Viêm khớp dạng thấp

Viêm khớp dạng thấp

VIÊM KH P D NG TH P Ớ Ạ Ấ

1.LÂM SÀNG 3

1.1 Bi u hi n t i kh p ể ệ ạ ớ 3

1.1.1 V tríị 3

1.1.2 Tính ch t ấ 3

1.1.3 Các di ch ng thứ ường g pặ 4

1.2 Bi u hi n toàn thân và ngoài kh p ể ệ ớ 5

2.C N LÂM SÀNG Ậ 6

2.1 H i ch ng viêm ộ ứ 6

2.1.1 Máu 6

2.1.2 D ch kh p ị ớ 6

2.2 Các xét nghi m mi n d ch ệ ễ ị 7

2.3 Hình nh X quang ả 7

2.4 Sinh thi t màng ho t d ch ế ạ ị 8

3.TIÊU CHU N Ẩ (+) VKDT ACR (AMERICAN COLLEGE OF∆ RHEUMATOLOGY) NĂM 1987 8

4.CH N ĐOÁN PHÂN BI T Ẩ Ệ 8

4.1 B nh nhân tr tu i ệ ẻ ổ 8

4.1.1 Th p kh p c pấ ớ ấ 8

4.1.2 Lupus ban đ HT: ỏ ∆ (+) 9

4.2 B nh nhân nhi u tu i ệ ề ổ 9

4.2.1 X c ng bìơ ứ 9

4.2.2 Thoái hoá kh pớ 9

4.2.3 Gút m n tínhạ 10

4.2.4 H i ch ng Pièrrer Marieộ ứ 10

5.ĐI U TR B NH VIÊM KH P D NG TH P Ề Ị Ệ Ớ Ạ Ấ 10

5.1 M c tiêu và nguyên t c đi u tr ụ ắ ề ị 10

5.1.1 M c tiêu đi u tr (Amor, 1983)ụ ề ị 10

5.1.2 Nguyên t c đi u tr thu cắ ề ị ố 11

5.2 Đi u tr toàn thân ề ị 11

5.2.1 Ch ng viêm - gi m đauố ả 11

5.2.1.1 Glucocorticoid 11

5.2.1.2 Thu c CVKS ố 13

5.2.1.3 Các thu c gi m đau: ố ả 15

5.2.2 Nhóm thu c đi u tr c b n b nh- DMADRs- SAARD'số ề ị ơ ả ệ 15

5.2.2.1 Thu c ch ng s t rét t ng h p (Plaquenilố ố ố ổ ợ  , Quinacrine  ) 15

5.2.2.2 Methotrexate (Rheumatrex  ) 16

5.2.2.3 Sulfasalazine (Salazopyrine  ) 18

5.2.2.4 Cyclosporine A (Neoral  Sandimmume  ) 18

5.2.2.5 Các tác nhân sinh h c (các thu c c ch cytokine):ọ ố ứ ế Entanercept (Enbreil ); Infliximab 19

5.2.2.6 Các thu c hi n ít đố ệ ược ch đ nh v i VKDTỉ ị ớ 19

5.2.3 Các phương pháp khác 19

5.2.3.1 Đi u tr t i chề ị ạ ỗ 19

5.2.3.2 Ph c h i ch c năng ụ ồ ứ 19

5.2.3.3 Đi u tr ngo i khoaề ị ạ 20

VIÊM KH P D NG TH P Ớ Ạ Ấ

1 Trình bày tri u ch ng lâm sàng, xét nghi m và X quang chính c a b nh VKDTệ ứ ệ ủ ệ

2 Trình bày tiêu chu n ch n đoán ARC- 1987 (American College ofẩ ẩ Rheumatology- h i Th p kh p h c M ).ộ ấ ớ ọ ỹ

3 Trình bày ch n đoán phân bi t v i m t s b nh có t n thẩ ệ ớ ộ ố ệ ổ ương các kh p nh vàớ ỏ

nh ỡ

4 Trình bày nguyên t c đi u tr và k tên các thu c đi u tr VKDT chính.ắ ề ị ể ố ề ị

Đ NH NGHĨAỊ

- Viêm kh p d ng th p là m t trong các b nh kh p m n tính thớ ạ ấ ộ ệ ớ ạ ường g pặ

