Đặc biệt đối với trẻ em, trò chơi dân gian với những chức năng đặc biệt của nó đã mang lại chothế giới trẻ thơ nhiều điều thú vị và bổ ích, đồng thời thể hiện nhu cầu giải trí,vui chơi,
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP TỔ CHỨC TRÒ CHƠI DÂN GIAN CHO
TRẺ MẪU GIÁO 5 - 6 TUỔI
cả trí tuệ và niềm vui sống của bao thế hệ người Việt xưa Đặc biệt đối với trẻ
em, trò chơi dân gian với những chức năng đặc biệt của nó đã mang lại chothế giới trẻ thơ nhiều điều thú vị và bổ ích, đồng thời thể hiện nhu cầu giải trí,vui chơi, quyền được chia sẻ niềm vui của các em với bạn bè, cộng đồng Nólàm cho thế giới xung quanh các em đẹp hơn và rộng mở, làm giàu nguồn tìnhcảm Tuổi thơ của các em sẽ trở thành những kỉ niệm quý báu theo suốt cuộcđời và đặc biệt nó góp phần xây dựng nhân cách, mang đậm văn hóa dân tộcViệt Nam cho trẻ ngay từ khi còn nhỏ
Chính vì vậy, trò chơi dân gian rất cần thiết được lựa chọn, đưa vàotrong nhà trường vì nó mang ý nghĩa to lớn trong việc rèn luyện thể lực, pháttriển ngôn ngữ, phát triển tình cảm thẩm mỹ kỹ năng xã hội, phát triển trí tuệkhi tham gia trò chơi dân gian trẻ được hội tụ đủ các yếu tố: “Đức - trí - laothể - mỹ”
Là một giáo viên đứng lớp, được sự phân công ban giám hiệu nhàtrường giảng dạy lớp Mào Liểng, là điểm lẻ của trường, cách xa khu trungtâm, học sinh 100% dân tộc thiểu số, ít được giao tiếp bằng tiếng Việt khi ởgia đình, nhận thức của trẻ trong lớp khác nhau Nhưng làm thế nào để tổchức được các trò chơi dân gian thật sự có hiệu quả, lôi cuốn và hấp dẫn đượctrẻ tham gia vào hoạt động đồng thời thực hiện có hiệu quả phong trào thi đua
"Xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực Xuất phát từ lý do trên
tôi đã suy nghĩ và mạnh dạn chọn đề tài " Một số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi”
II GIỚI HẠN NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI:
Phạm vi nghiên cứu: “Một số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian cho trẻmẫu giáo 5-6 tuổi ” Lớp Mào Liểng - Trường Mầm non Quảng Lâm
Đối tượng nghiên cứu: Trẻ 5 tuổi Lớp Mào Liểng Trường Mầm nonQuảng Lâm
Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 9/2012 đến tháng 5/2013
Trang 2III LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
1 Cơ sở lý luận:
Như chúng ta đã biết giáo dục Mầm non là mắt xích đầu tiên trong hệthống giáo dục Quốc dân Giáo dục Mầm non là một mặt đáp ứng nhu cầuphát triển tổng thể hài hoà của trẻ về Đức, Trí, Thể, Mỹ mặt khác tạo tâmthế thoải mái cho trẻ bước vào lớp một trường Tiểu học được tốt Muốn chotrẻ phát triển được tốt về mọi mặt điều đầu tiên chúng ta cần quan tâm đó làlàm cho trẻ thoả mãn mọi nhu cầu, một trong những nhu cầu cần thiết của trẻ
đó là hoạt động vui chơi, thông qua vui chơi để trẻ phát triển một cách toàndiện
Cuộc sống đối với trẻ em không thể thiếu những trò chơi Trò chơi dângian không đơn thuần là một trò chơi của trẻ con mà nó chứa đựng cả nền vănhoá dân tộc Việt Nam độc đáo và giàu bản sắc Trò chơi dân gian không chỉchắp cánh cho tâm hồn trẻ, giúp trẻ phát triển tư duy, sáng tạo, mà còn giúpcác em hiểu về tình bạn, tình yêu gia đình, quê hương, đất nước Ngày nay,các em ở một xã hội công nghiệp, chỉ quen với máy móc và không có khoảngthời gian chơi cũng là một thiệt thòi Thiệt thòi hơn khi các em không đượclàm quen và chơi những trò chơi dân gian của thiếu nhi ngày trước và ngàycàng bị mai một và quên lãng, không chỉ có ở các thành phố mà còn ở cả cácvùng quê Vì thế, giúp các em hiểu và quay về nguồn với các trò chơi dângian là một việc làm hết sức cần thiết Tôi tin rằng tổ chức cho trẻ chơi tốt cáctrò chơi dân gian, một ngày mai không xa chúng ta sẽ có một thế hệ mầm nontương lai đầy triển vọng
2 Cơ sở thực tiễn:
Đầu năm học đựơc sự phân công của BGH nhà trường, tôi trực tiếpgiảng dạy lớp Mào Liểng Trường Mầm non Quảng Lâm Là Giáo viên đứnglớp, hiểu rõ đựơc nhiệm vụ của năm học 2012-2013 Trong năm học này là
năm thứ năm thực hiện phong trào thi đua:“Xây dựng trường học thân thiện Học sinh tích cực” do Bộ giáo dục và Đào tạo phát động trong đó có nội dung
-đưa trò chơi dân gian vào trường học Cũng như kế hoạch của phòng giáo dục
đề ra, tập trung vào các chuyên đề lớn trong đó có chuyên đề: “ Bé mầm non với đồng dao, ca dao, dân ca Việt Nam” Vậy để thực hiện tốt chuyên đề này
giáo viên cần tổ chức dạy tốt các bài đồng dao, ca dao, dân ca cho trẻ và cáctrò chơi dân gian từ các làn điệu đồng dao, ca dao
Nhưng làm thế nào để tổ chức được các trò chơi dân gian thực sự cóhiệu quả, lôi cuốn và hấp dẫn được trẻ, vấn đề này cũng đã được rất nhiều nhànghiên cứu đưa ra các giải pháp nhưng đối tượng trẻ là dân tộc thiểu số vùngđặc biệt khó khăn như lớp tôi thì thật sự chưa có hiệu quả Trẻ dễ dàng thamgia vào trò chơi nhưng cũng nhanh chán, nhanh bỏ cuộc Chính vì vậy tôi
mạnh dạn đưa ra các biện pháp cụ thể để áp dụng cho lớp Mào Liểng: “Một
số biện pháp tổ chức trò chơi dân gian cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi”.
Trang 3PHẦN B: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
******
I KHẢO SÁT THỰC TRẠNG:
Thực hiện nhiệm vụ của năm học, là một giáo viên đứng lớp bản thântôi luôn soạn bài và chuẩn bị đồ dùng dạy học đầy đủ đồ dùng trước khi đếnlớp, trong quá trình thực hiện tôi thấy có những thuận lợi và khó khăn sau:
2 Khó khăn:
Từ những thuận lợi trên, tôi vẫn còn gặp một số khó khăn: Lớp học làbản lẻ cách xa khu trung tâm trường, lớp chưa có sân chơi, tường bao, nênkhó khăn cho việc tổ chức trò chơi dân gian ngoài trời cho trẻ
Do phần lớn số trẻ lớp tôi là người dân tộc thiểu số còn chưa học qua cáclớp mẫu giáo bé và nhỡ, trình độ nhận thức không đồng đều, vốn Tiếng Việtcòn hạn chế, lớp học là lớp ghép nên một số trẻ rụt rè, nhút nhát, thiếu tự tinkhi tham gia vào các hoạt động tập thể, hoạt động nhóm nên không tránh khỏiviệc khó khăn dạy trẻ chơi các trò chơi dân gian…
Cơ sở vật chất không đầy đủ, hầu hết là những đồ chơi tự tao
Nhận thức của một số phụ huynh ít quan tâm đến giáo dục mầm non,một số phụ huynh không biết chữ, nói tiếng Việt chưa thành thạo và ít giaotiếp với con bằng tiếng Việt khi ở gia đình Vì thế trẻ không được đáp ứngđầy đủ về nhu cầu phát triển ngôn ngữ mà trẻ cần
3 Khảo sát tại lớp đầu năm:
Khi xây dựng đề tài này tôi đã tìm hiểu khả năng nhận biết của trẻ quakhảo sát 2 trò chơi: “Nu na nu nống, Bịt mắt bắt dê” và đề ra một số nội dungcủa trẻ về các trò chơi dân gian như sau :
+ Trẻ yêu thích, hứng thú tham gia vào trò chơi dân gian đạt: 35%+ Trẻ mạnh dạn tự tin khi tham gia trò chơi đạt: 30%
+ Thể hiện tinh thần đoàn kết trong khi chơi: 50%
+ Trẻ tự tổ chức các trò chơi dân gian và sáng tạo trong khi chơi tròchơi: 20%
+ Trẻ biết đọc đồng dao gắn với trò chơi: 20%
Trang 4Từ khảo sát thực trạng trên, bản thân tôi là giáo viên trực tiếp đứng lớpnhận thấy tỉ lệ trẻ đạt là rất thấp: Trẻ chưa mạnh dạn tự tin khi tham gia chơicác hoạt động, trong khi chơi chưa tự thể hiện tinh thần đoàn kết, trẻ chưa tự
tổ chức chơi và sáng tạo trong khi chơi, chưa thể đáp ứng được theo bộ chuẩnphát triển trẻ em năm tuổi nên tôi đưa ra chỉ tiêu phấn đấu trẻ cần đạt như sau:
+ Trẻ yêu thích, hứng thú tham gia vào trò chơi dân gian đạt: 95%+ Trẻ mạnh dạn tự tin khi tham gia trò chơi đạt: 100%
+ Thể hiện tinh thần đoàn kết trong khi chơi: 90%
+ Trẻ tự tổ chức các trò chơi dân gian và sáng tạo trong khi chơi tròchơi: 80%
+ Trẻ biết đọc đồng dao gắn với trò chơi: 100%
Đây là những chỉ tiêu và mong muốn của bản thân tôi, và để đạt đượcnhững mong muốn đó tôi cần có những biện pháp cụ thể luyện tập cho trẻ là:
II CÁC BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
1 Biện pháp 1: Lựa chọn các trò chơi dân gian phù hợp với trẻ.
Trò chơi dân gian có từ thời rất xa xưa, mà cha ông ta đã để lại vàtruyền từ thế hệ này sang thế hệ khác Vì vậy mà trò chơi dân gian vô cùngphong phú và đa dạng Căn cứ vào mục tiêu giáo dục của từng độ tuổi tôi lựachọn trò chơi dân gian với các thể loại sau:
Trò chơi vận động: Gồm các trò chơi cho trẻ em vận động chân tay,
chạy, nhảy tạo không khí vui nhộn và sinh động như:
Tập tầm vông”, “Dung dăng dung dẻ”, “Lộn cầu vồng”, “Lò cò”,“Bịtmắt bắt dê” Những trò chơi này thường được chơi ở ngoài trời để tiếp xúcvới thiên nhiên, với cảnh vật xung quanh, nhằm tăng cường sức khoẻ và các
tố chất về thể lực cho trẻ em
Trò chơi học tập (là trò chơi rèn luyện trí tuệ): Đó là những trò chơi
nhằm phát huy trí tuệ của trẻ em, dạy cho trẻ biết quan sát, tính toán Có khichỉ là một bài đồng dao, trẻ em ngồi quây quần với nhau cùng hát cùng đốithoại để giới thiệu các sự vật, các hiện tượng xung quanh Cách chơi này giúpcác em hiểu biết về con người và hiện tượng thiên nhiên quanh mình, tiếp thutri thức về cuộc sống Có khi lại là một trò chơi bày cách tính toán hẳn hoinhư trò chơi “Ô ăn quan”, tập cho trẻ biết tính nhẩm, biết cách làm phép trừ,phép cộng, hoặc như trò chơi “Chuyền thẻ” rõ ràng đây là bài học đếm từ 1đến 10 giúp phát triển trí tuệ cho trẻ
Trò chơi mô phỏng: Đây là những loại trò chơi mà trẻ mô phỏng, bắt
chước cách sinh hoạt như của người lớn như làm nhà, cày ruộng, nấu ăn…Trong khi chơi trẻ em thi nhau xem ai làm đẹp, làm đúng, làm nhanh hơn.Đặc biệt những trò chơi này có tác dụng như có tác dụng phát huy trí tưởngtượng của trẻ em, mẫu lá cũng được xem là món ăn ngon, vỏ sò, vỏ hến cũngđược xem là nồi niêu, bát đũa, cái mo cau biến thành con ngựa Trong tròchơi này các em đã hoá thân, nhập vai thành những người lớn mà các em yêu
Trang 5thích nhờ đó mà trẻ nhập vào các mối quan hệ xã hội, học được cách ứng xửgiữa người người với nhau, qua đó mà trẻ học làm người
Trò chơi sáng tạo: Đây là những trò chơi trong đó trẻ em tự tay làm
nên những những đồ vật bằng vật liệu trong tự nhiên như xếp lá dứa thành cáichong chóng, xếp lá mít thành con trâu, xếp lá chuối thành con cáo cào, tếtnhững cọng rơm, cọng rạ thành những hình người Những trò chơi này giúptrẻ em khéo tay, phát huy sáng kiến, khơi dậy khiếu thẩm mỹ cần cho cuộcsống và lao động sau này, nhưng không phải trò chơi nào cũng phù hợp vớitrẻ mầm non
Giáo viên nên có sự cân nhắc lựa chọn các trò chơi cho trẻ phải phùhợp, có luật chơi và cách chơi rõ ràng, đơn giản, dễ hiểu, dễ nhớ và dễ chơi
Trẻ lứa tuổi mầm non được phân ra các độ tuổi khác nhau, mỗi độ tuổilại có mức độ nhận thức và khả năng tập trung chú ý có chủ định là khác nhau
do vậy các trò chơi cũng được lựa chọn cho phù hợp với từng độ tuổi
