương pháp chưa rõ công năng tác dụng như: mê tín, cúng bái, các cây thuốc lá v.v

+ Người nhà cũng được hướng dẫn để có thể tạo điều kiện cho người bệnh được tham gia các công việc trong gia đình, tạo việc làm từ đơn giản đến các công việc trước kia người bệnh đã từng làm, có thể có công việc mới phù hợp với khả năng lao động của từng người bệnh, từ đó giúp người bệnh có thể tự nuôi sống được bản thân, giúp giảm bớt đi gánh nặng về tinh thần và kinh tế đối với gia đình - xã hội

3.2 Vai trò của các cấp chính quyền địa phương

+ Đóng vai trò quan trọng trong việc chỉ đạo, giám sát quá trình thực hiện chuyên môn nghiệp vụ của mạng lưới y tế, kịp thời đưa ra những quyết sách hợp lý đối với những vấn đề liên quan đến người bệnh tâm thần Đồng thời có vai trò quan trọng trong việc kêu gọi sự chung tay của cộng đồng cùng giúp

đỡ, ủng hộ cả về vật chất lẫn tinh thần cho người bệnh tâm thần Tích cực vận động cộng đồng tránh phân biệt đối xử với người bệnh tâm thần + Ở các địa phương cần tranh thủ sự quan tâm ủng hộ và chỉ đạo của Đảng, chính quyền, các đoàn thể để công tác chăm sóc người bệnh tâm thần đạt được các mục tiêu

đã đề ra

3.3 Vai trò của các tổ chức, đoàn thể, cụm dân cư

+ Các tổ chức chính quyền thôn bản, lực lượng công an, Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ, Hội người cao tuổi, Hội Cựu chiến binh, hội Chữ thập đỏ cùng tham gia giúp bệnh nhân tham gia lao động, vui chơi, giải trí, hỗ trợ về vật chất, việc làm…v.v Giúp tạo môi trường sống thoải mái, tránh các xung đột không đáng có, tránh xa các yếu tố xấu không có lợi (bạn bè xấu rủ rê, xúi giục, nghiện ngập, rượu bia, chất kích thích, những việc làm vi phạm pháp luật…), khích lệ người bệnh tham gia sinh hoạt cùng cộng đồng, tái hòa nhập

xã hội thật tốt + Đối với cơ quan, nơi làm việc, học tập của người bệnh: Đó là những địa điểm bệnh nhân học tập hoặc công tác, mọi người cần phải thông cảm, thấu hiểu bệnh tật của bệnh nhân Đặc biệt là một số bệnh có liên quan đến yếu tố stress, để có thái độ cư xử đúng mức tránh gây căng thẳng tâm lý cho bệnh nhân, tránh phân biệt đối xử, kì thị, hay có những phản ứng mạnh đối với người bệnh Tạo điều kiện bố trí công việc phù hợp như lao động nghề nghiệp đơn giản, lao động chân tay hoặc lao động thông thường nhẹ nhàng

mà người bệnh có thể làm được Tạo điều kiện cho bệnh nhân tham gia hội họp, các hoạt động văn hoá văn nghệ vui chơi giải trí trong trường học, cơ quan, hoặc khi đi thực tập, dã ngoại Động viên khuyến khích họ khi làm tốt nhiệm vụ được phân công

3.4 Vai trò của các tổ chức phi chính phủ, tổ chức cá nhân + Vai trò của các nhóm người chăm sóc, các tổ chức tình nguyện, các tổ chức phi

chính phủ đóng một phần quan trọng trong tâm thần học ngày nay Các

tổ chức này có nhiều vai trò quan trọng có lợi cho cả người bệnh tâm thần và chuyên ngành tâm thần Các hoạt động và các chương trình được thực hiện bởi các tổ chức tự nguyện như vậy bao gồm hỗ trợ tinh thần, giáo dục cho gia đình, bệnh nhân và cộng đồng, vận động hỗ trợ cho các dịch vụ cải thiện , nâng cao chất lượng cuộc sống tốt hơn, và tăng cường đầu tư xã hội trong việc chăm sóc sức khỏe tâm thần Việc tham gia tuyên truyền, giáo dục cộng đồng để giảm sự kỳ thị đối với người bệnh tâm thần đã được ghi nhận trên toàn thế giới là bằng chứng mạnh mẽ cho các tác động của các tổ chức này + Các thành viên của các nhóm hỗ trợ, tổ chức trên thường luôn sẵn sàng tham gia các chương trình hỗ trợ, huấn luyện, tư vấn cho gia đình và người bệnh kể