nh t ấ

- B nh ch y u g p n gi i, tu i trung niên ệ ủ ế ặ ở ữ ớ ổ

- Nguyên nhân và c ch b nh sinh c a b nh còn ch a th t rõ ơ ế ệ ủ ệ ư ậ

- Hi n nay VKDT đệ ược x p vào nhóm b nh t mi n d ch v i s có m tế ệ ự ễ ị ớ ự ặ

c a y u t d ng th p trong huy t thanh ủ ế ố ạ ấ ế

- T n thổ ương c b n t i màng ho t d ch ơ ả ạ ạ ị

- B nh bi u hi n v ệ ể ệ ề LS b i nhi u đ t viêm c p tính trên c s di n bi nở ề ợ ấ ơ ở ễ ế

m n tính.ạ

1 LÂM SÀNG

B nh di n bi n m n tính v i các đ t c p tính Trong đ t c p tính thệ ễ ế ạ ớ ợ ấ ợ ấ ườ ng

s ng đau nhi u kh p, s t, có th có các bi u hi n n i t ng.ư ề ớ ố ể ể ệ ộ ạ

1.1 Bi u hi n t i kh p ể ệ ạ ớ

1.1.1 V trí ị

- Thường g p: ặ

+ Chi trên: kh p ngón g n, bàn ngón, c tayớ ầ ổ

+ Chi dướ khu u, g i, c chân, bàn ngón chân, 2 bên i: ỷ ố ổ

- Mu n: Kh p vai, háng 2 bên ộ ớ

- C t s ng ch b t n thộ ố ỉ ị ổ ương t i c t s ng c , có th gây h y xạ ộ ố ổ ể ủ ương, d nẫ

đ n các di ch ng th n kinh (hi m và mu n).ế ứ ầ ế ộ

1.1.2 Tính chất

- Kh p s ng đau, ít nóng đ ớ ư ỏ

- Đau ki u viêm ể

- Kèm d u hi u c ng kh p bu i sáng, thấ ệ ứ ớ ổ ường kéo dài trên 1 gi ờ

1.1.3 Các di ch ng th ứ ườ ng g p ặ

- Sau nhi u đ t viêm kh p c p tính ho c sau ề ợ ớ ấ ặ m tộ th i gian di n bi n m nờ ễ ế ạ tính, các kh p nhanh chớ óng b bi n d ng v i các d ng đ c tr ng nh sau:ị ế ạ ớ ạ ặ ư ư

+ Ngón tay hình c cò, ngón tay c a ngổ ủ ười th thùa khuy t, ngón g n hìnhợ ế ầ thoi

+ Các kh p bàn ngón bi n d ngớ ế ạ

+ Bàn tay gió th i.ổ

+ C tay hình l ng l c đà.ổ ư ạ

+ Đứt gân du i ngón tay (thỗ ường g p gân ngón IV,V)ặ

+ Gan bàn chân tròn, ngón chân hình vu t thú ố

- Giai đo n mu n:ạ ộ

+ Thường t n thổ ương các kh p vai, háng ớ

+ Có th t n thể ổ ương c t s ng c , gây nh ng bi n ch ng v th n kinh (cóộ ố ổ ữ ế ứ ề ầ

th li t t chi).ể ệ ứ

1-2- Bàn tay gió th i- Ngón tay hình c cò ổ ổ

3 Ngón tay c a ng ủ ườ i th thùa khuy t ợ ế

Bi n d ng bàn chân b nhviêm kh p d ng th p ế ạ ở ệ ớ ạ ấ

1.2 Bi u hi n toàn thân và ngoài kh p ể ệ ớ

- H t dạ ưới da:

+ Ở trên xương tr g n khu u, trên xụ ầ ỷ ương chày g n kh p g i ho c quanhầ ớ ố ặ các kh p nh bàn tay ớ ỏ ở

+ H t ch c, không di đ ng, không đau, không bao gi v ạ ắ ộ ờ ỡ

+ Vi t nam ít g p các h t này (kho ng 4% s b nh nhân)ệ ặ ạ ả ố ệ

- Viêm mao m ch:ạ

+ H ng ban gan chân tayồ ở

+ Hoại t vô khu n ho c t c m ch l n th c s gây hoử ẩ ặ ắ ạ ớ ự ự ại th ư

+ Tri u ch ng này báo hi u tiên lệ ứ ệ ượng n ng.ặ

- C :ơ

+ Teo c do gi m v n đ ngơ ả ậ ộ

+ Viêm c : m i c , tăng enzym c ơ ỏ ơ ơ

- Gân: Viêm gân (thường g p gân Achille).ặ

- Dây ch ng: co kéo ho c l ng l o dây ch ng.ằ ặ ỏ ẻ ằ

- Bao kh p: (kén khoeo chân Baker).ớ

- N i t ng: hi m g p, thộ ạ ế ặ ường trong các đ t ti n tri n (tràn d ch màngợ ế ể ị

ph i, màng tim )ổ

- Tri u ch ng khác: ệ ứ

+ Thi u máu.ế

+ R i lo n th n kinh th c v t (c n b c h a ), h ng ban gan bàn tay, ganố ạ ầ ự ậ ơ ố ỏ ồ bàn chân

+ H i ch ng độ ứ ường h m c tay, c chân.ầ ổ ổ

+ Viêm m ng m t.ố ắ

+ Nhi m b t (th n).ễ ộ ậ

2 C N Ậ LÂM SÀNG

2.1 H i ch ng viêm ộ ứ

2.1.1 Máu

- T c đ máu l ng tăng.ố ộ ắ

- S i huy t tăng.ợ ế

- Protein C ph n ng: CRP ả ứ ↑

- Đi n di protệ ein: albumine ↓, γglobuline ↑

- Thi u máu do viêm: thi u máu h ng c u nh , ferritine tăng.ế ế ồ ầ ỏ

2.1.2 D ch kh p ị ớ

- H i ch ng viêm: ộ ứ

+ Tăng kh i lố ượng, đ c, gi m đ nh tụ ả ộ ớ

+ Mucin test (+)

+ S lố ượng b ch c u d ch kh p cao (có th t i 15.000-30.000/mmạ ầ ị ớ ể ớ 3), chủ

y u là b ch c u trung tính ế ạ ầ

+ Không có t bào thoái hoá.ế

- H i ch ng mi n d ch: ộ ứ ễ ị

+ Có t bào hình nho (ragocytes) ế ≥ 10%

+ Có th có y u t d ng th p trong d ch kh p.ể ế ố ạ ấ ị ớ

2.2 Các xét nghi m mi n d ch ệ ễ ị

• Y u t d ng th p RF (Rheumatoid Factor): ế ố ạ ấ

- Phát hi n b ng ph n ng Waaler-Rose và/ho c latex ệ ằ ả ứ ặ

- Dương tính khi t giá t 1/32 tr lên.ỉ ừ ở

• Các kháng th Anti-CCP (Cyclic Citrullinated Peptide): ể

- Xu t hi n s m, th m chí trấ ệ ớ ậ ước khi có viêm kh p ớ

- Khi dương tính có giá tr tiên lị ượng hu ho i kh p ỷ ạ ớ

- Khi có m t đ ng th i c RF và anti-CCP thì đ đ c hi u trong ặ ồ ờ ả ộ ặ ệ viêm kh pớ

d ng th pạ ấ r t cao.ấ

• Xét nghi m khác: ệ

- Đi n di mi n d ch: Imunoglobuline.ệ ễ ị

- Ph c h p mi n d ch l u hànhứ ợ ễ ị ư (+)

