Cõu 3: 10 điểm Cảm nhận của em về bức tranh thiờn nhiờn và tõm hồn người chiến sĩ cỏch mạng qua hai bài thơ "Khi con tu hỳ" của tỏc giả Tố Hữu và "Ngắm trăng" của tỏc giả Hồ Chớ Minh...
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TUYấN QUANG KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI CẤP TỈNH LỚP 9 Năm học 2008 - 2009
Đề chớnh thức
Môn thi: Ngữ văn Thời gian làm bài: 150 phút
(Không kể thời gian giao nhận đề)
Đề này có 01 trang
Cõu 1: (4 điểm)
Xỏc định phộp tu từ và phõn tớch giỏ trị của phộp tu từ trong cỏc cõu thơ sau:
Mặt trời xuống biển như hũn lửa.
Súng đó cài then đờm sập cửa.
Đoàn thuyền đỏnh cỏ lại ra khơi, Cõu hỏt căng buồm cựng giú khơi.
Câu 2: (6 điểm)
Trong bài thơ "Quờ hương", nhà thơ Đỗ Trung Quõn cú viết:
Quờ hương nếu ai khụng nhớ
Sẽ khụng lớn nổi thành người.
Em hóy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 30 - 40 dũng) suy nghĩ của mỡnh về nội dung hai cõu thơ trờn
Cõu 3: (10 điểm)
Cảm nhận của em về bức tranh thiờn nhiờn và tõm hồn người chiến sĩ cỏch mạng qua hai bài thơ "Khi con tu hỳ" của tỏc giả Tố Hữu và "Ngắm trăng" của tỏc giả Hồ Chớ Minh
-Hết -SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TUYấN QUANG
ĐÁP ÁN ĐỀ THI CHỌN HSG CẤP TỈNH LỚP 9
Năm học 2008 - 2009
Trang 2M«n thi: Ng÷ v¨n Thêi gian lµm bµi: 150 phót
Câu 1: (4 điểm)
- Phép tu từ được sử dụng trong đoạn thơ: So sánh (như hòn lửa) và
nhân hóa: (cài then, đêm sập cửa).
- Giá trị của phép tu từ được sử dụng:
+ Hình ảnh so sánh giàu giá trị biểu cảm, gợi nên một cảnh hoàng
hôn trên biển hết sức tráng lệ, tăng giá trị thẩm mỹ cho hình ảnh thơ
+ Hình ảnh nhân hóa làm cho sóng và biển trở nên có hồn hơn, gần
gũi hơn với con người Câu thơ gợi liên tưởng: vũ trụ như một ngôi nhà
lớn mà màn đêm buông xuống là tấm cửa khổng lồ và những lượn sóng
là then cửa
1,0 điểm
1,5 điểm
1,5 điểm
Câu 2: (6 điểm)
I Yêu cầu về thể loại
- Hiểu đúng yêu cầu của đề bài: Viết một đoạn văn sử dụng phép nghị luận
giải thích (giải thích một vấn đề thuộc lĩnh vực chính trị - xã hội có đan xen kiến thức văn học) đặc biệt với yêu cầu của đề bài này có sử dụng yếu tố miêu tả, tự sự
và biểu cảm
- Học sinh phải biết cách trình bày luận điểm khi viết một bài văn, một đoạn văn nghị luận
II Yêu cầu về nội dung:
- Bài viết phải tập trung lý giải những căn cứ, cơ sở của vấn đề, qua đó khẳng định tình yêu quê hương, coi quê hương là cội nguồn nuôi dưỡng tâm hồn cũng như trí tuệ của con người Việt Nam
Trang 3III Yêu cầu về hình thức:
- Hình thức trình bày sạch đẹp, bố cục đầy đủ, chặt chẽ lập luận rõ ràng, văn phong trong sáng, có cảm xúc, có sáng tạo, có khả năng thuyết phục cao, không mắc lỗi dùng từ, diễn đạt, ngữ pháp
IV Thang điểm:
- Điểm 8 : Đảm bảo yêu cầu về thể loại, về nội dung và hình thức
- Điểm 6 - 7: Biết cách xác định luận điểm, đảm bảo yêu cầu về nội dung Hình thức sạch đẹp, bố cục rõ, có cảm xúc, lập luận tương đối chặt chẽ
- Điểm 4 - 5: Xác định được yêu cầu của đề bài, chưa lý giải những căn cứ, cơ
sở của vấn đề mà chỉ tập trung khẳng định được tình yêu quê hương, coi quê hương
là cội nguồn nuôi dưỡng tâm hồn cũng như trí tuệ của con người Việt Nam Hình thức sạch đẹp, bố cục rõ, có cảm xúc, lập luận tương đối chặt chẽ
