Đề cương luận văn Thu 12-2018

Trong những năm qua, đã có nhiều đề tài luận văn thạc sĩ, nhiều tác giảnghiên cứu về quản lý nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục, trong đó có nghiên cứu về đội

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong xu thế phát triển chung của đất nước, đặt ra cho ngành giáo dụccần phải có những đổi mới một cách đồng bộ và toàn diện trên tất cả các mặt.Trong đó, tập trung xây dựng, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lýgiáo dục được xác định là khâu then chốt Giáo viên có vai trò quan trọng, có

ý nghĩa quyết định đến việc nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo ở các nhàtrường Văn kiện Đại hội Đảng XI xác định: "Đổi mới căn bản, toàn diện nềngiáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủhoá và hội nhập quốc tế, trong đó, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triểnđội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt" [5, tr.130 - 131] Vănkiện Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ XII (2016) nêu rõ “Giáo dục làquốc sách hàng đầu.Phát triển giáo dục và đào tạo nhằm nâng cao dân trí, đàotạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài Chuyển mạnh quá trình giáo dục chủ yếu từtrang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học;học đi đôi với hành, lý luận gắn liền với thực tiễn”[7, tr114].Chiến lược Giáodục 2011-2020 của Chính phủ nêu rõ yêu cầu:“Chuẩn hóa trong đào tạo,tuyển chọn, sử dụng và đánh giá nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục”.Đây làquan điểm, phương hướng đặt ra với công tác quản lý ở các nhà trường làphải bồi dưỡng, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý có đủ phẩmchất, năng lực, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình mới

Đối với các trường THCS, đội ngũ giáo viên được tổ chức thành tổchuyên môn theo nhóm môn học Tổ chuyên môn là mắt xích quan trọng trong

cơ cấu tổ chức của nhà trường Hoạt động của tổ chuyên môn quyết định trựctiếp đến việc nâng cao chất lượng dạy và học Tổ chuyên môn của giáo viên dohiệu trưởng thành lập trên cơ sở những người có cùng nhiệm vụ, phạm vichuyên môn; tổ trưởng chuyên môn có nhiệm vụ quản lý tổ hoàn thành mọinhiệm vụ chuyên môn được giao Chất lượng chuyên môn của giáo viên THCS

phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có trình độ quản lý hoạt động chuyên môncủa các tổ trưởng chuyên môn Để các tổ chuyên môn hoạt động có chất lượng

và hiệu quả, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ thì tổ trưởng cần phải có năng lực và kỹnăng quản lý điều hành, bao quát công việc Như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói:

“Cán bộ là cái gốc của mọi công việc” [8] Trong trường THCS, người tổ trưởng chuyên môn được ví như “cánh tay nối dài của Lãnh đạo nhà trường”

[1] Bởi tổ trưởng chuyên môn có vị trí, vai trò quan trọng trong việc điều hànhhoạt động chuyên môn của tổ; là mắt xích gắn kết giữa hiệu trưởng và giáoviên để bộ máy hoạt động đồng bộ, hiệu quả Tổ trưởng giúp hiệu trưởng triểnkhai các nội dung kế hoạch hoạt động của nhà trường đến từng giáo viên; thaymặt hiệu trưởng điều hành, tổ chức thực hiện việc dạy học và các hoạt độnggiáo dục; tham mưu cho hiệu trưởng trong việc bố trí, sắp xếp đội ngũ giáoviên giảng dạy và chủ nhiệm một cách phù hợp để phát huy tối đa khả năng củahọ; tổ chức kiểm tra đánh giá xếp loại giờ dạy của giáo viên theo kế hoạch đề

ra Chính vì vậy, một trong những vấn đề cấp thiết đối với các nhà trườngTrung học cơ sở là phải thường xuyên quan tâm bồi dưỡng năng lực quản lýcho các tổ trưởng chuyên môn trong nhà trường, đồng thời quản lý tốt hoạtđộng bồi dưỡng này góp phần không ngừng nâng cao chất lượng đội ngũ giáoviên giữ cương vị quản lý hoạt động chuyên môn trong nhà trường

