Nhưng ở Việt Nam hiện naygần như thiếu vắng các công trình khoa học nghiên cứu một cách có hệthống các vấn đề lý luận và thực tiễn về giải thích hợp đồng.. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứ
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
HÀ THỊ THÚY
GIẢI THÍCH HỢP ĐỒNG THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP
LUẬT VIỆT NAM
Chuyên ngành: Luật Dân sự và Tố tụng Dân sự
Mã số: 9 38 01 03
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC
HÀ NỘI – 2019
Trang 2Trường Đại học Luật Hà Nội TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
Người hướng dẫn khoa học: PGS TS Bùi Đăng Hiếu
Phản biện 1: TS Hoàng Thị Thúy Hằng
Phản biện 2: PGS TS Phan Hữu Thư
Phản biện 3: TS Đinh Trung Tụng
Luận án được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án tiến sĩ cấp trườnghọp tại Trường Đại học Luật Hà Nội vào hồi … ngày … tháng … năm 2019
Có thể tìm hiểu luận án tại:
1) Thư viện Quốc gia;
2) Thư viện Trường Đại học Luật Hà Nội
Trang 3A MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của đề tài luận án
Giải thích hợp đồng không phải là chế định mới trong phápluật dân sự nói chung và pháp luật hợp đồng nói riêng Ngay từ trướccông nguyên, các luật gia La Mã đã đặt nền móng cho việc xây dựngchế định giải thích hợp đồng Việc nghiên cứu các khái niệm pháp lý,thiết lập các nguyên tắc, phương pháp giải thích cũng như các căn cứgiải thích sẽ tạo cơ sở lý luận vững chắc cho các nhà lập pháp xem xét,tiếp nhận và phản ánh chúng vào quy phạm pháp luật nhằm hoàn thiệnquy định pháp luật về giải thích hợp đồng Nhưng ở Việt Nam hiện naygần như thiếu vắng các công trình khoa học nghiên cứu một cách có hệthống các vấn đề lý luận và thực tiễn về giải thích hợp đồng
Về mặt thực tiễn, do rất nhiều lý do mà các hợp đồng có thể cónhững điều khoản không rõ ràng, khó hiểu, được hiểu theo nhiềunghĩa khác nhau hoặc có những điều khoản quy định quá chungchung, hoặc mâu thuẫn nhau Chế định pháp luật giải thích hợp đồngđược xây dựng nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc giải quyết các tranhchấp xảy ra giữa các bên, cũng như tránh sự tùy tiện của chủ thể cóthẩm quyền khi giải thích hợp đồng Tuy nhiên, các căn cứ giải thíchhợp đồng được quy định trong BLDS lại chưa đầy đủ Điều này làmcho chủ thể giải thích khi giải quyết tranh chấp về giải thích hợpđồng thiếu cơ sở pháp lý để giải quyết, dẫn đến sự tùy tiện trong việc
áp dụng pháp luật Chính vì vậy, việc nghiên cứu để hoàn thiện chếđịnh giải thích hợp đồng nhằm tạo ra cơ sở pháp lý khách quan, đầy
đủ hơn, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng cho các bêntrong hợp đồng, thúc đẩy sự phát triển và giữ ổn định cho giao lưudân sự
Nền kinh tế thị trường và xu thế toàn cầu hóa ngày càng caodẫn đến số lượng hợp đồng được giao kết ngày càng nhiều Yêu cầugiải thích hợp đồng ngày càng tăng, dẫn đến chế định giải thích hợpđồng càng có vai trò quan trọng trong việc giữ ổn định cho quan hệhợp đồng, tạo cơ sở pháp lý cho việc giải quyết tranh chấp
