kế hoạch bồi dưỡng GVTHCS

Trao đổi với Báo Giáo dục và Thời đại, GS Đinh Quang Báo - Ủy viên Hội đồng Quốc gia Giáo dục và Phát triển nhân lực - khẳng định vai trò của dạy học tích hợp và cho rằng đây chính là ph

CHUYÊN ĐỀ BỒI DƯỠNG

DẠY HỌC TÍCH HỢP CÁC MÔN

KHTNTHEO ĐỊNH HƯỚNG

Ở TRƯỜNG THCS

- Dạy học theo định hướng phát triển năng lực là xu hướng dạy học hiện đại được nhiều nước trên thế giới đã

và đang áp dụng.

- Nền giáo dục Việt Nam đang từng bước chuyển mình theo xu thế này Trong các khâu của quá trình dạy học, sách giáo khoa và chương trình đóng vai trò quan trọng đối với việc thực hiện mục tiêu dạy học

- Chương trình THCS: các môn Lí, Hoá, Sinh sẽ được tích hợp lại thành môn khoa học Tự nhiên Đây là điểm mới

rất đáng chú ý

 Là GV bạn đã từng bối rối với những vấn đề dưới đây?

- BGD yêu cầu bạn “dạy học theo định hướng phát triển năng lực (NL) học sinh” nhưng bản thân bạn thực sự không hiểu rõ

- Việc biên soạn câu hỏi, bài tập đánh giá NL hs là công việc khó khăn với bạn? nhiều khó khăn khác nữa.

 Bạn có mong muốn tìm được một quy trình tổ chức hoạt động học tập sao cho qua mỗi một hoạt động học tập có thể phát triển được NL cụ thể ở HS?

 Nội dung của chuyên đề này, mục tiêu:

1 Năng lực là gì? Tại sao phải dạy học theo định hướng phát triển

NL? Trong dạy học cần hình thành và phát triển cho HS những

4 Tham khảo bộ công cụ đánh giá hoạt động học tập của chuyên

gia quốc tế, cho phép đánh giá bất kì giáo án nào, mức độ phát triển NL HS thể hiện ở giáo án đó đến đâu V.pdf

Trao đổi với Báo Giáo dục và Thời đại, GS Đinh Quang Báo - Ủy viên Hội đồng Quốc gia Giáo dục và Phát triển nhân lực - khẳng định vai trò của dạy  

học tích hợp và cho rằng đây chính là phương pháp tạo ra năng lực

TÍCH HỢP LÀ PHƯƠNG THỨC DUY NHẤT ĐỂ

DẠY HỌC PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH

 MỘT SỐ BĂN KHOĂN CỦA GV BẠN CÓ CÙNG SUY NGHĨ?

 Hầu hết các giáo viên đều cho rằng, lâu nay họ chỉ được đào tạo đơn môn hoặc song môn nên thiết kế theo chương trình dạy học tích hợp, họ băn khoăn lo không có phổ kiến thức sâu để dạy.

Tích hợp có nhiều mức độ khác nhau Thực tế tất cả giáo

viên khi dạy học đều ít nhiều đã thực hiện tích hợp (Thế

nhưng có một số giáo viên không biết rằng mình đã thực hiện dạy học tích hợp; khi nói đến dạy học tích hợp, thấy lạ, ngỡ ngàng)!

Theo tôi: Khó khăn của giáo viên khi dạy tích hợp liên môn không nằm nhiều ở vấn đề nội dung mà ở vấn đề phương pháp và kĩ thuật dạy học.

Một băn khoăn nữa: Liệu dạy học tích hợp, kiến thức các môn

có chồng chéo lẫn nhau không? Có ý kiến cho rằng, việc lồng   ghép nhiều mảng kiến thức vào nhau giáo viên sẽ rất rối, thậm chí không biết nên lựa chọn giáo viên nào đảm nhận giảng dạy tiết học đó Ví dụ, trong 1 giờ học có cả kiến thức 03 môn sinh, lí, hóa giáo viên nào đứng lớp và có phải ngồi soạn chung giáo án không?