Qua khảo sát thực tế cho thấy, việc tổ chức hoạt động bồi dưỡng nănglực quản lý cho tổ trưởng chuyên môn ở các trường Trung học cơ sở quận HàĐông, thành phố Hà Nội hiện nay đã đạt được kết quả nhất định Đây là mộttrong những yếu tố quan trọng, trực tiếp góp phần nâng cao chất lượng quản

lý hoạt động chuyên môn Tuy nhiên, thực tiễn trình độ, năng lực quản lý củaTTCM và việc quản lý hoạt động bồi dưỡng cho tổ trưởng chuyên môn ở cáctrường THCS vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập; do công tác tổ chức quản lýchưa chặt, chưa tuân theo một quy trình khoa học; chưa có kế hoạch chiếnlược bồi dưỡng cho TTCM, việc chỉ đạo hoạt động tự hoàn thiện, tự bồi

dưỡng của TTCM còn ở mức thấp Xuất phát từ những lý do trên, tác giả lựa

chọn: “Quản lý hoạt động bồi dưỡng tổ trưởng chuyên môn ở các trường

Trung học cơ sở Quận Hà Đông, Thành phố Hà Nội” làm đề tài luận văn

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Quản lý có một vai trò hết sức quan trọng trong mọi lĩnh vực từ chínhtrị, kinh tế, văn hoá đến mọi hoạt động của đời sống xã hội Ngay từ thời xaxưa, để chống chọi với sự khắc nghiệt của thiên nhiên và để duy trì sự tồn tạicủa mình, con người đã phải kết thành từng nhóm, cũng từ đây trong quá trìnhlao động đòi hỏi có sự tổ chức, điều khiển và phối hợp hành động tức là cần

có sự quản lý Quản lý nhằm hiệp lực tạo một môi trường thuận lợi, một thuộctính mới, đạt được mục tiêu của nhóm, của tập thể C.Mác đã khẳng định:

“Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung chừng nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hoà những cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ sở vật chất, khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó Một người độc tấu vĩ cầm thì tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng” [3].

Tác phẩm “Những vấn đề cốt yếu của quản lý” (NXB Khoa học kỹ thuật, HàNội, năm 1994) của ba tác giả: Harold Koontz, Cyril o’donnell và HeinzWeihrich được coi như là cẩm nang của các nhà quản lý, đề cập sâu sắc, toàndiện về các kỹ năng quản lý, các yêu cầu của chất lượng quản lý và hệ thốngkhoa học quản lý [14]

Xét ở góc độ lý luận giáo dục học, có rất nhiều tác giả đã đề cập tới lựclượng giáo dục, trong đó nêu rõ vai trò, vị trí, chức năng của CBQL trườnghọc Tiêu biểu là công trình của tác giả T.A Ilina với tác phẩm “Giáo dụchọc”[32];N.V Savin với tác phẩm “Những vấn đề cơ bản của quản lý nhàtrường” [23].Tác phẩm “Quản trị hiệu quả trường học” của ba tác giảB.Everad, Geofrey Morris và Ian Wilson (NXB Giáo dục, năm 2009) với nội

dung mạng tính thực tiễn cao trên cơ sở lý luận về quản lý hiện đại mà chínhcác tác giả là người trực tiếp thực hành viết ra cho những người thực hành,đây là cuốn sách thật sự có ý nghĩa, thiết thực cho cán bộ CBQL trường học

và các cơ sở giáo dục khác [1]

Năm 1991, UNESCO xuất bản cuốn “Quản lý hành chính và sư phạm”[15] của Jean Valérien nhằm giới thiệu các modul về vai trò, chức năng, tráchnhiệm, yêu cầu chất lượng và nhiệm vụ của CBQL trường học Tháng 12 năm

2000, đáp lại đề nghị của Bộ GD&ĐT Việt Nam, UNESCO đã biên soạn vàtiến hành dịch ra Tiếng Việt cuốn “Lập kế hoạch giáo dục cho mọi người”[37] Đây là một công cụ hữu ích giúp các nhà quản lý giáo dục có kiến thức

kỹ năng xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện, kiểm tra đánh giá kế hoạchgiáo dục một cách khoa học Năm 1989, Bộ giáo dục Mỹ đã đưa ra 10 kỹnăng quản lý mà tổ trưởng chuyên môn cần phải có: 1) Khả năng giải quyếtvấn đề; 2) Các kỹ năng về nghề nghiệp - kỹ thuật; 3) Khả năng giao tiếp; 4)

Sử dụng máy vi tính và lập trình; 5) Khả năng sư phạm; 6) Khả năng về khoahọc và toán học; 7) Quản lý tiền bạc; 8) Quản lý thông tin; 9) Ngoại ngữ; 10)Quản trị kinh doanh [41]

Bộ Giáo dục, Đào tạo và Khoa học Úc (the Department of Education,Science and Training - DEST) và Hội đồng Giáo dục quốc gia Úc (theAustralian National Training Authority - ANTA) đã đưa ra các kỹ năng quản

lý cho người quản lý trường học nói chung và TTCM nói riêng được xác địnhgồm có 8 kỹ năng: 1) Kỹ năng giao tiếp (Communication skills); 2) Kỹ nănglàm việc đồng đội (Teamwork skills); 3) Kỹ năng giải quyết vấn đề (Problemsolving skills); 4)Kỹ năng sáng tạo và mạo hiểm (Initiative and enterpriseskills); 5) Kỹ năng lập kế hoạch và tổ chức công việc (Planning andorganising skills); 6) Kỹ năng quản lý bản thân (Self-management skills); 7)

