Tap truyen ngan gui Ha Noi

Việc bốc mả, anh chị hắn thuê trọn gói từ A đến Z, tức là anh chị hắn không hề mó tay vào cốt nhục, chỉ đứng giơng mắt ráo hoảnh ra nhìn, thế mà khi ngời ta nhặt từng cái xơng lên xếp và

Truyện ngắn của Hoàng Dân

Giải thoát

1

Hắn kia Đám bạn cùng lớp dừng lại ngắm hắn rất lâu Ngắm thoải mái nh ngắmmột pho tợng đá nằm giữa lối đi ồn ào và bụi bặm của cuộc đời Hắn ngồi trêncái ghế xi măng láng đá mài, dựa lng vào tấm đá hậu, hai tay đặt trớc bụng, hơingửa mặt, đôi mắt vô hồn xa xăm

Đám bạn lặng lẽ tiến đến gần hắn, rồi đứng thành hàng ngang trớc mặt hắn Hắnvẫn ngồi yên, không hề có phản ứng gì

Liên rút khăn tay lau nớc mắt, sụt sịt: Không ngờ đời Tiến lại ra nông nỗi này!Huy lắc đầu ngao ngán: Mình đã có lần theo chân một thằng bạn phóng viên đithực tế để viết một cái phóng sự nhan đề: “Mình trần đi giữa nhân gian!”, lần ấymình có dịp tới thăm hàng chục bệnh viện tâm thần trong cả nớc và cứ bị ám ảnhmãi…

Thảo thở dài: Ngời ta bảo, quá tuổi bốn mơi, đàn ông độc thân dễ bị dở hơilắm…

Khiêm: Mình cũng có một ông anh ruột đã quá bốn mơi, vẫn độc thân, nhng cựckì sát gái, liệu ông anh mình có bị dở hơi không?

Đằng: Độc thân có thể cũng chỉ là một trong những nguyên nhân dẫn đến dở hơi

mà thôi Đời có bao nhiêu cú sốc tâm lí thì sẽ có bấy nhiêu ngả đờng dẫn đếnnhà thơng điên, ví nh: thất tình, mất chức, thua lỗ, sập bẫy, gia đình bất hoà…Huy quì xuống trớc mặt hắn, xoè bàn tay phải và giơ lên khua đi khua lại trớcmặt hắn, gọi khẽ: Tiến… Tiến ơi, bạn bè đến thăm cậu đây… Có nhận ra aikhông?

Mắt hắn vẫn mở to, hớng về một cõi mơ hồ nào đó, tịnh không có một phản ứnggì…

Bác sĩ Hơng bớc tới, nói: Bệnh nhân hiện đang ở trong giai đoạn mất trí nhớ…Liên mắt ngấn lệ: Bác sĩ ơi, không có thứ thuốc đặc hiệu nào để phục hồi trí nhớhay sao?

Bác sĩ Hơng: Não bộ của con ngời là một tổ chức hữu cơ cực kì phức tạp, đụngvào vùng này tất sẽ tổn thơng đến vùng khác, đôi khi phục hồi đợc vùng trí nhớthì vùng ức chế lại bùng phát dữ dội hơn…

Khiêm: Nh thế nghĩa là sao, tha bác sĩ?

Bác sĩ Hơng: Nói nôm na là, khi nhớ lại tất cả, con ngời sẽ càng đau đớn hơn, tứcgiận hơn, tuyệt vọng hơn và có thể bệnh điên sẽ càng phát tác khó lờng hơn…Ngay trong những con ngời bình thờng nh chúng ta vẫn luôn tiềm tàng bệnh tâmthần, chỉ cần căng thẳng quá mức một chút là chúng ta sẽ bị bệnh ngay; nhngcũng chỉ cần kiềm chế và cố “quên” đi một chút là chúng ta giữ đợc trạng tháithăng bằng…

Thảo: Nh vậy, việc khó khăn nhất đối với con ngời là phải biết cách “quên”những mất mát, thù hận, đau khổ… phải không, tha bác sĩ?

Bác sĩ Hơng: Đúng vậy! Vì thế chúng tôi thờng nói vui với nhau rằng, ngời đitìm “quên” thì vào chùa xuống tóc, ngời đi tìm “nhớ” thì đến bệnh viện tâmthần! Quên quên nhớ nhớ, ấy là cái vòng luẩn quẩn của kiếp ngời…

Đằng: Cứ nh bác sĩ nói thì cái vòng luẩn quẩn ấy đáng sợ quá! Nhng nhập việntâm thần thờng là những ai, tha bác sĩ?

Bác sĩ Hơng: Tất cả! Trí thức, bình dân, thơng nhân, chính khách, sinh viên, họcsinh, bác sĩ, già trẻ, nam nữ… Món quà “quên quên nhớ nhớ” của Thợng đếchẳng miễn trừ một ai!

Liên: Cả bác sĩ cũng bị điên?

Bác sĩ Hơng: Rất nhiều và khá trầm trọng là đằng khác…

Huy: Tha bác sĩ, chúng tôi muốn gửi quà cho bệnh nhân Tiến thì đa cho ai ạ?Bác sĩ Hơng: Tốt nhất là các anh chị nên đem về, đợi khi nào bệnh nhân Tiến trởlại bình thờng hãy tặng quà!

Huy: Vậy chúng tôi tặng chung cho các bệnh nhân khác có đợc không ạ?

1

ông chỉ thích giao du với cánh trẻ, không chơi với cánh già Ông bảo chơi vớicánh già buồn phát ốm!

Lòng hắn chợt nguội lạnh đáng sợ Bao nhiêu háo hức rộn rực bỗng trở thành ảogiác phù du Có tiếng chuông Bồ hắn đã đến Rất đúng giờ Hắn ra mở cửa Hoanũng nịu mỉm cời Nàng cao một mét sáu bảy, da trắng, gơng mặt thanh tú… Cảmột vùng không gian ngây ngất hơng sắc của da thịt đàn bà… Mọi lần, hắn vồngay lấy nàng, hôn hít ngấu nghiến nh ma đói ma khát… Nhng lần này, hắndửng dng, quay lng bớc vào, chẳng nói chẳng rằng, lẳng lặng ngồi xuống ghế.Nàng trố mắt nhìn hắn, run run: Anh Tiến… Anh làm sao thế? Đôi mắt hắn mở

to, nhng đầu óc hắn lại nghĩ đến những bộ hài cốt đen sì hôm bốc mả bố mẹ hắn.Ngời chết chôn xuống đất, rồi lại bới lên, để ngắm nghía bộ hài cốt đen sì, rồi lạichôn xuống! Sao nhiễu sự thế? Xót thơng ? Vờ vịt! Báo hiếu ? Giả dối!

Bố mẹ hắn có bốn ngời con: một bà chị cả tên Nhớ và ba anh em trai gồm anh cảtên Tùng, anh thứ tên Tiệm, hắn là út tên Tiến Bố hắn đặt những cái tên nh thếkèm theo một lời răn: làm giàu chân chính là phải biết ăn dành để dụm, chứkhông phải chỉ tìm cách đi lừa đảo hay ăn cớp Nhng những cái tên thì chẳng nóilên điều gì; bởi vì nếu không gọi là Tùng, Tiệm, Tiến thì gọi là Kèo, Cột, Xàhoặc là Cu, Hĩm, Cò, Bớm, Mèo, Chuột gì đấy mà chẳng đợc? Nhờ trời, cả bốnchị em nhà hắn đều đợc học hành và đều trở thành ông nọ bà kia Chị cả hắn làthẩm phán ở toà án tỉnh Anh trai lớn là cán bộ cấp Vụ ở Bộ GD & ĐT Anh thứ

là Tổng giám đốc một doanh nghiệp nhà nớc ở miền Trung Hắn là kĩ s của mộtcông ty xây lắp cầu Thế mà bố mẹ hắn phải dạt vào một nhà dỡng lão từ thiện.Rồi chết ở đấy Chị Nhớ và anh Tùng hắn đủ trí khôn để kinh doanh hai cái đám

ma ấy vừa hoành tráng vừa bộn tiền Rồi 35 ngày lên chùa Rồi 50 ngày Rồi giỗ

đầu Hồi ấy, hắn còn bé nên chỉ thấy những việc làm rùm beng đó hơi buồn c ời,nhng rồi mọi việc cũng qua Đến khi bốc mả cho bố mẹ hắn thì hắn đã lớn, đủ tríkhôn để hiểu rằng anh chị hắn làm những việc ấy không phải là vô công rồinghề Hắn chỉ ngạc nhiên không thể hiểu nổi, cho đến tận bây giờ vẫn không thểhiểu nổi, là tại sao anh chị hắn lại có thể khóc rống lên trớc những bộ hài cốt đensì? Việc bốc mả, anh chị hắn thuê trọn gói từ A đến Z, tức là anh chị hắn không

hề mó tay vào cốt nhục, chỉ đứng giơng mắt ráo hoảnh ra nhìn, thế mà khi ngời

ta nhặt từng cái xơng lên xếp vào trong lòng cái tiểu sành đợc lót bằng một tờgiấy điều, thì đột nhiên anh chị hắn lại có thể khóc rống lên đợc? Tài thật! Khisống, thì anh chị hắn đuổi bố mẹ ra khỏi nhà Khi chết, thì làm đám ma rõ to đểthu mấy bao tải phong bì Khi bốc mả, thì khóc rống lên trớc bộ hài cốt đen sì vôtri vô giác Còn hắn thì dửng dng Chẳng có gì đáng để hắn phải khóc cả Hắntừng gặp vô số những bộ xơng nh vậy ở mấy khu công nghiệp, khu chế xuất, hay

ở những công trình làm đờng, làm cầu… Những bộ hài cốt đen sì hoặc trắng phớthì nhan nhản khắp nơi… Sao lại phải khóc trớc những bộ hài cốt ấy kia chứ?Nhiễu sự…

Rồi sau nhiều ngày đêm ngẫm ngợi, hắn chợt ngộ ra rằng, kết thúc của mỗi kiếpngời, ai cũng nh ai, là những bộ hài cốt, đen sì hoặc trắng phớ Thế thôi! Hẳn là

bố mẹ hắn cũng có thời thơ ấu, thời trai trẻ âu yếm hôn hít nhau (nh hắn từng âuyếm hôn hít nàng), rồi già đi (nh cơ man những ông lão, bà lão lảo đảo dặt dẹohắn vẫn gặp hằng ngày trên mọi nẻo đờng), rồi chết…

Hắn giơng đôi mắt vô hồn nhìn Hoa Nàng lạnh ngời, bủn rủn chân tay trớc cáinhìn ma quái của hắn… Nàng khuỵu xuống, ngất xỉu… Hắn vẫn ngồi im phắc

nh hoá đá, đầu óc hoàn toàn trống rỗng… Nàng – cô gái xinh đẹp mà hắn từng

ôm ấp vuốt ve, từng điên cuồng cắn cấu, giờ đây đang mềm nhũn nh một cái xác

2

không hồn – Mà cái xác nào thì cuối cùng cũng chỉ còn là bộ hài cốt đen sì…Hắn rùng mình, thét lên và cũng ngất xỉu…

họ tra tấn thần kinh bố mẹ bằng đủ thứ luận điệu Nào là “Anh em kiến giải nhấtphận” Nào là “Anh em yêu nhau thì rào giậu cho kín” Nào là “Anh em xa thơmgần thối”… Bố mẹ hắn vẫn không hề sờn lòng Cuối cùng, anh Tùng hắn bènchơi bài ngửa với bố mẹ, nói: Nhà này là công sức của ông bà nội, cho nên bố

mẹ không có quyền ngăn cản chúng con thực hiện sự công bằng! Bố mẹ hắn

đành ôm mặt khóc, thắp hơng tạ tội với ông bà, tổ tiên, rằng: Nếu có sống khônthác thiêng thì ông bà và tổ tiên chứng giám cho tấm lòng thành của chúng con,chúng con không thể nào giữ đợc mảnh đất hơng khói này nữa rồi, hu hu…Sau khi chia đứt bán đoạn ngôi nhà đợc hàng nghìn cây vàng, các anh chị hắntậu mỗi ngời một dinh cơ ở một nơi và cam kết luân phiên nhau cho bố mẹ ở nhờnhà của mỗi ngời trong một tháng Riêng hắn, hồi ấy còn đang là sinh viên, nêncác anh chị bảo sẽ giữ tiền giúp để sau này lấy vợ, mua nhà Rồi đến khi ra tr-ờng, hắn cứ lang thang đi làm cầu đờng từ Bắc chí Nam nên vẫn cha có nhu cầulập gia đình riêng Hắn cũng không biết ai cầm số tiền của hắn nữa, bởi vì hỏianh chị nào cũng chỉ nhận đợc những câu trả lời mập mờ…

4

Đời vốn có nhiều chuyện trái khoáy, oái oăm, mà bắt đầu từ cái lịch treo tờng (cảlịch túi, lịch bàn…) Cũng là tháng, nhng có tháng 31 ngày, tháng 30 ngày, và cócả tháng 28 ngày! Thế là sao? Vớ vẩn hết chỗ nói! Với các nhà khác thì hắnkhông biết, nhng với nhà hắn thì chỉ vì cái lịch treo tờng dở hơi ấy mà anh emnhà hắn không thèm nhìn mặt nhau, thậm chí còn thù nghịch nhau hơn cả ngờidân vong quốc nô thù nghịch bọn ngoại bang xâm lợc Cũng vì cái lịch treo tờngdã man ấy mà bố mẹ hắn bị ném ra hè phố, và phải vào nhà dỡng lão từ thiện, rồichết trong nỗi thèm khát đợc nhìn mặt con mặt cháu

“Trai gái đều bình đẳng trớc pháp luật!” – Chị Nhớ, chị cả của hắn, thẩm pháncủa toà án tỉnh đã cao giọng nói nh thế khi phân chia tiền bán ngôi nhà Tức làphải chia đều cho bốn ngời, mỗi ngời đợc năm nghìn cây vàng Xong!