- Định lượng b th gi m.ổ ể ả

- M t s r i lo n mi n d ch kèm theo: T bào Hargraves, kháng th khángộ ố ố ạ ễ ị ế ể nhân: có th g p m t s ít b nh nhân.ể ặ ở ộ ố ệ

2.3 Hình nh X quang ả

• Hình nh X quang c b n: ả ơ ả

- M t ch t khoáng đ u xấ ấ ầ ương thành d i.ả

- Hình h c trong xố ương

- Hình bào mòn xương (hình khuy t nh )ế ỏ

- Khe kh p h p, nham nh ớ ẹ ở

• Giai đo n mu n: ạ ộ

- Hu đ u xỷ ầ ương

- Dính kh pớ

- Bi n d ng kh p: bế ạ ớ án tr t kh p, l ch tr c kh pậ ớ ệ ụ ớ

2.4 Sinh thi t màng ho t d ch ế ạ ị

- M c đích: ch n đoán xác đ nh VKDT th m t kh p ụ ẩ ị ể ộ ớ

- Thường g p kh p g iặ ớ ố

- T n thổ ương mô b nh h cệ ọ :

+ Tăng sinh hình lông màng ho t d ch.ạ ị

+ Tăng sinh l p liên bào ph c a hình lông, t 1 l p thành nhi u l p.ớ ủ ủ ừ ớ ề ớ

+ Tăng sinh m ch máu, kèm theo giãn m ch và phù n màng ho t d ch.ạ ạ ề ạ ị + Tăng sinh m ch máu tân t o.ạ ạ

+ L ng đ ng ch t t huy t.ắ ọ ấ ơ ế

+ Xâm nh p lympho bào và tậ ương bào (t o thành các nang d ng th p).ạ ạ ấ

3 TIÊU CHU N Ẩ ∆ (+) VKDT ACR (AMERICAN COLLEGE OF RHEUMATOLOGY) NĂM 1987

- G m 7 tiêu chu n nh sau:ồ ẩ ư

1 C ng kh p bu i sáng kéo dài trên m t giứ ớ ổ ộ ờ

2 Viêm t 3 kh p tr lên trong s 14 kh p sau: ngón g n, bàn ngón tay, cừ ớ ở ố ớ ầ ổ tay, khu u, g i, c chân, bàn ngón chân (2bên)ỷ ố ổ trên 6 tu nầ

3 Trong đó t i thi u có 1 trong 3 kh p ch n l cổ ể ớ ọ ọ : ngón g n, bàn ngón tay, cầ ổ tay

4 Có tính ch t đ i x ng.ấ ố ứ

5 H t dạ ưới da

6 Y u t d ng th p huy t thanh (Kĩ thu t đ t đ đ c hi u 95%) dế ố ạ ấ ế ậ ạ ộ ặ ệ ương tính

7 X quang đi n hình (hình bào mòn, m t ch t khoáng thành d i)ể ấ ấ ả

- Th i gian di n bi n c a b nh ph i ờ ễ ế ủ ệ ả trên 6 tu nầ

- Ch n đoán xác đ nh khi có ẩ ị ít nh t 4 trong s 7 tiêu chu nấ ố ẩ

4 CH N ĐOÁN PHÂN BI T Ẩ Ệ

4.1 B nh nhân tr tu i ệ ẻ ổ

4.1.1 Th p kh p c p ấ ớ ấ

- G p ngặ ở ườ ẻ ổi tr tu i

- Có nhi m liên c u khu n: ễ ầ ẩ

+ S t, đau h ng trố ọ ước đó kho ng 1 tu nả ầ

+ ASLO dương tính

- S ng đau các kh p nh c p, ki u di chuy n,ư ớ ỡ ấ ể ể

- Viêm tim:

+ Nh p tim nhanh, có th có ti ng th i (t n thị ể ế ổ ổ ương van tim)