Kỹ năng học tập (Learning skills); 8) Kỹ năng công nghệ (Technologicalskills) [42]

Tại Canada, Bộ Phát triển Nguồn Nhân lực và Kỹ năng Canada(Human Resources and Skills Development Canada - HRSDC) đã xây dựng 6

kỹ năng quản lý cho TTCM, gồm: 1) Kỹ năng giao tiếp (Communication); 2)

Kỹ năng giải quyết vấn đề (Problem solving); 3) Kỹ năng tư duy và hành vitích cực (Positiv attitudes and behaviours); 4) Kỹ năng thích ứng(Adaptability);5) Kỹ năng làm việc với con người (Working with others);6)

Kỹ năng nghiên cứu khoa học, công nghệ và toán (Science, technology andmathematics skills) [43]

Tại Anh, Bộ Đổi mới, Đại học và Kỹ năng được Chính phủ thành lập từngày 28/6/2007 đưa ra danh sách 6 kỹ năng quản lý quan trọng cho trưởng bộmôn bao gồm: 1) Kỹ năng tính toán (Application of number);

2) Kỹ năng giao tiếp (Communication); 3) Kỹ năng tự học và nâng cao nănglực cá nhân (Improving own learning and performance); 4) Kỹ năng sử dụngcông nghệ thông tin và truyền thông (Information and communicationtechnology); 5) Kỹ năng giải quyết vấn đề (Problem solving); 6) Kỹ năng làmviệc với con người (Working with others) [44]

Từ những nghiên cứu trên cho thấy, hoạt động bồi dưỡng TTCM đãđược quan tâm, chú ý Bồi dưỡng kỹ năng quản lý cho TTCM được đặt ra nhưmột nội dung quan trọng nhằm phát triển nền giáo dục Những nghiên cứutrên chủ yếu hướng đến việc bồi dưỡng để TTCM có được những kỹ năngquản lý, nhằm thích ứng với môi trường một cách nhanh chóng và hiệu quả

Ngay từ những ngày đầu thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa,Bác Hồ đã rất quan tâm đến phát triển sự nghiệp giáo dục, trong đó đặc biệtnhấn mạnh đến xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo Việt Nam Trong tácphẩm: “Sửa đổi lề lối làm việc - về vấn đề cán bộ” [8], Bác đã đề cập mộtcách toàn diện đến vấn đề quan điểm, đánh giá, đào tạo, bồi dưỡng và sử dụngcán bộ nói chung Trong "Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2011-2020" ban hành theo Quyết định số 711/QĐ-TTg ngày 13 tháng 06 năm 2012

của Thủ tướng Chính phủ [4], đã chú trọng công tác xây dựng và phát triểnđội ngũ nhà giáo và cán bộ QLGD ở các cấp học, bậc học Ban Bí thư trungương đã có Chỉ thị số 40-CT/TW ngày 15/6/2004 về xây dựng đội ngũ nhàgiáo và cán bộ quản lý giáo dục Nghị quyết Đại hội XI, Hội nghị lần thứ tám(khóa XI), Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã thống nhất thông qua Nghịquyết về đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và Đào tạo Có nhiều tác giảnghiên cứu về quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường như Phan VănKha nghiên cứu về “Phương pháp nghiên cứu khoa học giáo dục” [16].Nguyễn Lộc nghiên cứu “Cơ sở lý luận quản lý trong tổ chức giáo dục” [21].Nguyễn Ngọc Quang nghiên cứu về“Những khái niệm cơ bản về quản lý giáodục” [29] Phạm Minh Hạc nghiên cứu về “Một số vấn đề về giáo dục vàkhoa học giáo dục” [12] Trần Kiểm nghiên cứu về “Những vấn đề cơ bản củakhoa học quản lý giáo dục” [20] Phạm Hồng Quang nghiên cứu về “Phươngpháp nghiên cứu khoa học giáo dục” [30] Nguyễn Thị Tính nghiên cứu về

“Quản lý chuyên môn trong nhà trường” [35] Vũ Ngọc Hải nghiên cứu về

“Quản lý nhà nước hệ thống giáo dục Việt Nam trong đổi mới căn bản, toàndiện và hội nhập quốc tế” [13]

Trong tổng thể công tác quản lý giáo dục, quản lý nhà trường nói chung

và quản lý THCS hiện nay nói riêng, bên cạnh quản lý dạy học thì quản lýcông tác TTCM có tầm quan trọng đặc biệt để các nhà trường đảm bảo đượcmục tiêu giáo dục toàn diện, nâng cao chất lượng dạy và học hướng tới đàotạo, bồi dưỡng được thế hệ trẻ- nguồn nhân lực, nhân tài cho đất nước