“Trai gái đều bình đẳng trớc việc báo hiếu bố mẹ!” – Anh Tùng, anh trởng củahắn, cán bộ cấp Vụ ở Bộ GD & ĐT đã hùng hồn tuyên bố nh thế sau khi ca đứt

đục suốt đống tài sản khổng lồ

Để đảm bảo cho việc thực hiện cam kết trên, họ lập 3 văn bản có nội dung giốngnhau (mỗi ngời nuôi bố mẹ một tháng) và cả ba ngời đều kí trực tiếp vào (tức làchữ kí tơi nh tôm tơi, rau tơi, tiền tơi…), riêng hắn vì đang đi học nên cha đợc kí,sau đó mỗi ngời giữ một bản

Tháng đầu tiên, 31 ngày, chị Nhớ nuôi bố mẹ, đúng đến buổi tối của ngày thứ

31, chị Nhớ thuê taxi chở bố mẹ đến nhà anh Tùng Tháng tiếp theo, 30 ngày, tốingày thứ 30, anh Tùng thuê xe chở bố mẹ đến nhà anh Tiệm Anh Tiệm đangcông tác ở miền Trung, vắng nhà Vợ anh Tiệm là chị Viên, bảo: Thế là bácTùng đỡ hẳn đợc một ngày nhé, lãi to rồi còn gì? Rồi chị Viên miễn cỡng đón bố

mẹ chồng vào nhà, đa xuống một gian xép gần nhà kho đã bố trí sẵn Vòng mộtcoi nh suôn sẻ

3

Đến vòng hai thì xảy chuyện Tháng ấy có 28 ngày, tối ngày thứ 28 chị Nhớ cho

xe đa bố mẹ đến nhà anh Tùng Thấy bố mẹ đến, anh Tùng cau mặt: Ai bảo ông

bà đến vào ngày hôm nay? Bố mẹ ớ ra, đứng trên vỉa hè nhìn chiếc xe taxi vù đi.Tùng rút điện thoại di động quát lên: Bà giở trò gì với tôi thế, hả? Chị Nhớ cũngchẳng phải tay vừa: Thế chú mù chữ hay sao mà không đọc đợc ngày tháng trênlịch treo tờng? Anh Tùng bèn nổi khùng: Lịch liếc là cái đ.gì? Khôn hồn thì bà

đến rớc bố mẹ về và nuôi thêm 3 ngày nữa! Chị Nhớ cời lanh lảnh: Đúng là mẹ

đã phí l để rặn đẻ ra chú!

Đúng lúc ấy, vợ anh Tùng là Hà bớc ra, vênh mặt lên: Phí nhời! Gọi xe đa hai cáicủa nợ ấy trở lại nhà bà Nhớ là xong, đây chi tiền!

Rồi chị Nhớ lại cho xe đa “hai cái của nợ” ấy trở lại nhà anh Tùng… Cứ thế, cho

đến tận 23 giờ thì “hai cái của nợ” ấy thành hai ông bà già vô gia c, lang thangcơ nhỡ và đợc ngời ta gom vào nhà dỡng lão từ thiện…

5

Hắn dò hỏi mãi mới biết đợc nơi bố mẹ đang đợc xã hội nuôi báo cô Đến nơi,

bố mẹ hắn trân trối nhìn hắn bằng đôi mắt vô hồn Ông Bảng, trại trởng, hỏi hắn:Anh là gì với ông bà? Hắn lúng túng, rồi chợt nảy ra đợc câu trả lời đầy trí khôn:Trớc tôi có thời gian ngắn là hàng xóm của ông bà! Ông Bảng lại hỏi: Sao anhbiết ông bà ở đây? Hắn tự hào vì đầu óc thông thái của mình, trả lời trơn tru:Tình cờ thôi! Ông Bảng ái ngại lắc đầu: Ông bà bị mất trí nhớ, không nhận ra ai

đâu, suốt ngày cứ bò lê bò càng bắt ruồi bắt kiến bỏ vào mồm, rồi vừa trợn mắtnuốt vừa khóc, cời… Tội nghiệp, chẳng biết ông bà có con cái gì không? Anh làhàng xóm nếu biết ai là ngời thân của ông bà thì nhắn họ đến… Ngời già rất cần

có con cháu quây quần, anh ạ! Hắn chột dạ, ậm ừ: Để tôi thử xem…

6

Các anh chị hắn cũng biết bố mẹ đã đợc ngời ta gom vào nhà dỡng lão từ thiện,

và hình nh họ đều thở phào nhẹ nhõm Chị Nhớ có hai con, một trai, một gái.Anh Tùng có hai con trai Anh Tiệm có hai con gái Một hôm, đứa con gái củachị Nhớ hỏi mẹ: Mẹ ơi, bạn con đứa nào cũng có ông bà ngoại, sao con khôngcó? Chị Nhớ bảo: Không có là không có, chứ sao với giăng gì? Đứa con gái lạihỏi: Thế ai đẻ ra mẹ? Chị Nhớ gắt: Mày hỏi làm gì? Rõ vớ vẩn…

Hai đứa con trai anh Tùng hỏi bố: Sao bố mẹ không đa con đi thăm ông bà nộibao giờ? Anh Tùng gạt đi: Thăm với nom gì, mất thì giờ! Chúng lại hỏi: Thế ông

bà nội giờ ở đâu hả bố? Anh Tùng gắt: Mất tích rồi! Chúng vẫn cha chịu: Sao bốkhông đi tìm? Anh Tùng quát: Chúng mày có giỏi thì đi mà tìm!

Hai đứa con gái của anh Tiệm hỏi bố: Ông bà nội chết hết rồi hả bố? Tiệm gật

đầu: ừ! Chúng lại hỏi: Thế ông bà nội chết từ khi bố mẹ cha đẻ chúng con à? ChịViên ngồi đấy, ngứa tai, bảo: Chúng mày xuống âm phủ mà hỏi, sốt ruột!

Nhng tất cả những đứa cháu của hắn đều ấm ức không chịu Chúng nói với bạn

bè rằng: Bố mẹ tao làm sao ấy, sợ lắm chúng mày ạ!

7

Hắn phải đi lại rất nhiều lần, ngọt có, sẵng có thì cuối cùng các anh chị của hắnmới chịu góp tiền mua cho hắn một ngôi nhà hai tầng, rộng 40 mét vuông, ở sâutrong ngõ Anh Tùng cời nhạt nhìn hắn, bảo: Thôi nhé, từ nay trở đi thì đừng cóquấy rầy tôi nữa! Chị Nhớ thì khinh khỉnh: Tôi cũng cấm cửa chú! Anh Tiệm thìlạnh lùng: Làm lấy mà ăn, đừng có mè nheo, thời buổi này chẳng ai cho không aicái gì đâu! Thế là xong! Thôi thì méo mó có hơn không Hắn cũng chẳng cóchứng lí gì để đòi hỏi hơn đợc nữa Các anh chị hắn đủ trí khôn để nắm đằngchuôi, và dành cho hắn vuốt ve cái phần lỡi! Hắn tặc lỡi: Đến bố mẹ còn chẳng

là cái đinh gỉ, nữa là em iếc!? Nhng hắn vẫn không khỏi ngạc nhiên là bởi vìhằng ngày các anh chị hắn không thèm nhìn mặt nhau, thế mà đối với hắn thì sao

họ lại nói giống nhau đến thế?!

8

Hắn thề độc là sẽ không lấy vợ Để không phải làm bố Để không có cái tuổi già

nh bố mẹ hắn Hãi quá! Nếu chẳng may chết khô ở một xó xỉnh nào đó khắc

4

phải có ngời chôn Đến con chó con chuột chết ngời ta còn phải chôn nữa là Đểthì nó bốc mùi khắm khú, ngời sống cứ phải bịt mũi và khạc nhổ suốt ngày, chịusao nổi? Nghe nói, xác ngời chết còn khắm hơn cả xác chuột xác chó Vì ngời ănnhiều đạm hơn súc vật thì phải? Kiếm cái gì bỏ vào mồm để sống mới khó, chứchết rồi, ai chôn, chôn theo kiểu gì, chẳng đợc?!

Không lấy vợ nhng hắn vẫn thích đợc ngủ với đàn bà, con gái Và với bất kì ngời

đàn bà, con gái nào hắn thích, hắn đều dụ họ lên giờng Khi lên giờng, hắn nghĩ:Con ngời chỉ là súc vật Khi làm tình xong, hắn nghĩ: Ngời tình chỉ là bộ hài cốt

đen sì, chẳng có gì hấp dẫn! Thế là hắn bỏ Mỗi ngời tình mới, chỉ cho hắn chút

ít cảm giác sạch sẽ vào lần lên giờng đầu tiên, còn sau đó hắn luôn nghĩ dới bụnghắn là một bộ hài cốt đen sì

9

Hoa tỉnh lại, thấy hắn vẫn ngồi trơ trơ, bèn đánh bạo ôm cổ hắn, ỏn ẻn: Hôm nayanh làm sao thế? Hay là chán em rồi? Chán em, em cũng không buông tha anh

đâu, nhé! Nói cho mà biết! Ngời hắn bắt đầu động đậy Bộ ngực nõn nà của nàng

kề sát vào môi hắn nóng rãy và thơm phức, hắn cảm thấy râm ran trong ngời, bấtgiác hắn ghì cứng nàng, đến nỗi hắn nghe rõ cả tiếng các loại xơng vặn lên răngrắc Nàng mềm oặt trong tay hắn nh một con mèo Hắn bế nàng trên tay, rồi

đứng lên, giang thẳng cánh tay ném nàng lên giờng Nàng quằn quại nh con giun

bị di dới gót giày đinh, rên lên ử, nhng chắc không phải vì đau đớn? Hắn đoánthế và tin chắc là nh thế Hắn cứ lạnh lùng thực hiện bổn phận của mình Thànhthạo và kĩ lỡng Miễn chê Nàng gần nh hét lên: Ôi, em hạnh phúc quá! Hắn hỏi:Sao phải hét lên nh thế? Nàng cời: Trong cái gầm giời này, đàn ông thì chém bảyngày không hết, nhng “con đực” chính hiệu thì chỉ có mình anh thôi, gã lu manhcủa em ạ! Hắn lại hỏi: Nghĩa là sao? Nàng không trả lời, nhắm mắt, vòng tay ômlấy hắn nh một con rắn vừa trờn vừa cuốn con mồi…

10

Hắn bỗng giật thót khi nghe nàng khen hắn là “con đực” Hắn buông nàng ra,nguội lạnh hoàn toàn Còn nàng thì đang chết giấc trong cơn cực khoái, chẳnghay biết gì sự thay đổi trong con ngời hắn Con đực! Ai đã nói với hắn từ nàynhỉ? A! Mẹ kiếp! Chính là thằng bạn vàng Lu Hải, thi sĩ Lu Hải, cái thằng vừa

đột tử Hải nói với hắn: Tao từng chung đụng với hàng chục con đàn bà, nhng chỉ

“yêu” mỗi một con! Hắn hỏi: Lí do? Hải bảo: Vì nó biết chiều tao và luôn mồmkhen tao là “con đực”! Hắn véo đùi nàng, giật giọng: Đêm qua, em vừa ngủ vớiHải? Nàng giơng đôi mắt nai: Anh sao thế? Hắn gắt: Có hay không? Nàng gật,ngỏn ngoẻn: Bạn tri âm của anh phải không? Hắn thảng thốt rời tay khỏi đùinàng Nàng thản nhiên: Sao bọn anh bảo của lạ cá tơi? Em là cá tơi của cả haingời thì có sao? Hắn cố kìm nén: Còn của ai nữa? Nàng: Nhớ sao nổi, cng ơi!Hắn lại hỏi: Thế đêm qua, Hải chết trên bụng em à? Nàng gật Hắn tru lên: Trời

ơi…

11

Đám ma của Hải rất đông Phải đến quá nửa số ngời có mặt là các nghệ sĩ thànhdanh hoặc vô danh Vẻ mặt nghệ sĩ nào cùng đăm chiêu một cách hài hớc Nókhông thâm trầm nh một nhà hiền triết Không câng câng nh một gã lái trâu.Không thuần khiết nh ngời nông dân Nó là một thứ mặt nhờ nhờ, rất khó địnhdanh một cách tờng minh Khoảng một phần t là nhà giáo và sinh viên, những bộmặt pha trộn của cả nghệ sĩ và công chức Nó cứ phập phù sáng tối nh con đom

đóm lập loè Không hẳn tinh hoa nh trí thức, cũng chẳng bặm trợn nh Chí Phèo.Tạm gọi là những vẻ mặt nớc đôi Còn lại khoảng một phần t nữa gồm đủ cácgiới nh một cái chợ trời bát nháo Thế mới biết, bạn hắn là một ngời có quan hệxã hội rất rộng Họ đến đây để ngó mặt hắn lần cuối, cái mặt không còn sinh khínhng lại hồng hào bụ bẫm một cách kinh dị Phải nói kĩ thuật làm hàng của đámchuyên gia khâm liệm ở các nhà xác đã đạt tới mức tuyệt hảo Ngời ta thì thầmhỏi nhau: Vì sao hắn đột tử? Ngời này thì trả lời: Thợng mã phong Ngời khác lạibảo: Hết số! Ngời khác nữa chép miệng: Chết trẻ khoẻ ma! Tuy nhiên, nếu tinh ý

5

sẽ thấy có khoảng hơn hai chục cô gái (thực ra họ đều là đàn bà) dừng lại hơi lâu

ở cái ô cửa sổ trên tấm ván thiên để nhìn chằm chằm vào cái mặt hồng hào bụbẫm đã nằm trong quan tài Mắt các cô có hơi đỏ hoe lên chút ít, nhng tịnhkhông một giọt lệ nào lăn ra Chỉ có đám sinh viên là khóc thút thít…

12

Tại lò điện táng Số ngời theo xe tang đã vợi quá hai phần ba Không khí lạnhlẽo, vắng lặng Nhân viên làm việc tại lò điện táng mặc đồng phục là thẳng nếp,nói nh hót mấy lời đã lập trình Đám ngời tha thớt đi vòng quanh quan tài lầncuối Màn hình ti vi truyền hình trực tiếp cảnh cái quan tài từ từ đi gần tới mộtcái ô cửa sáng trng Màn hình ti vi phụt tắt, tối om Hết! Có lẽ cha đến một phút.Bạn hắn đang bốc cháy Vĩnh viễn biến mất cái bản mặt sơng gió, đôi mắt đĩthoã, cái răng khểnh và mái tóc loà xoà Và cũng vĩnh viễn biến mất cái bộ mặthồng hào bụ bẫm một cách kì quái chỉ tồn tại chừng hai giờ đồng hồ Hết mộtkiếp ngời Hết những cuộc họp vô bổ Những ham hố vô bổ Những cuộc làmtình vô bổ… Bạn hắn chẳng để lại gì trên thế gian này Không gia đình, khôngcon cái…

13

Hắn thẫn thờ đi đi lại lại trên con đờng cạnh cái lò điện táng Hắn bỗng thấy sợhãi những ngày tiếp theo Sợ hãi khi nghĩ tới cái cảnh bạn hắn đang bốc cháy dữdội Chó chết hết chuyện Chỉ sau một ngày, không ai còn nhớ tới bạn hắn nữa

Điếu văn lâm li cũng chẳng để làm gì Sự nghiệp hoành tráng cũng chẳng để làmgì Bạn hắn từng là ngời nổi tiếng, là ngời của công chúng, nhng rốt cục cũngchẳng là cái cóc khô gì! Hắn chỉ thuộc hạng xách dép cho bạn hắn, cho nên, có

lẽ, ngay bây giờ ngời ta đã quên hắn rồi? Vậy thì sống để làm gì nhỉ? Hắn bỗngmuốn khóc quá!

