3điểm Cảm nhận của Anh Chị về đoạn trích trong bài thơ “Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa” của Nguyễn Duy: “Bần thần hương huệ thơm đêm khói nhang vẽ nẻo đường lên niết bàn chân nhang lấm láp tr
Trang 1UBND TỈNH BẮC NINH
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
==========
KÌ THI GIÁO VIÊN DẠY GIỎI CẤP TỈNH VÒNG LÝ THUYẾT
Năm học 2008 – 2009 Môn thi: Văn - THCS Thời gian làm bài: 120 phút (không kể thời gian giao đề)
Ngày thi: 12 tháng 02 năm 2009
==============
Câu 1 (2 điểm)
Sau nhiều năm liên tục được hướng dẫn, học tập, thực hiện chương trình
sách giáo khoa mới và đổi mới phương pháp dạy học, đồng chí hãy cho biết
những yêu cầu quan trọng trong việc đổi mới phương pháp dạy học ? Từ thực tế
giảng dạy môn của mình, đồng chí hãy liên hệ để làm sáng tỏ những yêu cầu
trên ?
Câu 2 (3điểm)
Cảm nhận của Anh (Chị) về đoạn trích trong bài thơ “Ngồi buồn nhớ mẹ ta
xưa” của Nguyễn Duy:
“Bần thần hương huệ thơm đêm khói nhang vẽ nẻo đường lên niết bàn chân nhang lấm láp tro tàn
xăm xăm bóng mẹ trần gian thuở nào
Mẹ ta không có yếm đào nón mê thay nón quai thao đội đầu rối ren tay bí tay bầu
váy nhuộm bùn, áo nhuộm nâu bốn mùa
Cái cò…sung chát đào chua…
câu ca mẹ hát gió đưa về trời
ta đi trọn kiếp con người cũng không đi hết mấy lời mẹ ru”.
(Ngữ văn 9, tập 2 NXB Giáo dục 2008 trang 49)
Câu 3 (5 điểm)
Nhận định về bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” của Thanh Hải, Sách giáo viên
Ngữ văn 9 tập 2 NXB Giáo dục 2005 trang 61 có viết:
“Người ta đã dùng những định ngữ để gắn với mùa xuân như mùa xuân
chín, mùa xuân xanh, xuân ý, xuân lòng,… nhưng mùa xuân nho nhỏ là một phát
hiện mới mẻ và sáng tạo độc đáo của Thanh Hải Nhà thơ nguyện làm một mùa
xuân, nghĩa là sống đẹp, sống với tất cả sức sống tươi trẻ của mình nhưng rất
khiêm nhường là một mùa xuân nhỏ góp vào mùa xuân lớn của đất nước, của
cuộc đời chung.”
Với sự hiểu biết về thơ ca mùa xuân của Văn học Việt Nam và bài thơ
“Mùa xuân nho nhỏ” của Thanh Hải, Anh (Chị) hãy làm sáng tỏ nhận định trên.
========Hết========
Đề chính thức
Trang 2(Đề này cú 01 trang)
đáp án đề thi GVG tỉnh năm 2009
Mụn: Văn - THCS
Cõu 1 Những yờu cầu : (6 ý nhỏ, mỗi ý cho 0,25 điểm)
+ Phỏt huy tớnh tớch cực, hứng thỳ trong học tập của học sinh và vai trũ chủ đạo của giỏo viờn
+ Thiết kế bài giảng khoa học, sắp xếp hợp lý hoạt động của giỏo viờn và học sinh, thiết
kế hệ thống cõu hỏi dẫn dắt hợp lý theo nội dung bài giảng và lụgic kiến thức
+ Tăng cường việc ứng dụng cụng nghệ thụng tin trong dạy học một cỏch hợp lý
+ Giỏo viờn sử dụng ngụn ngữ chuẩn xỏc, trong sỏng, sinh động
+ Dạy học sỏt đối tượng
+ Chỳ ý đến kiến thức thực tế và liờn hệ thực tế theo từng bộ mụn
2 Phần liờn hệ thực tế giảng dạy của từng bộ mụn (0,5 điểm)
Cõu 2.
