CON CÒ Chế Lan Viên -A.Mục tiêu bài học: -Học sinh cảm nhận được vẽ đẹp và ý nghĩa của hình tượng con cò trong bài thơ được phát triển từ những câu hát ru xưa để ngợi ca tình mẹ và nhữn
Trang 1CON CÒ
Chế Lan Viên
-A.Mục tiêu bài học:
-Học sinh cảm nhận được vẽ đẹp và ý nghĩa của hình tượng con cò trong bài thơ được phát triển từ những câu hát ru xưa để ngợi ca tình mẹ và những lời ru
-Học sinh thấy được sự vận dụng sáng tạo ca dao của tác giả, và những đặc điểm về hình ảnh, thể thơ, giọng điệu của bài thơ
-Rèn luyện kĩ năng cảm thụ và phân tích thơ đặc biệt là những hình tượng thơ được sáng tạo bằng liên tưởng tưởng tượng
B.Chuẩn bị:
-GV: Tác giả Chế Lan Viên là nhà thơ xuất sắc của nền thơ hiện đại Việt Nam, có phong cách nghệ thuật rõ nét và độc đáo Đó là phong cách suy tưởng triết lí đậm chất trí tuệ và tính hiện đại: Ví dụ: Người đi tìm hình của nước
-H/s: Soạn bài đọc và tìm hiểu các yêu cầu của bài thơ
C.Tiến trình bài dạy:
*Hoạt động 1: Khởi động:
1.Tổ chức:
2.Kiểm tra:
-Kiểm tra bài cũ:
+Nhà khoa học Buy-Phông nhận xét về loài cừu, loài chó sói căn cứ vào đâu? Có đúng không? Phân tích các dẫn chứng?
+Bài văn là bài nghị luận văn chương, xác định là như vậy vì sao?
-Kiểm tra sự chuẩn bị cho bài mới của học sinh
3.Bài mới: Giới thiệu bài:
Giới thiệu về tác giả Chế Lan Viên là nhà thơ suất sắc của nền thơ hiện đại Việt Nam, có phong cách sáng tác thơ rõ nét và độc đáo, đó là phong cách suy tưởng triết lí, đậm chất trí tuệ và tính hiện đại – Bài thơ “Con Cò” là bài thơ thể hiện khá rõ phong cách nghệ thuật đó của tác giả
*Hoạt động 2: Đọc hiểu văn bản:
GV: Nêu yêu cầu cần đọc
-Thể thơ tự do, nhịp điệu biến đổi có nhiều
câu thơ điệp lại, tạo nhịp điệu gần với điệu hát
ru Chú ý thay đổi giọng điệu, nhịp điệu
-GV đọc mẫu 1 đoạn
I.Tiếp xúc văn bản:
1.Đọc văn bản:
-Chú ý thay đổi giọng điệu, nhịp điệu của bài thơ
-Các hình ảnh xây dựng hình tượng con cò
Trang 2-GV giới thiệu: Bố cục bài thơ được dẫn dắt
theo sự phát triển của hình tượng trung tâm –
Hình tượng Con Cò trong mối quan hệ với
cuộc đời con người được xuyên suất cả bài
thơ
? Có 3 đoạn trong bài thơ, nêu nội dung khái
quát của từng đoạn?
? ý nghĩa biểu tượng qua hình tượng con Cò
vừa thống nhất vừa có sự phát triển qua các
đoạn của bài như thế nào?
? H/S đọc đoạn 1
? Những câu ca dao nào được tác giả viết ra
trong lời hát ru của mẹ
? Bắt đầu bằng những câu ca dao nào?
? Gợi tả không gian, khung cảnh của làng quê,
phố xã như thế nào?
? Tiếp đến là lời ru bằng những câu ca dao
nào?
? Con cò là tượng trưng cho ai? Với cuộc
sống như thế nào?
? Mẹ ru bằng những lời ru nào của mẹ?
? Mẹ nói với con cò bằng lời ru, chính là mẹ
đang nói với ai nữa?
