Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa là cơ sở đào tạo và bồi dưỡng nguồn cán bộ lãnh đạo, quản lý chất lượng cao của Tỉnh và khu vực Bắc Trung Bộ. Đây là lực lượng cán bộ nòng cốt và tiềm năng để bổ sung vào bộ máy lãnh đạo và quản lý nhà nước các cấp của địa phương.
Trang 1MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Thế giới đang diễn ra quá trình hội nhập và tiến vào “xã hội thông tin toàn cầu” Trong bối cảnh bùng nổ thông tin, con người có những trạng thái đối nghịch: Đói thông tin khi thiếu những thông tin cho công việc, bội thực thông tin khi không biết chọn những thông tin gì trong cả dòng thác thông tin khổng lồ Xu hướng tiếp cận với các nguồn thông tin tài liệu đặt ra yêu cầu tạo lập ra được một nguồn lực thông tin tới ngưỡng cần thiết trong từng cấp tổ chức Việc hướng tới sự định hình một xã hội thông tin ở từng nước cũng đặt
ra yêu cầu đối với việc khai thác và sử dụng thông tin như một nguồn lực cơ bản và quan trọng để phát triển quốc gia Hơn 40 năm trước, nhà nghiên cứu chiến lược Hoa Kỳ D Bell đã tiên liệu về vị trí và vai trò của nguồn lực thông tin và tri thức sẽ thay chỗ của nguồn lực lao động và tiền vốn đã ngự trị hơn hai thế kỷ trong xã hội công nghiệp Là loại tài sản vô hình, thông tin và tri thức khác với nguồn lực vật chất ở những đặc điểm nổi trội về nhiều phương diện, như: Không bị giới hạn về trữ lượng, trong quá trình sử dụng giá trị của thông tin không bị “hao mòn” hoặc bị mất đi thậm chí có thể được làm giàu hơn, tức là thông tin có khả năng tái sinh, tự sinh sản và không bao giờ cạn kiệt Với sự phát triển của mạng Internet, không gian thông tin của nhân loại được mở rộng và lớn hơn rất nhiều Ngày càng có nhiều trang Web được xây dựng trên mọi lĩnh vực để đăng tải và truyền thông tin Các bản tin, loại ấn phẩm, các cơ sở dữ liệu, các cuộc thảo luận và tham vấn được xuất hiện trên mạng Internet Trong xã hội hiện đại mọi hoạt động đều phải dựa trên thông tin Trong thời đại thông tin, lợi thế so sánh sẽ thuộc về quốc gia nào có năng lực tổ chức khai thác với hiệu quả cao nhất các nguồn thông tin và tri thức hiện có của nhân loại Cựu Thủ tướng quốc đảo Singapore, ngài Goh Chok
Trang 2Tong, trong bức thông điệp gửi tới người dân nước mình nhân ngày quốc khánh năm 1993 đã khẳng định: “Tương lai sẽ thuộc về các quốc gia mà ở đó người dân biết sử dụng có hiệu quả thông tin, tri thức và công nghệ Đây chính là các nhân tố chủ yếu, chứ không phải là tài nguyên thiên nhiên, để phát triển kinh tế thắng lợi” Rõ ràng, trong thời đại thông tin, nguồn tài nguyên quý giá và trọng tâm cạnh tranh để giành ưu thế trên thế giới của một quốc gia đã được chuyển từ các nhân tố hữu hình có tính vật chất sang phương thức tạo lập, xử lý và khai thác các nguồn lực thông tin quốc gia
Việt Nam đang trong quá trình mở cửa để hội nhập với thế giới, xây dựng nền kinh tế thị trường, tiếp thu nhanh các thành tựu khoa học và công nghệ tiên tiến trên thé giới Đất nước đang chuyển mình từ nền kinh tế nông nghiệp sang nền kinh tế công nghiệp và trong tương lai sẽ thành nền kinh tế tri thức như các nước phát triển Hòa mình cùng với sự phát triển đó, Việt Nam cần có những bước đổi mới mạnh mẽ về mọi mặt: Kinh tế, chính trị, xã hội, văn hóa và trong đó có lĩnh vực thông tin thư viện
