BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠOTRƯỜNG ĐẠI HỌC THÀNH ĐÔNG ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP TỪ TH
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC THÀNH ĐÔNG
ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU
ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ
THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP
TỪ THỰC TIỄN TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Chuyên ngành: Luật Kinh tế
Mã số ngành: 8380107
Họ tên học viên: NGUYỄN HUỲNH THÁI
Mã số:
Lớp:
Cán bộ hướng dẫn: TSKH ĐẶNG CÔNG TRÁNG
Hải Dương - 03/2021
Trang 2TRANG THÔNG TIN CÁ NHÂN HỌC VIÊN
1 Họ và tên học viên: NGUYỄN HUỲNH THÁI
Tel: Email:
2 Chuyên ngành:
3 Lớp: 5D11_LKT1 Khóa: 2019 - 2021
4 Cơ sở đào tạo: Trường Đại học Thành Đông
5 Giáo viên hướng dẫn: TSKH ĐẶNG CÔNG TRÁNG
Tel: Mail:
6 Tên đề tài: Thực hiện pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước
thu hồi đất đối với doanh nghiệp - Từ thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh
Học viên thực hiện
Nguyễn Huỳnh Thái
Trang 3MỤC LỤC
Trang
1 Tính cấp thiết của đề tài 4
2 Mục tiêu nghiên cứu 6
2.1 Mục tiêu tổng quát 6
2.2 Mục tiêu cụ thể 6
2.3 Câu hỏi nghiên cứu 6
3 Đối tượng nghiên cứu 7
4 Phạm vi nghiên cứu 8
4.1 Giới hạn về nội dung 8
4.2 Giới hạn về không gian 8
4.3 Giới hạn về thời gian 9
5 Nội dung và phương pháp nghiên cứu 9
5.1 Nội dung nghiên cứu 9
5.2 Phương pháp nghiên cứu và thu thập thông tin, số liệu 9
6 Cấu trúc dự kiến của luận văn 10
Phần mở đầu 10
Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT VÀ PHÁP LUẬT VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT 10
1.1 Một số vấn đề về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất 10
1.2 Lý luận pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất 10 1.3 Kinh nghiệm về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất 10
Trang 4Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VÀ
THỰC TIỄN THI HÀNH TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 10
2.1 Thực trạng pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất 11
2.2 Thực tiễn thi hành pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất đối với doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh 11
2.3 Các quy định về trình tự, thủ tục thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất 11
Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THI HÀNH TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 11
3.1 Sự cần thiết phải hoàn thiện pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất 11
3.2 Định hướng hoàn thiện pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất 11
3.3 Một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất và nâng cao hiệu quả thi hành tại Thành phố Hồ Chí Minh 11
Kết luận 11
Danh mục các công trình khoa học liên quan đến đề tài đã công bố 11
Phụ lục của luận văn 11
7 Dự kiến tiến độ thực hiện đề tài 12
8 Danh mục tài liệu tham khảo 13
Trang 5ĐỀ CƯƠNG LUẬN VĂN
Tên đề tài: Thực hiện pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước
thu hồi đất đối với doanh nghiệp - Từ thực tiễn tại Thành phố
Hồ Chí Minh
1 Tính cấp thiết của đề tài
Đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia và là nguồn lực để phát triển đất nước Hiện nay, khi đất nước ta đang trong giai đoạn phát triển nền kinh tế thị trường thì đất đai ngày càng trở nên có giá trị, nó được đem ra làm vật trao đổi, dùng làm tài sản bảo đảm trong quan hệ tín dụng và dùng để góp vốn vào doanh nghiệp phục vụ việc sản xuất kinh doanh Vì tầm quan trọng và tính đặc thù của nó nên Nhà nước đã quy định đất đai là tài sản công thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và thống nhất quản lý1