* Với trẻ lứa tuổi nhà trẻ và mẫu giáo bé ( từ 2 đến 4 tuổi ): Khả năng
chú ý có chủ định còn kém, nhận thức còn đơn giản Vì vậy trẻ chỉ có thể chơiđược các trò chơi đơn giản như: “ Lộn cầu vồng”, “Chi chi chành chành”,
“Tập tầm vông”, “ Nu na nu nống”,…
* Với trẻ mẫu giáo nhỡ và lớn ( từ 4 đến 6 tuổi ): khả năng chú ý có
chủ định và nhận thức của trẻ đã cao hơn rất nhiều so với lứa tuổi trước Vìthế, trẻ có thể chơi được các trò chơi dài hơn và khó hơn
Khi lựa chọn các trò chơi dân gian cho trẻ MGL, tôi thực hiện theo cáctiêu chí sau: Với trẻ mẫu giáo lớn (5 - 6 tuổi ), khả năng chú ý có chủ định vànhận thức của trẻ đã cao hơn rất nhiều so với lứa tuổi bé và nhỡ Vì thế, trẻ cóthể chơi được các trò chơi dài hơn và khó hơn
Khi lựa chọn các trò chơi dân gian cho trẻ MG 5- 6 tuổi, tôi thực hiệntheo các tiêu chí sau:
- Trò chơi không quá đơn giản nhưng cũng không quá phức tạp
- Giúp củng cố tư duy, ngôn ngữ, vận động, kỹ năng cho trẻ
- Trò chơi phải mang tính lồng ghép ôn lại bài cũ và làm quen kiến thức
mới, gây được hứng thú, thu hút sự chú ý của trẻ, đảm bảo tổ chức trò chơi
được tự nhiên Tôi tổ chức trò chơi cho trẻ tự nhiên không gò ép, giúp trẻđược vui chơi thoải mái
- Có sự tham gia của tập thể lớp hoặc nhóm trẻ trong lớp, tổ chức trò
chơi với tinh thần thi đua đồng đội.Trong khi tổ chức cho trẻ chơi các tròchơi có tính chất tập thể, tôi luôn quan tâm đến yếu tố thi đua và thành tíchcủa cá nhân cũng như thành tích chung của tập thể, để có thể đánh giá giờchơi của trẻ
Do vậy tôi đã lựa chọn các trò chơi để phát triển chí tuệ cho trẻ lớp MG5-6 tuổi: Có những trò chơi có lời và có những trò chơi không có lời, trong tròchơi có lời thì có lời có ý nghĩa, có lời chỉ đọc theo vần và gây hứng thú chotrẻ khi tham gia
Trò chơi phát triển các giác quan:
Trang 6“Bịt mắt bắt dê”, “Mèo đuổi chuột”, “Ném còn”, “Tập tầm vông”,
“Trốn tìm”, “Bỏ khăn”, “Đá gà”, “Cua cắp”, “De de ma ma”
Trò chơi phát triển trí nhớ:
“ Chồng nụ chồng hoa”, “ Ô ăn quan”, “ Trốn tìm”, “ Rồng rắn”……
Trò chơi phát triển trí tưởng tượng:
“Thả diều”, “Bịt mắt đá bóng”, “Oẳn tù tì”, “Rán mỡ”
Trò chơi phát triển tư duy:
“Nhảy ô”, “Búng than”, “Đánh đáo”,“Hát ống”,“Ăn quan”, “Chìm nổi” “Rảiranh”
Trò chơi phát triển ngôn ngữ:
“Kéo cưa lừa xẻ”, “Lộn cầu vòng”, “Rồng rắn lên mây”, “Dung dăng dungdẻ”, “Thả đỉa ba ba”, “Chi chi chành chành”, “Nu na nu nống”, “Vuốt hột nổ”
“Rồng rắn lên mây”, “De de ma ma”, “Trồng đậu trồng cà”, “Dệt vải”
Việc sưu tầm và lựa chọn trò chơi dân gian là khâu quan trọng trongcông tác tổ chức cho trẻ chơi, nó giúp cho giáo viên tìm được những trò chơiphù hợp với đặc điểm nhận thức, kỹ năng chơi của trẻ Sưu tầm và lựa chọnđược những trò chơi phù hợp sẽ cuốn hút trẻ tích cực, hứng thú tham gia chơi, kích thích hoạt đông trí tuệ của trẻ