Bài viết thể hiện kĩ năng viết bài văn nghị luận về một đoạn thơ dưới dạng cảm thụ với hai mặt nội dung và nghệ thuật cú đủ ba phần mở, thõn, kết, văn trong sỏng cú hỡnh ảnh
1 Nội dung (2 điểm)
- Giới thiệu đề tài người mẹ trong thơ ca, tỏc giả Nguyễn Duy và tỏc phẩm “Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa”
- Hoàn cảnh khơi nguồn cảm xỳc: mỗi khi thắp nộn nhang thơm cho mẹ ban đờm với tấm lũng biết ơn thành kớnh lại tưởng nhớ về hỡnh ảnh mẹ ngày xưa
- Cuộc đời mẹ nghốo khổ, vất vả Mẹ khụng cú những ngày hạnh phỳc (khụng cú yếm đào, khụng cú nún quai thao) chỉ cú những gỡ thiếu thốn nghốo khổ (nún mờ, vỏy nhuộm bựn, ỏo nhuộm nõu) Mẹ khụng lỳc nào ngơi tay lao động
- Lời ru của mẹ với con cũng đầy ngậm ngựi, cay đắng (sung chỏt, đào chua)
- Trong cảm nhận của con lũng mẹ mờnh mụng vụ cựng Đi suốt cả cuộc đời cũng khụng thấu lũng mẹ Cõu thơ mang tớnh triết lớ cho tất cả mọi người con
- Kớnh trọng biết ơn mẹ bằng tấm lũng hiếu thảo
2 Nghệ thuật (0,5điểm)
- Sử dụng cỏc biện phỏp tu từ: hoỏn dụ (yếm đào, nún quai thao, vỏy nhuộm bựn, ỏo nhuộm nõu); liệt kờ (tay bớ tay bầu); ẩn dụ (sung chỏt, đào chua) để tập trung diễn tả sự nghốo khú vất vả của mẹ
- Núi quỏ: đi trọn kiếp người cũng khụng đi hết mấy lời mẹ ru thể hiện lũng mẹ rộng lớn bao la
- Thể thơ lục bỏt giản dị, quen thuộc, gần gũi gợi về với cội nguồn truyền thống
- Giọng thơ nhỏ nhẹ, tõm tỡnh từ trong sõu thẳm cừi lũng
(Cú thể tỏch riờng hoặc kết hợp phần nội dung và nghệ thuật)
* Hỡnh thức (0,5 điểm): Bố cục 3 phần, văn viết gợi cảm thể hiện tỡnh cảm chõn thành của người viết
Cõu 3
A Yờu cầu chung
Bài viết thể hiện cú kĩ năng viết bài văn nghị luận về tỏc phẩm thơ và sự hiểu biết mở rộng trong
đề tài thơ ca mựa xuõn của văn học Việt Nam Trờn cơ sở đú thấy được sự giống nhau và khỏc nhau của cỏc nhà thơ trước với sự sỏng tạo độc đỏo của Thanh Hải: mựa xuõn trong tư tưởng con người Bài viết cú bố cục 3 phần, diễn đạt trong sỏng cú hỡnh ảnh sử dụng dẫn chứng hợp lớ
B Yờu cầu cụ thể
1 Giới thiệu đề tài mựa xuõn trong thơ ca Việt Nam, tỏc giả Thanh Hải và tỏc phẩm “Mựa xuõn nho nhỏ”
2 Cỏc nhà thơ viết về mựa xuõn đó cảm nhận được vẻ đẹp phong phỳ của mựa xuõn và cú được rung động tinh tế
Trang 3- Hàn Mặc Tử thấy mùa xuân chin trong cảnh vật “nắng ửng, khói mơ tan”… và chín trong lòng người…
- Nguyễn Bính thấy được “mùa xuân là cả một mùa xanh”…
- Tố Hữu thấy được “xuân bước nhẹ trên nhành non lá mới” trong tình ý của con người…
- Xuân Diệu thấy “tình không tuổi và xuân không ngày tháng”…
Các tác giả đều có một điểm chung là rung cảm trước vẻ đẹp của cảnh vật thiên nhiên mùa xuân mãnh liệt, bộc lộ tình cảm cái “tôi” cá nhân là yêu mến, nuối tiếc mùa xuân trôi qua (Giáo viên chỉ điểm qua và không đi sâu phần này)
3 “Mùa xuân nho nhỏ” của Thanh Hải là một phát hiện mới mẻ độc đáo và sáng tạo