? Câu thơ có mấy hình tượng
2.Tìm hiểu chú thích:
-Chú thích (1) Trang 47 Chú thích (1) Trang 47
3.Bố cục:
-3đoạn (như đã chia trong SGK)
+Đoạn 1: Hình ảnh con cò qua những
lời ru bắt đầu đến với tuổi ấu thơ
+Đoạn 2: Hình ảnh con cò đi vào tiềm
thức của tuổi ấu thơ sẽ theo cùng con người trên mọi chặng đường đời
+Đoạn 3: Từ hình ảnh con cò, suy ngẫm
và triết lí về ý nghĩa của lời ru và lòng
mẹ đối với cuộc đời mỗi người
II.Phân tích văn bản:
1.Hình ảnh con cò qua những lời ru bắt đầu đến với tuổi thơ.
-“Con cò bay la -Con cò bay lả -Con cò cổng phủ -Con cò Đồng Đăng”
gợi tả không gian, khung cảnh quen thuộc, sự nhịp nhàng thong thả, bình yên
-“Con cò ăn đêm -Con cò xa tổ -Con cò cành mềm
Cò sợ xáo măng.”
Hình ảnh con cò tượng trưng cho người mẹ, người phụ nữ trong cuộc sống vất vả
-Ngủ yên! Ngủ yên! cò ơi, chớ sợ!
Cành có mềm, mẹ đã sẵn tay nâng!
Câu thơ nhịp điệu nhẹ nhàng, lời thơ
Trang 3(2 hình tượng con cò và đứa con bé bỏng).
? Nhịp điệu, lời thơ như thế nào
(Tha thiết ngọt ngào)
? Tình mẹ với con như thế nào?
(Nhân từ, rộng mở, tràn đầy yêu thương)
? Kết thúc đoạn thơ được diễn tả giấc ngủ của
con như thế nào?
Vì sao giấc ngủ của con lại chẳng phân vân?
*Hoạt động 3:
1.Luyện tập ở tiết 1
-Gv ra 4 yêu cầu cho phần luyện tập
Gợi ý: Yêu cầu 3: Sự liên tưởng độc đáo qua
2 câu thơ “Ngủ yên! Ngủ yên ”
Hai câu thơ có 2 hình tượng thơ
-Gv nêu yêu cầu về nhà cho học sinh
thiết tha giàu cảm xúc, mà vẫn có ý nghĩa biểu tượng sâu sắc thể hiện tình
mẹ nhân từ, yêu thương, che trở cho con
-Con ngủ chẳng phân vân
Gợi ru một hình ảnh thanh bình, mẹ
đã ru con bằng những câu ca dao là cả điệu hồn dân tộc và bằng tình mẹ giành cho con
Lời ru ngọt ngào, dịu dàng tràn đầy tình yêu thương của mẹ đến với tuổi ấu thơ để vỗ về, nuôi dưỡng tâm hồn cho con Qua hình ảnh con cò với nhiều ý nghiã biểu trưng sâu sắc
Củng cố, dặn dò
-Đọc bài thơ theo yêu cầu
-Hình ảnh con cò trong những lời ru của
mẹ như thế nào?
-Sự liên tưởng độc đáo để cho hình ảnh thơ có tính đa nghĩa, biểu trưng qua những câu thơ nào? phân tích vẻ đạp của những câu thơ đó?