Từ những lí do trên, việc chọn và nghiên cứu đề tài “Giải thích
hợp đồng theo quy định của pháp luật Việt Nam” là cần thiết để đáp
ứng yêu cầu về tính cấp thiết, tính thời sự, có ý nghĩa khoa học, lí luận
Trang 4và thực tiễn cao nhằm góp phần hoàn thiện pháp luật cũng như góp phần
bổ sung vào cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc giải thích hợp đồng
2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Luận án hệ thống hóa các vấn đề lý luận về giải thích hợpđồng, nghiên cứu thực trạng pháp luật Việt Nam về giải thích hợpđồng và thực tiễn giải thích hợp đồng ở Việt Nam cũng như các quanđiểm hiện đại về giải thích hợp đồng trên thế giới Từ đó luận ánhướng tới mục đích đưa ra các giải pháp hoàn thiện quy định củapháp luật về giải thích hợp đồng và nâng cao hiệu quả của việc giảithích hợp đồng ở Việt Nam
Để đạt được mục đích trên, Luận án đặt ra những nhiệm vụ cơ bảnsau:
- Cuối cùng luận án đề xuất những kiến nghị về việc bố trí chếđịnh giải thích hợp đồng trong BLDS, kiến nghị sửa đổi, bổ sung cácnguyên tắc, căn cứ giải thích hợp đồng và kiến nghị cụ thể nhằm tănghiệu quả của áp dụng các quy định pháp luật về giải thích hợp đồng ởViệt Nam
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận án gồm:
- Các vấn đề lý luận về hợp đồng, giải thích hợp đồng, giảithích di chúc và giải thích giao dịch dân sự;
- Các quy định về giải thích hợp đồng của các Bộ luật dân sự ởViệt Nam qua các thời kỳ và một số văn bản pháp luật có liên quan
có quy định về giải thích hợp đồng ở Việt Nam, bao gồm Luật thươngmại, Luật bảo vệ người tiêu dùng
- Thực tiễn giải thích hợp đồng ở Việt Nam
Phạm vi nghiên cứu của luận án:
Luận án chỉ giới hạn nghiên cứu các vấn đề lý luận, pháp lý
và thực tiễn hoạt động giải thích các loại hợp đồng dân sự, hợp đồng
Trang 5kinh doanh thương mại.
Về mặt thời gian, luận án nghiên cứu các quy định của phápluật Việt Nam về giải thích hợp đồng trong các Bộ luật dân sự từ thờiPháp thuộc cho đến BLDS 1995, BLDS 2005, và BLDS 2015, nhưngchủ yếu đi vào nghiên cứu chế định giải thích hợp đồng trong BLDS
2015 Về thực tiễn giải thích hợp đồng, luận án chỉ giới hạn nghiêncứu thực tiễn giải thích hợp đồng của các chủ thể có thẩm quyền giảithích từ khi Bộ luật dân sự 1995 có hiệu lực đến nay
4 Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Luận án sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biệnchứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử trên cơ sở quan điểm, mục tiêu,đường lối của Đảng và Nhà nước về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội
Về phương pháp nghiên cứu, luận án sử dụng kết hợp nhiềuphương pháp nghiên cứu khác nhau, bao gồm cả các phương phápnghiên cứu khoa học xã hội nhân văn nói chung và phương phápnghiên cứu khoa học luật cho từng nội dụng cụ thể để đạt được mụctiêu nghiên cứu mong muốn
5 Đóng góp mới về khoa học của luận án