“Không phải ngồi soạn giáo án chung”

 Trong dạy học tích hợp liên môn không có việc "kiến thức các

môn có chồng chéo lẫn nhau" hay "lồng ghép quá nhiều mảng kiến thức vào nhau" như nhiều bạn băn khoăn

 Dạy học tích hợp liên môn là dạy học những nội dung kiến thức liên quan đến hai hay nhiều môn học và phải xử lí các nội dung kiến thức trong mối liên quan với nhau, bảo đảm cho học sinh vận dụng được tổng hợp các kiến thức đó một cách hợp lí để

 Không nên hiểu tích hợp liên môn chỉ là ghép các kiến thức của

môn học này cạnh môn học khác, nhất là chỉ trong 1 tiết học

 Làm thế nào để giáo viên nhận diện là mình đã thực hiện đúng theo quan điểm dạy học tích hợp?

 Từ hiểu đúng đến làm đúng và làm có hiệu quả là cả một khoảng cách không nhỏ Làm thế nào để thực sự phát huy hiệu quả của dạy học tích hợp phát triển năng lực?

NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ

Theo (anh) chị ở TK 21 trong dạy học cần dạy những kĩ năng gì để

phát triển năng lực của HS?

1 Trước khi trả lời câu hỏi trên HV cùng chơi trò chơi (1): hãy đặt bút vẽ một tam giác đi qua cả 4 đỉnh của hình vuông (lưu ý không nhấc bút - 1Phút)

2 Chia nhóm: mỗi nhóm chuẩn bị một giấy A3 và giấy nhớ (Không cần ghi tên cá nhân vào giấy nhớ (2) => mỗi nhóm dính giấy nhớ vào tờ giấy A3) =>GV thu lại xử lí thông tin

3 NL là gì? những KN và NL nào cần phải chú trọng rèn luyện cho

HS ở TK 21 (cá nhân 5p, nhóm 5p) => các HV dính vào tờ giấy

chung A0 - 01 nhóm TB kết quả, nhóm khác bổ sung

• Năng lực được xây dựng trên cơ sở tri thức, thiết lập qua giá trị, cấu trúc như là các khả năng, hình thành qua trải nghiệm/củng cố qua kinh nghiệm, hiện thực hóa qua ý chí (John Erpenbeck, 1998)

• Năng lực là khả năng cá nhân đáp ứng các yêu cầu phức hợp

và thực hiện thành công nhiệm vụ trong một bối cảnh cụ thể (OECD, 2002)

• Năng lực theo trường phái của Anh: Năng lực giới hạn bởi 3 yếu tố: Kiến thức ( Knowledge), Kỹ năng (Skill), Thái độ ( Attitude) Đây còn gọi là mô hình ASK

• Phân loại 42 năng lực theo Đại học Havard:

• 1 Khả năng thích ứng (Adaptability)

• 2 Xếp đặt hiệu suất để thành công (Aligning Performance for Success)

• 3 Học ứng dụng (Applied Learning)

• 4 Xây dựng một đội/nhóm thành công (Building a SuccessfulTeam )

• 5 Xây dựng khách hàng trung thành (Building Customer Loyalty)

• 6 Xây dựng mối quan hệ đối tác (Building Partnerships)

• 7 Xây dựng mối quan hệ tích cực làm việc – Làm việc nhóm/ hợp tác Building Positive Working Relationships-Teamwork/Collaboration)

• 8 Tạo dựng lòng tin (Building Trust)

• 9 Huấn luyện (Coaching)

• 10 Truyền đạt thông tin/ giao tiếp (Communication)

• 11 Không ngừng học tập (Continuous Learning)

• 12 Góp phần vào đội/ nhóm thành công(Contributing to Team Success)

• 13 Hướng đến khách hàng (Customer Focus)

• 14 Ra quyết định (Decision Making)

• 15 Uỷ thác hay phân quyền (Delegation)

• 16 Phát triển người khác (Developing Others)

• 17 Nhiệt tình (Energy)

• 18 Tạo điều kiện thay đổi (Facilitating Change)

• 19 Giám sát, theo dõi (Follow-Up)

• 20 Trình bày chính thức (Formal Presentation)

• 21 Đạt được sự cam kết (Gaining Commitment)

• 22 Tác động, gây ảnh hưởng (Impact)

• 23 Theo dõi, giám sát thông tin (Information Monitoring)

