HE PHAN MEM Greenstone (1)

Th viện điện tử  Th viện điện tử là loại th viện "sử dụng các ph ơng tiện điện tử trong thu thập, l u trữ, xử lý, tìm kiếm và phổ biến thông tin" - Vũ Văn Sơn  Th viện điện tử là th

1

Hệ phần mềm th viện số Greenstone

QUÁCH TUẤN NGỌC

ĐỖ QUANG VINHTính năng - ứng dụng - Cài đặt

Th viện điện tử

 Th viện điện tử là loại th viện "sử dụng các ph ơng

tiện điện tử trong thu thập, l u trữ, xử lý, tìm kiếm

và phổ biến thông tin" - Vũ Văn Sơn

 Th viện điện tử là th viện mà nó duy trì toàn bộ

hay một phần đáng kể s u tập của mình ở dạng

máy tính có thể xử lý đ ợc nh một ph ơng thức thay thế, bổ sung cho những tài liệu in truyền thống

hoặc tài liệu trên vi hình hiện đang chiếm u thế

trong th viện - Bernie Sloan

Th viÖn ®iÖn tö

• “Th viÖn ®iÖn tö ® îc hiÓu lµ hÖ thèng th«ng tin

ph©n t¸n cho phÐp tÝch hîp, b¶o qu¶n vµ sö dông mét c¸ch hiÖu qu¶ nh÷ng tËp hîp ®a d¹ng tµi liÖu

®iÖn tö, truy cËp ® îc ë d¹ng thuËn tiÖn cho ng êi

sö dông th«ng qua m¹ng truyÒn d÷ liÖu toµn cÇu"

- Ch ¬ng tr×nh th viÖn ®iÖn tö Nga

Th viện số

• “Th viện số là thuật ngữ đ ợc chấp nhận rộng r i ãi

nh sự mô tả việc sử dụng công nghệ số (công nghệ điện tử) của th viện để thu thập, l u trữ, bảo tồn và cung cấp sự truy cập đến thông tin" - Trung tâm Nghiên cứu và đổi mới th viện Anh

đến th viện điện tử và dịch vụ thông tin là mục

đích; S u tập số của th viện số không chỉ giới hạn

ở mẫu tìm của tài liệu (surrogates); nó đ ợc mở rộng cả đến các đối t ợng số mà chúng không thể

đ ợc trình bày hoặc phổ biến ở dạng in ấn - Hiệp hội Th viện nghiên cứu

Th viện số

 "Th viện số là cơ quan/tổ chức có các nguồn lực,

kể cả các nguồn nhân lực chuyên hoá, để lựa chọn, cấu trúc việc truy cập đến diễn giải, phổ biến, bảo quản sự toàn vẹn, đảm bảo sự ổn định trong thời gian dài của s u tập các công trình số hoá mà chúng ở dạng sẵn sàng để sử dụng một cách kinh tế cho một hoặc một số cộng đồng nhất

định." - Liên đoàn Th viện Hoa Kỳ

Th viện số

 Th viện số là nơi trình bày những bộ s u tập thông

tin có tổ chức Đối t ợng của những bộ s u tập đó là nguồn tài nguyên thông tin số hóa cùng với các

ph ơng thức: truy hồi, chọn lọc, truy cập, tổ chức

và bảo trì bộ s u tập đó.

 Ng ời dùng: truy cập, chọn lọc, hiển thị tài liệu số

 Cán bộ th viện: xây dựng, tổ chức, l u hành

T¹i sao ph¶i ph¸t triÓn th viÖn sè

 Sè l îng tµi liÖu ngµy cµng t¨ng

 Sù ph¸t triÓn cña c«ng nghÖ th«ng tin vµ c¸c h×nh

Th viện số: u điểm Nh ợc điểm – Nhược điểm

Th viện số: u điểm Nh ợc điểm – Nhược điểm

PhÇn mÒm x©y dùng th viÖn sè

Greenstone

Greenstone Digital Library Software

 Greenstone cung cấp một ph ơng pháp mới để tổ

chức và xuất bản thông tin trên mạng nội bộ, Internet hay CD-ROM.

Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn

 KÕt qu¶ cña Dù ¸n Th viÖn sè New Zealand t¹i tr

êng §¹i häc Waikato, NZ.

 § îc triÓn khai vµ ph©n phèi víi sù hîp t¸c cña hai

tæ chøc UNESCO vµ Human Info NGO.

Mục đích

 Hỗ trợ các tổ chức nh tr ờng đại học, viện nghiên

cứu, trung tâm thông tin, tổ chức chính phủ, phi chính phủ, phi lợi nhuận tạo ra các loại thông tin

có thể đ ợc truy cập trực tuyến.

Đóng gói thông tin theo chuyên đề phục

vụ dịch vụ cung cấp thông tin chọn lọc (SDI)

L u trữ và quản lý công văn, tài liệu nội bộ

Xây dựng các bộ s u tập của các bảo tàng, trung tâm l u trữ

ứ ng dụng của Greenstone (tiếp)

 Đ ợc sử dụng rộng r i tại nhiều quốc gia trên thế ãi

giới: Hoa Kỳ, Australia, New Zealand, Nga.

 Sử dụng rộng r i tại các tr ờng đại học: University ãi

of Chicago, Lehigh University, Đại học Quốc gia TP.HCM

 Đ ợc dịch ra hơn 40 ngôn ngữ: Anh, Nga, Pháp,

Tây Ban Nha, Trung Quốc, ả rập… trong đó có tiếng Việt.

Website sö dông Greenstone

• Association of Indian Labour

Historians, Delhi

• Auburn University, Alabama

• California University at Riverside

• Chicago University Library

• Detroit Public Library

• Gresham College, London

• Hawaiian Electronic Library

• Illinois Wesleyan University

• Indian Institute of Management

• Kyrgyz Republic National Library

• LeHigh University, Pennsylvania

• Mari El Republic, Russia

• National Centre for Science

Information, Bangalore, India

• Netherlands Institute for Scientific

Information Services

• New York Botanical Garden

• Peking University Digital Library

• Philippine Research Education and

Government Information Network

• Secretary of Human Rights of

Argentina

• Slavonski Brod Public Library,

Slovenia

• State Library of Tasmania

• Stuttgart University of Applied

Sciences

• Texas A&M University Center for the

Study of Digital Libraries

• University of Illinois

• University of North Carolina ibiblio

project

• Vietnam National University

• Vimercate Public Library, Milan, Italy

• Washington Research Library

Consortium

• Welsh Books Council

Yªu cÇu phÇn mÒm

 HÖ ®iÒu hµnh: Windows, Linux

 M¸y chñ Apache Web Server, IIS

 Tr×nh duyÖt Internet Explorer, hay Netscape

Navigator

Giao diÖn

• Greenstone cung cÊp kh¶ n¨ng truy cËp réng

r·i i vµo c¸c bé s u tËp th«ng qua mét giao diÖn tr×nh duyÖt Web chuÈn.

C¸c bé s u

tËp trong th

viÖn sè

Giao diÖn (tiÕp)

 Ngoµi ra, Greenstone cßn cung cÊp giao diÖn thñ

th (GLI) cho phÐp thu thËp, chØnh söa vµ t¹o bé s u tËp sè

Đa ngôn ngữ

 Greenstone hỗ trợ nhiều ngôn ngữ khác nhau:

– 4 ngôn ngữ chính: Anh, Pháp, Nga, Tây Ban

Nha.

– Các ngôn ngữ đ hoàn chỉnh: Tiếng Việt, Ba ãi

Lan, Bồ Đào Nha, Thái Lan, Trung Quốc, v.v…

– Một số ngôn ngữ đang đ ợc biên dịch.

 Unicode đ ợc dùng để hỗ trợ chuyển đổi ngôn ngữ

Có thể tạo chỉ mục cho các ngôn ngữ khác nhau

27

Quy mô bộ s u tập

 Các bộ s u tập có thể chứa hàng nghìn đến hàng

triệu tài liệu.