cả vào các buổi tối, hoặc vào cuối tuần và ngày lễ Thành lập các nhóm gia đình hay các nhóm người bệnh trợ giúp người bệnh, những người nhận được sự giúp đỡ hôm nay, những người có kết quả điều trị tốt ổn định, có kinh nghiệm trong việc tự chăm sóc bản thân vượt qua được các giai đoạn khó khăn của bệnh tật sẽ chia sẻ thời gian và kinh nghiệm của họ với gia đình, hay người bệnh khác sau khi tình trạng của mình

ổn định.

4 ĐỐI VỚI NGƯỜI BỆNH

Họ cần được giải thích để hiểu tình trạng bệnh, những điều cần biết về bệnh của họ, hiểu rõ việc cần thiết phải duy trì uống thuốc đều đặn và thực hiện theo lời khuyên của thầy thuốc Tránh mọi căng thẳng về tâm

lý trong cuộc sống hàng ngày Tham gia tập luyện, rèn luyện sức khoẻ và các chế độ thời gian làm việc thích hợp Tránh thức khuya hoặc suy nghĩ

bi quan, chán nản về bệnh Trường hợp cảm thấy không bình thường cần phải đến bác sỹ thăm khám để điều chỉnh liều lượng thuốc hoặc thay đổi thuốc Việc giảm liều thuốc hay ngừng sử dụng thuốc cần phải tham khảo và theo sự chỉ dẫn của thầy thuốc

Bệnh nhân tự giác tham gia các hoạt động gia đình: dọn dẹp nhà cửa, thổi cơm, quét nhà, dọn vườn, v.v Tham gia hoạt động, lao động

chân tay trong gia đình; lao động sản xuất nông nghiệp, tăng gia sản xuất, các dịch vụ nhỏ hoặc các công việc đơn giản của cơ quan Trường hợp bệnh nhân ổn định tốt cần tham gia các công việc nghề nghiệp trước đây đã làm hoặc giảm bớt một phần khối lượng công việc Hiện nay trên thế giới cũng như ở Việt Nam đã hình thành rất nhiều nhóm người bệnh tương trợ cùng giúp đỡ nhau vượt qua khó khăn, bệnh tật, chia sẻ kinh nghiệm trong quá trình điều trị bệnh, tìm việc làm (thông qua các trang mạng xã hội) v.v…

Một số bệnh cần chú ý như:

- Người bệnh động kinh cần tránh các công việc có thể gây nguy hiểm: lái tầu xe, các phương tiện giao thông khác, tránh gần nước như sông hồ,

ao, suối, tránh gần lửa, tránh hoạt động gắng sức, cần duy trì chế độ sinh hoạt điều độ

- Các bệnh nhân nghiện các chất ma túy, nghiện rượu sau khi điều trị ổn định cần có sự giúp đỡ, động viên và giám sát của gia đình và cộng đồng xung quanh Tạo công ăn việc làm cho người bệnh yên tâm quay trở lại tái hòa nhập cộng đồng, tránh tư tưởng buồn chán dễ dẫn đến tái nghiện.

- Một số rối loạn như trầm cảm, lo âu, stress thì cần được tư vấn trị liệu thêm về tâm lý, đồng thời dùng thuốc theo chỉ dẫn của y, bác sỹ Tránh những căng thẳng không đáng có trong sinh hoạt và lao động hàng ngày, khi quay trở lại với công việc thì cần được làm những công việc phù hợp với tình trạng sức khỏe, làm các công việc từ nhẹ nhàng đơn giản, dần dần khi đã có sự thích ứng tốt mới đảm nhận các công việc đòi hỏi áp lực cao hơn.

III KHÓ KHĂN, THUẬN LỢI VÀ GIẢI PHÁP

1 KHÓ KHĂN.

- Cán bộ chuyên khoa còn thiếu và yếu.

- Mạng lưới tổ chức cơ sở tâm thần, một số tỉnh chưa có Số giường bệnh tổng số hiện có 5000 giường Trong một vài thập kỷ nữa ít nhất cũng cần khoảng 50.000 giường bệnh, như thể cùng mới chỉ bằng 1/10 số giường bệnh tâm thần một số nước loại trung bình.