Kỷ nguyên thông tin một mặt tôn vinh song cũng đặt ra những thách thức đối với nghề thông tin thư viện, đặt hoạt động thông tin thư viện vào môi trường phức tạp và năng động nhất của xã hội để tiếp cận, khai thác, sở hữu,
sử dụng và sản xuất ra thông tin Trong hoạt động Thông tin – Thư viện, nguồn lực thông tin là yếu tố nền tảng và là trung tâm cấu thành của toàn bộ hoạt động và vì lẽ đó, việc nghiên cứu, tổ chức để đưa thông tin trở thành nguồn lực, đáp ứng nhu cầu tin ngày càng tăng của người dùng tin đang là vấn đề cấp thiết đặt ra cho các cơ quan Thông tin – Thư viện Hiện nay, chất lượng các nguồn lực thông tin đang là vấn đề được các cơ quan Thông tin – Thư viện và người dùng tin đặc biệt quan tâm Giữa các dòng thác thông tin như vậy, làm thế nào để các tổ chức lựa chọn, kiểm soát được những nguồn tin có độ tin cậy cao, chất lượng tốt và đáp ứng nhu cầu của người dùng tin là
Trang 3câu hỏi đặt ra cho mỗi cơ quan Thông tin – Thư viện Trong bối cảnh đó, nhiệm vụ xây dựng và phát triển nguồn lực thông tin tai Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa có tầm quan trọng và ý nghĩa đăc biệt
Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa là cơ sở đào tạo và bồi dưỡng nguồn cán bộ lãnh đạo, quản lý chất lượng cao của Tỉnh và khu vực Bắc Trung Bộ Đây là lực lượng cán bộ nòng cốt và tiềm năng để bổ sung vào bộ máy lãnh đạo và quản lý nhà nước các cấp của địa phương Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi trọng công tác huấn luyện cán bộ, coi đây là công việc hệ trọng của Đảng Trong “Mấy lời để lại” Bác viết: “Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc làm rất quan trọng và rất cần thiết” Thực hiện lời Bác căn dặn, Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa với bề dày lịch sử 66 năm trong lĩnh vực đào tạo cán bộ lãnh đạo, đã đạt nhiều thành tích trong đào tạo và nghiên cứu khoa học Cùng với sự phát triển của Trường, hoạt động Thông tin - Thư viện cũng đã bắt đầu được các cấp lãnh đạo quan tâm Đối tượng người dùng tin ở đây chủ yếu là cán bộ, giảng viên, học viên – những người lãnh đạo và quản lý năng động, có năng lực tiếp thu và sáng tạo, biết vận dụng nhanh những lý luận và thực tiễn về công tác lãnh đạo tiên tiến trong nước và của thế giới Với nhiều tiện ích trên Internet, người dùng tin có nhiều lựa chọn trong việc sử dụng
và khai thác thông tin Nguồn lực thông tin của Trường còn ở mức sơ khai, gần đây tuy đã được chú trọng nhưng vẫn chưa thể đáp ứng được đủ nhu cầu của người dùng tin, nguồn tài liệu phục vụ học tập và nghiên cứu còn rất thiếu Để đáp ứng những nhiệm vụ mới đề ra, công tác xây dựng và phát triển nguồn lực thông tin của Trường cần phải được chú trọng, có những chính sách phát triển và bước
đi phù hợp Vậy làm thế nào để nhanh chóng xây dựng và phát triển vững chắc nguồn lực thông tin của nhà trường và khai thác, sử dụng nguồn lực thông tin bên ngoài đáp ứng nhu cầu của người dùng tin một cách có hiệu quả trong quá trình phát triển mạnh mẽ của Trường?
