Khái niệm báo cáo thông kê tổng hợp có hệ thống, ghi chép lại giá trị tất cả các giao dịch kinh tế giữa người cư trú và người không cư trú trong một thời kỳ nhất ñịnh, thường là 1 năm t
Trang 1Tài chính quốc tế
(International Finance)
VII Cán cân thanh toán
(Balance of Payment-BP)
Trang 2Cán cân thanh toán
Trang 3TS Nguyễn Phúc Hiền - ðại học
Ngoại thương
3
1 Khái niệm
báo cáo thông kê tổng hợp có hệ thống, ghi chép lại giá trị tất cả các giao dịch kinh tế giữa người
cư trú và người không cư trú trong một thời kỳ
nhất ñịnh, thường là 1 năm
trú và người không cư trú, bao gồm: các cá
nhân, các hộ gia ñình, các công ty, các nhà chức
Trang 41 Khái niệm
Những người không hội ñủ 2 ñiều kiện trên ñều trở thành
người không cư trú
Một số lưu ý ñể xác ñịnh người cư trú và không cư trú
trong cán cân thanh toán:
trú ñối với mọi quốc gia, ngay cả với quốc gia mà tổ chức ñóng trụ sở.
khách du lịch vv ñều là người không cư trú với nước ñến và
là người cư trú ñối với nước ñi.
gia (chi nhánh ơ nước nào thì người cư trú ở nước ñó)
Trang 5TS Nguyễn Phúc Hiền - ðại học
Ngoại thương
5
1 Khái niệm
Nguyên tắc ñể ñưa 1 giao dịch kinh tế vào BP
- Giao dịch phải tiến hành giữa người cư trú và người
không cư trú
- Giao dịch người cư trú-cư trú; không cư trú-không cư trú không ñược ñưa vào BP
ðồng tiền sử dụng trong ghi chép BP:
Các nước phát triển bằng nội tệ
Các nước ñang phát triển USD
IMF sử dụng SDR
Ngoài ra có thể các ñồng tiền khác nhau và theo tỷ giá
chéo
Trang 62 Cơ cấu và các cán cân bộ phận
a Cán cân vãng lai (current account balance-AC)
b Cán cân vốn (capital balance)
c Lỗi và sai sót (net error omission – OM)
d Cán cân tổng thể (overall balance – OB)
e Cán cân bù ñắp chính thức (official financing
balance-OFB)
Trang 7TS Nguyễn Phúc Hiền - ðại học
Ngoại thương
7
a Cán cân vãng lai
ðặc ñiểm: Phản ánh việc chuyển giao quyền sở hữu giữa
người cư trú và người không cư trú
Bao gồm:
• Cán cân thương mại – Trade balance – Balance on goods
(visible): xuất nhập khẩu hàng hóa
• Cán cân dịch vụ - Service balance
Gồm: vận tải, du lịch, ngân hàng, bảo hiểm, bưu chính viễn thông,
hàng không, thông tin, xây dựng và các dịch vụ khác
• Cán cân thu nhập – Income balance
Thu nhập người lao ñộng và thu nhập về ñầu tư
• Cán cân chuyển giao vãng lai một chiều – unrequited
transfers
Các khoản viện trợ không hoàn lại, quà tặng, quà biếu và các khoản chuyển giao khác bằng tiền và hiện vật với mục ñích tiêu dùng
AC = TB + SB + IB + Tr = VB + InVS
Trang 8Current account balanceCurrent account balance (percent of GDP at current market price)
Trang 9TS Nguyễn Phúc Hiền - ðại học
Trang 10Balance of service, income and others,
Trang 11TS Nguyễn Phúc Hiền - ðại học
Ngoại thương
11
a Cán cân vãng lai
• Tỷ giá hối đối
Tác động đến cán cân thương mại và dịch vụ
Phụ thuộc vào độ co dãn của tỷ giá với số lượng hàng hĩa xuất nhập
khẩu
• Lạm phát
• Gía cả hàng hĩa thế giới
• Thu nhập của người khơng cư trú
• Hàng rào thuế quan và phi thuế quan
Trang 12Trade balance and exchange rate Vietnam
Trang 13TS Nguyễn Phúc Hiền - ðại học
Trang 14Trade balance and exchange rate China
Trang 15TS Nguyễn Phúc Hiền - ðại học
Ngoại thương
15
b Cán cân vốn
ðặc ñiểm: Phán ánh sự chuyển giao quyền sử dụng về tài sản giữa
người cư trú và người không cư trú
Bao gồm:
• Cán cân vốn dài hạn
ðầu tư trực tiếp: thường trên 30% vốn góp
ðầu tư gián tiếp: trái phiếu cty, chính phủ, cổ phiếu nhưng chưa kiểm
soát ñược cty nước ngoài
Tín dụng dài hạn thuộc khu vực nhà nước (ODA) và thương mại thuộc
khu vực tư nhân
• Cán cân vốn ngắn hạn
Tín dụng thương mại ngắn hạn
Mua bán các giấy tờ có giá
Kinh doanh ngoại hối
• Chuyển giao vốn một chiều:
Các khoản viện trợ không hoàn lại với mục ñích ñầu tư, xóa nợ
Trang 16Cán cân cơ bản (basis balance)
Cán cân cơ bản = cán cân vãng lai + cán cân vốn dài hạn
Trang 17TS Nguyễn Phúc Hiền - ðại học
Ngoại thương
17
c Lỗi và sai sót (OM)
Phán ánh những sai sót và lỗi trong thông kê cho
bảng cân bằng cán cán thanh toán.