14

Chợt có tiếng gọi khe khẽ: Chú Tiến, chú Tiến… Hắn quay lại và nhận ra chịChi, chị ruột của Hải Hắn bớc tới, hỏi: Chị ra bao giờ thế, sao từ sáng em khôngnhìn thấy chị? Chị Chi đa khăn tay lên thấm nớc mắt, nói: Ba giờ sáng chị nhận

đợc điện báo, chị có tài thánh cũng không ra kịp, cậy cục mãi mới kiếm đợcchiếc vé bay chuyến đầu tiên đấy, chú ạ! Bạn bè nó chu đáo quá Họ lo hết cho

nó, ngay cả cái việc điện táng chị cũng cho là phải! Nó chẳng có vợ con gì, aichôn, ai bới? Mà chôn với bới rồi lại chôn thật vô nghĩa, phải không chú? Hắngật gù: Sống tranh cớp đất đã đành, chết cũng xâu xé nhau chỗ chôn thì thật làvô lí! Chị Chi bảo: Nhà chỉ có hai chị em, nay nó đột ngột bỏ chị, chị muốn nhờchú một việc, chẳng biết ý chú thế nào? Hắn nói: Việc gì chị nhờ, em cũng sẵnsàng! Chị Chi: Họ hỏi chị lấy tro còn mảnh xơng hay tro thành bột, chị bảo trobột, chú thấy có đợc không? Hắn suýt phì cời nhng may kìm lại đợc, trả lời: Tronào chẳng là tro hả chị? Còn nguyên cả cái xác cũng vứt đi, huống hồ vài mảnhxơng thì để làm gì? Chị Chi gật đầu: Còn việc nữa, ngày mai chú đi cùng với chị,lấy bình tro, đem ra cầu Thăng Long, đứng trên cầu, rắc xuống sông! Hắn ngẫmnghĩ một lát, bảo: Để em thuê một chiếc thuyền, hai chị em mình ngồi trênthuyền vừa đi vừa rắc cho nó mênh mang, chị ạ! Chị Chi ứa nớc mắt, nói: Cảm

ơn chú, hiểu và chí tình với bạn nh chú kể cũng hiếm…

15

Sông Hồng mùa nớc lên Mênh mang nh tràng giang trong thơ Huy Cận Dòngsông ngầu đỏ phù sa cuồn cuộn chảy Bọt nâu, bọt trắng và rác rởi quấn lấynhau Hắn phải thuê một chiếc thuyền khá lớn để làm cái việc nghĩa tử là nghĩatận với thằng bạn chí cốt Chị Chi ôm cái bình tro trớc ngực, mặt buồn rời rợi,hỏi: Sao chú thuê chiếc thuyền to thế này? Tốn kém quá! Hắn nói nhỏ, giọng lẫnvào trong tiếng gió ào ào: Thuyền bé không dám nhận lời, họ bảo cha bao giờlàm cái việc này cả, sợ bị lật thuyền! Nhiều thuyền to cũng từ chối Mãi đến khigặp chủ thuyền này mới xong đấy chị ạ! Chị Chi thở dài: Kể ra tay chủ thuyềncũng bạo gan, làm phúc không khéo phải tội nh chơi! Hắn gật đầu: Chị nói đúng,chủ thuyền này vốn là một gã giang hồ có số má hẳn hoi, nay rửa tay gác kiếm,

6

làm việc thiện mong để quả phúc cho con, gã bảo trừ giết ngời cớp của, còn việcgì gã cũng dám làm, miễn là có tiền! Gã khoe từng vớt không biết bao nhiêu cáixác trôi dạt trên sông Có xác còn cứng Có xác đã phân huỷ rữa nát hôi thối Cóxác tự tử Có xác bị chặt chém băm vằm… Xác nào gã cũng khâm liệm tử tế, h-

ơng khói chu toàn… Gã bảo dơng sao âm vậy, sống thì sợ cô đơn, chết thì sợ côhồn… Đang nói thì gã chủ thuyền mò tới, đó là một gã đàn ông vạm vỡ, cởi trần,mặc quần soóc Gã oang oang: Rắc đi, gió sạch đấy! Hắn hỏi: Lại có gió sạch vàgió bẩn hả bố? Gã chủ thuyền cời ha hả: Gió sạch là gió thổi một chiều, thả tro

nó sẽ bay theo chiều gió và phát tán nhẹ nhàng Gió bẩn là gió quẩn, thả tro nó

sẽ bay loạn lên, xộc cả vào mồm vào mũi nh chơi! Tro than đun bếp nấu ăn màxộc vào họng thì đợc, chứ tro xác chết thì kinh bỏ cha, bố hiểu cha? Chị Chi lấy

ra một thẻ nhang nhờ hắn châm lửa Chị cầm thẻ nhang đang bốc cháy đùng

đùng trớc gió, miệng lầm rầm khấn khứa: Em ôi là em… Em sống khôn thácthiêng… Em phù hộ độ trì cho chị và các cháu, các bạn của em… Chị trả em vềvới trời với đất với nớc đây em ôi… Cầu mong cho linh hồn em đợc mát mẻ vớisông nớc vĩnh hằng, em nhé… Hu hu… Rồi chị mở nút bình, dốc nghiêng cáibình tro theo chiều gió Tro bay thành từng dải mỏng manh, mờ dần rồi mấthút… Chị Chi đa cái bình rỗng cho hắn, bảo: Chú là ngời bạn duy nhất của nó cómặt ở đây, chú hãy trả nó về với đất cho nó yên phận… Hắn đứng dậy, dùng haitay giơ cái bình lên cao thẳng theo thân ngời, gào lên trong gió: Hải ơi, mọi kiếpngời đều kết thúc nh thế này thôi, đừng buồn nhé! Rồi hắn quì xuống, từ từ thảcái bình xuống dòng nớc ngầu đỏ bên mạn thuyền Cái bình nổi một lát, nghiêngngửa chao đảo rồi chìm dần…

16

Hắn lảo đảo bớc vào nhà Hắn đã quen với sự trống vắng đến nỗi, không muốnbật đèn, không bật ti vi, không làm bất cứ việc gì có thể gây ra tiếng động Hắnlặng lẽ để nguyên quần áo, giày, đất, bụi bặm mà ngả ngời ra giờng Chiều nay,ngồi trên thuyền xuôi theo sông Hồng, hắn chợt thấm thía sự nhỏ bé đến mongmanh tội nghiệp của mình… Nếu cứ sống mãi với cảm giác ấy, con ngời có thểtrở nên lơng thiện, nhng cũng có thể phát điên Hắn nghĩ điên cũng là một trạngthái tồn tại của cõi ngời Hắn có dăm ba thằng bạn đã phải nhập viện tâm thần

Có thằng nói tiếng Anh còn hay hơn cả ngời Anh, thế mà điên Có thằng giỏitoán hơn cả nhà toán học Pi-ta-go, điên Có thằng làm thơ hay hơn cả XuânDiệu, điên Có thằng thất tình, điên Lại có thằng vồ trợt cái chức hiệu trởng mộttrờng cao đẳng s phạm cà là mèng cũng điên… Tất cả những thằng điên này đều

có một điểm chung giống nhau là chúng không bao giờ thừa nhận là mình điên,

và do đó không chịu uống thuốc Các bác sĩ phải chia nhau giả vờ đóng các vaingời thân, bạn bè đến thăm chúng, đa cho chúng những liều thuốc đặc hiệu vànói dối chúng rằng: Đây là thuốc bổ, uống đi! Chúng uống thuốc, trở lại trạngthái bình thờng, nhng hết hơi thuốc lại điên! Sự nhập nhằng, lẫn lộn giữa điên

điên với tỉnh tỉnh nhiều và khó phân biệt đến mức hắn có cảm tởng rằng tất cảnhững ngời mà hắn gặp trong đời đều nửa điên nửa tỉnh cả Thế nghĩa là chínhhắn cũng có thể đang điên? Hắn sợ quá, vùng dậy, véo tai, tự hỏi: Ta đang điênhay tỉnh đây?

17

Hắn thiếp đi và mơ thấy mẹ hắn Một ngời đàn bà nhăn nheo nhàu nhĩ Bà nhìnhắn, gơng mặt u ám, lốm đốm những vết ố Hắn hỏi: Mẹ ơi, khi mẹ còn sống,

ông Bảng bảo mẹ mất trí nhớ, có đúng không? Mẹ hắn lắc l: Nếu mất trí nhớ, sao

mẹ còn về đợc đúng nhà con? Hắn giật mình toát mồ hôi: Mẹ ơi, con ngây thơquá, mẹ tha tội cho con…

Con không ngây thơ mà là vô tâm, vô tình…

Thế mẹ còn nhớ đợc những gì, hả mẹ?

Nhớ khi lọt lòng, chị con chỉ cân nặng có hai cân mốt, tức là chỉ nhỉnh hơn mộtvốc tay thôi, chị con sài đẹn quặt quẹo tởng chết, nhiều đêm chị con nằm thiêmthiếp khò khè, mẹ oà lên nức nở, chắp tay lạy trời lạy phật và khấn rằng: nếu trời

7

phật bắt con ăn một bát cứt tơi để con gái con đợc sống thì con cũng ăn ngay, hu

hu…

Nhớ khi anh Tùng con bị mà lơn ở đầu, cái đầu cứ mềm nhũn nh quả hồng thối

và đầy những máu với mủ, mẹ đã kiên nhẫn dùng mồm hút hết lần này đến lầnkhác cho sạch máu mủ để rắc thuốc kháng sinh vào, có đêm mẹ khóc và khấntrời phật rằng: nếu kiếp trớc con có ăn cắp chuông vàng khánh bạc gì thì trờiphật trừng phạt con, con trai con nó vô tội ối trời phật ôi, hu hu…

Nhớ khi sinh anh Tiệm con, mẹ bị mất sữa, đi khám để đợc cấp phiếu mua sữa

bò theo tiêu chuẩn nh sau: mất 100% đợc mua 8 hộp/tháng, mất 50% đợc mua 4hộp/tháng, mất 25% đợc mua 2 hộp/tháng Vị nữ bác sĩ đứng tuổi đã khám mẹ

nh thế nào, con có biết không? Bà ta vuốt ngợc vuốt xuôi, rồi bóp, rồi nặn, rồivặn, rồi xoắn… hai cái bầu vú tong teo tội nghiệp của mẹ suốt mấy tiếng đồng

hồ, đến nỗi mẹ đau rát lên tận óc, bật khóc, mếu máo: Thôi… Thôi, tôi khôngxin phiếu mua sữa nữa, tôi nuôi con bằng nớc cháo…, hu hu… Bà bác sĩ không

ác với mẹ, bởi vì thời bấy giờ (thời bao cấp), sữa hộp thì có hạn mà những ngời

mẹ mất sữa lại quá nhiều Bấy giờ, gạo mậu dịch nên nớc cháo cũng trong vắt

nh nớc ma thôi…

Hắn bàng hoàng nấc lên: Mẹ! Thế mà các anh chị con đã trả ơn mẹ nh vậy…Không có ngời mẹ nào lại nghĩ rằng mình đang làm ơn cho con cái mình cả, con

ạ…

Thế còn con, mẹ đã nuôi con nh thế nào?

Đầu con hơi to, ngời ta phải dùng kẹp sắt lôi đầu con ra, cho nên con bị tổn

th-ơng não từ nhỏ, mẹ thth-ơng con nhất nhng chẳng thể làm gì để giúp con, may màcon cũng học hành nên ngời, đấy là ơn trời phật chứ không phải ơn cha mẹ, huhu…

18

Hắn bừng tỉnh Mồ hôi tháo ra đầm đìa Hắn mở mắt thao láo nhìn vào bóng tối

lờ mờ Mấy chục năm trời, cha bao giờ mẹ hắn kể cho hắn nghe về những nỗinhọc nhằn sinh nở, nuôi nấng bốn anh em hắn và chắc là các anh chị hắn cũngcha từng nghe? Vậy mà, cuối cùng, mẹ hắn đã chết nh một con vật hoang… Hắnvùng dậy, lao ra khỏi nhà, rảo bớc trên đờng phố Đờng phố vắng ngắt và lạnhlẽo dễ sợ Sao thế nhỉ? Hình nh mọi ngày chen chúc và chật cứng những ngời vàngời kia mà? Họ đi đâu hết rồi? Hay là đột tử ráo? Hắn co cẳng chạy gằn, trốngngực đập thình thịch Rồi nh có một sức mạnh bản năng nào đó đã lôi tuột hắn

đến cửa nhà chị Nhớ Hắn lẩy bẩy bấm chuông Im lặng Lại bấm Im lặng Bấmnữa Ngọn đèn phía trong cổng bật sáng Có tiếng dép lẹt xẹt tiến về phía cổng.Cái cánh phụ trên thân cổng đợc mở hé ra Chị hắn nhìn qua cái ô cửa nhỏ ấy, rítlên: Chú bị điên à? Hai giờ đêm sao còn dẫn xác đến đây làm gì? Cút! Cút ngay! Hắn hoảng sợ bỏ chạy Rồi nh ma đa lối quỉ dẫn đờng, hắn đã đứng trớc cánhcổng nhà anh Tùng Lại lẩy bẩy bấm chuông Anh hắn ra, mở cổng, nhìn thấyhắn, chẳng nói chẳng rằng, vung tay cho hắn một cái bạt tai trời giáng, gầm lên:

Đồ điên! Ba giờ đêm mà mày còn đến báo hại ông à? Cút! Cút ngay!

Hắn đứng ngây ra một lúc Mãi tới khi anh hắn đã khoá cổng, hắn mới chợt hiểu.Hắn thất thểu bớc đi trên những đờng phố vắng vẻ, vàng vọt, loang lổ Rồi hắndừng lại trớc cửa nhà anh Tiệm Bấm chuông Một con béc giê to nh con bò nhảychồm lên, gầm gừ, nhe hàm răng nhọn hoắt Con béc giê tì hai chân trớc lên haicái khe chấn song sắt và lay cái cổng rung lên ầm ầm Hắn phát hoảng, lùi ra xa

Vợ anh Tiệm cất tiếng lanh lảnh: John, thằng điên đấy, không doạ nữa, phísức!

19

Hắn lảo đảo bớc đi, đầu óc bừng bừng nh đang bốc lửa… Rồi hắn lại chợt cảmthấy toàn thân lạnh giá nh đang bị nhốt trong một cái tủ lạnh khổng lồ… Hắnkhuỵu xuống… Rồi lại gắng gợng đứng dậy… Và ngã vật ra đờng, thiêm thiếp,mơ màng…

8

Hắn lơ mơ tỉnh lại… Một gơng mặt mờ ảo thấp thoáng, rồi rõ dần… Hoa! Sao ảlại nhìn hắn chằm chằm thế? Mắt trong vắt nh mắt mèo? Sợ quá! Hắn phều phào:

Em đi đi… Anh sợ…

Hoa lạnh lùng: Không có cái các của em ở trong ví của anh thì giờ này anh đã

nằm trong nhà xác rồi, còn làm bộ đuổi ngời ta?

Hắn líu ríu: Nghĩa là sao?

Hoa: Anh nằm gục ở hè phố, ngời ta gọi điện cho em, chứ còn sao?

Hắn lè nhè: Em đã giết chết thằng Hải, giờ định giết nốt anh sao?

Hoa bĩu môi: Báu thế?

Hắn ngây ngô: Sao em còn quấy rầy anh?

Hoa bỗng cời ré lên: Em đến báo để anh biết, em mợn cái sổ đỏ của anh để vay íttiền ngân hàng Nay đến hạn, em không có tiền trả, ngời ta sẽ đến niêm phongngôi nhà của anh đấy…

Hắn tỉnh hẳn: Ai cho phép em làm bậy nh vậy?