Trong những năm qua, đã có nhiều đề tài luận văn thạc sĩ, nhiều tác giảnghiên cứu về quản lý nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý

giáo dục, trong đó có nghiên cứu về đội ngũ TTCM như: - Luận văn “Biện pháp quản lý bồi dưỡng công tác tổ trưởng chuyên môn trường THCS tại thành phố Đà Nẵng” của tác giả Nguyễn Tiến Khải (2005) Đề tài đã xây

dựng được cơ sở lý luận về quản lý bồi dưỡng công tác TTCM trường THCS

Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý việc bồi dưỡng công tácTTCM đối với các trường THCS trên địa bàn thành phố Đà Nẵng Đề xuấtbiện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng TTCM, nhằm nâng cao chất lượngdạy học và giáo dục ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Đà Nẵng Tuynhiên, các giải pháp được đề ra còn mang tính chung chung, chưa cụ thể vàocác biện pháp bồi dưỡng kỹ năng quản lý của TTCM, đây lại là một trongnhững biện pháp quan trọng để tăng cường hiệu quả quản lý của TTCM [18].

Luận văn “Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn của hiệu trưởng trường THCS huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh” của tác giả Nguyễn Thị Thu

Hà(2010) Đề tài đã đưa ra một số vấn đề lý luận về hoạt động của tổ chuyênmôn và quản lý hoạt động tổ chuyên môn của Hiệu trưởng trường THCS.Khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động của tổ chuyên môn ở các trườngTHCS huyện Vân Đồn, các biện pháp quản lý của Hiệu trưởng các trườngnày Từ đó, đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn củaHiệu trưởng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn ở cáctrường THCS huyện Vân Đồn Tuy nhiên các biện pháp mới chỉ áp dụng vớichủ thể quản lý là Hiệu trưởng các trường, chưa có giải pháp cụ thể cho độingũ TTCM [10] Luận văn “Quản lý hoạt động bồi dưỡng kỹ năng cho Hiệu

trưởng trường tiểu học tỉnh Lạng Sơn” của tác giả Hoàng Mạnh Tùng (2014).

Tác giả đã xoay quanh việc phân tích, đánh giá kỹ năng quản lý của Hiệutrưởng các trường Tiểu học tại Lạng Sơn Tuy nhiên đề tài không đề cập đếnhoạt động bồi dưỡng kỹ năng cho TTCM các trường [37].Luận văn “Quản lý

hoạt động chuyên môn ở các trường THCS quận 5, Thành phố Hồ Chí Minh theo yêu cầu đổi mới giáo dục” của tác giả Trần Lê Lưu Phương (2009) Đề

tài đã phân tích quản lý hoạt động chuyên môn theo những yêu cầu đổi mớigiáo dục hiện nay, nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của quận 5, Thành phố

Hồ Chí Minh Tuy nhiên đề tài không đánh giá thực trạng, đưa ra giải phápcho TTCM nhằm nâng cao chất lượng tổ chuyên môn, từ đó nâng cao chất

lượng giáo dục dạy học tại các trường [27] Luận văn “Các biện pháp bồi

dưỡng năng lực lập kế hoạch giáo dục cho cán bộ quản lý ở các trường THCS tỉnh Thái Nguyên” của tác giả Nguyễn Văn Khiêm (2012) Tác giả đã phân

tích chi tiết các khía cạnh liên quan đến kỹ năng lập kế hoạch giáo dục cho cán

bộ quản lý ở các trường THCS tỉnh Thái Nguyên [19].Luận văn “Quản lý hoạt

động tổ chuyên môn ở các trường THCS quận Hà Đông, thành phố Hà Nội trong

bối cảnh đổi mới giáo dục” của tác giả Trần Thị Kim Oanh(2018) Đề tài đãnghiên cứu cơ sở lý luận quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THCStrong bối cảnh đổi mới giáo dục; đánh giá thực trạng hoạt động tổ chuyên môn

và thực trạng quản lý hoạt động tổ chuyên môn quận Hà Đông, từ đó đề xuất cácbiện pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn ở các trườngTHCS quận Hà Đông trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay [ 25]

Các đề tài trên đã đề cập đến các biện pháp bồi dưỡng nâng cao nănglực cho tổ trưởng chuyên môn, biện pháp nâng cao năng lực quản lý cho tổtrưởng chuyên môn, biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn ở các mức

độ khác nhau, nhưng chưa có công trình nào nghiên cứu một cách cơ bản, hệthống, chuyên sâu về quản lý hoạt động bồi dưỡng cho tổ trưởng chuyên môn

Như vậy, việc quản lý hoạt động bồi dưỡng tổ trưởng chuyên môn ởcác trường THCS là vấn đề cấp thiết đang đặt ra hiện nay