Trang 18Net error and omissions,
Trang 19TS Nguyễn Phúc Hiền - ðại học
Ngoại thương
19
d Cán cân tổng thể
OB = CA + K + OM
Trang 21TS Nguyễn Phúc Hiền - ðại học
Ngoại thương
21
Cán cân bù ñắp chính thức (OFB)
• Thay ñổi dự trữ ngoại hối quốc gia (dR)
• Tín dụng với IMF và các NHTW khác (loans – L)
• Thay ñổi dự trữ ngoại hối của NHTW khác bằng
ñồng tiền của quốc gia lập cán cân thanh toán (≠)
Trang 22Tóm tắt cán cân thanh toán
Trang 23TS Nguyễn Phúc Hiền - ðại học
Trang 243 Nguyên tắc bút toán kép
Khái niệm: BP ñược hạch toán théo bút toán kép, nghĩa
là mỗi giao dịch giữa người cư trú và người không cư trú ñều ñược ghi bằng hai bút toán có giá trị tuyệt ñối bằng nhau nhưng ngược dấu
Cấu trúc BP
• Bên có (credit): phản ánh các khoản thu (receipt)
• Bên nợ (debit): phản ánh các khoản chi (expenditure)
Qui tắc
• Mọi khoản thu (+) ñều phải chi (-)
• Mọi khoản chi (-) ñều phải có thu (+)
Trang 25TS Nguyễn Phúc Hiền - ðại học
Ngoại thương
25
3 Nguyên tắc bút toán kép
Ghi có (+) mọi khoản thu phản ánh luồng tiền vào:
- Các khoản thu từ người không cư trú (XK HH và DV, thu
lãi suất, cổ tức, lợi nhuận )
- Các luồng vốn chảy vào (ñi vay, bán tài sản nước
Trang 263 Nguyên tắc bút toán kép
Ghi nợ (-) mọi khoản chi phản ánh luồng tiền ra:
- Các khoản chi cho người không cư trú (NK HH và DV, trả
lãi suất, trả lợi nhuận )
- Các luồng vốn chảy ra (cho vay, mua tài sản nước
Trang 27TS Nguyễn Phúc Hiền - ðại học
Ngoại thương
27
4 Thặng dư hay thâm hụt BP
• Lưu ý: Khi nói ñến thặng dư hay thâm hụt cán cân
thanh toán, người ta muốn nói ñến thặng dư hay thâm hụt của một hay một nhóm các cán cân bộ phận nhất ñịnh trong BP
Vì sao?
Trang 284 Thặng dư hay thâm hụt BP
Tác ñộng trực tiếp và nhanh ñến các các biến số nền
kinh tế vĩ mô như: tỷ giá, tăng trưởng và lạm phát
• Thặng dư cán cân vãng lai (surplus CA):
CA > 0 là chủ nợ
- Nếu BB ≥ 0 không chịu rủi ro thanh khoản
- Nếu BB < 0 chịu rui ro thanh khoản
• Thâm hụt cán cân vãng lại (deficit AC):
CA < 0 là con nợ
- Nếu BB ≥ 0 không chịu rủi ro thanh khoản
- Nếu BB < 0 chịu rui ro thanh khoản
• Cán cân vãng lai cân bằng:
CA = 0
Trang 29TS Nguyễn Phúc Hiền - ðại học
Ngoại thương
29
4 Thặng dư hay thâm hụt BP
mại
• Cán cân thương mại thặng dư (xuất siêu): X>M
• Cán cân thương mại thâm hụt (nhập siêu): X< M
• Cán cân thương mại cân bằng: X=M
Là bộ phận quan trọng và cơ bản của cán cân vãng lai
Phản ánh xu hướng của cán cân vãng lai
Tác ñộng mạnh ñến tỷ giá
Trang 30Current Account and trade balance, Vietnam
percent of GDP at current market price
Trang 31TS Nguyễn Phúc Hiền - ðại học
Ngoại thương
31
4 Thặng dư hay thâm hụt BP
• Mọi thâm hụt trong cán cân tổng thể phải ñược tài trợ
bằng:
Chỉ thích hợp với nước áp dụng chế ñộ tỷ giá cố ñịnh
Không phù hợp với những nước áp dụng chế ñộ tỷ giá
thả nỗi, vì sao?
Trang 325 Hiệu ứng tuyến J (J curve effect)
(1) Phá giá tiền tệ có cải thiện ñược cán cân
Trang 33TS Nguyễn Phúc Hiền - ðại học
Ngoại thương
33
5 Hiệu ứng tuyến J (J curve effect)
• Trong ngắn hạn thay ñổi tỷ giá tác ñến giá cả hàng hóa
• Trong dài hạn thay ñổi tỷ giá tác ñộng ñến thay ñổi sản
lượng xuất nhập khẩu
• Trong ngắn hạn cán cân thương mại tác ñộng ngược
chiều với sự mong muốn, nhưng trong dài hạn có thể tác ñộng theo mong muốn (tùy thuộc vào ñộ co dãn)
Trang 346 Các biến số trong nền kinh tế mở