Luận án là công trình khoa học đầu tiên ở cấp độ luận án tiến sĩluật học nghiên cứu toàn diện và có hệ thống những vấn đề lí luận vàthực tiễn về giải thích hợp đồng ở Việt Nam Luận án có những đónggóp mới như sau:
Thứ nhất, Luận án xây dựng được một cách có hệ thống các
vấn đề lý luận về giải thích hợp đồng, bao gồm xây dựng được kháiniệm giải thích hợp đồng, nhận diện bản chất pháp lý của giải thíchhợp đồng và phân biệt với các hoạt động khác có liên quan, xác định
sự cần thiết phải giải thích hợp đồng, chủ thể giải thích hợp đồng,phạm vi của giải thích hợp đồng, nguyên tắc giải thích hợp đồng vàhậu quả pháp lý của giải thích hợp đồng
Thứ hai, Luận án phân tích, đánh giá một cách khách quan, toàn
diện các căn cứ giải thích hợp đồng theo pháp luật Việt Nam hiện hành
và thực tiễn giải thích hợp đồng ở Việt Nam Từ đó, Luận án chỉ ranhững bất cập còn tồn tại trong pháp luật về giải thích hợp đồng ViệtNam và đưa ra các định hướng áp dụng các căn cứ giải thích hợp đồng
ở Việt Nam
Trang 6Thứ ba, Luận án phân tích các học thuyết về giải thích hợp
đồng trên thế giới cũng như các quan điểm hiện đại về giải thích hợpđồng của các nước trên thế giới
Thứ tư, Luận án cũng chỉ ra các căn cứ giải thích hợp đồng
cần bổ sung vào pháp luật giải thích hợp đồng của Việt Nam trên cơ
sở tiếp thu pháp luật nước ngoài, sự phù hợp với lý thuyết giải thíchhợp đồng và thực tiễn giải thích hợp đồng ở Việt Nam
Thứ năm, trên cơ sơ chỉ ra những bất cập cần khắc phục trong
chế định giải thích hợp đồng ở Việt Nam, Luận án đã đề xuất nhữnggiải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam về giải thích hợp đồng, baogồm đề xuất về vị trí của chế định giải thích hợp đồng trong Bộ luậtDân sự, đề xuất về thứ tự áp dụng các căn cứ giải thích hợp đồng ởViệt Nam và đề xuất xây dựng chế định giải thích hợp đồng trong Bộluật Dân sự một cách cụ thể
Cuối cùng, Luận án đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả
việc áp dụng pháp luật trong việc giải thích hợp đồng ở Việt Nam,bao gồm hai nhóm giải pháp: nhóm giải pháp đối với chủ thể giảithích và giải pháp đối với chính các bên trong hợp đồng
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
Thứ nhất, luận án có đóng góp khoa học trong việc cung cấp
hệ thống các vấn đề lý luận và thực tiễn về giải thích hợp đồng Từ
đó, làm cơ sở cho các nhà lập pháp nghiên cứu, phán ánh chúng vàoquy định của pháp luật Đồng thời, cũng là cơ sở cho các chủ thể ápdụng pháp luật nắm bắt cơ sở của việc giải thích hợp đồng để thựchiện việc giải thích hợp đồng một cách hiệu quả
Thứ hai, luận án có ý nghĩa trong việc hoàn thiện pháp luậthợp đồng ở Việt Nam hiện nay nhằm đáp ứng yêu cầu của nên kinh tếthị trường trong thời kỳ toàn cầu hóa ngày càng cao
Thứ ba, luận án cũng là nguồn tài liệu tham khảo cho các luậtgia trong việc nghiên cứu, vận dụng hoặc giảng dạy chuyên ngànhluật hợp đồng trong các cơ sở nghiên cứu, đào tạo và giảng dạyngành luật
7 Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, tổng quan tình hình nghiên cứu, kết
Trang 7luận, danh mục tài liệu tham khảo, thì luận án có kết cấu gồm 04chương.
B TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI
1 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
1.1 Tình hình nghiên cứu những vấn đề lý luận chung về hợp đồng
1.1.1 Các công trình ở nước ngoài
Hợp đồng luôn là một trong những chế định pháp luật quantrọng nhất của hệ thống pháp luật tư ở bất kỳ quốc gia nào Từ trướcđến nay các công trình nghiên cứu về hợp đồng chiếm một số lượnglớn trong hệ thống các công trình nghiên cứu luật pháp của các nướctrên thể giới Nhìn chung các công trình này đều đi nghiên cứu kháiquát về hợp đồng hoặc một khía cạnh chuyên sâu về hợp đồng.Những công trình này là nền tảng lý luận để Luận án nghiên cứu vấn
đề chuyên sau về giải thích hợp đồng
1.1.2 Các công trình ở trong nước
Các công trình khoa học nghiên cứu về hợp đồng ở trong nướccho đến nay chiếm một số lượng rất lớn trong các công trình nghiêncứu về khoa học pháp lý Mỗi thời kỳ lịch sử phát triển của chế địnhpháp luật hợp đồng ở Việt Nam thì đều có rất nhiều công trình nghiêncứu tiêu biểu, đặc biệt là bắt đầu từ giữa những năm 90 của thế kỷ
XX chế định pháp luật hợp đồng ngày càng có vai trò quan trọng nêncác công trình nghiên cứu về hợp đồng ở Việt Nam tăng lên rất nhanh
về mặt số lượng cũng như nội dung nghiên cứu
1.2 Tình hình nghiên cứu về giải thích hợp đồng
1.2.1 Các công trình ở nước ngoài
Về giải thích hợp đồng, ở nước ngoài đã có khá nhiều công trìnhkhoa học nghiên cứu Có thể kể đến một số công trình tiêu biểu, như:
các sách chuyên khảo: “Толкование права и договора” của tác giả
Черданщев А Ф., Yuniti – daha, Москва, năm 2003; “Введение в
cравнительное правоведение в сфере частного права”,
Международные отношения, Москва, 1998 của Konard Zweigert và
Hein Kotz, bản dịch bằng tiếng Nga; “Толкование договора судом”,
Trang 8проспест, Москва, 2008 của Сошуро Л В; “Толькование гражданско – правового договора: проблемы теории и практики.,
Научная Мысль, Москва, 2014, của tác giả Степанюк Н В;
“Elements of contract interpretation” của tác giả Steven J Burton, nhà
xuất bản Oxford, 2009; The Interpretation of Contracts, Lewison K.,
Sweet and Maxwell, London, 2011; bài viết “Толькование договора” của tác giả Жученко С П trong cuốn «Практика применения общих положений об обязательствах», Status, Москва, 2011, Luận
án tiến sỹ “Толкование договора как вид юридического толкования” của tác giả Березина Е А., Học viện Luật Quốc gia Uran, Ekateburg, 2001; Luận án tiến sỹ luật học “Толькование гражданско – правового договора” của Степанюк Н В., năm 2008.
1.2.2 Các công trình ở trong nước
Ở cấp độ tổng quát có thể kể đến các công trình: Sách chuyên
khảo: “Việt Nam dân luật lược khảo” của tác giả TS Vũ Văn Mẫu, Bộ Quốc gia giáo dục xuất bản, Sài Gòn, năm 1963, “Pháp luật về hợp đồng”, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, năm 1995 cùa TS Nguyễn Mạnh Bách; “Chế định hợp đồng trong Bộ luật dân sự Việt Nam” của tác giả Nguyễn Ngọc Khánh, Nxb Tư pháp, năm 2007; “Luật hợp đồng Việt Nam: bản án và bình luận án”, tập 2, của PGS TS Đỗ Văn Đại, Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội, năm 2014; giáo trình “Luật hợp đồng - Phần chung”, nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội, năm