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

* Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề xuất biện pháp quản lýhoạt động bồi dưỡng TTCM các trường THCS quận Hà Đông, Hà Nội nhằmnâng cao năng lực quản lý của TTCM, tổ chức các hoạt động của tổ chuyênmôn hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, nâng cao chấtlượng giáo dục của nhà trường, đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diệngiáo dục hiện nay

* Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận quản lý hoạt động bồi dưỡng tổ trưởngchuyên môn các trường THCS

- Khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động bồi dưỡng và quản lý hoạtđộng bồi dưỡng tổ trưởng chuyên môn ở các trường trung học cơ sở quận HàĐông, thành phố Hà Nội

- Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng tổ trưởng chuyên môn

ở các trường THCS Quận Hà Đông, Thành phố Hà Nội

- Khảo nghiệm về tính cần thiết, tính khả thi của các biện pháp

4 Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

* Khách thể nghiên cứu

Hoạt động bồi dưỡng tổ trưởng chuyên môn trường trung học cơ sở

*Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động bồi dưỡng tổ trưởng chuyên môn các trường trunghọc cơ sở quận Hà Đông, thành phố Hà Nội

*Phạm vi nghiên cứu

Đề tài được triển khai nghiên cứu tại 8 trường THCS trên địa bàn quận

Hà Đông, thành phố Hà Nội

Các số liệu khảo sát, thống kê, minh chứng từ năm học 2016-2017 đến nay

5 Giả thuyết khoa học

Quản lý hoạt động bồi dưỡng tổ trưởng chuyên môn trong trường THCS

có vai trò quan trọng, quyết định chất lượng hoạt động chuyên môn; nó ảnhhưởng trực tiếp đến chất lượng dạy học, giáo dục Vì vậy, nếu các chủ thể nhàtrường THCS có nhận thức đúng và trách nhiệm cao; kế hoạch tổ chức hoạtđộng được xây dựng và triển khai đầy đủ; nội dung được triển khai hiệu quảgắn với đổi mới phương pháp tổ chức quản lý; duy trì chặt chẽ nền nếp bồidưỡng; thanh, kiểm tra hoạt động bồi dưỡng và thường xuyên đánh giá, rút

kinh nghiệm thì năng lực quản lý của tổ trưởng chuyên môn được nâng lên,

góp phần nâng cao chất lượng dạy học, giáo dục của nhà trường

6 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp luận nghiên cứu

Đề tài được nghiên cứu trên cơ sở quán triệt sâu sắc các quan điểm tưtưởng về giáo dục, đào tạo của Đảng, Nhà nước và ngành giáo dục những chủtrương, đường nối quản lý giáo dục, nâng cao chất lượng dạy học, giáo dụchọc sinh trong nhà trường các cấp của Thành phố Hà Nội

Trong quá trình nghiên cứu, đề tài quán triệt và vận dụng các quan điểm tiếpcận hệ thống, cấu trúc, lôgic, lịch sử và quan điểm thực tiễn

* Phương pháp nghiên cứu

Để hoàn thành đề tài, tác giả luận văn sử dụng tổng hợp các phươngpháp nghiên cứu khoa học giáo dục như:

Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết gồm: Phương pháp phân tích,

tổng hợp, phân loại, hệ thống hóa, khái quát hóa các tài liệu có liên quan để

xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn gồm: Quan sát hoạt động của

các tổ chuyên môn và phương pháp quản lý của chủ thể quản lý chuyên môn

Nghiên cứu các sản phẩm giáo dục và tổng kết kinh nghiệm tổ chứchoạt động bồi dưỡng cho tổ trưởng chuyên môn ở trường THCS

Quản lý hoạt động bồi dưỡng tổ trưởng chuyên môn trong trường THCS có vaitrò quan trọng, quyết định chất lượng hoạt động chuyên môn; nó ảnh

Tiến hành tham khảo ý kiến của chuyên gia về những vấn đề liên quanđến đề tài

Tổ chức khảo sát tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp tổ chứchoạt động bồi dưỡng năng lực quản lý cho tổ trưởng chuyên môn trong trườngTHCS, chúng tôi xây dựng mẫu phiếu trưng cầu ý kiến của 16 đồng chí là hiệutrưởng, phó hiệu trưởng, 16 đồng chí là tổ trưởng, tổ phó của 8 tổ chuyên môntrong 8 nhà trường

Phương pháp hỗ trợ:

Sử dụng toán thống kê để xử lý số liệu từ các kết quả nghiên cứu

7 Ý nghĩa của luận văn

Kết quả nghiên cứu góp phần hoàn thiện cơ sở lý luận và làm sáng tỏthực trạng vấn đề nghiên cứu, đồng thời đề xuất biện pháp có tính khả thitrong quản lý hoạt động bồi dưỡng tổ trưởng chuyên môn ở trường THCSQuận Hà Đông, góp phần nâng cao chất lượng dạy học, giáo dục học sinh ởcấp học này trên địa bàn Thành Phố Hà Nội; và kết quả nghiên cứu có thể vậndụng ở các Quận khác của Thành phố Hà Nội