- Điểm 3 - 2: Chưa xác định rõ được yêu cầu của đề bài, chưa làm nổi bật được yêu cầu về nội dung Thiếu một ý nào đó trong phần nội dung
- Điểm 1: Chưa xác định được yêu cầu đề chưa làm nổi bật được yêu cầu về nội dung bài viết quá sơ sài
Câu 3: (10 điểm)
Cảm nhận của em về bức tranh thiên nhiên và tâm hồn người chiến sĩ cách mạng qua hai bài thơ "Khi con tu hú" của tác giả Tố Hữu và "Ngắm trăng" của tác giả Hồ Chí Minh
I Yêu cầu về hình thức:
- Hiểu đúng yêu cầu của đề bài: Biết cách làm một bài văn nghị luận văn học,
kiểu bài phân tích, biểu cảm Học sinh phải biết cách trình bày luận điểm khi viết một bài văn, một đoạn văn nghị luận Bước đầu biết so sánh, nhận xét, đối chiếu 2 tác phẩm văn học trong một giai đoạn văn học
Trang 4- Hình thức trình bày sạch đẹp, bố cục đầy đủ, chặt chẽ lập luận rõ ràng, văn phong trong sáng, có cảm xúc, có sáng tạo, có khả năng thuyết phục cao, không mắc lỗi dùng từ, diễn đạt, ngữ pháp
II Yêu cầu về nội dung:
- Giới thiệu chung về bài thơ và giá trị hai bài thơ
- Cảm nhận về bức tranh thiên nhiên và tâm hồn người chiến sĩ cách
mạng trong hai bài thơ: (Cảm nhận từ nghệ thuật đến nội dung, đặt tác
phẩm vào hoàn cảnh ra đời để thấy rõ giá trị)
1 Khi con tu hú của tác giả Tố Hữu:
- Hoàn cảnh sáng tác: 7/1939, tại nhà lao Thừa Phủ, khi nhà thơ còn rất trẻ
- Bức tranh thiên nhiên:
Mùa hè quê hương tươi vui, khoáng đạt, được cảm nhận bằng các giác
quan + trí tượng tượng phong phú của nhà thơ (Phân tích từ ngữ, hình
ảnh thơ, các biện háp tu từ để làm nổi bật được luận điểm này)
- Vẻ đẹp tâm hồn:
+ Yêu thiên nhiên, cuộc sống bên ngoài nhà tù
+ Sự ngột ngạt, uất hận, khao khát được "tháo cũi sổ lồng"
khát khao tự do, yêu cuộc sống
2 Ngắm trăng của tác giả Hồ Chí Minh:
- Hoàn cảnh sáng tác: Năm 1942 - 1943, trong nhà tù Tưởng Giới Thạch
- Bức tranh thiên nhiên:
+ Vẻ đẹp của trăng qua tâm trạng bối rối, xúc động đầy chất nghệ
sĩ của người tù (Đối thử lương tiêu nại nhược hà? - Trước cảnh đẹp
đêm nay ta biết làm gì đây?)
+ Vẻ đẹp đêm trăng làm người tù phút chốc quên đi những thiếu
thốn vật chất, cực khổ của cảnh tù đầy
1,0 điểm
0,5 điểm
1,0 điểm 1,0 điểm
0,5 điểm
0,5 điểm 0,5 điểm
Trang 5- Vẻ đẹp tâm hồn:
Cảnh ngắm trăng trong tù, người tù vượt qua những chấn song sắt tàn
bạo của cửa sổ nhà tù để đến với trăng, người và trăng như đôi bạn tri
âm, tri kỉ tâm hồn người nghệ sĩ yêu thiên nhiên, khát khao tự do của
người chiến sĩ cách mạng Chất thép trong tâm hồn người nghệ sĩ
3 So sánh, nhận xét, đánh giá:
- Điểm chung:
+ Hai bài thơ đều được sáng tác trong tù, các tác giả là người hoạt
động cách mạng (nhà thơ - chiến sĩ cách mạng)
+ Thể hiện vẻ đẹp thiên nhiên, tâm hồn con người
- Điểm riêng:
+ Khi con tu hú - Tố Hữu: Đó là tình yêu quê hương - xứ Huế, lòng
khát khao tự do được thể hiện bằng nghệ thuật dùng từ, tả cảnh, tả tâm
trạng và viết bằng thể thơ lục bát
+ Ngắm trăng - Hồ Chí Minh: Đó là thiên nhiên nơi đất khách, thể
hiện chất thép trong tâm hồn của người chí sĩ cách mạng, với thể thơ tứ
tuyệt Đường luật và được viết bằng chữ Hán
- Đánh giá: Bức tranh thiên nhiên sống động, tâm hồn phong phú cao
đẹp của những thi sĩ - chiến sĩ cách mnạg trong hai bài thơ đem lại cho
người đọc sự hiểu biết, cảm xúc thẩm mĩ, giá trị đích thực của thơ ca
dân tộc
1,0 điểm
1,0 điểm
1,0 điểm
1,0 điểm
1,0 điểm