Trang 4Nhận thấy tầm quan trọng đó, học viên lựa chọn vấn đề “Nguồn lực
thông tin tại Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa” làm đề tài luận văn tốt nghiệp
chương trình thạc sĩ chuyên ngành Thông tin thư viện
2 Tình hình nghiên cứu của đề tài
Các vấn đề về nguồn lực thông tin tại các cơ quan thông tin thư viện đã được không ít tác giả nghiên cứu ở nhiều khía cạnh khác nhau Kết quả nghiên cứu về xây dựng và phát triển nguồn lực thông tin được công bố dưới dạng các bài báo khoa học trong các tạp chí chuyên ngành, các kỷ yếu hội thảo khoa học, sách chuyên khảo, các luận văn khoa học Dưới đây là một số nghiên cứu đó
* Các công trình nghiên cứu:
- Những vấn đề cơ bản về nguồn lực thông tin như: Khái niệm, đặc điểm, loại hình, thành phần, chiến lược, chính sách xây dựng và phát triển nguồn lực thông tin được tác giả Nguyễn Hữu Hùng phản ánh trong nhiều bài viết từ cuối những năm 70, trong số đó đáng chú ý là các bài viết như:“Hoạt động thông tin trong quản lý khoa học hiện đại” (1978), “Thông tin khoa học
và kỹ thuật ngày nay” (1978), “Chính sách phát triển nguồn lực thông tin khoa học và công nghệ ở Việt Nam” (1982), “Về việc hình thành chiến lược phát triển hoạt động thông tin ở Việt Nam” (1986), “Thông tin phục vụ nghiên cứu triển khai” (1990), “Vấn đề phát triển nguồn lực thông tin trong bối cảnh công nghệ thông tin mới” (1995), “Vấn đề tạo lập và chia sẻ nguồn lực thông tin số hóa” (2005), “Phát triển thông tin khoa học và kỹ thuật để trở thành nguồn lực” (2005), “Phát triển không gian thông tin ở Việt Nam” (2013), “Tạo lập và phát triển nguồn lực thông tin trong mạng thông tin TP
Hồ Chí Minh” (2014)
Trang 5- Nguyễn Hồng Sinh (2014) Nguồn tài nguyên thông tin, ĐHQG TP.HCM, 108 Tr
- Phạm Văn Rính, Nguyễn Viết Nghĩa (2007) Phát triển vốn tài liệu trong Thư viện và cơ quan thông tin, ĐHQG HN
- Trần Thị Qúy (2009) Chia sẻ nguồn lực thông tin – Yếu tố quan trọng để các cơ quan thông tin thư viện phát triển bền vững Hội thảo khoa học trung tâm thông tin thư viện ĐHQG HN
- Nguyễn Huy Chương, Trần Mạnh Tuấn (2008) Phát triển nguồn học liệu tại các tổ chức nghiên cứu, đào tạo hiện nay Tạp chí thông tin tư liệu, số
4, Tr.10-14
- Nguyễn Văn Hành (2008) Thư viện trường đại học với công tác phát triển học liệu phục vụ đào tạo theo tín chỉ, Tạp chí thông tin tư liệu, Số 1, Tr.30-34
- Nguyễn Minh Hiệp (2007) Giải pháp xây dựng các nguồn học liệu số phục vụ đào tạo, nghiên cứu của trường đại học
- Thu Minh (2007) Vai trò nguồn học liệu tại các trường đại học/ học viện, Tạp chí thông tin tư liệu, Số 3, Tr.19-24
- Trần Nữ Quế Phương (2011) Vấn đề phát triển nguồn lực thông tin điện
tử trong các thư viện hiện nay, Tạp chí Thư viện Việt Nam, Số 5, Tr.26-31
- Phương hướng xây dựng nguồn lực thông tin phục vụ hoạt động đổi mới ở Liên Bang Nga, Tạp chí thông tin tư liệu, Số 1-2010, Tr.29-33
* Luận án, luận văn
Nghiên cứu về nguồn lực thông tin là hướng nội dung đề tài quan trọng
và theo hướng này đến nay có khá nhiều luận văn được thực hiện tại các đơn