2 Biện pháp 2: Lập kế hoạch tổ chức cho trẻ chơi, dạy trẻ ở mọi lúc mọi nơi
Xây dựng kế hoạch là việc làm rất cần thiết đối với mỗi con người đểthực hiện công việc Là một giáo viên việc xây dựng kế hoạch giảng dạy lạicàng cần thiết hơn Chính vì vậy muốn thực hiện tốt nhiệm vụ năm học, trướchết bản thân tôi phải xây dựng kế hoạch từng chủ đề lớn, chủ đề nhánh, cụ thểcho từng ngày một cách rõ ràng
Sau khi xây dựng kế hoạch rồi tôi đưa đến chuyên môn kí duyệt, rồitrực tiếp giảng dạy trên trẻ hàng ngày, hàng tuần
Xác định cơ sở để lập kế hoạch chơi Sau đó, tiến hành lập kế hoạch tổchức chơi: xác định mục đích, yêu cầu, lựa chọn nội dung chơi trò chơi dângian và là hình thức, biện pháp tổ chức chơi linh hoạt phù hợp với mục đíchyêu cầu dựa th iời gian ch iơi v à đồ đồ dùng, đồ ch i,ơi nguyên v tật li uệu ch i choơi
t ng ch ừng chủ đề ủ đề đề
5 Thế giới động vật Bịt mắt bắt dê, mèo đuổi chuột
6 Thế giới thực vật Chồng nụ chồng hoa, Đối lá
Trang 78 Nước và một số hiện tượng tự nhiên Ném vòng cổ chai
9 Quê hương - đất nước- Bác Hồ Chồng đống chồng đe
Ví dụ: Lập kế hoạch cho trò chơi “Đối lá” chủ đề thế giới thực vật
1 Mục đích yêu cầu:
Củng cố kiến thức của trẻ về các loại lá của cây trong môi trường xungquanh
Rèn luyện phát triển kỹ năng chơi
Phát triển các thao tác tư duy: so sánh, phân tích, tổng hợp, khái quáthóa và óc tưởng tượng của trẻ
Phát triển các giác quan và rèn luỵên kỹ năng đếm
Phát triển hứng thú chơi và nhu cầu khám phá thế giới xung quanh Dạy trẻ biết tìm kiếm và lựa chọn con đường, cách thức để thựchiện nhiệm vụ
Giáo dục tính linh hoạt và khả năng phối hợp cùng nhau hoạt động
2 Chuẩn bị:
Xây dựng môi trường chơi cho trẻ: chọn không gian chơi, tận dụng các góc lớp, tổ chức cho trẻ chơi trong lớp và ngoài hành lang, ngoài sân Môhình vườn cây ăn quả với nhiều lá xanh, các lá cây vừa tầm tay với của trẻ.Mỗi trẻ bí mật hái nhiều thứ lá, mỗi thứ chỉ hái một lá
3.Tiến hành:
Cô tạo tình huống “Các chú chim đi hái lá về làm tổ” Cô cùng trẻ chơi
và hướng dẫn cách chơi cho trẻ: Cô nắm một loại lá trong tay, chỉ để hở ramột cuống hoặc đuôi lá và cho trẻ đoán cô đã hái thứ là gì để làm tổ cho chim
Tiếp tục tạo tình huống “Ai là người đoán giỏi nhất” để trẻ chơi
Mỗi lượt chơi có hai trẻ tham gia, bắt đầu chơi trẻ “Oẳn tù tì” để nhận
số chẵn hoặc số lẻ, trẻ số lẻ đếm trước Trẻ đố trước nắm 1 hoặc 2 lá trongtay, chỉ để cuống hoặc đuôi lá và đố bạn xem đó là thứ lá gì? Nếu đoán đúng
là thắng và được đem lá của mình ra đố Chiếc lá mà bạn đã giải được bỏriêng ra một chỗ để cuối đợt chơi cộng lại xem bạn thắng là bao nhiêu Nếucùng số lá là hoà, nhiều hơn là thắng Bên nào hết lá trước là có thể đi hái láthêm và tiếp tục cuộc chơi Có thể chơi thành 2 cặp, 2 trẻ mang số chẵn (2,4)làm một cặp, hai trẻ khác mang số lẻ (1,3) làm một cặp Một trẻ phe này đốthì 2 trẻ phe kia lần lượt giải Một trẻ giải đúng coi như cả phe thắng Ngượclại, một trẻ thua coi như cả phe thua Khi trẻ đã quen với trò chơi, cô cho trẻ