Hoa: Thì đây, anh chẳng kí giấy uỷ quyền là gì? Hoa chìa cho hắn xem tờ giấy

uỷ quyền có chữ kí tơi của hắn

Hắn há mồm kinh ngạc, rên rỉ: Em… Em đã lừa anh… Trong lúc anh say phảikhông?

Hoa cời khanh khách: Thôi, liệu mà chuồn cho sớm chợ!

Hắn gắt: Chuồn đi đâu?

Hoa cời ngất: Đến ở nhờ các anh chị của anh chứ đi đâu? Khúc ruột trên khúcruột dới mà lị!

Hắn bỗng xây xẩm mặt mày, ngời đầm đìa mồ hôi và lịm dần…

20

Đám bạn của hắn lại kéo nhau đến bệnh viện tâm thần Họ tìm bác sĩ Hơng,

nh-ng khônh-ng gặp Một bác sĩ khác tên là Quí nói: Bác sĩ Hơnh-ng nh-nghỉ hu rồi Họ bènhỏi thăm bệnh nhân Tiến Vị bác sĩ nheo mắt nhìn họ, trầm ngâm: Các anh chị

đến hơi muộn…

Thảo giật mình: Bác sĩ nói thế nghĩa là sao ạ?

Bác sĩ Quí: Tiến đi rồi…

Khiêm: Sao đột ngột thế, tha bác sĩ?

Bác sĩ Quí: Không có sự giải thoát nào là đột ngột cả…

Đằng ngẩn ngơ: Lẽ ra chúng mình phải cho bác sĩ Hơng số điện thoại…

Bác sĩ Quí: Các anh chị có cho, bác sĩ Hơng và chúng tôi cũng không bao giờdùng đến…

Liên: Vậy là sao, tha bác sĩ?

Bác sĩ Quí: Cái chết của ngời tỉnh đã khó coi lắm rồi, nói gì đến cái chết của

ng-ời điên?

Cả bọn nhìn nhau ngao ngán, lắc đầu

Huy: Tha bác sĩ, chúng tôi muốn tặng bệnh viện một bài báo viết về bác sĩ Hơng

có đợc không ạ?

Bác sĩ Quí: Đợc quá đi chứ! Xin cảm ơn các anh chị

Núi Bò – Hà Nội, 1.2009

Vĩ thanh

Bài báo viết về bác sĩ Hơng:

Không hiểu vô tình hay hữu ý, ngời ta đặt tới 5 cái trung tâm, bệnh viện“ ”

tâm thần ở trong lòng và cận kề thủ đô Hà Nội Tôi vẫn hằng gặp những ngời

điên ấy, tôi đã theo cán bộ đi tìm đa ngời điên đang hành tẩu giang hồ về“ ” “ ”

chữa bệnh; tôi chứng kiến sự điên kinh dị tột cùng của những bệnh nhân đáng

th-ơng ở nhiều bệnh viện Nhng mỗi lần trở về, tôi vẫn thấy thiêu thiếu rồi băn khoăn: Phía sau các cán bộ ở những bệnh viện, trung tâm – trong hậu tr ờng của cái thế giới dễ khiến ngời ta phát điên kia, đã và sẽ cần quá nhiều sự hi sinh,

ở đó phải có những tín đồ của lời thề Hyppocrates (lời thề của ngành y) chứ.

9

Đến một ngày, ngời ta đã giới thiệu tôi tìm gặp ông Lại Xuân Hơng.

1 Nhặt rơm rạ về cho ngời điên s“ ” ởi ấm

Anh nghĩ gì, khi mà thỉnh thoảng vẫn gặp những ng

(chúng ta cứ gọi tắt là điên , rồ ) đi lang thang khắp hang cùng ngõ hẻm, có“ ” “ ”

khi tràn ra cả phố xá thênh thang? Có khi họ mình trần đi giữa nhân gian , họ“ ”

bới rác rởi ở nơi ô uế, họ bị lạm dụng, bị cỡng hiếp và âm thầm đẻ con trong bệnh viện mà vẫn không biết mình đang … làm mẹ!” - ông Lại Xuân H làm mẹ! - ông Lại Xuân H ” - ông Lại Xuân H ơng đay

đả chất vấn tôi.“ ”

Ngoại lục tuần, mới về hu có vài năm, mà giọng nói, con ngời, những câu chuyện của ông cứ xa xôi nh cổ tích Căn nhà tuềnh toàng ở ngay cổng Bệnh viện Tâm thần Trung ơng (huyện lị Thờng Tín, tỉnh Hà Tây - nay là Hà Nội), chỉ

có hai ông bà già và rất nhiều bằng khen, huân chơng, ghi công trạng của ông trong kháng chiến chống Pháp, chống Mĩ, trị bệnh cứu ngời Thỉnh thoảng lại có ngời bệnh tự đẩy liếp cửa xồng xộc vào nhà ông Vài ngời, họ quay ngoắt ra khi thấy sự có mặt của tôi Ông Hơng thở dài: Ng“ ời nhà bệnh nhân tâm thần đấy Chữa khắp nơi không khỏi, lại tìm đến tôi Họ phải lén lút đa thân nhân đi chữa bệnh, kẻo mang tiếng nhà có mả… điên!”. Phòng chẩn trị bệnh điên của“ ” “ ”

ông Hơng chỉ có một giờng bệnh, ông đã chạy chữa cho không biết bao nhiêu ngời, khắp trong Nam ngoài Bắc, ông chữa bệnh cứu ngời ta bằng tâm trạng của ngời bác sĩ từng có vốn liếng hai m“ ” ơi năm trực tiếp sống với ngời điên Tôi“

cho họ (bệnh nhân) uống thuốc, họ còn nhổ nớc bọt vào mặt tôi Tôi bón cho họ

ăn Họ trốn khỏi trại, tôi phải chạy theo, đa họ về … làm mẹ!” - ông Lại Xuân H” - ông Lại Xuân H

Ngời ta bảo lòng tốt của ông Hơng đối với bệnh nhân điên là thứ tử tế không điều kiện, tốt thờng trực Bởi hơn ai hết, cả đời nghiên cứu về bệnh tâm thần, ông Hơng hiểu, ngời điên chính là ng“ ” ời tỉnh chúng ta, đến một ngày“ ”

đẹp trời nào đó, ta lạc vào cái vòng quay không kinh điển của phần đa cộng“ ”

đồng Bất kì ai cũng có thể điên, càng lắm chữ, càng lắm ham hố, càng dễ điên! Năm 1986, một tờ báo lớn đã đăng bài về tấm gơng ông Hơng cứu nhiều ngời tâm thần lang thang, chữa bệnh cho họ khoẻ lại, nhắn tin lên tivi để ngời nhà tìm

đến Có anh tên là Bảy, ngời nhà tởng là đã chết mất xác, ông đã chữa để Bảy nhớ ra đờng sá, cho Bảy tiền lộ phí về tận nhà Sau đó, anh đã cùng ngời nhà,

đem gần 1.000đ (bấy giờ, ông Hơng bán cả gia tài đợc có 11.000đ, lơng khởi

điểm của giáo viên cấp 3 có 55đ/tháng) đến tận nhà ông, vừa khóc vừa xin đợc tạ ơn độ mạng của ông bác sĩ nghèo nhà lá, phên tre Kiên quyết không nhận“ ”

tiền, ông bảo ngời nhà Bảy mua một gói chè, vài bao thuốc lá rồi vào khoa cảm

ơn các y, bác sĩ.

BV Tâm thần T.Ư đã ám ảnh tôi rất nhiều bởi sự điên loạn không thể hình dung đợc của các bệnh nhân Một anh chàng tên Đ bị bệnh ảo thanh, lúc nào cũng có một ngời xa xôi xui khiến, nỉ non liên tục rằng mày phải ăn sống đôi“

mắt của thằng con trai cùng buồng Cơm xong, đợi thằng con trai kia ngủ, Đ ” - ông Lại Xuân H dùng cái thìa sắt đã mài sắc lao vào đè bạn điên ra, khoét mắt Và Đ khoét xong con mắt của thằng con trai xấu số, tới khi máu me lênh láng ngập sàn nhà, cán

bộ mới kịp vào giải cứu đ“ ” ợc Có anh chàng điên đến nỗi leo lên đỉnh núi, tự

xẻo dơng vật của mình và ném vào … làm mẹ!” - ông Lại Xuân H mây! Có anh nhiều lần tự huỷ hoại thân thể mình bằng cách cắt lỡi, cắt chân tay, rúc mũi xuống cái bể nớc chỉ sâu 20

cm để … làm mẹ!” - ông Lại Xuân H chết đuối bằng mọi giá Có nhiều sinh viên, trí thức mắc căn bệnh hoang tởng muốn làm thay đổi thế giới!

Khi đợc điều về làm Trởng khoa 7, thấy bệnh nhân tiều tuỵ, nhếch nhác, t duy của họ tan rã, lê la bắt cóc, bắt chuột hoặc bốc bất cứ cái gì ở gần tay mình cho vào mồm mà ăn, ông Hơng đã mất cả một buổi chiều để ngồi … làm mẹ!” - ông Lại Xuân H gạt n ớc mắt Tôi bảo đem cái gi

“ ờng trởng khoa của tôi ra cho họ nằm Tôi vào nhà vệ sinh quét dọn, chỗ nào họ phá tôi phải đi trộn vữa chít kín, quét vôi lại toàn bộ nhà cửa Rét mớt, tôi động viên cán bộ ra cánh đồng ngoài kia, vơ rạ khô về đốt lửa cho bệnh nhân sởi Có khi đói quá, tôi và anh Quang – Giám đốc BV – phải đi

ra sông ra ruộng kéo vó kiếm con tôm, con tép về ăn Một hôm, tôi bỗng gặp

10

bệnh nhân của mình đang lững thững đi bên kia con mơng lớn Tôi nhớ mặt, nhớ tên từng ngời, bèn gọi tên họ, dỗ dành, rồi cho trẻ mục đồng mấy đồng tiền lẻ, thuê chúng cho ngồi lên l

“thuê” chúng cho ngồi lên l ” - ông Lại Xuân H ng trâu, lội qua mơng, đón về bờ bên này Vừa đi, vừa dỗ dành mày ngồi im, về bố sẽ cho hai cái bánh mì và một bao thuốc lá “thuê” chúng cho ngồi lên l … làm mẹ!” - ông Lại Xuân H” - ông Lại Xuân H

- ông Hơng kể Khoa 7 bấy giờ đi đầu, cán bộ và những bệnh nhân điều trị đã ổn

định còn trồng ớt xuất khẩu, mỗi chuyến hàng tạ ớt Tiền ấy, góp phần tăng khẩu phần ăn cho ngời bệnh, làm tiền lộ phí cho những ngời khỏi bệnh về quê.

2 Hành xử có tình ngời… làm mẹ!” - ông Lại Xuân H

Họ là những con bệnh chứ không phải ng

“thuê” chúng cho ngồi lên l ời bệnh Nhng, dù thế nào, mình là thầy thuốc, mình phải hành xử có tình ngời Tôi khám bệnh, họ nhổ nớc bọt vào mặt tôi, không lẽ tôi lại nổi giận với ngời điên? - ông H ” - ông Lại Xuân H ơng nói Ông buồn bởi không ít cán bộ chăm sóc ngời tâm thần thời hiện đại làm việc rất “thuê” chúng cho ngồi lên l ” - ông Lại Xuân H lạnh lùng, vô cảm Mới về hu đợc dăm năm, mà ông Hơng đã thấy tiếng dép, tiếng giày của ngời chăm sóc bệnh nhân bây giờ khác một trời một vực với tiếng giày tiếng dép của thế hệ mình Giấc ngủ đặc biệt quan trọng đối với ng “thuê” chúng cho ngồi lên l ời bệnh tâm thần, nhất là những ngời sa sút Trớc, khi đi kiểm tra khu bệnh nhân, bao giờ tôi cũng đi dép cao su, bớc nhẹ nh gió thoảng Giờ, các anh chị ấy đi trực

đêm mà dận toàn giày đế cứng, tiếng chân bớc đi trong đêm cứ cồm cộp nh vó ngựa biên cơng … làm mẹ!” - ông Lại Xuân H Thế thì đến trâu bò cũng thức giấc chứ nói gì ng ời bệnh tâm thần! Bác sĩ vốn đợc ngời đời tôn vinh bằng cái mĩ danh là những hậu duệ ruột “thuê” chúng cho ngồi lên l của Hải Thợng Lãn Ông ! Vậy mà ” - ông Lại Xuân H … làm mẹ!” - ông Lại Xuân H

“thuê” chúng cho ngồi lên lở đời thì phải chiều đời / Chiều ngời thì ít, chiều dơi thì nhiều - ông … làm mẹ!” - ông Lại Xuân H ” - ông Lại Xuân H Hơng đọc câu thơ h “thuê” chúng cho ngồi lên l u trí của mình với một âm điệu buồn buồn Ông giãi bày ” - ông Lại Xuân H

về những thói h tật xấu của một số cán bộ ngành y hiện nay, mà ông là ngời trong cuộc, biết rất rõ Vợt qua những thói thờng đó, 37 năm trong ngành, nhiều

đêm ông Hơng vẫn cùng đồng nghiệp đi kiếm tìm những ngời tâm thần trốn trại,

mà có khi tìm thấy, họ đánh cho không ít bác sĩ bị gãy chân gãy tay Có một nữ bác sĩ đang ngồi rửa bát, bị bệnh nhân lên gồng nện cho một đòn trí mạng Bác

sĩ ngất xỉu tại chỗ Khi tỉnh dậy, hỏi: Cô chăm sóc cháu bao nhiêu năm rồi, “thuê” chúng cho ngồi lên l sao cháu lại đánh cô? Trả lời: Dạ, cháu trông cô khổ khổ, cháu muốn hoá ” - ông Lại Xuân H “thuê” chúng cho ngồi lên l kiếp cho cô sung sớng! Ông H ” - ông Lại Xuân H ơng cứ kể, cứ đau, cứ nỗ lực để bù đắp nỗi đau cho ngời điên.