2013 của tác giả PGS TS Ngô Huy Cương; Giáo trình Pháp luật về hợp đồng và trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng, của
trường Đại học Luật Thành phố Hồ Chí Minh, Nxb Hồng Đức, năm2014
Về các bài báo, bài tham dự hội thảo có thể kể đến đó là: “Giải thích hợp đồng dân sự: So sánh nước ngoài và liên hệ Điều 408 Bộ luật dân sự” của TS Nguyễn Ngọc Khánh, Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, số 10/2004; “Bàn về chế định giải thích hợp đồng trong Dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi)”, Tạp chí Nhà nước và Pháp luật, số
tháng 3/2015 của hai tác giả PGS TS Hà Thị Mai Hiên và Th.S Hà
Thị Thúy; “Về chế định giải thích giao dịch dân sự trong Dự thảo Bộ luật dân sự (sửa đổi)”, của tác giả PGS TS Nguyễn Quốc Sửu, Tạp chí Cộng sản điện tử, ngày 23/3/2015; Bài tham luận “Chế định giao
Trang 9kết hợp đồng hợp trong Dự thảo Bộ luật dân sự 2005 sửa đổi” của
TS Nguyễn Bích Thảo tại hội thảo “Chế định tài sản, nghĩa vụ và hợp đồng trong Dự thảo Bộ luật dân sự sửa đổi” do Đại học quốc gia
Hà Nội phối hợp với tổ chức
2 Đánh giá kết quả nghiên cứu của các congt trình khoa học liên quan đến đề tài
Ở nước ngoài, có khá nhiều công trình nghiên cứu công phu vềgiải thích hợp đồng, tuy nhiên các công trình này lại nghiên cứu quyđịnh của pháp luật và thực tiễn của nước ngoài Ở Việt Nam, cáccông trình nghiên cứu liên quan đến đề tài, nhìn chung, có khá nhiềucông trình nghiên cứu về các vấn đề hợp đồng, tuy nhiên, hầu nhưchưa có công trình nào nghiên cứu một cách có hệ thống những vấn
đề lý luận và thực tiễn về giải thích hợp đồng tại Việt Nam Tuynhiên những công trình ở trong nước và nước ngoài này đã nghiêncứu một vài khía cạnh cạnh của giải thích hợp đồng ở Việt Nam Việcđánh giá những công trình nghiên cứu này cung cấp cho tác giả cáinhìn tổng quan về tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Từ đó,đưa ra định hướng nghiên cứu cho đề tài
3 Định hướng nghiên cứu của Luận án
3.1 Những vấn đề Luận án tiếp tục tiếp thu và phát triển
Trên cơ sở nghiên cứu, đánh giá các công trình nghiên cứu liênquan đến đề tài, Luận án tiếp thu và tiếp tục phát triển các vấn đề: thứnhất là lý thuyết cơ bản về giải thích hợp đồng đã được các nhà khoahọc pháp lý xây dựng; thứ hai là các học thuyết về giải thích hợpđồng đã được các luật gia xây dựng ngay từ thời La Mã, đó là họcthuyết ý chí, học thuyết thể hiện ý chí và học thuyết trung dung; thứ
ba là các kết quả nghiên cứu về chế định giải thích hợp đồng của một
số quốc gia trên thế giới sẽ được luận án tiếp tục tiếp thu và cân nhắc
về việc vận dụng vào bối cảnh thực tế của Việt Nam; cuối cùng làluận án tiếp tục sử dụng các phương pháp luận và phương phápnghiên cứu truyền thống trong khoa học pháp lý mà các học giả trước
đã sử dụng
3.2 Những định hướng mới của luận án
Giả thuyết nghiên cứu được đặt ra trong luận án là: Một là, chếđịnh giải thích hợp đồng trong Bộ luật dân sự hiện hành được xây