• 24 Hành động sáng tạo (Sáng kiến)- Initiating Action (Initiative)

• 25 Đổi mới (Innovation)

•  26 Tầm nhìn và giá trị dẫn đầu/ sống động (Leading/Living TheVision And Values)

• 27 Quản lý xung đột (Managing Conflict)

• 28 Quản lý công việc (bao gồm quản lý thời gian)- Managing Work (Includes Time Management)

• 29 Lãnh đạo hội họp (Meeting Leadership)

• 30 Tham dự hội nghị (Meeting Participation)

• 31 Đàm phán (Negotiation)

• 32 Lên kế hoạch và tổ chức thực hiện (Planning and Organizing)

• 33 Định hướng chất lượng (Quality Orientation)

• 34 Chấp nhận rủi ro (Risk Taking)

• 35 Nhận thức về an toàn (Safety Awareness)

• 36 Kỹ năng bán hàng/ thuyết phục (Sales Ability/Persuasiveness)

• 37 Ra quyết định chiến lược (Strategic Decision Making)

• 38 Chịu đựng sự căng thẳng (Stress Tolerance)

• 39 Kiến thức và kỹ năng chuyên môn/ kỹ thuật Technical/Professional Knowledge and Skills)

• 40 Kiên định (Tenacity)

• 41 Xác định giá trị đa dạng (Valuing Diversity)

• 42 Tiêu chuẩn công việc (Work Standards)

Năng lực của HS phổ thông

• Theo PGS.TS Nguyễn Công Khanh ‘‘Năng lực của học sinh là khả năng làm chủ những hệ thống kiến thức, kỹ năng, thái độ phù hợp với lứa tuổi và vận hành (kết nối) chúng một cách hợp lý vào thực hiện thành công nhiệm vụ học tập, giải quyết hiệu quả những vấn đề đặt ra cho chính các em trong cuộc sống’’

• Năng lực của HS là một cấu trúc động (trìu tượng), có tính

mở, đa thành tố, đa tầng bậc, hàm chứa trong nó không chỉ là kiến thức, kỹ năng, mà cả niềm tin, giá trị, trách nhiệm xã hội thể hiện ở tính sẵn sàng hành động của các em trong môi trường học tập phổ thông và những điều kiện thực tế đang thay đổi của xã hội

• Năng lực của người học có thể chia thành hai loại chính: năng  lực chung và năng lực cụ thể, chuyên biệt [1]. 

Quá trình hình thành NL cho HS

1- Tiếp nhận thông tin

2- Xử lý thông tin (thể hiện hiểu biết/kiến thức)

3- Áp dụng/ vận dụng kiến thức (thể hiện khả năng)

4- Thái độ và hành động

5- Sự kết hợp đầy đủ các yếu tố trên để tạo thành năng lực 6- Tính trách nhiệm, thể hiện sự chuyên nghiệp/ thành thạo 7- Kết hợp với kinh nghiệm/ trải nghiệm thể hiện năng lực nghề

CÁC BƯỚC HƯỚNG TỚI SỰ PHÁT TRIỂN NL/NL NGHỀ

Dạy học tích hợp phát triển NL học sinh Nxb Đại học sư phạm

Tiêu thức   Tiếp cận nội dung Tiếp cận năng lực

Quan niệm Học là quá trình tiếp thu và lĩnh hội tri

thức qua đó hình thành kỹ năng Học là quá trình kiến tạo, HS tự tìm tòi, khám phá, phát hiện, tự hình thành hiểu biết, năng lực  

Mục tiêu giảng dạy Chú trọng cung cấp tri thức, kỹ năng,

kỹ xảo Chú trọng hình thành các năng lực (sáng tạo, hợp tác,…)

Mục tiêu học tập Học để đối phó với thi cử; Sau khi thi

xong, những điều đã học thường bị quên, ít dùng đến

Học để đáp ứng yêu cầu công việc; Những điều đã học cần thiết bổ ích cho cuộc sống và công việc sau này

Mục tiêu nêu ở bài học Chung chung Chi tiết, đánh giá được

Yêu cầu đối với người học Biết cái gì Làm được gì từ những điều đã biết

Nội dung giảng dạy Được quy định chi tiết trong chương

trình;

Từ giáo trình và người dạy;

Chương trình được xác định là chuẩn, không được phép xê dịch.