+ Có th có t n thể ổ ương c tim ho c màng ngoài timơ ặ

- Đáp ng t t v i thu c (Corticoid ho c CVKS).ứ ố ớ ố ặ

- Ch nẩ đoán theo tiêu chu n Jonesẩ - c i ti n năm 1992ả ế

4.1.2 Lupus ban đ HT: ỏ ∆ (+)

- Nữ, thường g p ngặ ở ườ trẻi

- Đau kh p, đau c là chính, v trí nh VKDTớ ơ ị ư

- Ban cánh bướm, nh y c m ánh sángạ ả

- T n thổ ương th nậ

- S t kéo dài, r ng tóc, m t kinhố ụ ấ

- XQ không có hình bào mòn trên XQ

- Ch nẩ đoán theo 11 tiêu chu nẩ ACR 1982

4.2 B nh nhân nhi u tu i ệ ề ổ

4.2.1 X c ng bì ơ ứ

- N , trung niênữ

- Đau kh p: các kh p nh nh bàn tay nh VKDTớ ớ ỏ ỡ ở ư

- H i ch ng Raynaudộ ứ

- T n thổ ương da đ c bi t: dày, c ng, r i lo n s c t ặ ệ ứ ố ạ ắ ố

- Ch n đoán theo tiêu chu n ACR v i b nh x c ng bì.ẩ ẩ ớ ệ ơ ứ

4.2.2 Thoái hoá kh p ớ

- Thường là n , trung niênữ

- Kh p nh bàn tay, song b c kh p ngón xaớ ỏ ở ị ả ớ

- Có th có các h t Heberden ( ngón xa) ho c Bouchat ( ngón g n)ể ạ ở ặ ở ầ

- Có th các kh p chi dể ớ ưới, đ c bi t kh p g iặ ệ ớ ố

- Đau c h c, d u hi u phá r kh p < 30 phútơ ọ ấ ệ ỉ ớ

- Kh p thớ ường không có d u hi u viêmấ ệ

- XN: máu và d ch kh p: ị ớ

+ Không có h i ch ng viêm sinh h c viêm.ộ ứ ọ

+ RF thường âm tính

4.2.3 Gút m n tính ạ

- Nam, trung niên

- Kh p s ng đau các kh p nh nh bàn tay, chân, đ i x ng 2 bên.ớ ư ớ ỏ ỡ ở ố ứ

- Ti n s có đ t s ng đau c p tính ngón chân cái ho c các kh p chi dề ử ợ ư ấ ặ ớ ở ướ i

v i tính đ c bi t c a c n gút c p.ớ ặ ệ ủ ơ ấ

- Có th có h t tophi.ể ạ

- Tinh th urat h t tophi ho c trong d ch kh p.ể ở ạ ặ ị ớ

- Acid uric máu thường tăng tăng (trên 410 µmol/l), có th kèm các r i lo nể ố ạ chuy n hoá để ường và/ho c lipid máu.ặ

- Ch n đoán theo tiêu chu n ch n đoán gút c a Bennett và Wood 1968.ẩ ẩ ẩ ủ

4.2.4 H i ch ng Pièrrer Marie ộ ứ

- Thường là nam gi i, trung niên.ớ

- Thường có ti n s nghi n thu c lá, thu c lào; ho kh c kéo dài ho c ho raề ử ệ ố ố ạ ặ máu

- Kh p s ng đau các kh p nh nh bàn tay, chân, đ i x ng hai bên.ớ ư ớ ỏ ỡ ở ố ứ

- Ngón tay dùi tr ng ho c m t kính đ ng h ố ặ ặ ồ ồ

- Ch p phim X quang thụ ường phát hi n có u ph qu n ph i, u trung th t.ệ ế ả ổ ấ

- C t b u kh p s h t s ng đau và móng tay, ngón tay tr l i bình thắ ỏ ớ ẽ ế ư ở ạ ường

5 ĐI U Ề TR B NH Ị Ệ VIÊM KH P D NG TH P Ớ Ạ Ấ

5.1 M c tiêu và nguyên t c ụ ắ đi u tr ề ị

5.1.1 M c tiêu đi u tr ụ ề ị (Amor, 1983)

- Đi u tr tri u ch ng: các thu c ch ng viêm (steroid ho c không steroid),ề ị ệ ứ ố ố ặ các thu c gi m đau.ố ả