tự chơi với nhau, tạo điều kiện cho tất cả các trẻ cùng tham gia Cô giáo baoquát lớp, giúp trẻ thực hiện được nhiệm vụ trò chơi đặt ra
Nhận xét đánh giá quá trình trẻ chơi
3 Biện pháp 3: Tạo môi trường hấp dẫn kích thích trẻ tham gia vào trò chơi
Trang 8Trang trí lớp làm nổi bật góc dân gian, lựa chọn đồ chơi, học liệu chotrò chơi, các đồ chơi tự làm, sưu tầm các đồ chơi có sẵn đồ chơi mang tínhphát triển cần đáp ứng một số yêu cầu sau: chọn địa điểm cách chơi và việctrang bị, sắp xếp, bố trí các đồ dùng, đồ chơi và vật liệu chơi phù hợp và đápứng cho việc triển khai và phát triển các trò chơi dân gian đa dạng của trẻ
Tùy vào tính chất của trò chơi mà chọn địa điểm chơi trong hay ngoàilớp học cho cụ thể từng trò chơi, Tôi tạo môi trường cho trẻ thoải mái kíchthích sự hứng thú tham gia chơi của trẻ Chuẩn bị địa điểm chơi, cung cấpnguyên vật liệu chơi, đồ chơi, đồ dùng cần thiết phục vụ trò chơi Cô có thểchơi với trẻ hoặc cho trẻ tự sắp xếp đồ chơi, vật liệu chơi vào nơi quy địnhchơi của lớp và bày biện chúng trong trạng thái mở, gợi ý giúp trẻ tự triểnkhai trò chơi của mình Xây dựng môi trường đồ chơi có hiệu quả hơn khiđược vận dụng với các biện pháp khác như tạo tình huống, khuyến khíchđộng viên trẻ kịp thời Tùy vào tính chất của từng hoạt động mà tôi tạo môitrường học tập cho phù hợp với trẻ
Tôi luôn chú ý tạo cảnh quan sự phạm trong phòng học, đồ dùng đồchơi được sắp xếp gọn gàng, ngăn nắp, từng góc riêng biệt mỗi kệ góc tôi đềulàm mới, để hấp dẫn trẻ, tạo cảm giác thích thú luôn mong muốn được chơitrò chơi
Để tạo cảnh quan ngoài phòng học, sân trường Trước giờ học tôithường cho trẻ nhặt rác, lá cây để tạo môi trường sạch đẹp sau đó tôi cùng trẻquan sát và trò chuyện về các dụng cụ, đồ dùng phục vụ cho các trò chơi đó
Ví dụ:
Với hoạt động ngoài trời:
Tận dụng không gian rộng và thoáng, tôi tổ chức cho trẻ chơi các tròchơi vận động nhằm rèn luyện và phát triển thể lực cho trẻ như: “Rồng rắn lênmây”, “Bịt mắt bắt dê”, “ Nhảy dây”, “Nhảy lò cò”, “ Thả đỉa ba ba”…
Với hoạt động góc:
Tôi tổ chức cho trẻ các trò chơi có thể chơi theo nhóm nhỏ trong mộtkhông gian hẹp như: “ Ô ăn quan”, “Chơi chuyền”, “Rải ranh”, “Chuyền thẻ”,
“Kéo cưa lửa xẻ”…
Với hoạt động chung và hoạt động chiều:
Chủ yếu diễn ra trong phòng nhóm lớp học: nên tổ chức cho trẻ các tròchơi tĩnh nhằm phát triển nhận thức cho trẻ như: “Ô ăn quan”, “Tập tầmvông”, “Rải ranh”, “Chơi chuyền”, “Chơi cờ”, “Vấn đáp”, “Đếm sao”, “ Đọccâu”
Qua việc tạo môi trường hấp dẫn có đầy đủ các đồ dùng đồ chơi đã kíchthích trẻ hăng hái tham gia vào hoạt động có hiệu quả hơn
4 Biện pháp 4: Chuẩn bị trước khi chơi:
Dạy trẻ đọc thuộc lời ca trước khi chơi: (Đối với những trò chơi có
lời đồng dao).