Lúc vào, họ chả biết gì, mình ghi bệnh án thì họ đập vỡ cửa kính bệnh

“thuê” chúng cho ngồi lên l

viện Mình đa đi tiêm thì họ cắn mình chảy máu chân tay Đến lúc điều trị ổn

định thì mình mới nằn nì hỏi tên tuổi để hoàn thành hồ sơ bệnh án đợc Khi trả

họ về nhà, tôi còn cấp cho họ một cái giấy, ghi rõ là bệnh nhân xuất viện tâm thần, đi tàu đi xe thì chìa ra để ngời ta u tiên … làm mẹ!” - ông Lại Xuân H” - ông Lại Xuân H Ông H ơng bảo, riêng cái việc trói ngời điên nh thế nào cũng khiến ông phải suy nghĩ, thực nghiệm mãi mới làm đợc Trói thế nào để vẫn tiêm thuốc và tắm rửa cho họ đợc Trói chặt quá thì họ nh khúc gỗ vô tri Trói lỏng quá thì tuột hoặc khi họ giãy giụa da thịt sẽ bị rách toác ra, tội nghiệp lắm! Nhìn ông thi thố các chiêu trói, tiêm, dỗ dành “thuê” chúng cho ngồi lên l ” - ông Lại Xuân H … làm mẹ!” - ông Lại Xuân H ngời điên , tôi cảm nhận sâu sắc rằng, ông đã nằm lòng cái thế giới ng “thuê” chúng cho ngồi lên l ” - ông Lại Xuân H “thuê” chúng cho ngồi lên l ” - ông Lại Xuân H “thuê” chúng cho ngồi lên l ời

điên đáng th ” - ông Lại Xuân H ơng kia đến mức nào và ông đã cố gắng gợng nhẹ, nâng niu cho họ bớt khổ đau ra sao? Dù đã có tới hàng nghìn ngời điên đang đ “thuê” chúng cho ngồi lên l ” - ông Lại Xuân H ợc chăm sóc,

điều trị trong các BVTT trên khắp cả nớc, nhng vẫn còn hàng nghìn ngời điên “thuê” chúng cho ngồi lên l ” - ông Lại Xuân H khác hằng ngày hằng giờ đang hành tẩu giang hồ ở khắp các hang cùng ngõ “thuê” chúng cho ngồi lên l ” - ông Lại Xuân H hẻm dới cái gầm trời bao la này Cái thế giới trộn lẫn giữa điên và tỉnh , “thuê” chúng cho ngồi lên l ” - ông Lại Xuân H “thuê” chúng cho ngồi lên l ” - ông Lại Xuân H giữa tỉnh và điên thật nhốn nháo, đáng sợ; trong đó ranh giới giữa điên “thuê” chúng cho ngồi lên l ” - ông Lại Xuân H “thuê” chúng cho ngồi lên l ” - ông Lại Xuân H “thuê” chúng cho ngồi lên l ” - ông Lại Xuân H

và tỉnh là cực kì mong manh mơ hồ, tựa nh “thuê” chúng cho ngồi lên l ” - ông Lại Xuân H trời thì thoắt nắng thoắt ma, ngời thì thoắt điên thoắt tỉnh vậy! Ông Hơng thở dài buồn bã Ông hiểu, dù ông có đ-

ợc sinh ra chỉ để làm một tín đồ chung thân của lời thề Hyppocrates đi chăng nữa thì sự tận tâm tận lực, sự cố gắng phi thờng của ông cũng chẳng thấm tháp gì với một thế giới khổ đau, nhục nhằn đang trụi trần đi giữa nhân gian kia! “thuê” chúng cho ngồi lên l ” - ông Lại Xuân H “thuê” chúng cho ngồi lên l ” - ông Lại Xuân H

Từ cổ lai hi tới nay, ngời tỉnh, ngời điên, ngời lành, ngời què, ngời đẹp, ngời dị dạng … làm mẹ!” - ông Lại Xuân H vẫn cứ đồng hành với nhau, và sẽ còn đồng hành mãi mãi! Những ng ời

11

lành tự nguyện cứu chữa cho số ngời còn lại vốn đã ít ỏi, ngày càng ít ỏi Trong

số những ngời tự nguyện ít ỏi ấy, số ngời hoá thân trong thế giới ng “thuê” chúng cho ngồi lên l ” - ông Lại Xuân H “thuê” chúng cho ngồi lên l ời điên” - ông Lại Xuân H

nh ông Hơng lại càng cực kì ít ỏi hơn!

Có thể nói, suốt cuộc đời ông Hơng là một sự hi sinh thầm lặng Năm 12 tuổi, ông đã làm liên lạc cho cách mạng, cùng cha mẹ nuôi giấu cán bộ trong căn hầm phủ rạ (đã đợc thởng huân chơng, huy chơng có công với cách mạng) Học đại học y trên Bắc Thái, các học viên phải dựng lều ra ngoài núi mà học, mỗi ngày chỉ có lng bơ gạo, bắt cá ớp muối ăn dần Vào chuyên ngành bác sĩ tâm thần, trực tiếp nhìn thấy đồng loại lên cơn điên, lả đi vì đói khát ở những xó xỉnh đầy ruồi nhặng, khi đợc gom về, cho cái bánh chng và vài quả chuối, ăn xong vì no quá cũng lăn ra chết “thuê” chúng cho ngồi lên l ” - ông Lại Xuân H … làm mẹ!” - ông Lại Xuân H Ông H ơng đã tự thề với mình: Suốt đời

đứng ở cánh gà để chăm lo cho ng “thuê” chúng cho ngồi lên l ” - ông Lại Xuân H ời bệnh tâm thần Mới ngày hôm qua, họ còn giống nh chúng ta, đẹp trai xinh gái, giỏi giang xuất chúng … làm mẹ!” - ông Lại Xuân H , nh ng rồi ông trời đãng trí, vô cớ bắt họ phải điên ! “thuê” chúng cho ngồi lên l ” - ông Lại Xuân H

Tiễn tôi ra tận ngoài quốc lộ, ông Hơng cứ bộc tuệch thắc mắc: Ơ, thế sao anh lại biết nhà tôi, mà anh hỏi chuyện tôi với những ngời điên kia để làm gì nhỉ? Tôi không trả lời đợc bởi thật sự là tôi không biết trả lời thế nào cả! ừ, hỏi chuyện về ngời điên để làm gì nhỉ? Khi mà cái thế giới ngời tỉnh đang còn ti

tỉ những công việc ngổn ngang bề bộn cha biết giải quyết ra sao? Cứ lo đối “thuê” chúng cho ngồi lên l phó với thế giới ng ” - ông Lại Xuân H “thuê” chúng cho ngồi lên l ời tỉnh cũng đã mệt lử ra rồi, còn hơi sức đâu nữa mà để ” - ông Lại Xuân H mắt đến cái thế giới ng “thuê” chúng cho ngồi lên l ời điên tối tăm, dị mọ kia? Thế mà vẫn có một ng ” - ông Lại Xuân H ời, suốt đời chỉ đau đáu để hết tâm trí và tình cảm cho ngời điên, ngời ấy là ông Lại Xuân Hơng Với tôi, ông Hơng là một ngời tốt vô điều kiện! Và ngời nh ông bây giờ thật hiếm, quá hiếm!

(Đỗ Doãn Hoàng Báo Lao Động, số 115/2008, 23.5.2008)

Ngời đàn ông Trần Cảnh

Vua Trần Thái Tông1 đứng lặng trong th phòng Lâu rồi, nhà vua cha cótin tức gì về quan Ngự sử đại phu Lê Phụ Trần và công chúa Chiêu Thánh Ngờicảm thấy bồn chồn lo lắng Một câu hỏi chợt nảy ra trong đầu Ngời: “Tại sao talại không ngự giá tới thăm họ? Nhng…” Nhà vua phân vân, bối rối…

Bỗng, quan thái giám Đỗ Lung bớc tới trớc mặt nhà vua, rũ áo, quì tâu:

- Tâu bệ hạ, có quan đại phu Lê Phụ Trần xin vào bệ kiến!

Nhà vua mừng rỡ, khoát tay:

- Cho vào ngay!

Lê Phụ Trần khoan thai đi vào, thi lễ Nhà vua ngắm nhìn gơng mặt củamột bề tôi thân thiết, mỉm cời:

- Bình thân! Trông sắc diện của quan đại phu, hẳn là có đại hỉ, ta không lầmchứ?

Phụ Trần đứng dậy, hơi cúi đầu:

- Tâu bệ hạ, đúng vậy! Nhờ ơn ma móc của bệ hạ, công chúa Chiêu Thánh đãsinh hạ cho thần một nam tử dài rộng, khoẻ mạnh!

Nhà vua phất tay áo, bớc nhanh tới, ôm lấy Phụ Trần, siết chặt Toàn thânNgời rung lên trong một niềm xúc động chân thành Lâu lắm, nhà vua mới thìthào:

- Ta đội ơn trời đất, đội ơn khanh và đội ơn Chiêu Thánh nhiều lắm…

12

Phụ Trần sợ hãi lùi lại, nhng nhà vua càng riết ông chặt hơn, nói nhỏ:

- Giờ phút này không có lễ vua tôi, chỉ có đạo làm ngời Ta là con ngời, là đàn

ông, ta muốn đợc trò chuyện với khanh với t cách là hai ngời đàn ông nh ta đãcầu xin khanh ở vờn ngự uyển hôm nào! Khanh đừng nghi ngờ lời thỉnh cầu củata!

Phụ Trần cũng rơm rớm nớc mắt trớc tình cảm chân thành của nhà vua

Ông biết nhà vua có nhiều nỗi đau không dễ nói, nhiều điều phiền muộn không

dễ chia sẻ… Hơn mời năm qua có biết bao nhiêu biến cố trong triều đình, màbiến cố nào cũng cuốn nhà vua vào những cơn giông tố phũ phàng… Ngày 12tháng 12 năm Mậu Dần, đợc Chiêu Hoàng nhờng ngôi, tháng giêng năm BínhTuất, nhà vua sách phong Chiêu Hoàng làm hoàng hậu, đổi gọi là Chiêu Thánh.Nhng trớ trêu thay, Chiêu Thánh đã 19 tuổi mà vẫn cha sinh nở lần nào, Thủ Độbèn bày mu đoạt công chúa Thuận Thiên Lý thị, vợ của Hoài vơng Liễu, hiện

đang có mang để lập làm hoàng hậu Thuận Thiên và giáng Chiêu Thánh làmcông chúa Hơn mời năm sóng gió ấy, trong nhà thì anh em bất hoà, chú cháuhiềm khích, nhạc phụ bị bức tử, hoàng hậu của nhạc phụ bị Thủ Độ bắt làm

vợ…; ngoài thì giặc Nguyên Mông ức hiếp, xâm lấn… Nhà vua đau đớn, tuyệtvọng Một đêm, nhà vua đột ngột rời khỏi kinh thành, lên núi Yên Tử ở nhờ nhàPhù Vân quốc s Hay tin, Thủ Độ lập tức dẫn đầu trăm quan lên đón nhà vua vềkinh s Nhà vua, dờng nh lòng đã nguội lạnh chuyện triều chính, kiên quyết cựtuyệt Thủ Độ nài nỉ mãi, nhà vua đành phải nói toạc ra rằng: “Trẫm còn trẻ tuổi,cha cáng đáng nổi việc nặng nề, phụ hoàng đã vội lìa bỏ, sớm mất chỗ trông cậy,không dám ở ngôi vua mà làm nhục xã tắc” Thủ Độ cũng chẳng phải tay vừa,bèn xuống lệnh: “Xa giá ở đâu tức là triều đình ở đấy”! Cực chẳng đã, nhà vualại phải về… làm vua nh không sao vùng thoát khỏi một cơn ác mộng… Rồichuyện Liễu làm loạn, Thủ Độ muốn giết, nhng nhà vua quyết tha Tuy nhiên, kẻcầm đầu2 thì toàn mạng, còn hàng nghìn sĩ tốt vô tội lại bị Thủ Độ giết sạch, máuchảy thành sông… Nhà vua đã trải qua những khoảnh khắc bấn loạn trớc thảmcảnh oan khốc ấy, nhng cũng đành buông tay rủ áo làm ngơ…

Nhà vua gần nh thổn thức bên tai Phụ Trần:

- Bây giờ thì khanh là ngời biết rõ hơn ai hết việc Chiêu Thánh không thể sinhhoàng tử, đó là lỗi của ta, nhng Chiêu Thánh lại là kẻ mang tội…

Phụ Trần liền đỡ lời nhà vua:

- Theo thần, đó là mệnh trời, bệ hạ cũng chẳng nên tự trách mình…

Nhà vua lắc đầu:

- Khanh chớ an ủi ta, bởi trong cõi vô thờng này, mệnh tại thiên và mệnh cũngtại nhân, khanh hiểu không? Ta ngày đêm chỉ chờ tin báo hỉ của khanh, nay ta đãthoả nguyện, không còn gì có thể ngăn cản ta xuất gia…

Phụ Trần gỡ hai cánh tay của nhà vua, quì xuống:

- Tâu bệ hạ! Thần rập đầu cầu xin bệ hạ hãy vì xã tắc, vì trăm họ, chớ nên từ bỏngai vàng!

Nhà vua im lặng, kéo Phụ Trần ra ngồi đối diện qua một cái án th Ngờilại đăm đăm ngắm nhìn gơng mặt Phụ Trần, hỏi khẽ:

- Theo khanh, làm vua liệu có gì thú vị chăng?

Phụ Trần rụt rè:

- Theo thần, đó là mệnh trời!

Nhà vua cời buồn:

13

- Ta là do cha mẹ ta sinh ra, mà cha mẹ ta vốn là ngời trần mắt thịt, đâu có phảingời trời? Là ngời trần mắt thịt mà bỏ vợ mình, cớp vợ ngời… thì sao gọi làchính đạo? Ta từng đợc học chữ thánh hiền, sao lại có thể không hổ thẹn với lờirăn dạy của tiền nhân: “Nhân chi sở dĩ dị cầm thú giả cơ hi”? (Chỗ mà con ngờikhác với loài cầm thú thật mong manh) Tội lỗi của ta, của thúc phụ ta khó màgột rửa đợc nếu ta không xuống tóc đi tu, thành tâm sám hối nơi cửa Phật? Tanói vậy có đúng không? Khanh thử trả lời ta xem!

Phụ Trần lặng ngời Ông không ngờ ý định từ bỏ ngai vàng của nhà vua lạiquyết liệt đến thế? Và ông chợt hiểu, vì sao nhà vua cứ cố tình xông vào chốnhòn tên mũi đạn? Nhà vua không đợc ở lại Yên Tử thì Ngời quyết tìm một cáichết hợp lí, cái chết không “làm nhục xã tắc”! Hình nh với nhà vua, chỉ có cáichết giữa nơi trận tiền mới có thể giúp Ngời rũ bỏ nghiệp chớng đế vơng? Ôi,một đấng minh quân chí nhân chí thiện… Chỉ có một ngời duy nhất cố tìnhkhông chịu hiểu nhà vua, đó là Trần Thủ Độ Ông ta đã biến nhà vua thành mộtquân cờ trên bàn cờ thế, mà trong thế cờ định mệnh ấy, mỗi quân cờ không thể

tự quyết đợc bất cứ điều gì Nghĩ vậy nên Phụ Trần mạnh dạn nói:

- Tâu bệ hạ, tiền nhân còn dạy: “Nhân bất khả dĩ vô sỉ, vô sỉ chi sỉ, vô sỉ hĩ” (Conngời không thể không biết xấu hổ, khi đã biết xấu hổ thì lỗi lầm của mình khôngcòn đáng xấu hổ nữa)! Những điều bệ hạ nói đều đúng cả và thiên hạ cũng biếtcả; nhng bách quan và trăm họ vẫn một lòng hớng về bệ hạ vì tất cả đều tận mắt

đợc nhìn thấy những việc làm quang minh chính đại của bệ hạ!