Được lựa chọn nhằm đạt được chuẩn đầu ra ;

Từ tình huống thực tế;

Những vấn đề mà HS quan tâm.

Phương pháp giảng dạy Diễn giảng;

GV là người truyền thụ kiến thức, HS   tiếp thu thụ động

GV là người tổ chức, hỗ trợ HS tự lực và lĩnh hội tri   thức;

Dạy học tương tác.

Hình thức tổ chức Chủ yếu dạy lý thuyết trên lớp học cố

định trong 4 bức tường Tổ chức các hình thức học tập đa dạng, cơ động, linh hoạt Học ở lớp, trong thực tế, Học đôi bạn, học theo

nhóm, học theo lớp.

Sự khác biệt giữa trường học TK 20 -21

- KN học được trong bối cảnh những vấn đề thực tiễn

- Tất cả HS học cách tư duy (phát triển NL giải quyết vấn đề, NL sáng tạo…)

KĨ THUẬT DH KWLH VỚI CHỦ ĐỀ DHTH

Hãy viết những điều đã biết về chủ đề DHTH điền vào cột

“K” Những điều muốn biết điền vào cột “W” Sau khi trả lời những câu hỏi này trong quá trình học, những thông tin thu nhận được điền vào cột “L”.  Cuối cùng, vận dụng như thế nào điền vào“H”, đó chính là phần thực hành của HV

K (Những điều đã biết) (Những điều muốn biết) W (Những điều học được) L

-………

-……… -……….-……… -……… -………

GIỚI THIỆU KĨ THUẬT DẠY HỌC KWLH

 (K: Know - Những điều đã biết; W: want to know - Những điều muốn biết; L: Learned - Những điều đã học được; H:

How can we learn more - Những KT vận dụng vào thực tiễn và vận dụng như thế nào)

K (Những điều đã biết) (Những điều muốn W

biết)

L (Những điều học được) -………

-……… -……….-……… -……… -………

Một ví dụ về biểu đồ KWLChủ đề bài đọc: Trọng lực

Xuyên môn Liên môn

Đa môn Nộimôn

 Các bước xây dựng bài học tích hợp

 Bước 1: Rà soát chương trình, sách giáo khoa để tìm ra các nội dung dạy học gần

giống nhau có liên quan chặt chẽ với trong các môn học của chương trình, sách giáo khoa hiện hành; những nội dung liên quan đến vấn đề thời sự của địa phương, đất nước để xây dựng bài học tích hợp.

 Bước 2: Xác định bài học tích hợp, bao gồm tên bài học và thuộc lĩnh vực Khoa

học Tự nhiên

 Bước 3: Dự kiến thời gian (bao nhiêu tiết) cho bài học tích hợp.

 Bước 4: Xác định mục tiêu của bài học tích hợp, bao gồm:

 Bước 6: Xây dựng kế hoạch bài học tích hợp (chú ý tới các phương pháp dạy học

nhằm phát huy tính tích cực của người học).

 Bươc 7 Tố chức dạy ( thể hiện trước lớp)

- Yêu cầu hv thực hiện tiếp bước 5: Xây dựng hoạt động dạy học cho chủ đề đã chọn (Phương pháp, hình thức tổ chức dạy học, phương tiện và đánh giá HS)

Phần PPDH và KTDH, thiết kế kế hoạch bài học theo truyền thống+ Kể tên các phương pháp dạy học mà bạn biết

+ Kể tên các kĩ thuật dạy học mà bạn biết

+ Phân biệt phương pháp dạy học và kĩ thuật dạy học

+ Các bước thiết kế kế hoạch bài học (GA)

+ Kể tên các kĩ thuật dạy học mà bạn biết

+ Phân biệt phương pháp dạy học và kĩ thuật dạy học

+ Các bước thiết kế kế hoạch bài học (GA)

Cở sở phân loại Các phương pháp dạy học

3 Giảng giải 4.Vấn đáp

5 HS làm việc với sách

6 Báo cáo nhỏ của HS

1 GV trình bày mẫu vật tự nhiên

2 GV trình bày các vật tượng hình, tượng trưng

3 GV trình bày thí nghiệm 4.Tivi,video,phim…

1 HS thực hành xác định mẫu vật

2 HS thực hành quan sát

3 HS thực hành thí nghiệm

MỘT SỐ KT DH TÍCH CỰC

- KT Khăn trải bàn, KT KWLH, KT 3 lần 3…

 Có thể rút gọn còn 03 bước trong thiết kế bất kì nội dung

kiến thức nào đó là kĩ thuật CIA

+ C: Content - Nội dung cần dạy, mục tiêu đặt ra là gì?