Trang 9Đặc trưng của trò chơi dân gian đó là khi chơi trẻ không bao giờ chỉthực hiện các vận động của mình mà chúng thường vừa chơi vừa hát hoặc đọclời đồng dao nào đó Các bài đồng dao đó khiến cho không khí chơi vui vẻ,nhộn nhịp hơn tôi hướng dẫn cho trẻ học thuộc và tạo hào hứng cho trẻ trongkhi chơi
Ví dụ: Kéo cưa lừa xẻ:
“ Kéo cưa lừa kít
“Tập tầm vông tay không, tay có…,”
Không phải bài đồng dao nào cũng có ý nghĩa, xong bài nào cũng phùhợp với tư duy hồn nhiên của trẻ Ví dụ như: Chơi “ Chi chi chành chành”, trẻhát “ Chi chi chành chành - Cái đanh thổi lửa - Con ngựa chết trương - Tamvương ngũ đế…” Câu hát dường như chẳng có mạch ý nào rõ ràng, nhưngthiếu nó thì trò chơi không thể tiến hành
Như chơi: “ Rải ranh” trẻ hát “ Rải ranh - Bẻ cành - Hái ngọn - Chọnđôi” Cùng với lời hát trong trẻo là bàn tay rải những viên sỏi một cách khéoléo, tung viên cái lên, nhặt một hoặc hai viên con dưới đất, rồi lại giơ tay đỡviên cái vừa rơi xuống……
Trò chơi chỉ có thể được tổ chức khi trẻ đã thuộc lời đồng dao Chính vìvậy, tôi thường cho trẻ làm quen với lời đồng dao của các trò chơi dân giantrước khi hướng dẫn trẻ chơi vào các thời điểm trong ngày của trẻ như: hoạtđộng chiều, hoạt động ngoài trời…Khi trẻ đã thuộc lời đồng dao, tôi tổ chứccho trẻ chơi các trò chơi tương ứng với lời đồng dao đó Vì thế, trẻ chơi rấthứng thú và tích cực tham gia chơi
Dạy trẻ nắm đươc luật chơi, chơi, cách chơi.
Mỗi trò chơi dân gian có một cách chơi và luật chơi khác nhau Cónhững trò chơi vận động mang tính tập thể rất cao, thường có số lượng ngườitham gia chơi lớn và đòi hỏi địa điểm chơi phải có diện tích rộng như “ Kéoco”, “ Rồng rắn lên mây”, “ Thả đỉa ba ba”, “ Chồng nụ chồng hoa”…
Nhưng lại cũng có những trò chơi tĩnh, trẻ hay chơi theo các nhóm nhỏnhư “ Chi chi chành chành”, “ Tập tầm vông”, “Rải ranh”, “ Chuyền thẻ”, “ Ô
ăn quan”…
Chính vì vậy, giáo viên cần nắm vững cách chơi, luật chơi, đặc điểmcủa từng trò chơi để từ đó lựa chọn địa điểm cho phù hợp trước khi tổ chứccho trẻ chơi
Ví dụ: Trò chơi: “ Thả đỉa ba ba”
+ Luật chơi: Cháu làm “đỉa” tìm cách bắt người qua sông, chỉ được bắtngười đó khi người đó chưa tới bờ Ai bị “Đỉa” bắt được sẽ đổi vai làm “Đỉa”
Trang 10+ Cách chơi: Cho 10-15 trẻ Đứng thành vòng tròn, một người chỉ tay
vào từng người và hát: Cả bài đồng dao “Thả đỉa ba ba”
Thả đỉa ba ba
Chớ bắt đàn bà
Phải tội đàn ông
Cơm trắng như bông
Gạo thuyền như nước
Đổ mắm đổ muối
Đổ chuối hạt tiêu
Đổ niêu nước chè
Đổ phải nhà nàoNhà ấy phải chịuLàm con đỉa đói
Mỗi tiếng chỉ vào một người Người nào rơi vào chữ cuối cùng thì phảilàm “con đỉa” đứng ở giữa sân Những người khác đứng ở hai phía đối diện
và chạy rất nhanh qua sông sao cho “Con đỉa” không bắt được Khi qua sôngđọc: “Sang sông - Về sông - Trồng cây - ăn quả - nhả hạt.” Khi đọc đến câucuối cùng, cháu làm đỉa bắt đầu đuổi bắt những người qua sông (Chỉ bắtngười qua sông chưa tới bờ) “Con đỉa” túm được ai thì người đó phải thếchân làm “Đỉa” hoặc nhảy lò cò quanh “Sông”
Khi đã thuộc lời ca, nắm được luật chơi và cách chơi của trò chơi thì trẻ
sẽ dễ dàng thực hiện chơi có hiệu quả cao
5 Biện pháp 5: Giáo viên đóng vai chơi, thay đổi hình thức chơi:
Để tạo hứng thú cho trẻ, tôi chủ động thay đổi trò chơi một cách hợp lý
để không gây nhàm chán Trò chơi phải thay đổi tùy theo địa điểm chơi,không gian chơi Trò chơi không lặp đi lặp lại nhiều lần và giáo viên phải có
kỹ năng tổ chức trò chơi là hòa mình với trẻ, tham gia chơi cùng với trẻ nhưnhững người bạn
Trong trò chơi, người giáo viên có vai trò rất quan trọng, cuộc chơi cóhào hứng hấp dẫn hay không là nhờ sự khéo léo, linh hoạt nhạy bén của ngườigiáo viên trò chơi
Trong quá trình tổ chức trò chơi cho trẻ, tôi luôn gần gũi, động viên,vui vẻ cởi mở tạo không khí vui tươi hào hứng bằng dáng vẻ hài hước, dídỏm, hấp dẫn gây tiếng cười làm cho trẻ cảm thấy thoải mái và sảng khoáitrong khi chơi Qua đó, học sinh sẽ mạnh dạn, tự tin hơn, sẵn sàng bày tỏnguyện vọng của mình với cô giáo và tự khẳng định mình trong tập thể