- Đi u tr b nh b ng các thu c đi u tr c b n (DMARD's).ề ị ệ ằ ố ề ị ơ ả

- Ch nh hình, d phòng, ph u thu t, ph c h i ch c năng.ỉ ự ẫ ậ ụ ồ ứ

- Đi u tr bi n ch ng do thu c đi u tr ề ị ế ứ ố ề ị

- Gi i quy t các v n đ KT- xã h i cho b nh nhân.ả ế ấ ề ộ ệ

5.1.2 Nguyên t c đi u tr thu c ắ ề ị ố

- K t h p nhi u nhóm thu c: thu c đế ợ ề ố ố i u tr tri u ch ngề ị ệ ứ (thu c ch ngố ố viêm, thu c gi m đau) và thu c ch ng th p kh p tác d ng ch m - DMARD's ố ả ố ố ấ ớ ụ ậ

- Có th ph i duy trì nhi u năm, th m chí ph i dùng thu c su t đ i trênể ả ề ậ ả ố ố ờ nguyên t c s nhóm thu c và li u thu c t i thi u có hi u qu ắ ố ố ề ố ố ể ệ ả

- Các thu c đi u tr tri u ch ng có th gi m li u ho c ng ng h n theo thố ề ị ệ ứ ể ả ề ặ ừ ẳ ứ

t : corticoid, thu c ch ng viêm không steroid, gi m đau ự ố ố ả

- Phác đ có hi u qu , ít tác d ng ph , đ n gi n, r ti n nh t nồ ệ ả ụ ụ ơ ả ẻ ề ấ ở ước ta là Methotrexat ph i h p v i Chloroquin trong nh ng năm đ u (sau đó làố ợ ớ ữ ầ Methotrexat) k t h p v i thu c đi u tr tri u ch ng n u c n.ế ợ ớ ố ề ị ệ ứ ế ầ

- K t h p đi u tr ph c h i ch c năng, ph u thu t ch nh hình Giáo d cế ợ ề ị ụ ồ ứ ẫ ậ ỉ ụ

b nh nhân hoà h p v i c ng đ ng.ệ ợ ớ ộ ồ

5.2 Đi u tr toàn thân ề ị

5.2.1 Ch ng viêm ố - gi m đau ả

5.2.1.1 Glucocorticoid

• Ch đ nh: ỉ ị

- Ch thu c thu c ch ng th p kh p tác d ng ch m -ờ ố ố ố ấ ớ ụ ậ DMARD's có hi uệ

qu ả

- Đợt ti n tri n.ế ể

- Đã ph thu c corticoid.ụ ộ

• Ch ng ch đ nh: ố ỉ ị

- Tăng huy t áp.ế

- Loét d dày tá tràng ti n tri n.ạ ế ể

- Đái tháo đường

- Đ c th y tinh th ụ ủ ể

- B nh nhi m khu n đang ti n tri n: lao, nhi m khu n, virus, ký sinh trùng.ệ ễ ẩ ế ể ễ ẩ

• Nguyên t c ắ dùng thu c: ố

- Dùng t n công, ng n ngày đ tránh hu kh p và tránh ph thu c thu c ấ ắ ể ỷ ớ ụ ộ ố

- Đến khi đ t hi u qu , gi m li u d n, thay th b ng thu c ch ng viêmạ ệ ả ả ề ầ ể ằ ố ố không steroid (CVKS)

• Li u và cách dùng: ề

- Th nh : Li u th p < 20mg/ngày (< 0,5mg/kg/24h), u ng 1 l n duy nh tể ẹ ề ấ ố ầ ấ vào bu i sáng.ổ

- Th trung bình: Li u 1mg/kg/24h u ng ho c tiêm tĩnh m ch ể ề ố ặ ạ

- Đợt c p: ấ

+ Li u 1,5-2 mg/kg/24h V i li u ề ớ ề >1mg/kg/24h, r t ít khi dùng đấ ường u ng.ố + N u không đáp ng, có th ph i tăng li u ho c chia li u 2-3 l n trongế ứ ể ả ề ặ ề ầ ngày