+ I: Idea - Ý tưởng dạy nội dung đó và dạy bằng cách nào?

+ A: Activites - Các hoạt động cụ thể cần phải có:(HĐ GV, HĐ

HS, phương tiện gì)?

Ví dụ: Khi dạy về các kiểu xếp lá trên cành (SH 6)

Nội dung:

- Có 03 kiểu mọc của lá (mọc cách, mọc đối, mọc vòng)

ND này dạy bằng cách nào? Mục tiêu là gì?

 (Thuyết trình, trực quan, biểu diễn thí nghiệm, thực hành… )Mục tiêu: Ghi nhớ => I Thuyết trình, trực quan (gv chiếu hình ảnh, giảng, mô tả)

Mục tiêu: Quan sát, phân loại, hợp tác => I Thực hành theo nhóm và mẫu vật thật (gv chia nhóm, chia mẫu lá, yêu cầu sắp xếp theo các cách mọc của lá, giải thích việc sắp xếp đó của hs…)

Với chủ đề về tiêu hóa (SH8): tác giả thiết kế với kĩ thuật riêng

có độc đáo một chút, ngắn gọn bật trọng tâm kiến thức và mục

tiêu cần đạt theo nguyên tắc CIA (Tham khảo - Trần khánh

Ngọc; Dạy học tích hợp phát triển năng lực).

 Thực hiện kế hoạch bài học buổi sáng chủ

nhật chia sẻ của các nhóm.

 Chiều chủ nhật một nhóm thể hiện kế hoạch bài học theo giả định.

Phương pháp dạy học Kĩ thuật dạy học

- Phương pháp dạy học là tổ hợp cách thức các

hoạt động của giáo viên và học sinh trong quá

trình dạy học, được tiến hành dưới sự tổ chức

hướng dẫn của giáo viên nhằm đạt được

những mục tiêu học tập của học sinh.

- Như vậy phương pháp dạy học chú ý đến cả

quá trình dạy học GV sử dụng các phương

pháp dạy học để giúp học sinh đạt được một

mục tiêu học tập cụ thể.

- Phương pháp dạy học có tác động không nhỏ

trong quá trình dạy học vì nếu sử dụng không

- Kĩ thuật dạy học chỉ được vận dụng trong những tình huống nhỏ cụ thể của giờ học GV sử dụng các kĩ thuật dạy học làm tăng thêm hiệu quả của giờ học.

- Kĩ thuật dạy học có tác động nhỏ hơn phương pháp dạy học vì nó chú ý đến tiểu tiết nhỏ trong quá trình dạy học Mặc dù vậy, nếu sử dụng đúng nơi, đúng lúc thì kĩ thuật dạy học của GV lại có một tác động lớn tới HS Nó góp phần vào việc giúp học sinh lĩnh hội tri thức một cách hiểu quả nhất.

Phương pháp dạy học Kỹ thuật dạy học

và học sinh trong các tình huống hành động nhỏ nhằm thực hiện và điều khiển quá trình dạy học

Dễ dàng nhận thấy trong phương pháp dạy học bao hàm kỹ thuật dạy học

• Muốn chặt thu hoạch một cây gỗ - (mục tiêu)

• Dùng dao, rìu, cưa - (Phương tiện)

• Cách để cây đổ nhanh, an toàn-( phương pháp); Cắt gốc, cành, thân, hướng cắt…(Kĩ thuật)

• Điều này tùy thuộc cây to hay nhỏ, cao hay thấp

(Đối tượng)

• Loại PP, Kiểu PP, Nhóm PP, tên PP

• KTDH: khăn trải bàn, bể cá, tia chớp, động não, 3 lần 3, xyz (635), KWLH…