Những năm gần đây, thực hiện đường lối công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, chúng ta đã và đang triển khai nhiều dự án đầu tư xây dựng và cải thiện cơ sở hạ tầng, các dự án này đều cần đến quỹ đất Việc thu hồi đất đã đem lại những kết quả tích cực trong yêu cầu phát triển cơ sở hạ tầng, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, chuyển dịch cơ cấu lao động; các dự án thu hồi đất để xây dựng các công trình an sinh xã hội cũng góp phần đảm bảo hơn nữa đời sống của nhân dân Bên cạnh đó, các doanh nghiệp có đất bị thu hồi cũng chịu ảnh hưởng nặng nề, hoạt động sản xuất kinh doanh bị ngưng trệ, công nhân trở thành những người thất nghiệp
Thành phố Hồ Chí Minh là một trung tâm kinh tế, tài chính, thương mại, dịch vụ của cả nước; là hạt nhân của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, một trong ba vùng kinh tế trọng điểm lớn nhất nước Với tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, về quy mô thành phố chỉ chiếm 0,6% diện tích và 8,3% dân số
1 Xem Điều 53 Hiến pháp năm 2013
Trang 6nhưng đã đóng góp 20,2% tổng sản phẩm quốc gia, 26,1% giá trị sản xuất công nghiệp và 44% dự án đầu tư nước ngoài Chính vì thế, nhiều dự án hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội đã, đang và sẽ triển khai thực hiện trên địa bàn thành phố, đặt ra những thách thức to lớn đối với Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân nơi đây Một trong những thách thức đó là giải quyết hài hòa mối quan hệ về lợi ích kinh tế giữa Nhà nước, các chủ đầu tư và các doanh nghiệp
bị thu hồi đất
Nhận thức được điều đó, lãnh đạo thành phố đã quyết liệt chỉ đạo và ban hành các chính sách về bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất nhằm giải quyết hài hòa lợi ích của người sử dụng đất, lợi ích của xã hội và lợi ích của nhà đầu tư Trong những năm qua, mặc dù các ngành, các cấp và nhất là ở cơ sở đã có nhiều cố gắng, song cả trong chính sách và tổ chức thực hiện việc đền bù thiệt hại vẫn còn nhiều tồn tại như: một số nơi chậm triển khai hoặc triển khai chưa phù hợp với chính sách, hồ sơ quản lý đất đai chưa đầy đủ, nhiều địa phương phải điều chỉnh lại quy hoạch, sửa đổi thiết kế dự án, chờ đợi do không giải phóng được mặt bằng hoặc do cơ sở hạ tầng không đảm bảo Hậu quả là làm ảnh hưởng tiến độ, gây thiệt hại lớn về kinh tế của các doanh nghiệp, các nhà đầu tư có nhu cầu sử dụng đất và Nhà nước, làm mất ổn định tình hình chính trị - xã hội
Những vấn đề trên đây đặt ra nhu cầu cấp thiết phải tiếp tục nghiên cứu một cách hệ thống, đầy đủ về phương diện lý luận và thực tiễn pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất đối với doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh để đánh giá một cách toàn diện, tìm ra nguyên nhân của những tồn tại để có những giải pháp hữu hiệu góp phần hoàn thiện pháp luật về bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất và nâng cao hiệu quả thực thi trên
thực tế Xuất phát từ yêu cầu đó, tác giả quyết định chọn đề tài: “Thực hiện
pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất đối với doanh
Trang 7nghiệp - Từ thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh” để làm Luận văn Thạc sĩ
Luật học cho mình
2 Mục tiêu nghiên cứu
2.1 Mục tiêu tổng quát
Mục đích của việc nghiên cứu đề tài là nghiên cứu một cách có hệ thống những vấn đề lý luận về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất, làm rõ những quy định của pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất; phân tích thực trạng pháp luật để nhận diện những tồn tại, vướng mắc và chỉ
ra những bất cập của pháp luật cùng những khó khăn trong thực tiễn thi hành
Từ đó đưa ra giải pháp hoàn thiện pháp luật về bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất và nâng cao hiệu quả thi hành tại Thành phố Hồ Chí Minh
2.2 Mục tiêu cụ thể
- Làm rõ các vấn đề lý luận cơ bản về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất;
- Phân tích khái niệm, đặc điểm và các hình thức bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
- Phân tích, đánh giá những nội dung cơ bản pháp luật và đánh giá tình hình thực thi pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất đối với doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay
- Đưa ra một số phương hướng, giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật
và nâng cao hiệu quả thực thi về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