8 Kết cấu của luận văn

Luận văn được kết cấu gồm: Mở đầu, 3 chương (10 tiết), kết luận vàkhuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƯỠNG TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.1 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.1.1 Tổ chuyên môn ở trường trung học cơ sở

Theo thông tư số 12/2011/QĐ-BGD&ĐT ngày 28 tháng 3 năm 2011của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về việc ban hành Điều lệ trường trung học cơ sở,trường trung học phổ thông và trường phổ thông nhiều cấp học, quy định ở

Điều 16: “Hiệu trưởng, các Phó Hiệu trưởng, giáo viên, viên chức làm công tác thư viện, thiết bị giáo dục, cán bộ làm công tác tư vấn cho học sinh của trường trung học được tổ chức thành tổ chuyên môn theo môn học, nhóm môn học hoặc nhóm các hoạt động ở từng cấp học THCS, THPT Mỗi tổ chuyên môn có tổ trưởng, từ 1 đến 2 tổ phó chịu sự quản lý chỉ đạo của Hiệu trưởng,

do Hiệu trưởng bổ nhiệm trên cơ sở giới thiệu của tổ chuyên môn và giao nhiệm vụ vào đầu năm học” [ 8]

Như vậy theo qui định của Điều lệ có thể hiểu:

Tổ chuyên môn là một bộ phận của nhà trường, gồm một nhóm giáoviên (từ 3 người trở lên) cùng giảng dạy về một môn học hay một nhóm mônhọc hay một nhóm viên chức làm công tác thư viện, thiết bị giáo dục, tư vấnhọc đường…được tổ chức lại để cùng nhau thực hiện các nhiệm vụ theo quyđịnh tại khoản 2 điều 16 của Điều lệ nhà trường

Mỗi tổ chuyên môn có tổ trưởng và từ 1-2 tổ phó do hiệu trưởng bổnhiệm vào đầu năm học

Trong trường trung học có 2 loại tổ chuyên môn phổ biến: Tổ đơn môn và tổghép môn, như: Tổ Văn, tổ Toán, tổ Ngoại ngữ, tổ Lí, Hóa, Thể dục, tổ Sử Địa giáodục công dân,… trong mỗi tổ chuyên môn bao gồm các nhóm chuyên môn

* Nhiệm vụ của tổ chuyên môn ở trường trung học cơ sở

Theo qui định tại khoản 2, điều 16 Điều lệ trường THCS, THPT vàtrường phổ thông có nhiều cấp học, tổ chuyên môn có các nhiệm vụ chính sauđây:

- Xây dựng và triển khai thực hiện kế hoạch hoạt động chung của tổ

- Hướng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kếhoạch dạy học, phân phối chương trình và các hoạt động giáo dục khác củanhà trường

- Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ cho giáo viên thuộc tổquản lý

- Tham gia đánh giá, xếp loại các thành viên của tổ theo quy định củaChuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học và các quy định khác hiện hành

- Giới thiệu tổ trưởng, tổ phó

- Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên

- Tổ chuyên môn sinh hoạt hai tuần một lần và có thể họp đột xuất theoyêu cầu công việc hay khi Hiệu trưởng yêu cầu

Căn cứ theo qui định này, mỗi trường có thể qui định cụ thể hơn cácnhiệm vụ của tổ chuyên môn phù hợp với điều kiện và yêu cầu thực hiệnnhiệm vụ từng năm học

* Hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THCS

- Hoạt động tổ chuyên môn trong trường THCS là hoạt động giảng dạycủa giáo viên cũng như các hoạt động giáo dục khác của nhà trường, được hiệutrưởng phân công, mà các thành viên trong tổ phải thực hiện đầy đủ theo quyđịnh của trường và ngành giáo dục, đào tạo Đây là hoạt động quan trọng trongviệc nâng cao chất lượng giáo dục của mỗi trường; nó đòi hỏi sự tuân thủ nộidung chương trình của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đồng thời có sự vận dụng linhhoạt, sáng tạo cho phù hợp với điều kiện và tình hình học sinh ở mỗi địaphương

Cụ thể hoạt động của tổ chuyên môn trong trường THCS bao gồm:Lập kế hoạch hoạt động giảng dạy của từng giáo viên, của tổ chuyên môn và kế hoạch thực hiện đổi mới giáo dục THCS, đổi mới chương trình nộidung dạy học.