vị cơ quan Dưới đây là một số ví dụ về các luận văn đã được bảo vệ tại
Trang 6Trường Đại học văn hóa Hà Nội và Trường Đại học KHXH&NV – Đại học Quốc gia Hà Nội
- Hoàng Sơn Công (2008) Phát triển và quản lý nguồn lực thông tin số tại Trung tâm Thông tin – Thư viện Trường Đại học kiến trúc Hà Nội; Đại học Văn Hóa Hà Nội
- Vũ Văn Thường (2009) Nghiên cứu khai thác và triển khai nguồn học liệu số tại trường Đại học Sư phạm Hà Nội trong giai đoạn đổi mới giáo dục; ĐHVH Hà Nội
- Nghiêm Thị Kim Lương (2011) Xây dựng và khai thác nguồn lực thông tin điện tử tại trung tâm Thông tin – Thư viện Trường Đại học sư phạm
Hà Nội, Đại học Văn hóa Hà Nội
- Đinh Thị Yến (2011) Phát triển nguồn lực thông tin điện tử tại Trung tâm thông tin – Thư viện Trường Đại học giao thông vận tải, Đại học Văn hóa
Hà Nội
- Trịnh Tất Đạt (2011) Xây dựng và phát triển nguồn học liệu phục vụ đào tạo theo phương thức tín chỉ tại Trung tâm thư viện – Học liệu trường cao đẳng Văn hóa – Nghệ thuật Thanh Hóa, Đại học Quốc gia Hà Nội, 118 tr
- Nguyễn Tiến Đức (2011) Phát triển nguồn lực thông tin phục vụ công tác đào tạo theo tín chỉ tại Trung tâm thông tin – Thư viện trường Đại học Lao động – xã hội, Đại học Quốc gia Hà Nội, 84 tr
- Trần Thị Hiền (2014) Phát triển nguồn lực thông tin tại thư viện trường cao đẳng Sư phạm Hà Nội, Đại học Quốc gia Hà Nội, 136 tr
- Đinh Thị Nhàn (2013) Phát triển nguồn lực thông tin tại Trung tâm thông tin – Thư viện Trường Đại học Đồng Nai, Đại học quốc gia Hà Nội, 83 tr
Trang 7- Lê Thị Tuyết Nhung (2011) Phát triển nguồn lực thông tin tại thư viện Trường Đại học Hoa Lư, Ninh Bình, Đại học Quốc gia Hà Nội, 135 tr
Qua việc khái quát lịch sử nghiên cứu trên, có thể thấy rằng, dù cho đã
có không ít nghiên cứu về vấn đề phát triển nguồn lực thông tin tại các cơ quan thông tin thư viện, song cho đến nay chưa có một công trình nghiên cứu nào nói về việc nguồn lực thông tin tại các trường Chính trị trong đó có Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa Vì vậy, có thể khẳng định, cho tới nay đề tài nghiên cứu của luận văn này là hoàn toàn mới, không trùng lặp với bất cứ
đề tài nào
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu:
Công tác xây dựng và phát triển nguồn lực thông tin của Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa
3.2 Phạm vi nghiên cứu
+ Phạm vi về không gian: Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa
+ Phạm vi về thời gian: Từ năm 2010, Khi Trường được giao nhiệm vụ đào tạo và bồi dưỡng trình độ cán bộ lãnh đạo và quản lý chính quyền của địa phương
4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
4.1 Mục đích nghiên cứu
Hình thành luận cứ khoa học và thực tiễn, đề xuất các giải pháp để xây dựng và phát triển nguồn lực thông tin tại Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa
4.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu lý luận về nguồn lực thông tin và vai trò của chúng trong nhà trường
Trang 8- Tìm hiểu tổ chức và hoạt động của Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa.