Ví dụ: Trò chơi: “ Rồng rắn lên mây” cô tham gia cùng trẻ chơi cô làm
khúc giữa của mẹ con rồng rắn
6 Biện pháp 6 Động viên tất cả các trẻ đều tham gia vào trò chơi.
Một ưu thế của trò chơi dân gian chính là ở chỗ nó có thể dung nạp tất
cả những ai muốn chơi Không bao giờ trò chơi dân gian quy định số ngườichơi nhất định Vì vậy tôi luôn khuyến khích, động viên tất cả các trẻ thamgia chơi càng đông càng vui Nếu chơi “ Bịt mắt bắt dê”, mỗi khi có mộtngười vào thêm, vòng chỉ rộng ra một chút chứ trò chơi không thay đổi
Còn trò chơi “ Rồng rắn lên mây” thì thêm một người, “ Cái đuôi” sẽdài ra một chút và tất cả mọi người đều được chơi, được chạy như nhau
Trang 11Những trò chơi “ Thả đỉa ba ba”, “ Chi chi chành chành”, “ Nhảy lò cò”,
“Nhảy dây”… cũng tương tự như vậy Trong khi chơi, mọi trẻ đều bình đẳngnhư nhau Nếu trẻ nào ích kỷ, chơi không đúng luật chơi, chen lấn các bạnkhác sẽ bị tập thể phê phán, loại trừ bằng cách không cho chơi chung Qua đótinh thần tập thể của các trẻ được nâng lên rất nhiều
7 biện pháp 7 Phối hợp với phụ huynh:
Cùng với mục tiêu xã hội hoá giáo dục, phụ huynh có vai trò không nhỏ
trong việc giáo dục trẻ Nhìn chung ta thường dạy trẻ: “Cô và mẹ là hai cô giáo, mẹ và cô là hai mẹ hiền”
Tôi hiểu rằng vì câu nói đó, lời dạy cô luôn có ý nghĩa gần gũi với trẻ và
cô, lúc ở nhà mẹ cũng là cô giáo và cô giáo ở trường giống như người mẹ thứhai của trẻ Nên trong buổi họp phụ huynh đầu năm tôi mạnh dạn trao đổi vớiphụ huynh về tầm quan trọng của việc dạy trẻ chơi trò chơi dân gian, nhất làtrong thời kỳ hội nhập của nước ta tiếp nhận nhiều nền văn hoá và trò chơigiải trí đã ảnh hưởng một phần không nhỏ đến các trò chơi dân gian của trẻ Bên cạnh việc dạy trẻ ở trường, rất cần sự phối kết hợp với phụ huynhchính vì vậy tôi xác định đây là một biện pháp vô cùng qua trọng, hiểu đượcnhận thức của trẻ khác nhau nên tôi đã trao đổi cùng phụ huynh dạy lời cađồng dao trước ở nhà, động viên phụ huynh cố gắng dành thời gian để tâm sựvới trẻ nhiều hơn
Khuyến khích phụ huynh cung cấp những trò chơi dân gian mới, hoặc
cổ xưa mà phụ huynh sưu tầm được
Thông qua biện pháp này, tôi thường xuyên gặp gỡ trao đổi với phụhuynh vào giờ đón và trả trẻ nhằm tìm hiểu và nắm bắt đặc điểm tình hình ởgia đình của từng cháu để có biện pháp dạy trẻ, đối với trẻ nhận thức chậm tôiphải gặp riêng từng phụ huynh để trao đổi và thống nhất các biện pháp dạytrẻ
Vận động phụ huynh sưu tầm đóng góp các vật liệu để làm đồ chơi chocác trò chơi dân gian và cùng trang trí lớp tạo môi trường học tập và cùng làm
đồ chơi phục vụ chuyên đề
Qua một thời gian phối hợp cùng phụ huynh tôi đã có được nhữngthành công đáng kể trong tổ chức trò chơi dân gian: trẻ hứng thú tham giachơi trên lớp, một số trẻ còn có thể đọc lời mới cho bài đồng dao: “Nu na nunống”
Nu na nu nống
Cá bống kho khô
Cá rô đánh vảy
Tôm tép đang nhảy
Rang ăn mới ngon