- Số trạm tâm thần mới có 55/64 23 khoa tâm thần nằm trong TTPCBXH

- Dự án quốc gia CSSKTT cộng đồng kinh phí còn quá ít, do vậy tiến độ triển khai chậm.

- Phần lớn người bệnh tâm thần sống ở gia đình, cộng đồng xã hội,

trong khi cộng đồng xã hội cũng còn ít hiểu biết về bệnh tâm thần Người bệnh tâm thần thường bị xã hội mặc cảm, miệt thị, mọi người xa lánh, ít được tham gia các hoạt động xã hội cũng như các hoạt động nghề nghiệp.

- Việc điều trị ở cộng đồng cũng gặp phải một vài khó khăn như việc quản lý, động viên người bệnh uống thuốc đều, duy trì nếp sinh hoạt ăn ngủ đều đặn, hướng dẫn và tạo điều kiện cho người bệnh tham gia một

số hoạt động như hội họp, các hoạt động văn hoá văn nghệ vui chơi giải trí trong cộng đồng.

- Những người thân và người gần gũi còn ít hiểu biết về bệnh tâm thần cũng như còn hạn chế các kỹ năng hướng dẫn phục hồi chức năng cho người bệnh

2 THUẬN LỢI

- Bước đầu đã được Đảng, Chính phủ, Quốc hội, Bộ Y tế quan tâm 1976

có Nghị Định 15CP 1998 có Dự án quốc gia CSSKTT cộng đồng.

- Bước đầu chuyên khoa Tâm thần đã làm thay đổi nhận thức của nhân dân nhất là các địa phương triển khai dự án.

- Nhờ có dự án CSSKTT cộng đồng mà chuyên khoa đã tiến hành điều tra dịch tễ 10 bệnh TT thường gặp, kết quả có tỷ lệ 14,9% Đây là cơ sở để lập

kế hoạch hoạt động cho chuyên khoa.

- Nhờ có Dự án mà đã triển khai xây dựng được mô hình CSSKTT cộng đồng tại 1200 xã phường, 2 huyện và 46 tỉnh thành có Dự án đã quản lý được 20.000 bệnh nhân TTPL Rất ưu việt là những người bệnh TT ở vùng sâu vùng xa đã được hưởng quyền lợi.

- Tận dụng được sự hỗ trợ, giúp đỡ của thân nhân người bệnh, những người gần gũi (hàng xóm, đồng nghiệp ở cơ quan) Gia đình có điều kiện theo dõi được sát tình trạng của người bệnh để kịp thời báo cáo với cán bộ y tế có hướng xử trí đối với người bệnh - Người bệnh được trực tiếp thực hiện việc tái thích ứng xã hội và lao động đúng với thực tại phù hợp với người bệnh.

3 GIẢI PHÁP

- Tăng cường tuyên truyền giáo dục SKTT sâu rộng trong nhân dân, cho cộng đồng có thái độ đúng đắn đối với người bệnh, tránh gây căng thẳng về tâm lý cho bệnh nhân Biết phòng tránh các phong tục lạc hậu, không sử dụng các chất có hại cho sức khỏe tâm thần.

- Tăng cường phát triển củng cố mảng lưới CSSKTT từ TW đến địa phương.

- Tổ chức hoạt động lồng ghép chuyên ngành tâm thần với tuyến y tế cơ sở.

- Đào tạo tập huấn nâng cao trình độ cho đội ngũ cán bộ tâm thần và cán bộ y tế tuyến cơ sở (hiện số bác sỹ tâm thần chỉ có 1BS/100.000 dân Phấn đấu đến 2010 tỷ lệ 1,5 BS/100.000 dân.

- Đẩy mạnh công tác nghiên cứu khoa học về phương pháp phòng chống bệnh tâm thần.

- Xã hội hóa công tác CSSKTT….

- Đẩy mạnh quan hệ hợp tác quốc tế.

4 KIẾN NGHỊ

- Ưu tiên đào tạo cán bộ chuyên khoa (khi thi tuyển đầu vào các trường đại học y được hưởng ưu tiên khu vực 3).

- Có chủ trương và kinh phí xây dựng bệnh viện chuyên khoa Tâm thần Tuyến trung ương nâng cấp cơ sở và mua sắm trang thiết bị y tế hiện