2.3 Câu hỏi nghiên cứu
Với mục tiêu nghiên cứu của đề tài là làm sáng tỏ những vấn đề lý luận
và thực tiễn về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất trong các quy định của pháp luật hiện nay và sự cần thiết phải hoàn thiện vấn đề này, tác giả đặt
Trang 8ra các câu hỏi liên quan đến vấn đề cần nghiên cứu, từ đó xoay quanh các câu hỏi, các vướng mắc thực tại để tìm hiểu nghiên cứu và giải đáp các vấn đề đó nhằm hoàn thiện đề tài của mình
Cụ thể các câu hỏi nghiên cứu như sau:
(1) Bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là gì?
(2) Đặc điểm của bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất? (3) Các hình thức bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất? (4) Quy định của pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất như thế nào?
(5) Thực trạng thi hành pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất đối với doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố
Hồ Chí Minh hiện nay ra sao?
(6) Các định hướng, giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất ở Việt Nam hiện nay?
3 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu trong luận văn bao gồm các vấn đề cụ thể sau:
- Các quan điểm, đường lối của Đảng về xây dựng, hoàn thiện pháp luật đất đai nói chung và pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất nói riêng trong nền kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay;
- Các quan hệ pháp luật và các vấn đề liên quan đến bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất Cụ thể: Các quy định của Bộ luật dân sự năm 2015
và các văn bản hướng dẫn thi hành về bồi thường; nội dung của Luật Đất đai
Trang 9năm 2013 và các văn bản hướng dẫn thi hành về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất;
- Các quy định về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất của một
số nước trên thế giới dưới góc độ luật học so sánh;
- Thực tiễn thi hành pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất đối với doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh hiện nay
4 Phạm vi nghiên cứu
Vấn đề về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất ở Việt Nam là đề tài có phạm vi nghiên cứu rộng, liên quan đến nhiều lĩnh vực pháp luật khác nhau Tuy nhiên, trong khuôn khổ của một luận văn thạc sĩ, tác giả giới hạn phạm vi nghiên cứu ở một số nội dung cụ thể sau:
4.1 Giới hạn về nội dung
- Nghiên cứu, tìm hiểu các quy định về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng của Luật Đất đai năm 2013 và các văn bản hướng dẫn thi hành;
- Việc bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng có nội hàm bao gồm các nội dung bồi thường về đất, bồi thường thiệt hại về tài sản gắn liền với đất; hỗ trợ đối với doanh nghiệp có đất bị thu hồi
4.2 Giới hạn về không gian
Luận văn nghiên cứu thực tiễn thi hành pháp luật bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất đối với doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
Trang 104.3 Giới hạn về thời gian
Luận văn giới hạn nghiên cứu pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất từ năm 2003 (năm ban hành Luật Đất đai 2003 đến nay)
5 Nội dung và phương pháp nghiên cứu
5.1 Nội dung nghiên cứu
Phân tích, tìm hiểu khái niệm bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất, ý nghĩa của việc bồi thường, hỗ trợ Đánh giá quy định của pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất kết hợp với thực tiễn áp dụng các quy định của pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất đối với doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh; chỉ ra những thành tựu, những hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế, tồn tại Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, nhằm đáp ứng các yêu cầu do thực tiễn cuộc sống đặt ra, trong quá trình thực thi pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
5.2 Phương pháp nghiên cứu và thu thập thông tin, số liệu
5.2.1 Phương pháp nghiên cứu