Trang 10dựng chưa dựa trên một cơ sở lý luận vững chắc, có hệ thống Hai là,thực tiễn giải thích hợp đồng của các chủ thể giải thích gặp nhiều khókhăn, và chưa có cơ sở pháp lý vững chắc do các nguyên tắc, căn cứgiải thích hợp đồng trong Bộ luật dân sự chưa đầy đủ, một số căn cứgiải thích không khả thi và chưa đưa ra được các phương pháp giảithích phù hợp với thực tiễn giải thích hợp đồng ở Việt Nam
Định hướng nghiên cứu của luận án là:
Thứ nhất, xây dựng cơ sở lý luận cho việc xây dựng chế địnhgiải thích hợp đồng và cho việc giải thích hợp đồng của chủ thể cóthẩm quyền ở Việt Nam
Thứ hai, luận án phân tích các nguyên tắc, căn cứ giải thíchhợp đồng của pháp luật Việt Nam hiện hành và thực tiễn giải thíchhợp đồng ở Việt Nam hiện nay chỉ ra điểm hợp lý, bất hợp lý của cácnguyên tắc, căn cứ giải thích này, dựa trên cơ sở lý luận và kiểmchứng bằng thực tiễn
Thứ ba, luận án sẽ đi vào nghiên cứu các quan điểm về giảithích hợp đồng của các nước trên thế giới áp dụng và nghiên cứu đềxuất bổ sung một số căn cứ giải thích hợp đồng vào chế định giảithích hợp đồng của Việt Nam
Cuối cùng, trên cơ sở những vấn đề lý luận, thực tiễn và quanđiểm cá nhân của người nghiên cứu, luận án đề xuất những kiến nghị đểhoàn thiện pháp luật về giải thích hợp đồng ở Việt Nam và kiến nghịnâng cao hiệu quả của việc giải thích hợp đồng ở Việt Nam hiện nay
Tiểu kết
Việc nghiên cứu vấn đề giải thích hợp đồng đã được quan tâm,
đề cập đến trên các phương diện và phạm vi khác nhau, nhưng chưa
có công trình nghiên cứu một cách chuyên sâu, toàn diện và có hệthống về lí luận và thực tiễn về giải thích hợp đồng theo quy định củapháp luật Việt Nam
Việc nghiên cứu vấn đề “Giải thích hợp đồng theo quy định của pháp luật Việt Nam” là nhiệm vụ khoa học cần thiết và có tính
mới trên cơ sơ kế thừa có chọn lọc các kết quả nghiên cứu
Trang 11C NỘI DUNG CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VỀ GIẢI THÍCH
HỢP ĐỒNG
1.1 Sự cần thiết phải giải thích hợp đồng
Sự cần thiết phải giải thích hợp đồng xuất hiện khi hợp đồng
có những nội dung, điều khoản không rõ ràng Nguyên nhân của sựkhông rõ ràng này có thể do nguyên nhân chủ quan là việc sử dụngngôn từ (dùng từ đa nghĩa, từ không có nghĩa, từ địa phương), docách diễn đạt lại không rõ ràng, do lỗi chính tả trong quá trình diễnđạt, cũng có thể do những nguyên nhân khách quan như tập quánvùng miền khác nhau, do hoàn cảnh thực hiện hợp đồng có thể dẫnđến nhiều cách hiểu Khi hợp đồng có những nội dung, điều khoảnkhông rõ ràng dẫn đến các bên không thống nhất được cách hiểu Lúcnày việc giải thích hợp đồng là cần thiết nhằm làm rõ nội dung không
rõ ràng của hợp đồng Từ đó, xác định quyền và nghĩa vụ của các bênvà/hoặc trách nhiệm do vi phạm hợp đồng của mỗi bên
Việc xác định nguyên nhân dẫn đến giải thích hợp đồng cũngnhư sự cần thiết phải giải thích hợp đồng có ý nghĩa trong việc xácđịnh các nguyên tắc, căn cứ giải thích cũng như phương pháp giảithích phù hợp
1.2 Khái niệm giải thích hợp đồng
Chế định giải thích hợp đồng xuất hiện từ thời La Mã Cùngvới sự đấu tranh và phát triển của các trường phái khoa học pháp lý,
và sự thay đổi của việc xác định mục đích giải thích hợp đồng, chếđịnh này đã trải qua rất nhiều thay đổi
Giải thích hợp đồng là hoạt động của chủ thể có thẩm quyềnnhằm làm rõ những nội dung, điều khoản không rõ ràng của hợpđồng dựa trên những nguyên tắc và căn cứ luật định