- Cũng giống như các nhà thơ Thanh Hải cũng xúc động trước vẻ đẹp mùa xuân thiên nhiên
“dòng sông xanh”, “bông hoa tím”, “tiếng chim hót”… Nhưng sự khác biệt của nhà thơ là có thêm những rung động mãnh liệt trước mùa xuân cách mạng sôi động của đất nước ta Từ vẻ đẹp
ấy, mạch thơ chuyển một cách tự nhiên sang bày tỏ suy ngẫm, tâm niệm trước mùa xuân đất nước Cái “tôi” đã hòa với cái “ta”
- Điều tâm niệm ấy được thể hiện chân thành trong những hình ảnh tự nhiên giản dị và đẹp đẽ Nhà thơ dùng những hình ảnh tự nhiên nói lên ước nguyện của mình “làm con chim hót”, “làm một cành hoa” Ông mong muốn được sống có ích, cống hiến cho đời như một lẽ tự nhiên: chim mang tiếng hót, hoa tỏa hương sắc cho đời
- Nét riêng của Thanh hải là ở chỗ đề cập đến vấn đề lớn của nhân sinh quan Vấn đề ý nghĩa của đời sống cá nhân trong mối quan hệ cộng đồng một cách tha thiết, nhỏ nhẹ như điều tâm niệm chân thành của nhà thơ, bộc lộ qua những hình tượng đơn sơ, chứa nhiều cảm xúc
- Sáng tạo nhất của Thanh Hải là hình ảnh “mùa xuân nho nhỏ” Mùa xuân là khái niệm của thời gian trừu tượng nhưng trong thơ Thanh Hải lại trở nên có hình khối Hình ảnh ẩn dụ này diễn tả một cách cụ thể và cao đẹp ước nguyện của nhà thơ Những hình ảnh bông hoa, tiếng chim, nốt nhạc đều mang vẻ đẹp bình dị, khiêm nhường thể hiện điều tâm niệm chân thành tha thiết của tác giả Mọi người phải mang đến cho cuộc đời chung một nét riêng, một phần tinh túy của mình dù
là nhỏ bé góp vào cuộc đời chung Dâng hiến hòa nhập mà không làm mất đi vẻ đẹp riêng của mỗi người Dù nguyện ước rất khiêm nhường là làm một nốt trầm trong bản hòa ca nhưng là một nốt trầm xao xuyến (Trong khi đó, Hàn Mặc Tử chỉ dậy lên cảm xúc “lòng trí bâng khuâng sực nhớ làng”; Xuân Diệu chỉ biết “mau lên chứ, vội vàng lên với chứ” để hưởng thụ vẻ đẹp mùa xuân…)
4 Trước khi từ giã cõi đời Thanh Hải đã để lại cho thơ ca mùa xuân một bài thơ xuân đặc sắc, sáng tạo và độc đáo hơn những bài thơ xuân khác Đó là mùa xuân đẹp trong tư tưởng con người: khát vọng dâng hiến, giản dị, khiêm nhường mà tràn đầy sức sống mãnh liệt Tư tưởng trong bài thơ là lẽ sống đẹp của con người Việt Nam trong thời đại mới
C Biểu điểm
- Điểm 4-5: Hiểu đề, thiết lập ý rõ ràng có luận cứ phù hợp, phân tích sâu theo yêu cầu, có sự hiểu biết về đề tài thơ ca mùa xuân Văn viết có hình ảnh, không mắc lỗi diễn đạt
- Điểm 3: Như yêu cầu nhưng thiếu ý 2
- Điểm 2: bài viết mắc vào lỗi phân tích bài thơ theo bố cục, cảm xúc Cảm nhận mùa xuân từ thiên nhiên tới đất nước và đến trong lòng người
- Điểm 1: Sơ sài không hiểu đề
* Điểm hình thức nằm trong điểm nội dung
* Giám khảo có thể vận dụng sáng tạo cho điểm theo cách như sau:
- ý 1: 0,5điểm
- ý 2: 1 điểm
- ý 3: 3 điểm
- ý 4: 0,5 điểm
Điểm hình thức nằm trong điểm nội dung
Hướng dẫn chấm này có 02 trang