Lập kế hoạch và tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên để họ nắmvững ý đồ nội dung sách giáo khoa và kiến thức nâng cao do bộ môn phụ trách;lập và tổ chức thực hiện kế hoạch hoạt động bồi dưỡng học sinh

Tổ chức hoạt động đổi mới PPDH và sinh hoạt chuyên môn để nângcao năng lực dạy học cho giáo viên

Tổ chức cho các thành viên trong tổ thực hiện kiểm tra, theo dõi giámsát và đánh giá lẫn nhau về hoạt động chuyên môn, sử dụng phương tiện thiết

bị, đồ dùng dạy học, chuẩn bị bài dạy, soạn giáo án, ra đề kiểm tra và đánhgiá kết quả học tập của học sinh

Tổ chức các hoạt động hội giảng, thi giáo viên dạy giỏi cấp tổ để chọngiáo viên thi giáo viên dạy giỏi các cấp

Tổ chức và động viên mọi người tham gia viết sáng kiến kinh nghiệm,ứng dụng các sáng kiến kinh nghiệm trong giáo dục, dạy học nhằm đẩy mạnhphong trào thi đua hai tốt trong nhà trường

Tham gia vào các hoạt động chung của nhà trường như: công tác giáodục ngoài giờ lên lớp, công tác xã hội hóa giáo dục, công tác đoàn thể và cácphong trào thi đua khác…

1.1.2 Tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ cở

Tổ trưởng chuyên môn là người đứng đầu tổ chuyên môn, do hiệu trưởng

bổ nhiệm, chịu trách nhiệm trước hiệu trưởng về phân phối nguồn lực của tổ,hướng dẫn, điều hành việc thực hiện các nhiệm vụ của tổ chuyên môn theo quiđịnh, góp phần đưa nhà trường đạt đến các mục tiêu đã đề ra theo kế hoạch

Tổ trưởng chuyên môn trường THCS do hiệu trưởng trực tiếp bổ nhiệmmỗi năm một lần vào đầu năm học Xét trong phạm vi nhà trường, tổ trưởng

chuyên môn là cán bộ quản lý cơ sở Vì vậy, tổ trưởng chuyên môn là ngườichịu trách nhiệm cao nhất về chất lượng giảng dạy và lao động sư phạm củagiáo viên trong tổ mình phụ trách Đây chính là một mắt xích trong quản lýnhà trường Các quyết định của hiệu trưởng đều thông qua tổ trưởng đểchuyển đến giáo viên.Tổ trưởng chuyên môn trực tiếp tiếp thu các chủ trương

từ hiệu trưởng để điều hành hoạt động của tổ, đồng thời tổ trưởng chuyênmôn cũng là người đại diện cho tổ chuyên môn phản ánh những ý kiến củatập thể giáo viên trong tổ đến hiệu trưởng Về mặt quản lý, tổ trưởng chuyênmôn là chủ thể quản lý trong hệ thống tổ chuyên môn nhưng lại là đối tượngquản lý trong hệ thống quản lý nhà trường; tổ trưởng chuyên môn là con chimđầu đàn của tổ, luôn giúp đỡ đồng nghiệp tiến bộ, đồng thời là đồng sự, là chỗdựa để hiệu trưởng quản lý chuyên môn.Tổ trưởng chuyên môn là người quản

lý hoạt động chuyên môn của tổ Do vậy tổ trưởng chuyên môn phải nắmvững mục tiêu, nội dung, chương trình, những phương pháp cơ bản đặc trưngcủa môn học, phương tiện dạy học của tổ chuyên môn Hơn nữa, người tổtrưởng phải biết rõ năng lực, phẩm chất của những giáo viên mà mình phụtrách Từ đó có biện pháp huy động tối đa nguồn lực ấy cho mục tiêu dạy họccủa tổ

Để thực hoàn thành tốt nhiệm vụ của tổ chuyên môn đòi hỏi người tổtrưởng chuyên môn phải là người trội nhất trong tổ về năng lực chuyên môn

và phẩm chất đạo đức, tổ trưởng chuyên môn phải là người chuyên môn vữngvàng, đó là trình độ đào tạo, kinh nghiệm sư phạm, kết quả giảng dạy … Đây

là một trong những yêu cầu hàng đầu của tổ trưởng chuyên môn, vì quản lýchuyên môn mà không vững vàng về chuyên môn thì không giúp gì được chocác thành viên trong tổ và không có được sự nể phục của họ Người tổ trưởngchuyên môn không chỉ có năng lực về chuyên môn, mà còn phải là người cóphẩm chất đạo đực tốt Bởi vì tổ trưởng chuyên môn không chỉ quản lý tổchức các hoạt động của tổ mà còn giúp đỡ, tạo điều kiện cho các thành viên

trong tổ hoàn thành tốt nhiệm vụ Vì vậy, hiệu trưởng phải biết nhìn nhận,đánh giá đúng vai trò của đội ngũ tổ trưởng chuyên môn; có những chủtrương, giải pháp thích hợp để xây dựng, phát triển, nâng cao năng lực cho họ.