Để làm rõ các vấn đề cần nghiên cứu nêu trên, luận văn được thực hiện trên nền tảng của phương pháp luận duy vật lịch sử, duy vật biện chứng; trên
cơ sở các quan điểm, đường lối về chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội của Đảng Cộng sản Việt Nam
Bên cạnh đó, tác giả đã sử dụng một số phương pháp như:
- Phương pháp phân tích tổng hợp, so sánh: sử dụng trong việc đánh giá phân tích khái niệm, các quy định của pháp luật, so sách giữa quy định trong luật và thực tiễn áp dụng trên thực tế
- Phương pháp bình luận: đưa ra ý kiến, quan điểm của mình về các quy định của pháp luật liên quan đến bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
Trang 11- Phương pháp thống kê mô tả và tư duy logic
5.2.2 Phương pháp thu thập thông tin, số liệu
Thu thập thông tin, số liệu thứ cấp
- Các công trình nghiên cứu, đăng trên sách, tạp chí, bài báo khoa học của các tác giả trong và ngoài nước Các luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ, giáo trình, đề tài nghiên cứu khoa học mà các tác giả đã nghiên cứu và hoàn thiện trước đó…
- Các văn bản pháp luật và các Nghị quyết, Nghị định, Quyết định, Thông tư về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
- Các tài liệu khác: Các số liệu thống kê; các báo cáo của cơ quan quản
lý và giám sát việc bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh; các thông tin trên các phương tiện thông tin đại chúng chính thống
Thu thập thông tin, số liệu sơ cấp
- Khảo sát người đại diện một số doanh nghiệp được bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất về: những ảnh hưởng của việc thu hồi đất đối với doanh nghiệp; giá trị bồi thường, hỗ trợ; thủ tục nhận bồi thường, hỗ trợ; quan điểm, mong muốn và những kiến nghị của họ về quy định của pháp luật trong việc bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
- Điều tra, thu thập các tài liệu có liên quan đến việc bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn TP Hồ Chí Minh tại các Ban Quản lý
dự án và các địa phương có dự án đi qua
6. Cấu trúc dự kiến của luận văn
Phần mở đầu: Với các nội dung đã trình bày ở phần trên
Trang 12Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ
KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT VÀ PHÁP LUẬT VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT
1.1 Một số vấn đề về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
1.2 Lý luận pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
1.3.Kinh nghiệm về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ
KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VÀ THỰC TIỄN THI HÀNH TẠI THÀNH PHỐ
HỒ CHÍ MINH 2.1. Thực trạng pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
2.2. Thực tiễn thi hành pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất đối với doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh
2.3 Các quy định về trình tự, thủ tục thu hồi đất và bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN PHÁP
LUẬT VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT VÀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ THI HÀNH TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
3.1 Sự cần thiết phải hoàn thiện pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
3.2. Định hướng hoàn thiện pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
Trang 133.3. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất và nâng cao hiệu quả thi hành tại Thành phố Hồ Chí Minh
Kết luận
Danh mục các công trình khoa học liên quan đến đề tài đã công bố Phụ lục của luận văn.
7 Dự kiến tiến độ thực hiện đề tài
Thời gian cần thiết (tuần)
1
Tìm kiếm và thu thập các tài liệu sách, giáo trình,
các văn bản quy phạm pháp luật, các luận văn, luận
án, bài báo khoa học, và các tài liệu có liên quan
đến đề tài
4
2
Tìm kiếm và thu thập các tài liệu do các cơ quan, tổ
chức cung cấp; các số liệu thống kê; các báo cáo
của cơ quan nhà nước, các nghiên cứu sinh; các
thông tin trên các phương tiện thông tin đại chúng
chính thống
3
3
- Hệ thống hóa và sắp xếp các tài liệu
- Đánh giá và chọn ra các thông tin, tài liệu phù hợp
với đề tài nghiên cứu
2