Nhà vua gật đầu:

- Cảm ơn khanh đã bào chữa cho ta và khanh bào chữa hay lắm! Cho ta gửi lờichúc phúc tới phu nhân và công tử, hôm nào th th, ta sẽ đích thân tới thăm t dinhcủa khanh!

Phụ Trần lạy tạ nhà vua và xin lui Nhà vua tiễn Phụ Trần ra tận cửa và cứ

đứng nhìn theo cho tới khi Phụ Trần đi xa hẳn… Rồi nhà vua lỡng lự, không biếtnên phải làm việc gì vào lúc này… ờng nh có một khoảng trống mơ hồ nào đó Dvụt hiện trong tâm trí Ngời… Buồn bực… Bâng khuâng… Day dứt… Nhà vuakhẽ thở dài…

… Hôm ấy, nhằm ngày 12 tháng 12 Đinh Tị, năm thứ bảy (1257), NgộtLơng Hợp Thai tiến quân đến Bình Lệ (Bình Xuyên – Phú Thọ), sức giặc nh lửagặp gió, nhà vua thân cầm quân cự giặc Trớc thế giặc quá mạnh, quan quân dầndần núng thế và tan vỡ Nhà vua loay hoay giữa vòng tên đạn bời bời, ngảnh mặtnhìn xung quanh, chỉ thấy Lê Phụ Trần một mình một ngựa tả xung hữu đột hộgiá, mặt không hề biến sắc Nhà vua ngửa mặt lên trời than: “Nớc loạn mới biếttôi trung!”… Phụ Trần đã cứu mạng ta? Ngời nh thế, ta biết lấy gì để trả ơn choxứng?

Mùa xuân, tháng giêng, ngày mồng một, năm Mậu Ngọ (1258), nhà vuangự chính điện cho trăm quan vào chầu Đó là buổi đại thiết triều định côngphong tớc Nhà vua lặng lẽ nhìn bách quan đứng theo thứ bậc tả - hữu, trên – d-

ới chỉnh tề; thái độ nghiêm trang; không hiểu sao lại chợt thấy lòng chống chếnhbuồn bã? Những bậc lơng thần trung dũng, dám xông vào chốn rừng gơm biểngiáo của giặc thì rất nhiều ngời vắng mặt trong buổi đại lễ hôm nay! Thơng thay!Tiếc thay! Thế mà không ít kẻ hèn nhát, tham sinh uý tử, bỏ vua bỏ nớc, chỉ cốtgiữ cho toàn mạng, sao lại dám vác mặt đến đây, nhơn nhơn cời cời nói nói? Kia

là Nhật Hạo, kẻ đợc giao chỉ huy một đội chiến thuyền, khi thấy giặc thì cóng

14

tay cóng chân, lủi vào xó thuyền, thản nhiên trả lời ta rằng: “Quân Tinh Cơng đã

bỏ thuyền chạy trốn cả rồi, gọi không đến nữa!” Rồi y còn cả gan dâng “caokiến” cho ta bằng hai chữ điếm nhục: “Nhập Tống” (chạy trốn sang phía namTrung Hoa, nơi nhà Tống còn giữ đợc đất) Và đây nữa, Huy Đản, thời bình thì

mũ cao áo dài, dơng dơng tự đắc, cao đàm khoát luận; khi có biến thì vứt bỏ tấtcả, cải trang thành một gã hành khất, bỏ trốn khỏi kinh thành… Ta mà trông cậyvào những phờng giá áo túi cơm ấy thì liệu có ngày hôm nay chăng? Liệu điệnThiên An có còn nguyên vẹn chăng, hay sẽ thành nơi buộc ngựa chùi chân củagiặc dữ? Liệu trăm họ có còn đợc yên ổn sớm tối làm ăn và sinh con đẻ cái? May sao, còn có những ngời nh Trần Thủ Độ và Lê Phụ Trần! Trong cơn nớc lửakhông hoà, ta đã cùng đờng, bèn hỏi Thủ Độ: “Thế giặc mạnh nh nớc lũ lửadông, ta có nên hàng hay chăng?” Thủ Độ đã khảng khái trả lời: “Đầu tôi charơi xuống đất, xin bệ hạ đừng lo!” Còn Lê Phụ Trần thì bình thản: “Bao giờ máuthần tới lên chiến bào của bệ hạ thì giặc Nguyên mới có thể vào đợc kinh thànhThăng Long!” Thủ Độ khảng khái nh vậy thì ta còn hiểu đợc Còn Lê Phụ Trầnthì vì cái gì? Nhật Hạo đợc mang quốc tính mà đớn hèn nh sâu bọ, còn Phụ Trần

đâu có quốc tính mà sao vẫn một lòng vì xã tắc của nhà Trần? Cao cả lắm thay!Nhà vua bỗng thấy lòng mình rng rng… Rồi nh bừng tỉnh sau một thoáng xúc

động, nhà vua hơi rớn ngời, dõng dạc:

- Các khanh nghe đây Ngày 12 tháng 12, tớng nhà Nguyên là Ngột Lơng HợpThai đã đem hàng chục vạn quân hùng hổ tiến sang xâm lấn bờ cõi Đại Việt Thếgiặc mạnh nh cuồng phong, khiến quân ta cũng nhiều phen nao núng và phảigánh chịu những tổn thất nặng nề Hàng nghìn tớng sĩ đã bỏ mình vì nớc, máuloang đỏ núi sông Hàng nghìn dân lành vô tội chết không toàn thây Hàng nghìnngôi nhà, đền miếu, đình chùa biến thành tro bụi… Đau xót lắm thay! May màvua tôi và trăm họ, trên dới một lòng nên đã đuổi đợc giặc dữ, vãn hồi sự yênbình cho xã tắc, không đến nỗi hổ thẹn trớc tổ tiên Nay ta thiết triều chỉ bìnhcông phong tớc cho những ngời có công, còn những kẻ hèn nhát, phản bội sẽgiao cho hình quan tra xét và luận tội sau Trong các khanh đây, có Lê Phụ Trần

là ngời giữ công đầu Ta từng nói với Phụ Trần: “Trẫm không có khanh thì làmgì có đợc ngày nay!”, hôm nay ta gia phong cho Phụ Trần chức Ngự sử đại phu

và ban cho quan đại phu công chúa Chiêu Thánh để hai ngời là bạn đời sớm tối

có nhau Ta muốn biết ý các khanh thế nào?

Nhà vua phán xong, hớng ánh mắt khắc khoải về phía bách quan ChínhNgời cũng hiểu rằng, định công phong tớc là việc bình thờng mà bất kì ông vuanào cũng làm sau mỗi võ công lớn; nhng việc ban công chúa Chiêu Thánh choPhụ Trần là một việc cha từng có tiền lệ! Chiêu Thánh từng là công chúa triều

Lý, từng là vua triều Lý, từng là hoàng hậu triều Trần và bây giờ là công chúatriều Trần! Số phận đã quăng quật nàng nh một trò chơi trong buổi giao thờiquyền lực, mà chính Ngời, mặc dù rất yêu thơng nàng nhng cũng đành thúc thủ,không thể làm gì để giúp nàng thoát khỏi những tấn bi kịch ở chốn thâm cung!Ngời cảm thấy bất lực và tủi nhục ê chề, nhng vẫn phải gợng nói gợng cời trớcthiên hạ! Ngời thảng thốt sợ hãi khi nghĩ rằng hình nh cái hoạ “nhổ cỏ thì nhổhết rễ”3 vẫn cha chịu buông tha Chiêu Thánh! Ngời hi vọng chỉ có ngời trungnghĩa nh Phụ Trần mới đủ sức che chở cho nàng, nhng… liệu bách quan có đồngthuận trớc phán quyết lạ lùng của Ngời hay không? Và Phụ Trần nữa? Phụ Trần

15

có cảm thấy bị xúc phạm hay không? Phụ Trần ơi! Khanh có thấu hiểu lòng trẫmhay chăng? Có đoái thơng trẫm và Chiêu Thánh hay chăng?

Quả nhiên, sau lời phán của nhà vua, trăm quan đều cúi đầu im phắc Mộtvài ngời kín đáo đa mắt nhìn xung quanh nh muốn thăm dò ý tứ của nhau thôngqua sắc diện Thấy trăm quan vẫn im lặng, nhà vua hồi hộp gặng hỏi và khích lệ:

- Các khanh nghĩ sao thì cứ nói vậy! Trẫm không bắt tội bất cứ lời tâu bày thẳngthắn nào!

Một vị đại thần mạnh dạn rũ áo bớc tới trớc mặt nhà vua, rành rọt:

- Tâu bệ hạ, việc bệ hạ gia phong Ngự sử đại phu cho Lê Phụ Trần là hoàn toànxứng đáng, chúng thần đều cho là phải; nhng việc bệ hạ ban công chúa ChiêuThánh cho quan đại phu thì thoạt đầu chúng thần có chút băn khoăn lo lắng, nh-

ng ngẫm kĩ chúng thần đều chịu bệ hạ quả là bậc chí nhân! Chúng thần cúi xin

bệ hạ nên tham vấn quan đại phu Lê Phụ Trần!

Nhà vua thở phào nhẹ nhõm, thần sắc lộ vẻ tơi tắn hơn, hớng về phía trămquan:

Rồi nhà vua hớng ánh mắt u t về phía Lê Phụ Trần:

- Khanh có điều gì cứ thẳng thắn tâu lên!

- Quan Ngự sử đại phu đợi ta!

Phụ Trần quay lại, vẻ mặt thoáng băn khoăn:

- Bệ hạ còn điều gì dạy bảo thần?

Nhà vua ra hiệu cho Phụ Trần sánh vai Ngời, thong thả bớc ra khỏi điện,

đi qua sân điện và tới vờn thợng uyển Rất lâu sau, nhà vua mới khẽ khàng hỏi:

- Là một đấng nam nhi, khanh có cảm thấy bị tổn thơng khi ta áp đặt chuyện phuthê cho khanh và Chiêu Thánh?

Phụ Trần nghĩ ngợi khá lâu, rồi dè dặt ớm hỏi:

- Chẳng hay ân tình giữa bệ hạ với Chiêu Thánh thế nào?

Giọng nhà vua chùng xuống đầy xúc động:

- Với khanh, ta chẳng có điều gì cần phải giấu giếm Ngời đàn ông Trần Cảnhvới ngời đàn bà Chiêu Thánh là một mối lơng duyên tình sâu nghĩa nặng; còn

ông vua Trần Thái Tông với hoàng hậu Chiêu Thánh và cả hoàng hậu ThuậnThiên nữa, thì chỉ là trò chơi quyền lực nhảm nhí sẽ bị muôn đời dị nghị, đàmtiếu! Ta nói với khanh điều này để cầu xin khanh hãy coi ta là một ngời đàn ông

đáng thơng và Chiêu Thánh cũng là một ngời đàn bà đáng thơng đang rất cần sựche chở của khanh Nếu thực lòng khanh có cảm thấy bị tổn thơng về cách hành

xử của ta thì hãy vì ta mà bỏ qua cho Chiêu Thánh, đừng hắt hủi nàng, đợcchăng?

16

Dứt lời, nhà vua đa hai tay nâng vạt trớc của long bào, quì xuống lối đi rải sỏitrong vờn thợng uyển, chắp hai tay trớc ngực, chậm rãi:

- Quan đại phu hãy nhận của ngời đàn ông Trần Cảnh một lạy!

Phụ Trần hốt hoảng, vội quì xuống nâng nhà vua đứng dậy, khóc rống lên:

- Nếu Trời cho thần có kiếp sau đợc gặp lại bệ hạ thì dẫu có làm trâu ngựa, thầncũng không sao báo đáp nổi ân sâu nghĩa dày của bệ hạ! Hu hu…

Núi Bò – Hà Nội, 1.2008

(1) Trần Thái Tông: Vua họ Trần, huý là Cảnh, trớc huý là Bồ; làm Chi hậu chính triều Lý,

đ-ợc Chiêu Hoàng nhờng ngôi cho ở ngôi 33 năm, nhờng ngôi 19 năm, thọ 60 tuổi, băng ở cung Vạn Thọ, chôn ở Chiêu Lăng Vua là ngời khoan nhân đại độ, có lợng đế vơng, cho nên

có thể mở nghiệp, truyền sau, đặt rờng giăng mối, chế độ nhà Trần tốt đẹp Song qui hoạch việc nớc đều do Thủ Độ làm, mà trong chốn buồng the có nhiều điều hổ thẹn (Đại Việt sử kí toàn th, tập II NXB KHXH HN, 1971)

(2) Chỉ Trần Liễu, anh ruột Trần Cảnh Trần Cảnh lần lợt phong Trần Liễu các chức: Thái uý, Hiển Hoàng Sau Liễu phạm tội hiếp dâm một cung phi cũ của triều Lý, bị Trần Cảnh giáng làm Hoài Vơng Sau khi Liễu làm loạn thất bại, về đầu hàng Trần Cảnh, Thủ Độ rút gơm định chém Liễu, nhng Trần Cảnh tha, lại cấp đất làm ấp thang mộc và phong là Yên Sinh Vơng (3) Lý Huệ Tông (cha của Lý Chiêu Hoàng) bị Thủ Độ giam lỏng ở chùa Chân Giáo Một lần Thủ Độ đi ngang qua chùa, thấy Huệ Tông đang nhổ cỏ, Thủ Độ nói: “Nhổ cỏ thì nhổ hết rễ”! Huệ Tông đứng vùng dậy, phủi tay nói: “Câu ngơi nói ta hiểu rồi”! Bị Thủ Độ bức tử, trớc khi

tự treo cổ, Huệ Tông nguyền: “Thiên hạ của nhà ta đã về nhà mày rồi, mày lại còn giết ta, ngày nay ta chết, đến ngày khác con cháu nhà mày cũng lại nh thế”!