1.1.3 Hoạt động bồi dưỡng tổ trưởng chuyên môn ở trường trung học cơ cở

Theo Từ điển tiếng Việt, thuật ngữ “Hoạt động” được định nghĩa là:

“Tiến hành những việc làm có quan hệ với nhau chặt chẽ nhằm một mục đíchnhất định trong đời sống xã hội” [39,tr.536]

Theo Từ điển Giáo dục học, " Bồi dưỡng” là trang bị thêm các kiếnthức, kỹ năng nhằm mục đích nâng cao và hoàn thiện năng lực hoạt độngtrong lĩnh vực cụ thể Thí dụ: Bồi dưỡng kiến thức, bồi dưỡng lý luận, bồidưỡng nghiệp vụ sư phạm … "

Theo các tài liệu của UNESCO, bồi dưỡng được hiểu là quá trình cậpnhật, bổ sung kiến thức, kỹ năng, thái độ để nâng cao năng lực, trình độ,phẩm chất của người lao động về một lĩnh vực hoạt động mà người lao động

đã có một trình độ năng lực chuyên môn nhất định qua một hình thức đào tạonào đó Bồi dưỡng có ý nghĩa nâng cao năng năng lực chuyên môn, nghềnghiệp, quá trình này chỉ diễn ra khi cá nhân và tổ chức có nhu cầu nâng caokiến thức hay kỹ năng chuyên môn của bản thân mình, đáp ứng nhu cầu laođộng nghề nghiệp

Bồi dưỡng thực chất là bổ sung, “bồi đắp” những thiếu hụt về tri thức, cập nhất cái mới trên cơ sở “nuôi dưỡng” những cái cũ còn phù hợp để mở

mang có hệ thống những tri thức kỹ năng, nghiệp vụ, làm giàu vốn hiểu biết,nâng cao hiệu quả lao động

Bồi dưỡng tổ trưởng chuyên là trang bị thêm các kiến thức, kỹ năngcần thiết nhằm mục đích nâng cao và hoàn thiện năng lực quản lý cho tổtrưởng chuyên

Nội dung bồi dưỡng tổ trưởng chuyên môn trường THCS

Bồi dưỡng về kiến thức chuyên môn cấp học trong phạm vi quản lý chỉ

đạo, bởi TTCM được đào tạo từ 1 đến 2 môn nhưng phải quản lý chuyên môn

ở nhiều bộ môn khác nhau

Bồi dưỡng về khoa học quản lý, đó là bồi dưỡng TTCM có sự hiểu biết

cơ bản đại cương về quản lý và quản lý giáo dục

Bồi dưỡng về nghiệp vụ quản lý theo các chức năng của quản lý:

Xây dựng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá Bồi dưỡng năng lựcquản lý

Bồi dưỡng về nghiệp vụ tin học, các kiến thức mới phát sinh theo yêucầu công việc từng thời kỳ, giai đoạn

Bồi dưỡng tổ trưởng chuyên là hoạt động cần thiết đối với mỗi nhàtrường, đối với các cấp quản lý giáo dục

Có nhiều hình thức bồi dưỡng: Bồi dưỡng ngắn hạn, bồi dưỡng thườngxuyên và tự bồi dưỡng Bồi dưỡng giúp cho tổ trưởng chuyên môn có cơ hội tiếpcận những vấn đề mới, bù đắp những thiếu hụt tránh được sự lạc hậu trong xuthế phát triển như vũ bão của tri thức khoa học hiện đại Các cấp quản lý phảichọn hình thức bồi dưỡng cho đội ngũ của mình sao cho phù hợp với điều kiệnthực tế của địa phương cũng như điều kiện công tác của mỗi cá nhân

Việc đào tạo, bồi dưỡng cần tuân theo các nguyên tắc: thống nhất giữabồi dưỡng chính trị, tư tưởng, nghiệp vụ và các nhiệm vụ đặt ra từ thực tiễnbồi dưỡng theo kế hoạch, kết hợp giữa bồi dưỡng và tự bồi dưỡng, việc bồidưỡng phải được tiến hành liên tục, có nội dung và phương pháp phù hợp

Hoạt động bồi dưỡng tổ trưởng chuyên môn là quá trình tác động của

chủ thể quản lý nhà trường tới các tổ trưởng chuyên nhằm trang bị thêm các kiến thức, kỹ năng cần thiết cho tổ trưởng chuyên môn để nâng cao năng lực quản lý cho người tổ trưởng chuyên môn trong nhà trường

1.1.4 Quản lý hoạt động bồi dưỡng tổ trưởng chuyên môn