1.3 Bản chất pháp lý của giải thích hợp đồng và phân biệt giải thích hợp đồng với các hoạt động khác
1.3.1 Bản chất pháp lý của giải thích hợp đồng
Trang 12Bản chất pháp lý của giải thích hợp đồng là việc chủ thể giảithích làm rõ những nội dung của hợp đồng khi hợp đồng có nhữngđiều khoản, nội dung không rõ ràng nhằm xác định quyền và nghĩa
vụ của mỗi bên
1.3.2 Phân biệt giải thích hợp đồng với các hoạt động khác
1.3.2.1 Phân biệt giải thích hợp đồng và giải thích di chúc
Tuy hoạt động giải thích hợp đồng và giải thích di chúc cónhiều điểm chung nhưng hai hoạt động này có rất nhiều điểm khácbiệt về bản chất của việc giải thích, chủ thể giải thích, trình tự giảithích, căn cứ giải thích, hậu quả pháp lý của việc giải thích
1.3.2.2 Phân biệt giải thích hợp đồng với việc bổ sung điều khoản còn thiếu của hợp đồng dựa trên quy định của pháp luật
Hiện nay có nhiều quan điểm cho rằng bổ sung hợp đồng chính
là một hoạt động giải thích hợp đồng Tuy nhiên, hai hoạt động nàyhoàn toàn khác biệt về lý do phải giải thích và lý do phải bổ sung hợpđồng, thứ hai bản chất, căn cứ giải thích và bản chất, căn cứ để bổsung hợp đồng
1.3.2.3 Phân biệt giải thích hợp đồng và giải thích luật
Nhiều nhà khoa học pháp lý Liên bang Nga và Anh coi giảithích hợp đồng là một dạng đặc biệt của giải thích pháp luật Tuynhiên, ở Việt Nam đây là hai hoạt động hoàn toàn khác biệt về chủthể có thẩm quyền giải thích., hậu quả pháp lý của việc giải thích,mục đích giải thích, căn cứ giải thích
1.3.2.4 Phân biệt giải thích hợp đồng và điều chỉnh hợp đồng khi hoàn cảnh thay đổi
Giải thích hợp đồng và điều chỉnh hợp đồng khi hoàn cảnhthay đổi đều được thực hiện bởi cơ quan tài phán, và kết quả giảithích hoặc điều chỉnh hợp đồng đều có giá trị bắt buộc thi hành đốivới các bên Nhưng hai hoạt động này lại khác nhau về lý do dẫn đếngiải thích hoặc điều chỉnh hợp đồng, kết quả giải thích hoặc điềuchỉnh hợp đồng, chủ thể, căn cứ và nguyên tắc giải thích hoặc điềuchỉnh hợp đồng
1.4 Chủ thể có thẩm quyền giải thích hợp đồng
Hợp đồng chỉ phải giải thích khi các bên trong hợp đồng khôngthống nhất cách hiểu về một nội dung hoặc điều khoản nào đó của
Trang 13hợp đồng dẫn đến phát sinh tranh chấp Vì thế bản chất của tranhchấp về giải thích hợp đồng chính là một loại tranh chấp hợp đồng.
Do đó, chủ thể có thẩm quyền giải thích hợp đồng chính là chủ thể cóthẩm quyền giải quyết tranh chấp hợp đồng Đó chính là Tòa án hoặctrọng tài Việc các bên tự giải thích hợp đồng, đó không phải là hoạtđộng giải thích đúng nghĩa vì trong hoạt động giải thích này, các bênkhông bị ràng buộc phải giải thích theo một quy trình, quy tắc, haycăn cứ bắt buộc nào Kết quả của việc giải thích này các bên có thểđưa ra những điều khoản mới cho hợp đồng, hoặc thay đổi một sốđiều khoản trong hợp đồng ban đầu
Thứ hai, giải thích hợp đồng được thực hiện nhằm xác địnhbản chất của hợp đồng đã được giao kết, cho dù hợp đồng được cácbên đặt tên là gì – giải thích định danh
1.6.4 Nguyên tắc giải thích theo lẽ công bằng, hợp lý
1.6.5 Nguyên tắc giải thích theo hướng có lợi cho bên chấp nhận hợp đồng theo mẫu
1.7 Hậu quả pháp lý của giải thích hợp đồng