Giống ngời thuần chủng

Ông Đán đứng trớc cái cổng bỏ ngỏ khá lâu mà vẫn cha quyết đợc bềnào… Vào hay không? Câu hỏi ấy đã trở đi trở lại trong đầu ông dễ đến hàngchục lần! Thế đấy! Có những việc muốn làm lại sao thật khó khăn? Cả đời mảimiết chốn quan trờng với những ái ố hỉ nộ thoắt cái nh giấc chiêm bao, để đếnbây giờ lại trở về cái ngõ quê xa, dù không còn lành lặn nh xa thì vẫn thấpthoáng cái hình hài của một thuở tởng đã rất xa mà cũng chẳng xa gì… Ngày ấy,

ông là thằng Cò, còn hắn là thằng Vạc Hai thằng đều là con một, quí tử, đềusinh vào cái giờ “đè đầu cỡi cổ thiên hạ”, nên đều đợc hai ông bố võ vẽ chữThánh hiền đặt cho những cái tên nôm để giữ vía

Thoạt đầu, cả hai đều hăm hở vào đời, hồn nhiên và phơi phới; nhng dầndần mỗi ngời một nẻo nên cứ tự nhiên xa nhau, ngày càng thăm thẳm Ông thìsay mê công danh, hoạn lộ thênh thang Đôi khi thấy ông lên nhanh quá, thânphụ của ông cũng cảm thấy bất an, bèn mời một thầy tử vi cao tay xem giúp hậuvận cho ông Thầy phán rõ là dài dòng, dây cà ra dây muống, nhng ông chỉ nhớ

lờ mờ, đại khái: “Cò và Vạc cùng sinh một giờ, nhng Cò có quí nhân phù trợ nên

sẽ làm quan to; còn Vạc thì lại bị tiểu nhân nó ám, cho nên có thể mu sinh bằngnghề cắt tóc hoặc viết lách lăng nhăng vớ vẩn…” Té ra cùng sinh vào giờ “đè

đầu cỡi cổ thiên hạ”, nhng một kẻ thì làm vua một cõi, còn một kẻ thì làm thợcắt tóc! Sau khi đợc biết cung mệnh của mình, ông có ý coi thờng hắn, khinh

17

hắn, xa lánh hắn, rất sợ bất chợt gặp hắn ở đâu đó mà hắn lại cứ oang oang “màytao chi tớ” thì nó sẽ uế tạp cả cái thanh danh của ông ra! Nhng hắn lại khôngtheo cái nghề cắt tóc Hắn đi dạy học Thế là lời thầy phán đã sai một nửa Ôngcũng cảm thấy hơi chờn chợn Nhng rồi hoạn lộ hanh thông quá, nó át cả chútthoáng âu lo lởn vởn trong đầu ông Hắn lên dạy học ở một tỉnh miền núi heohút Rồi chẳng biết có phải giữa bốn bề rừng xanh mây trắng, hắn chợt cảm thấycô đơn và đâm ra tức cảnh cầm bút viết văn hay không? Chỉ biết rằng chính cáinghiệp văn chơng đã từng khiến hắn phải lên voi xuống chó tả tơi rời rụng… ờ,

ông thở dài, chép miệng… Con ngời ta quả có cái số! Giá hắn chịu làm một anhphó cạo múa tông đơ mua vui cho thiên hạ thì đâu đến nỗi? Đằng này hắn lạimuốn cỡng lại cái số trời định, lao đao lận đận cũng đáng lắm! Hắn có cái truyệnngắn bị buộc tội “bôi đen” chế độ xã hội chủ nghĩa Chuyện cũng chẳng có gì totát Là có một cô gái đi họp Đoàn thanh niên về khuya bị mấy gã say rợu cỡnghiếp, rồi giết, vùi xác xuống dới bè rau muống Ngời ta bảo chế độ xã hội chủnghĩa u việt là môi trờng vô trùng, không có lu manh, không có hiếp dâm Viết

nh vậy là bôi đen chế độ, là đánh đồng chế độ xã hội chủ nghĩa tơi đẹp với chế

độ t bản chủ nghĩa thối nát đang giãy chết, là làm tay sai không công cho địch…Khốn nạn, thời ấy, cả kẻ ra đòn lẫn kẻ bị ăn đòn nào có nghĩ ngợi sâu xa gì đâu?Hắn thấy có chuyện thật thì viết thôi, cấm có bịa tí nào Thiên hạ thấy có ngời hôhoán là hắn “bôi đen” thì hùa theo đánh hội đồng, chứ có mấy ai đọc cái truyệnngắn của hắn mà biết “đen” với “đỏ” nó là cái quái gì? Ra làm sao? Có đáng sợ

nh bả chuột không? Ngay cả ông cũng vậy Hiểu hắn chắc chẳng ai bằng ông,nhng oái oăm ở chỗ, ông đang là một cán bộ tuyên huấn tuy không to nhng cũngchẳng bé, đến hội nghị nào cũng đợc ngời ta vỗ tay hoan hô muốn vỡ rạp, tức là

ông khó mà im hơi lặng tiếng đợc Nhng ông vẫn cấn cá, chần chừ Là bởi vìtrong sâu thẳm lòng ông, hắn còn là một ân nhân cơ đấy! Chuyện thời trẻ con,chẳng có gì to tát, nhng lạ lùng thật, ngay từ cái thời còn là trẻ con ấy, hắn đãbiết đậy lại những cái thối tha, không muốn bới ra làm gì mà xấu chàng hổ ai.Thế mới khó xử chứ! Mãi tới khi, có một vị lãnh đạo nhắc nhở ông sát sàn sạt,

đại ý: “Đây là lúc cần có tiếng nói chính thức của những ngời làm công tác chínhtrị t tởng Phải kiên quyết tẩy sạch những nọc độc của t tởng t sản, không đợcphép để chúng làm vẩn đục bầu không khí trong sạch của xã hội ta!” Cực chẳng

đã, ông buộc phải đăng đàn diễn thuyết lên án hắn Lúc đầu là bắt buộc Về saubài nói của ông đợc vài tờ báo đăng tải, kèm theo đó là những lời tán dơng bốcthơm ngút trời Thế là ông hăng lên, nhập cuộc nh nhập đồng Thực tâm, ông chỉmuốn chứng minh cho các cấp lãnh đạo biết ông là ngời kiên định lập trờng màthôi! Ai ngờ… gần hết một đời, hắn cứ dúi dụi lụn bại ác cái, nó không thành

án, không xét xử, nhng vẫn cứ coi nh bị một cái “án treo” vô thời hạn Năm năm,mời năm, hai mơi năm sau…, hắn vẫn cứ bị kì thị nh một kẻ dị giáo lạc loài

Đang là một ông thầy khả kính, thoắt cái hắn đã thành một kẻ tội đồ bị ngời đời

xa lánh, hắt hủi Hắn ở nhờ trong gian nhà kho rộng chừng mời hai mét vuôngcủa một ngôi trờng ven Hồ Tây Và hắn vẫn nhọc nhằn sống từng ngày, từngtháng, từng năm Vẫn cặm cụi viết hết trang này đến trang khác Hắn câu cátrộm để đổi gạo, đổi rợu, đổi giấy, đổi bút… Cứ thế, hắn lần hồi sống và nhẫnnại viết cho tới tận bây giờ… Bây giờ thì ông và hắn lại cùng trở về với cáikhông gian của ngõ quê ngày xa, với cái thân phận dờng nh cũng gần giống nhngày xa - ông nghĩ thế – nhng vẫn cứ ngờ ngợ cha dám tin là nh thế! Ngẫm rathì bây giờ hắn có vẻ thảnh thơi hơn ông, bởi nếu có hận đời thì hắn cũng đã cótới bốn mơi năm để mà nguôi hận; còn ông thì ngợc lại, mãi tới hôm nay ôngmới phần nào thấm thía thế nào là cái sự đời Ông hận vì vừa mới ngày nào nhà

ông còn dập dìu xe pháo, nhốn nháo kẻ vào ngời ra dạ vâng rối rít; thế mà giờ

đây ông lẻ loi thui thủi nh một ngời thừa Bất giác, ông nhếch mép cời khẩy.Hoàng đế Khang Hy xa từng nói: “Việc vừa xong và hoạ cũng vừa xong”! Chí lí!Cái vụ mua bán đổi chác biệt thự của ông thế là “trộm nhảy qua rào”, cóc thằngnào làm gì đợc ông sốt Cái vụ ông bao nuôi con bé tiếp viên kháu khỉnh từ lúc

18

nó mới mời lăm tuổi để nó đợc học hành hẳn hoi thế là cũng êm Mẹ con bé tiếpviên đó cũng hay hay Ông giang rộng vòng tay ôm cả hai mẹ con nó thật hàohiệp Nhiều đứa thối mồm cũng bóng gió nọ kia nhng bố bảo dám tố giác ông.Bằng chứng đâu? Ông thì gang họng chúng nó ra chứ lị! Hừ, thế là hạ cánh antoàn Nhng sao vẫn thấy tiếc quá! Những ngày tháng làm sếp sao mà sớng thếkhông biết! Chao ơi, đời ngời quá ngắn ngủi! Giá mà ông rút gọn đợc ba mơituổi nhỉ? Không, hai mơi cũng tốt! Mời tuổi cũng đợc… Ngời ông chợt nóngran, dậm dật những ham muốn của một thời “càng ăn càng càng đói, càng uốngcàng khát, càng chơi càng thèm” Sau khi hết chức quyền, ông cảm thấy khôngthể chịu đựng nổi cái không khí ngột ngạt tù túng của phố xá thời bát nháo, nơi

mà trớc đây ông từng hân hoan tận hởng mọi lạc thú trần gian bao nhiêu thì bâygiờ ông thù địch nó bấy nhiêu Ông ghen tức với tất cả những ai còn trẻ hơn ông,những ai đơng chức đơng quyền và ông ngứa mắt khi thấy chúng nó cứ dập dìutừng đôi ra vào nhà nghỉ ngay trớc mũi ông Thế là ông về quê Gọi là quê nhngnay đã lên phờng, quận Tuy đã lên phờng, quận nhng vẫn là một vùng quê xơxác nh tất cả những vùng quê nghèo nàn, buồn tẻ khác Ngời có học vấn, có chứctớc hoặc có đầu óc kinh doanh thì bỏ quê đi hết Trơ lại chỉ còn đám ông già, đàn

bà con gái và một lũ choai choai học chẳng hay cày chẳng biết Mà có muốn càycũng chẳng bói đâu ra ruộng! Chỉ có mỗi cái “mới” hơn ngày xa là giá đất leothang chóng mặt Nhà nhà, ngời ngời ào ào bán đất… Ai đời, nông dân không córuộng, chẳng có nghề ngỗng gì, tự nhiên vớ đợc cục tiền bán đất, thế là sángsáng vè vè lợn xe máy quanh xóm mấy vòng, rồi ngồi thu chân lên ghế uống càphê, tán nhảm và làm bậy tùm lum… Hỏng! Ông cảm thấy hụt hẫng, chốngchếnh thế nào ấy Hoá ra, dù ở tỉnh hay ở quê thì ông vẫn là kẻ lạc loài? Hoá ra,sau mấy mơi năm quê ông tiến lên nh thế này à? Chìm đắm trong cái tâm trạngcủa một kẻ lạc loài, ông bỗng thèm có ai đó làm bạn để đợc nói, đợc cãi nhaucho nó khuây khoả Vắt óc, ông mới chợt nhớ ra hắn Nhng ông có chút ngầnngại Xa, ông đã chửi hắn thật cay độc; nay, nếu hắn thù dai thì sao? ừ, chửi ng-

ời, rồi để ngời chửi lại thì cũng là lẽ công bằng chứ sao? Ông sợ hắn không chửinhng mà không thèm tiếp! Ông đã phải trằn trọc suy nghĩ, đắn đo cân nhắc nhiều

đêm Phải phân vân lỡng lự trớc cổng nhà hắn hàng tiếng đồng hồ Giờ thì vàohay không? Thì vào! Còn sĩ diện đếch gì nữa! Ông nhổ toẹt một bãi nớc bọt vàlững thững cất bớc…

Hắn kia! Tóc tai màu cháo lòng bờm xờm phủ xuống kín vai nom bẩn bẩnthế nào ấy Hắn ngồi quay lng ra cửa, mắt dán vào màn hình vi tính đặc chữ, tay

gõ mổ cò trên bàn phím lạch xạch Ông lại ngẩn ngơ đứng sau lng hắn một lúclâu nữa, rồi mới hắng giọng:

đạc lắm Cũng là một loại thép đợc tôi trong lửa đỏ và nớc lạnh chứ chơi à? Hình

nh một ông họ Đặng bên Tàu có nói, đại ý rằng, mèo đen mèo trắng không quantrọng, miễn là bắt đợc chuột! Thì đấy! Hắn làm gì, bị gì đâu có gì quan trọng,miễn hắn là thép! Ông lại cố nén một tiếng thở dài buồn bã Ngời ta bảo “thầygiáo già, con hát trẻ”, nghĩa là càng già thì vốn sống của nhà giáo càng dày, tàinăng của nhà giáo càng chín, dễ “bùng nổ” lắm; còn ông đến tuổi già thì chỉ còn

là loại ngời “quan tha ma chờ bắt”! Hơn nữa, ở cái xứ này, hình nh hễ ai xuấtthân nhà giáo mà thành nhà văn thì giọng lỡi thờng là cứ sắc lẻm Ai thì ôngkhông dám nói, chứ hắn đây thì ông quá rành… Ông bèn cố làm bộ bình thản b-

ớc đến bên cạnh hắn, nhìn lên màn hình, đọc:

19

“- Ngày 12 tháng 6, vụ một gã bố dợng hiếp dâm con riêng của vợ (Bài “Nhữngcon thú đội lốt ngời”, Báo LĐXH).

- Ngày 13 tháng 6, một gã hàng xóm 56 tuổi hiếp dâm một bé gái hàng xóm liền

kề đang học lớp 6 (Bài “Báo động đỏ nạn xuống cấp đạo đức”, Báo PL&ĐS)

- Ngày 14 tháng 6, vụ một gã bố hiếp con gái đẻ của mình, khi con gái quìxuống lạy thì gã bố mất hết nhân tính ấy gầm lên: “Tao trồng cây thì phải cóquyền ăn quả, hiểu cha?” (Bài “Những kẻ lại thú”, Báo TN)

- Ngày 15 tháng 6, vụ TGĐ N.V.H cùng một số vị chức sắc sở tại thả cô bé 16tuổi loã thể vào bồn tắm, đổ đầy bia vào bồn, sau đó vừa cùng nhau vục mặtxuống uống bia vừa cời sằng sặc nh một lũ ma quỉ hiện hình (Bài “Những quantham bệnh hoạn”, Báo TT)

Dứt lời, hắn bỏ bàn phím đứng dậy, vỗ vai ông, cời khùng khục:

- Cụng li cái đã, hả? Hơn bốn mơi năm rồi còn gì? Ông mà cha hiu hắt thì cáihạng thảo dân nhọ đít nh tôi chắc là chẳng bao giờ đợc nhìn thấy mặt, nhỉ?!

Hắn bê ra một bình rợu tam xà to vật vã, bảo:

- Giá chỉ bằng một phần trăm rợu Tây, nhng ngon và bổ ăn đứt rợu Tây đấy! Hỏithật nhé: “Ông đổ cái loại bình dân này vào họng liệu có bị nôn hay không?”

đại đao mà chém thì chém cả đời cũng không hết đợc! Ha ha…

Ông giận tím mặt Giá nh ngày còn đơng chức thì ít nhất hắn cũng phảigãy vài ba cái răng cửa, nhng bây giờ thì ông đành phải bấm bụng để… ợng c- gời:

- Đời ngời, ngẫm ra, ai mà chẳng lạm phát lời thề…

Hắn lại cời ha hả:

- Khá lắm! Thiên hạ nó đồn lỡi ông nhọn nh lỡi rắn, quả không ngoa! Ngày xa,khi mới ra dạy học, tôi ít rao giảng đạo đức lắm, thế mà học sinh vẫn chămngoan, lễ phép ra phết Nay thì tôi thấy hình nh các thầy cô cứ phải gân cổ lên

mà gào, thế mà cuối cùng thì vẫn “nớc đổ đầu vịt” hết! Học trò lớp 11 mà dùng

đá và gậy hạ gục thầy ngay trên bục giảng Mới 16 tuổi đầu mà có đứa đã là “đạica” trong làng đao búa thì kinh thật! Kinh hơn nữa là giết ngời cớp của xong, nólại thản nhiên cắp sách đến trờng! Đó là cái gì nhỉ? Hả? Ông thử giải thích tôinghe xem!