-Phong cảnh nghệ thuật độc đáo, sáng tạo của Chế Lan Viên là gì? Thể hiện qua đoạn 1 của bài thơ như thế nào:
-Học và tìm hiểu 2 đoạn cho tiết 2 của bài
-Hoàn thành các yêu cầu cần về luyện tập ở tiết 1 của bài /
Trang 4CON CÒ (Tiếp theo)
Chế Lan Viên
-A.Mục tiêu cần đạt:
-Học sinh cảm nhận được vẽ đẹp và ý nghĩa của hình tượng con cò trong bài thơ tiếp tục được thể hiện ở đoạn 2,3
-Học sinh thấy được sự vận dụng ca dao của tác giả, và những đặc điểm về nghệ thuật khác của bài thơ
-Rèn luyện kĩ năng phân tích, cảm thụ thơ đặc biệt là những hình tượng thơ được sáng tạo bằng liên tưởng tưởng tượng ở đoạn 2,3
B.Chuẩn bị:
-GV: Bài soạn cho tiết 2
Liên hệ với các bài thơ khác của Chế Lan Viên
-H/s: Học bài theo yêu cầu của tiết 1 đã nêu
C.Tiến trình bài dạy:
*Hoạt động 1: Khởi động:
1.Tổ chức:
2.Kiểm tra:
-Hình ảnh con cò trong lời ru của mẹ với con như thế nào? ở đoạn 1? Hình ảnh đó có ý nghĩa gì? -Lời ru của mẹ ở đoạn 1, tác giả đã sử dụng nhịp điệu, giọng điệu lời thơ như thế nào? Hình ảnh thơ nào có sự liên tưởng sáng tạo độc đáo ở đoạn 1? Phân tích vẻ đẹp của nó
-Kiểm tra việc chuẩn bị bài mới: Nội dung của 2 đoạn thơ tiếp theo của bài thơ
3.Bài mới: Giới thiệu bài:
Bố cục của bài thơ được dẫn dắt theo sự phát triển của hình tượng trung tâm, xuyên suốt cả bài thơ
đó là hình tượng con cò trong mối quan hệ với cuộc đời con người
Sẽ cảm nhận rõ điều đó tiếp tiết 2 của bài
*Hoạt động 2: Đọc - hiểu văn bản:
-H/s: Đọc đoạn 2 của bài
? Lời ru của mẹ, hình ảnh con cò đã được thể
hiện qua câu thơ nào?
II.Phân tích văn bản:
2.Hình ảnh con cò sẽ theo cùng con người trên mọi chặng đường đời.
-Ngủ yên! Ngủ yên! Ngủ yên
Trang 5? Nhận xét của em về nhịp diệu của câu thơ
(của lời ru)
(Đều đặn nhẹ nhàng, vấn vương tha thiết của
tiếng ru con)
? Hình ảnh con cò đối với đứa con lúc này
như thế nào?
? Những hình ảnh thơ nào mới lạ đối với
em?
? Các hình ảnh thơ này gợi cho em cảm nghĩ
gì? Các hình ảnh thơ đó có ý nghĩa gì?
? Nghệ thuật độc đáo của tác giả khi xây
dựng hình tượng thơ trong 2 câu thơ này này
là gì
? Lời ru của mẹ được tiếp tục thể hiện ntn?
? Lời ru thể hiện ước mong của mẹ như thế
nào? Tình mẹ giành cho con ntn?
(Một cuộc sống ấm áp, tươi sáng được che
chở và nâng niu )
? Nhà thơ có sự vận dụng sáng tạo ca dao
ntn? Có sự xây dựng hình ảnh thơ giàu ý
nghĩa biểu trưng ntn? Qua đoạn 2?
? ý nghĩa của hình ảnh con cò trong đoạn 2?
? Đọc đoạn 3
? Lời mẹ ru con được thể hiện ntn?
? Hình ảnh con cò có ý nghĩa biểu tượng cho
tấm lòng người mẹ như thế nào
? Nhà thơ đã khái quát lên tình mẹ như một
quy luật qua câu thơ nào?
? Đó là quy luật thể hiện tình cảm của người
mẹ ntn?