- Khảo cứu thực trạng hoạt động Thông tin - Thư viện, công tác xây dựng và phát triển nguồn lực thông tin tại Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa
- Yêu cầu xây dựng và phát triển nguồn lực thông tin tại trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa
- Khảo sát và phân tích hiện trạng công tác xây dựng và phát triển nguồn lực thông tin
- Đề xuất một số giải pháp xây dựng và phát triển nguồn lực thông tin tại trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn hiện nay
5 Phương pháp nghiên cứu
5.1 Phương pháp luận
Vận dụng lý luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, tư tưởng Hồ Chí Minh, và các quan điểm chỉ đạo của Đảng – Nhà nước về công tác thông tin thư viện
5.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể
- Phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu;
- Phương pháp quan sát;
- Phương pháp phỏng vấn;
- Phương pháp điều tra bảng hỏi
- Phương pháp thống kê
6 Giả thuyết nghiên cứu
Nguồn lực thông tin có vai trò quan trọng trong các Nhà trường Nếu có cách tiếp cận khoa học, có chính sách và được đầu tư đúng mức, nguồn lực
Trang 9thông tin cuả Trường sẽ được hình thành đủ mạnh, có cơ cấu thông tin phù hợp, đáp ứng được nhu cầu cuả người dùng tin, góp phần tích cực vào việc nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học của Trường
7 Ý nghĩa khoa học và ứng dụng của đề tài
7.1 Ý nghĩa khoa học: Đề tài góp phần khẳng định tầm quan trọng và
giá trị thiết thực của công tác xây dựng và phát triển nguồn lực thông tin trong các tổ chức, giúp làm rõ được những vấn đề chính trong các tác này tại các trường Chính trị nói chung và trong trường Chính trị Thanh Hóa nói riêng Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần làm sáng tỏ thêm lý luận về bản chất của nguồn lực thông tin và công tác xây dựng và phát triển nguồn lực thông tin trong các tổ chức
7.2 Ứng dụng của đề tài: Luận văn phản ánh đặc điểm công tác đào
tạo và nghiên cứu của Trường Chính trị Thanh Hóa, yêu cầu xây dựng và phát triển nguồn lực thông tin, từ đó, các giải pháp được đề xuất để hoàn thiện nguồn lực thông tin phục vụ nâng cao chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học của Nhà trường sẽ có điều kiện để ứng dụng
8 Bố cục của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phần phụ lục, nội dung chính của luận văn chia làm ba chương:
Chương 1: Nguồn lực thông tin với hoạt động đào tạo và nghiên cứu khoa học tại Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa.
Chương 2: Thực trạng nguồn lực thông tin tại Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa.
Chương 3: Đề xuất một số giải pháp xây dựng và phát triển nguồn lực thông tin tại Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa.
Trang 10Chương 1 NGUỒN LỰC THÔNG TIN VỚI HOẠT ĐỘNG ĐÀO TẠO VÀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC TẠI TRƯỜNG CHÍNH TRỊ TỈNH THANH HÓA 1.1 Cơ sở lý luận về nguồn lực thông tin
1.1.1 Khái niệm nguồn lực thông tin
1.1.2 Đặc điểm nguồn lực thông tin
1.1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc xây dựng và phát triển nguồn lực thông
tin
1.1.4 Nguyên tắc xây dựng và phát triển nguồn lực thông tin
1.1.5 Các tiêu chí đánh giá nguồn lực thông tin
1.2 Khái quát chung về Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa
1.2.1 Lịch sử hình thành
1.2.2 Chức năng, nhiệm vụ
1.2.3 Hoạt động đào tạo và nghiên cứu khoa học
1.3 Khái quát về công tác Thông tin thư viện Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa.
1.3.1 Cơ cấu tổ chức và đội ngũ cán bộ
1.3.2 Cơ sở vật chất
1.3.3 Người dùng tin và nhu cầu tin của Trường
1.4 Vai trò và yêu cầu đối với nguồn lực thông tin tại Trường Chính trị tỉnh Thanh Hóa
1.4.1 NLTT với hoạt động đào tạo
1.4.2 NLTT với hoạt động nghiên cứu khoa học
Tiểu kết chương 1