+ Nói chung, trường h p này phợ ương pháp boluscortisone (Pulse therapy)

thường được ch đ nh.ỉ ị

- Bolus Cortisone: Ch đ nh trong các đ t c p tính ỉ ị ợ ấ

+ Li u 0,6-ề 1,0 gam Methylprednisolone, pha trong 250 ml dung d ch sinh lý,ị truy n trong 3h, trong 3-5 ngày liên t c ề ụ

+ Sau đó duy trì li u tề ương đương v i ớ Prednisolone 1,5-2 mg/kg/24h

- Trường h p ph thu c ợ ụ ộ Corticoid, suy tuy n thế ượng th n do dùngậ Cortocoid kéo dài lâu ngày: duy trì li u t i thi u: 5 mg ề ố ể Prednisolone/ngày, coi

nh hormon thay th ư ế

- Luôn ph i k t h p v i các thu c đi u tr c b n.ả ế ợ ớ ố ề ị ơ ả

• Các tác d ng ph c a corticoid ụ ụ ủ

- Tim m ch: tăng huy t áp, suy tim m t bù.ạ ế ấ

- Tiêu hóa:

+ Đau thượng v , loét, ch y máu, th ng d dày tá tràng.ị ả ủ ạ

+ Viêm t y.ụ

- N i ti t: ộ ế

+ H i ch ng Cuhsing (béo m t và thân).ộ ứ ặ

- Chuy n hóa: ể

+ Tăng đường máu, đái tháo đường và các bi n ch ng (nhi m toan ceton,ế ứ ễ hôn mê tăng áp l c th m th u ) Đ c bi t các r i lo n chuy n hóaự ẩ ấ ặ ệ ố ạ ể

đường r t d xu t hi n ngấ ễ ấ ệ ở ườ ới l n tu i khi dùng corticoid.ổ

+ Gi nữ ước, m t Kali.ấ

- C quan v n đ ng: ơ ậ ộ

+ Loãng xương, ho i t đ u xạ ử ầ ương

+ B nh lý v c (y u c , nhệ ề ơ ế ơ ượ ơc c )

- Th n kinh - tâm th n: kích thích ho c tr m c m.ầ ầ ặ ầ ả

- M t: đ c thu tinh th sau dắ ụ ỷ ể ưới bao, tăng nhãn áp

- Da:

+ Tr ng cá, teo da, ban và t máu, đ m t.ứ ụ ỏ ặ

+ Ch m li n s o, v t r n da.ậ ề ẹ ế ạ

- Nhi m trùng và gi m mi n d ch: tăng nguy c nhi m trùng, kh i phátễ ả ễ ị ơ ễ ở nhi m trùng ti m tàng.ễ ề

- Tai bi n do dùng thu c: c n suy thế ố ơ ượng th n c p, tái phát đ t ti n tri nậ ấ ợ ế ể

c a b nh kh p do dùng thu c không đúng cách.ủ ệ ớ ố

5.2.1.2 Thu c CVKS ố

• Ch đ nh: ỉ ị giai đo n kh p viêm m c đ v a ph iạ ớ ứ ộ ừ ả

• Ch ng ch đ nh: ố ỉ ị

- Ch ng ch đ nh tuy t đ i:ố ỉ ị ệ ố

+ Loét d dày tá tràng cũ ho c đang ti n tri nạ ặ ế ể

+ Suy gan v a đ n n ngừ ế ặ

+ B nh lý ch y máu.ệ ả

+ Ph n có thai và cho con búụ ữ

+ M n c m v i thu c n u bi t trẫ ả ớ ố ế ế ước

- Ch ng ch đ nh tố ỉ ị ương đ iố

+ Nhi m khu n đang ti n tri nễ ẩ ế ể

+ Hen ph qu n.ế ả