 Thời gian tạo bộ s u tập tùy thuộc vào quy mô,

kích th ớc của bộ s u tập, có thể kéo dài từ vài phút

đến vài ngày.

 Có thể nén bộ s u tập để giảm kích th ớc tệp tin văn

bản và chỉ mục (index).

Kh¶ n¨ng t ¬ng thÝch c¸c chuÈn

 Sö dông metadata: T¹o c¸c ®iÓm truy cËp tõ

metadata Cã thÓ g¸n metadata cho mçi tµi liÖu hoÆc mét phÇn tµi liÖu

 T ¬ng thÝch Z39.50 hç trî viÖc truy cËp m¸y chñ

bªn ngoµi.

 Ng êi dïng bªn ngoµi còng cã thÓ truy cËp vµo

Greenstone th«ng qua giao thøc Z39.50

Khả năng tìm kiếm, duyệt bộ s u tập

 Tìm kiếm toàn văn linh hoạt.

 Có thể tìm theo các điểm truy cập (tr ờng)

Ví dụ: tác giả, chủ đề, ngày tháng, v.v…

 Duyệt theo các danh mục tác giả, nhan đề tài liệu,

đề mục, ngày tháng.

 Duyệt theo cấu trúc phân cấp.

Khả năng đa ph ơng tiện

 Hỗ trợ nhiêu định dạng tệp tin: doc, pdf, html, xml

 Hỗ trợ nhiều loại hình tài liệu khác nhau: văn bản,

hình ảnh, âm thanh, video

 Greenstone có khả năng tạo các bộ s u tập theo

loại hình xuất bản: tạp chí điện tử, e-book

Tïy biÕn bé s u tËp

 Greenstone lµ phÇn mÒm m nguån më cho phÐp ·i

ng êi dïng cã thÓ tù do chØnh söa ch ¬ng tr×nh cho phï hîp víi nhu cÇu sö dông cña m×nh

 Cã thÓ tïy biÕn giao diÖn, cÊu h×nh c¸c thuéc tÝnh

cña bé s u tËp

Cài đặt Greenstone

distribution 2.72 (53M)”

39

Cài đặt Greenstone

Cài đặt Greenstone

 Greenstone chạy trên nền Java platform, có thể

tải về từ địa chỉ: http://www.microsoft.com Phải tiến hành cài đặt Java tr ớc khi cài đặt Greenstone.

• Khi chương trình thông báo InstallShield

Wizard với Licence Agreement thì chọn YES

• Chương trình cho phép lựa chọn Setup Type:

lựa chọn TYPICAL

• Kích chuột vào NEXT để chương trình tiếp

tục cài đặt

• Chương trình sẽ tự động chạy và kết thúc

44

Cài đặt Greenstone (tiếp)

 Chọn ngôn ngữ hiển thị (English French – Nhược điểm – Nhược điểm

Russian – Spanish)

Chọn “Next”

Chọn đồng ý với các điều kiện của thỏa thuận, và chọn ‘Next”

 Chọn th mục cài đặt, sau đó nháy Next

Cài đặt Greenstone (tiếp)

Cài đặt Greenstone (tiếp)

 Chọn hình thức cài đặt

Cài đặt Greenstone (tiếp)

• Local Library: Chạy trên máy tính cá

nhân hoặc mạng nội bộ

• Web Library: Cài đặt để chạy trên máy

chủ web, có thể truy cập thông qua

Chän mËt khÈu cña ng êi qu¶n trÞ hÖ

thèng

Khởi động ch ơng trình

Khởi động ch ơng trình

Khi hộp thoại xuất hiện, nhắp chuột vào

nút “Enter Library”

54

Thiết lập tiếng Việt cho ch ơng trình

 Chỉnh sửa giao diện tiếng Việt: mục đích để khi

khởi động ch ơng trình có giao diện bằng tiếng Việt.

 Mở tệp tin main.cfg trong th mục c:\program

files\greenstone\etc bằng ch ơng trình Notepad hoặc Wordpad

KÕt thóc!

CHÂN THÀNH cÁm ¬n!