-Cho cò trắng đến làm quen
-Con ngủ yên thì cò cũng ngủ
Gần gũi, tha thiết -Cánh của cò, hai đứa đắp chung đôi
-Cánh trắng cò bay theo gót đôi chân
Sự liên tưởng, tưởng tượng phong phú, hình ảnh con cò được bay ra từ những câu
ca dao để sống trong tâm hồn mỗi con người, nâng đỡ con người
-Lớn lên, lớn lên, lớn lên
-Con làm thi sĩ -Cánh cò trắng lại bay hoài không nghỉ Trước hiên nhà
Và trong hơi mát câu văn
Qua hình ảnh con cò, gợi ra ý nghĩa biểu tượng về lòng mẹ, về sự dìu dắt nâng
đỡ dịu dàng và bền bỉ của người mẹ
Nghệ thuật sáng tạo hình tượng độc đáo, hình tượng con cò sẽ theo cùng con người suốt cuộc đời đó là biểu tượng của tình mẹ ngọt ngào, che trở và nâng đỡ
3 ý nghĩa của lời ru và lòng mẹ với cuộc
đời cuả mỗi người
-Dù ở gần con,
Dù ở xa con ,
Cò mãi yêu con
-> Lời thơ giản dị mà thấm đượm tình mẹ tha thiết giàng cho con, hình ảnh thơ có ý nghĩa biểu tượng sâu sắc
Trang 6G/V: Mở rộng đó là phong cảnh nghệ thuật
độc đáo trong thơ Chế Lan Viên
“Lũ chúng con ngủ trong giường chiếc hẹp
Giấc mơ con đè nát cuộc đời con
Hạnh phúc đựng trong một tà áo hẹp ”
G/v gợi ý học sinh mở rộng tình cảm của mẹ
giành cho con nhân từ, mở rộng, bền vững,
che chở cho con qua những câu ca dao, qua
thơ của Nguyễn Duy
“Ta đi tron kiếp con người
Cũng không đi hết mấy lời mẹ ru”
? Đọc đoạn cuối
? Những dòng thơ cuối với âm hưởng lời ru
ntn?
(Âm hưởng lời hát ru tha thiết ngọt ngào)
? Thể thơ tự do tác giả sử dụng có khả năng
thể hiện cảm xúc ntn? (Linh hoạt)
? Nt đã khai thác và làm mới vẻ đẹp của ca
dao ntn?
(s/d ca dao, liên tưởng độc đáo, tạo suy
ngẫm, triết lí )
? Biểu hiện đáng quý nào trong tấm lòng nhà
thơ được bộc lộ?
? ý nghĩa lớn lao của lời ru đối với mỗi
người ntn?
-Con dù lớn vẫn là con của mẹ
Đi hết đời, lòng mẹ vẫn theo con
-> Khái quát lên thành một quy luật của tình cảm có ý nghĩa bền vững, rộng lớn và sâu sắc mở ra những suy ngẫm thành những triết lý sâu sa Để ngợi ca và biết
ơn tình mẹ giành cho con
-Một con cò thôi Con cò mẹ hát Cũng là cuộc đời
Vỗ cánh qua nôi -> Lời hát ru tha thiết ngọt ngào
ý nghĩa lớn lao của hình ảnh con cò là biểu hiện cao cả đẹp đẽ của tình mẹ và tình đời rộng lớn dành cho mỗi cuộc đời con người
*Về nghệ thuật: Thể thơ tự do cho cảm xúc thể hiện được tính linh hoạt, hình ảnh con cò và ý nghĩa biểu trưng sâu sắc ∏
khai thác và làm mới vẻ đẹp của ca dao;
có sức sáng tạo độc đáo suy ngẫm sâu lắng, triết lý sâu sa
*Về nội dung:
Trang 7mẹ và của tâm hồn dân tộc trong những lời hát ru
-ý nghĩa của lời hát ru đối với cuộc sống của mỗi con người
*Hoạt động 3: Tổng kết, ghi nhớ
*H/S đọc phần ghi nhớ (SGK trang 48)
*Hoạt động 4: Củng cố, dặn dò.
-G/V yêu cầu củng cố lại phần tổng kết về
nghệ thuật và nội dung đã thể hiện ở cuối bài
G/V: Nêu yêu cầu củng cố ở BT1,2
Trang 48,49
G/v: Nêu yêu cầu về nhà cho học sinh
-Giá trị nghệ thuật và nội dung của bài thơ -Bài tập 1,2 trang 48,49
BT1: Gợi ý hướng làm: “ Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ”; có những lời ru trực tiếp từ người mẹ Khúc hát ru thống nhất giữa tình yêu con và tình yêu cách mạng
ở bài thơ này qua điệu hát ru là ý nghĩa của lời ru và ngợi ca tình mẹ với đời sống mỗi người
BT2: Dựa và sự phân tích để bình đoạn thơ (Lời thơ có tính triết lí mà vẫn gần gũi thiết tha )
-Học thuộc lòng bài thơ -Đọc thêm trang 49 -P/tích bài thơ như đã hướng dẫn phân tích -Hoàn thành bài tập và soạn bài
“Mùa xuân nho nhỏ”