Dờng nh hắn đã vô tình chạm vào chỗ nhạy cảm nhất, dễ tổn thơng nhấttrong cái kí ức lấp lánh hào quang của ông, cho nên lòng tự ái đã giúp ông phầnnào lấy lại đợc vị thế của một ngời từng quen quắc mắt áp đảo những kẻ to gandám vặn vẹo ông về nghị quyết; ông cời nửa miệng:

- Thế sinh ra nhà trờng của các ông để làm gì?

Hắn trợn mắt nhìn ông, lắc l:

20

- Kể ra ông về hu cũng… hơi bị phí phạm! Xem ra phong độ của ông còn vợnglắm! Hẳn là ông có thể tiếp tục giảng nghị quyết cả tuần liền mà cũng chẳng cầnphải dùng đến sâm nhung quế phụ đâu nhỉ?! Nhng mà thôi, móc máy nhau nóchỉ tổ làm cho con ngời thêm bần tiện! Cho qua nhé! Nào, cụng li!

Hắn vừa cụng li vừa nheo mắt nhìn ông nh nhìn một giống sinh vật lạ hoắcchợt rớt xuống hành tinh này Ông cũng im lặng nhìn hắn nh nhìn một cái quáithai kì hình dị dạng… Hồi ấy, hắn đang nổi nh cồn với cái truyện ngắn đầu taythì bỗng nhiên… đột quị! Rồi hắn sống vất vởng bằng cái “nghề” câu cá trộm

ở Hồ Tây; giải khuây bằng uống rợu chịu của bà T Tèo ở đầu làng, đến nỗi cứvào dịp năm hết Tết đến, bạn bè lại phải hò nhau gom tiền trả nợ cho hắn để hắnlại nợ tiếp dài dài… Đấy là còn cha kể tới những đận hắn từng bán sống bán chếtchạy trốn sự xua đuổi, bắt bớ của những tay bảo vệ cá Hồ Tây (thời ấy, cá ở HồTây là tài sản xã hội chủ nghĩa), trong đó hình nh có lần hắn bị xơi một chùmnắm đấm đến hộc máu mồm máu mũi… Thế nhng hắn vẫn sống khoẻ và viếtcũng rất khoẻ Càng viết càng hay Nghe đâu có một tay “sát thủ” trong đám ng-

ời bảo vệ cá Hồ Tây tình cờ đọc đợc một cái bản thảo của hắn và ngay lập tức, bịcái bản thảo ấy hút hết cả hồn vía Thế là tay bảo vệ ấy ôm hắn khóc r ng rức,bảo: “Từ nay, mỗi ngày tôi sẽ quẳng cho ông một xâu cá dài để ông sống màviết Ngời câu cá trộm thì có hàng trăm, nhng ngời tài nh ông thì chỉ có một Lỡchẳng may thằng nào nó đấm ông nặng tay quá mà ông ngoẻo thì chúng tôi thật

có tội với trời!” Hắn cũng cảm kích lắm, nhng ngẫm nghĩ một lúc, nói: “Cá màcác ông cho tôi chắc là cá tịch thu của ngời khác, phải không? Cùng cảnh câutrộm rách rới nh nhau, thật tình tôi không nỡ thế! Chỉ cần các ông ngơ đi cho, tôichỉ kiếm đủ ăn thôi, quyết không có lòng tham làm giàu, đợc không?” Hắn vẫncông bố tác phẩm đều đều, nhng buộc phải đội những cái tên cha căng chú kiếtnào đó Bạn bè thì nhận ra ngay cái tạng văn của hắn Chỉ có những ngời nh ôngthì cứ u u mơ mơ Ông và những ngời nh ông cứ đinh ninh rằng hàng loạt tácphẩm gây xôn xao d luận ấy chính là bằng chứng hùng hồn khẳng định văn đànxã hội chủ nghĩa đang tới hồi cực thịnh theo tinh thần trăm hoa đua nở, trăm nhà

đua tiếng Mãi tới thời đổi mới, khi hắn bất thần trình làng một tuyển tập bề thếthì bàn dân thiên hạ mới té ngửa ra Thế là hắn lại nổi nh cồn với cái huyền thoạisáu chữ mà ai ai cũng biết: “câu trộm, rợu chịu, mạo danh”! Nghĩa là hắn vẫn

đợc Càng về sau càng hậu, chứ chẳng nh ông, quan trờng chỉ là giấc mộng phù

du, về hu là con số không… Ông tợp một chén rợu nữa, đôi mắt ngà ngà:

- Công nhận là rợu ngon thật!

Hắn nhớng mắt đầy vẻ khiêu khích:

- Nhng phải đến tận bây giờ ông mới thấy ngon, đúng không? Tôi kể cho ôngnghe một mẩu chuyện, nhng phải giao hẹn trớc là ông không đợc nổi khùng đấynhé! Ông có hứa không?

Ông gật đầu:

- Thề!

Hắn cời cời:

- Đã bao giờ ông đợc xơi món thịt chuột luộc ở Canh Nậu cha?

Ông nhăn mặt, phẩy tay tỏ ý kinh tởm Hắn vẫn cời cời:

- Hạng VIP nh ông thì đời nào lại hạ cố thởng thức cái món tanh tởi ấy? Xin lỗi

ông nhé, thịt chuột đồng béo núc, luộc lên, sả lá chanh, chấm muối ớt là món ănthợng hạng đấy! Thơm ngon gấp vạn thịt gà! Cho nên thịt chuột ở Canh Nậu hayNghĩa Trụ là luôn luôn cháy hàng đấy, quá bốn giờ chiều thì đừng hòng muanổi! Chuột là giống tinh khôn, có lẽ chỉ thua giống ngời Thế cho nên ngời taphải huấn luyện một loại chó săn chuột, chuyên dùng cho việc săn chuột Để

đảm bảo cho chó săn chuột có độ thính nhạy tuyệt đối trong việc đánh hơi conmồi, loài chó này tuyệt đối không đợc ăn cứt, mặc dù thấy cứt là chúng thèm nhỏdãi! Ca dao có câu “Em nh cục cứt trôi sông/Anh nh chó đói nằm trông trên bờ”phải nói là tuyệt hay! Đấy, ông đã hiểu ý tôi cha, hả?

Ông ngẫm nghĩ mãi, rồi chợt đỏ mặt tía tai, lầu bầu chửi:

21

- à, thằng đểu, mày bảo tao ăn tạp, nên bây giờ mới thấy rợu lá chuối của màyngon chứ gì?

Hắn ngửa cổ cời phá lên, rồi oang oang:

- Tuyệt! Đáng mặt thằng Cò lu manh bẩm sinh lắm! Có thể ông không biết làngay từ hồi học lớp 6, tôi đã kính nể cái “tố chất” lu manh của ông đến sái cổ!Ngày ấy, hễ có buổi chiều nào tan học muộn là y nh rằng tôi lại thấy ông lảngvảng ở chỗ chuồng xí Lúc đầu tôi cứ tởng ông bị bệnh trĩ cơ đấy Về sau mớibiết cái trò mèo của ông Một lần, trời đã tối, ông vẫn nhiệt tình rình mò, đợi bọncon gái ỉa đái xong, đang rúm vào nhau đi ra, ông từ chỗ nấp bất thần xông tớitụt quần cái Ngân rồi chạy biến Cái Ngân vội ngồi thụp xuống và thất thanh kêucứu Còn bọn con gái thì chạy tán loạn… Khi tôi bớc tới, cái Ngân vẫn đangkhóc thút thít Tôi bảo: “Tớ biết cái thằng dâm dê ấy! Mai tớ sẽ cho nó ăn cứt gàsát Đằng ấy nín đi! Và đừng kể với ai nhé! Xấu hổ bỏ sừ!” Sau đó, thầy giáochủ nhiệm lớp mất cả tuần điều tra mà không tìm ra thủ phạm, thế là thối án! Hìhì… Hồi ấy, nói nh cách nói bây giờ, thì ông đã “hối lộ” cho tôi có mấy cái kẹobột thì phải? Chắc sau này, ông tụt quần đàn bà con gái chuyên nghiệp lắm nhỉ?!Còn tôi thì cứ ân hận mãi về cái tội “không tố giác tội phạm”, bèn viết mộttruyện ngắn coi nh lời thanh minh gián tiếp với cái Ngân Không ngờ đó lại làmột truyện ngắn thành công trên cả tuyệt vời! Chà! Ngay cả mấy cây bút cựphách quen thói “mục hạ vô nhân” cũng phải ngả mũ thốt lên: “Mẹ nó chứ! Cái

chi tiết tụt quần đúng là của độc có một không hai trong làng văn! Chỉ một chi tiết ấy thôi là đã dựng đợc một chân dung ngời hùng thời đại!” Hố hố… Ôngvừa chửi tôi là “thằng đểu” phải không? Nhng ông nào có tử tế gì? Huề nhé!Thôi, dàn hoà!

Hắn chìa tay về phía ông Ông cũng chìa tay về phía hắn Cái bắt tay sauhơn bốn mơi năm xa cách có vẻ rất chặt và nóng sốt, chứ không hờ hững và lạnhlẽo nh ông từng hàng vạn lần bắt tay ngời khác theo cái kiểu vừa nắm vừa buông,khi ông còn tại chức, tất nhiên! Đột nhiên, hắn gờm gờm nhìn ông, hỏi:

- Này, hỏi thật nhé, cái ngày ông lớn tiếng chụp cho tôi cái mũ “phản động” to

đùng ấy mà, ông đợc vinh thăng mấy chức?

Ông thoáng lặng đi, rồi cời gần nh mếu:

- Đã thua thì thôi, còn chấp làm gì?

Hắn lại ngửa cổ cời phá lên:

- ừ, phải đấy, đã bắt tay nghĩa là xí xoá nhỉ?!

Nhân lúc hắn đang vui, ông khẩn khoản:

- Bây giờ chúng mình lại là thằng Cò và thằng Vạc nh ngày xa nhá!

Hắn há mồm, trợn mắt nhìn ông, rồi lại cời toé:

- Ha ha… Hình nh ngày xa Cò và Vạc đều là giống ngời thuần chủng nhỉ?!

Ông chợt cảm thấy tự tin hơn, hỏi:

- Thế ông “nhặt” những cái tin tởm lợm kia để làm gì vậy?

- Để so sánh xem trong một trăm cái tin đăng tải trên các tờ nhật báo thì tơngquan giữa “ngời tốt việc tốt” và “ngời thú việc thú” là bao nhiêu?

- Nếu mà kinh thế, ông còn viết văn sao đợc?

22

- Ông nhầm! Ông thử nghĩ xem, nếu 100% mà tốt đẹp cả rồi thì còn viết văn đểlàm gì? Chỉ có 1% thôi thì ngời ta mới khát khao, mới mơ mộng để mà làm vănchứ?!

- Hoá ra, ông phải biết ơn những năm tháng “lên voi xuống chó” nhỉ?

Nói thế vẫn hơi bị trừu tợng, cụ thể là tôi chỉ biết ơn có mỗi – một – mình

-ông thôi!

- Không dám! Mà ông thù dai bỏ mẹ…

Hắn ngửa cổ cời ngất Cời thành một tràng dài đầy vẻ khoái trá… Ông hơiphật ý, nhng cũng chỉ còn biết nín nhịn… Bây giờ ông chẳng là gì với hắn cả…Hắn có thể chỉ tay vào mặt ông mà đuổi thẳng cổ… Nhng giời ạ! Hình nh ôngkhông hề có ý định tự ái nữa? Cả đời ông chỉ quen nghe những lời tung hô cócánh của đám thuộc hạ, nay đợc nghe cái giọng điệu ba que xỏ lá của hắn, ônglại thấy ngộ nghĩnh và thú vị! Cũng không hẳn chỉ là “lục thập thuận nhĩ”, màcòn vì cứ lên mặt mãi kể ra cũng mỏi cổ chứ chẳng ích gì? Suốt hơn bốn mơinăm, lúc nào ông cũng phải căng thẳng theo lối “đất bằng nổi sóng”, còn hắn thìlúc nào cũng cời thả giàn nh thế này! Ông bỗng thèm đợc ở vào cái địa vị củahắn và hình nh ông còn ghen tị với hắn? Thế là ông cũng ráng sức cời thật to để

cố khoả lấp cái khoảnh khắc yếu đuối tự ti của mình và cài một đòn phản côngvớt vát:

- Nhng nói thật, thầy giáo nh ông thì cũng hơi bị… lợm giọng!

Hắn vẫn cời, nháy mắt:

- Khi thầy giáo bị lôi ra khỏi bục giảng và bị gọi bằng “thằng” thì sao còn giữ

đ-ợc t cách? Nãy ông bảo tại ngành giáo dục cũng có cái lí đúng đấy! Xa, thầykhông sợ cả quyền lẫn tiền thì học sinh ngoan, nay ngợc lại thì học sinh h Nếutôi không chịu “tha hoá” thì cũng khó mà sống nổi giữa đám đồng loại đangngày càng… đốn! h

- Thế cho nên ông mới “tri ơn” tôi chứ gì?

Hắn gật gù:

- Ông cũng thông minh đấy! Nếu cuộc đời không có những đấng bậc “đầy tớ”

nh ông thì chỉ còn nớc giải tán Viện kiểm sát, xoá sổ Toà án, giải thể Cảnh sát

điều tra… và thế là thất nghiệp cả lũ! Và giả sử, nếu nh tôi không từng có mộtthằng Cò phản phúc nh ông thì tôi chỉ còn mỗi cách là gác bút, ngồi… đuổi ruồi!Công nhận, đối với nghệ thuật, ông mới chính là nguồn cảm hứng vô tận Và nhờ

có những nguyên mẫu nh ông, tôi mới lợm đợc ít đồng nhuận bút còm Tôi thựclòng biết ơn ông… Không, nói toạc móng lợn ra là biết ơn cái “tố chất tụt quần”của ông… Hố hố…

Nghe hắn liến láu, ông không giận mà còn cảm thấy hổ thẹn Ngày ấy,trong khi hắn bị ném thẳng ra ngoài trời đầy ma gió thì ông cuộn tròn trong chăn

ấm nệm êm Bây giờ thì hắn vẫn vui vẻ cộng sinh với gió ma, còn ông thì mớibắt đầu nếm mùi ma gió… Cho nên ông bị sốc Ông hận Và ông muốn chửitoáng lên… Nhng ông bỗng cụt hứng… Vì hắn vẫn đang cời Và vì những gì hắnviết ra đã khiến ông thực sự sợ hãi và nao núng… Thế đấy! Ngay từ đầu hắn đãviết đúng! Nhng phải đến tận bây giờ ông mới chịu thừa nhận về cái sự đúng củahắn Ông đã đi vòng vèo hơn bốn mơi năm Và nói toàn những điều to tát Đểbây giờ, ông nôn nao thèm khát đợc trở lại làm thằng Cò của ngày xa, xa lắm…