Nagara Chăm

Nagara ChampaNagara Champa là tên gọi chính thức của vương quốc người Chăm được ghi bằng chữ Phạn trên các bia ký, mà dân gian hay rút gọn thành Nagar thay vì Nagara...

Nagara Champa

Nagara Champa là tên gọi chính thức của vương quốc người Chăm được ghi bằng chữ Phạn trên các bia ký, mà dân gian hay rút gọn thành Nagar thay vì Nagara.

Champa là tên của một loài hoa mà ở Lào là hoa sứ (hoa đại) còn một số ý kiến nghiên cứu cho rằng chữ Champa ở đây là loài hoa gần giống như hoa Ngọc Lan (Michelia Champaca Linn)

Một trong số các tài liệu tiếng Việt được nhắc tên nhiều là quyển Dân Tộc Chàm Lược Sử của Dohamide và Dorohiêm xuất bản năm 1965

Giáo sư Nghiêm Thẩm trong phần lời tựa xác nhận "Người Chàm lập quốc từ năm 192, hồi đó nước Việt Nam còn đang bị người Trung Hoa đô hộ."

Cuối đời Hán, Khu Liên đã nổi dậy giết quan huyện Tượng Lâm, lập nên nước Lâm Ấp (Linyi)

Giới chuyên gia cho rằng đây chỉ là tên gọi do Trung Hoa đặt ra, còn người Chăm vẫn gọi tên nước mình là Champa, ví dụ như trên bia ký Mỹ Sơn của vua Sambhuvarman năm 629 Thời cổ vương quốc Champa trải dài từ dãy Hoành Sơn vào đến Bình Thuận

Tên cũ và mới

Châu Ô và châu Rí là tên hành chính Việt cổ của phần đất Ngũ Quảng được hiến cho Lý Thánh Tông và tặng cho Trần Anh Tông làm quà cưới Công chúa Huyền Trân

Amaravati là vùng Quảng Nam và Quảng Ngãi ngày nay, có phế tích kinh đô Indrapura và Mỹ Sơn

Vijaya là Bình Định, còn di tích thành Đồ Bàn

Thống kê năm 1999 ghi nhận 120.000 người Chăm sống trên lãnh thổ Việt Nam

Kauthara là Khánh Hòa, có ngôi tháp Pô Nagar nổi tiếng.

Panduranga nay được chuyển sang tên Việt là Phan Rang, là trung tâm cũ của hai tỉnh Ninh Thuận và Bình Thuận, nổi tiếng với tháp Chàm Pô Klong Garai và lễ hội Katê

Thời Chế Bồng Nga được coi là thời vương quốc Champa phát triển hùng mạnh nhất trong lịch sử, với lực lượng quân sự đáng kể

Suy vong

Năm 1177 và 1203 là những niên đại chiến tranh giữa Champa và Campuchia, ngày nay còn nhiều hình ảnh các trận đánh khắc trên các ngôi đền ở Siem Reap

Lịch sử Việt Nam cũng ghi nhận nhiều trận đánh qua lại với vương quốc Champa trong suốt vài trăm năm

Giáo sư Nghiêm Thẩm ghi nhận "Từ năm 1471, sau nhiều cuộc chiến tranh khốc hại với Cambodge và với Việt Nam, nước Chiêm Thành đã bước sang giai đoạn suy vong"

Trước đó, "Chiêm Thành đã là một nước hùng cường ở Đông Nam Á châu từ hơn một nghìn năm nếu quân đội Mông Cổ sang xâm chiếm Việt Nam bị quân nhà Trần đánh thua thì cũng đã chẳng gặp may trên đất Chiêm Thành"

Vương quốc và dân tộc

Nếu đi ngược lịch sử trở về thời kỳ đồ đá mới thì trên nền đất vùng miền trung Việt Nam hiện nay có di tích khảo cổ Sa Huỳnh, cho thấy có một sắc dân đã sinh sống ở đây từ lâu Một số nghiên cứu lịch sử cho rằng người Chăm ngày nay chỉ là một bộ phận làm nên vương quốc Chăm trong quá khứ, vì bên cạnh đó còn những sắc dân khác mà nay là các dân tộc sống trên Cao nguyên Trung phần

Ngay bản thân người Chăm ngày nay cũng chia thành nhiều nhóm khác biệt về ngôn ngữ và tôn giáo

Trên lãnh thổ Việt Nam có trên 120.000 người Chăm đang sinh sống, với hơn một nửa là người Chăm Ninh Thuận, ngoài ra nổi bật có người Chăm H'roi ở Bình Định và người Chăm Islam ở An Giang

Vài ngàn người Chăm Việt Nam sau 1975 di cư sang Hoa Kỳ và các nước phương Tây

Ở Campuchia cũng có đến nửa triệu người gốc Chăm, được quốc vương Sihanouk gọi là Khmer Islam

Tên chính thức trên bia ký là Nagara Champa