BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

1. Nội dung trong chương trình hiện hành Nội dung chuyên đề nằm hoàn toàn trong “Chương III. Cấu trúc rẽ nhánh và lặp” – Tin học 11.2. Lí do xây dựng chuyên đề. Nội dung chuyên đề phục vụ công tác ôn thi HSG, có tích hợp với nội dung các môn học khối tự nhiên, các bài toán trong thực tế, giúp học sinh ôn lại kiến thức các môn học khác thông qua việc giải các bài toán trong chuyên đề.

Trang 1

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VĨNH PHÚC

- Tác giả chuyên đề: Giáo viên Tin Học

- Đối tượng học sinh: Học sinh lớp 11và ôn thi HSG.

- Dự kiến số tiết dạy: 3 tiết

Năm học 2018 – 2019

Trang 2

CHUYÊN ĐỀ: CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

I TÊN CHUYÊN ĐỀ

CẤU TRÚC RẼ NHÁNH

II CƠ SỞ XÂY DỰNG CHUYÊN ĐỀ

1 Nội dung trong chương trình hiện hành

- Nội dung chuyên đề nằm hoàn toàn trong “Chương III Cấu trúc rẽ nhánh và lặp” – Tin học 11

2 Lí do xây dựng chuyên đề.

- Nội dung chuyên đề phục vụ công tác ôn thi HSG, có tích hợp với nội dung các môn

học khối tự nhiên, các bài toán trong thực tế, giúp học sinh ôn lại kiến thức các môn học khác thông qua việc giải các bài toán trong chuyên đề

III NỘI DUNG CHUYÊN ĐỀ

- Rẽ nhánh

- Câu lệnh If – Then

- Câu lệnh ghép.

- Bài tập luyện tập và ôn tập

IV TỔ CHỨC DẠY HỌC CHUYÊN ĐỀ

Trang 3

Bước 1: Thiết kế nội dung bài học

1

Bước 2: Xác định mục tiêu đầu ra cho bài học

Chủ đề và nội dung học tập trên đây dựa trên chuẩn kiến thức kỹ năng sau:

1 Kiến thức

- Học sinh biết được ý nghiã của cấu trúc rẽ nhánh

- Học sinh biết được cấu trúc chung của cấu trúc rẽ nhánh

- Biết cách sử dụng đúng hai dạng cấu trúc rẽ nhánh trong lập trình: dạng thiếu và dạng đủ

2 Kĩ năng.

- Bước đầu sử dụng được cấu trúc rẽ nhánh If then và If … then … else

trong ngôn ngữ lập trình Pascal để viết chương trình giải quyết được một số bài toán đơn giản

3 Thái độ

- Giúp học sinh hiểu rõ hơn tầm quan trọng của cấu trúc rẽ nhánh

- Làm cho học sinh thêm yêu thích lập trình, yêu thích môn học hơn

- Xác định thái độ nghiêm túc trong học tập khi làm quen với nhiều quy định nghiệm

4 Định hướng phát triển năng lực:

- Mô hình hóa các tình huống thực tiễn xảy ra phụ thuộc vào điều kiện theo cấu trúc

rẽ nhánh trong tin học

- Diễn tả thuật toán cấu trúc rẽ nhánh trên ngôn ngữ lập trình.

- Năng lực tự học: Xác định nhiệm vụ khi học Tin học để phục vụ cho công việc.

Trang 4

Bước 3: Mô tả mức độ yêu cầu kiểm tra, đánh giá

Cấp độ Tên chủ đề

(nội dung,chương) Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Cấp độ thấp Cấp độ cao Cấu trúc rẽ nhánh Hs biết cơ chế hoạt động của câu lệnh rẽ nhánh if-then để chỉ ra được hoạt động một lệnh dạng cụ thể Hs hiểu cơ chế hoạt động câu lệnh if-then để giải thích được hoạt động cụ thể Số câu:.1

Số điểm:.4

Tỉ lệ:40 %

Số câu: 2

Số điểm:.1

Số câu: 5

Số điểm: 3

Số câu:

Số điểm:

Số câu:

Số điểm:

Định hướng phát triển năng lực Biết sử dụng chính xác cấu trúc rẽ nhánh cho từng bài toán Hiểu ý nghĩa rẽ nhánh cho từng dạng bài Câu lệnh ghép Hs viết được lệnh ghép thực hiện một tình huống quen thuộc Số câu:.1

Số điểm:.6

Tỉ lệ:.60 %

Số câu:

Số điểm:

Số câu:

Số điểm:

Số câu:.1

Số điểm:.6

Số câu:

Số điểm:

Định hướng phát

triển năng lực

Viết chương trình đơn giản có sử

Trang 5

dụng các dạng của rẽ nhánh và câu lệnh ghép.

Bước 4: Biên soạn câu hỏi/ bài tập/ phiếu học tập

Bước 5: Thiết kế tiến trình dạy học

TIẾN TRÌNH DẠY HỌC Chủ đề: Cấu trúc rẽ nhánh

HĐ vận dụng tìm tòi và mở rộng

Trang 6

GIÁO ÁN CHI TIẾT CHO TỪNG TIẾT HỌC:

Tiết 1: Hoạt động khởi động và Hoạt động hình thành kiến thức và luyện tập.

1 Kiến thức

- Học sinh biết được ý nghĩa của cấu trúc rẽ nhánh

- Biết cách sử dụng đúng hai dạng cấu trúc rẽ nhánh trong lập trình: dạng thiếu và dạng đủ

2 Kĩ năng.

- Bước đầu sử dụng được cấu trúc rẽ nhánh If then … và If … then else trong

ngôn ngữ lập trình Pascal để viết chương trình giải quyết được một số bài toán đơngiản

3 Thái độ

- Giúp học sinh hiểu rõ hơn tầm quan trọng của cấu trúc rẽ nhánh

- Làm cho học sinh thêm yêu thích lập trình, yêu thích môn học hơn

- Xác định thái độ nghiêm túc trong học tập khi làm quen với nhiều quy định

nghiệm

4 Định hướng phát triển năng lực:

- Mô hình hóa các tình huống thực tiễn xảy ra phụ thuộc vào điều kiện theo cấu trúc

rẽ nhánh trong tin học

- Diễn tả thuật toán cấu trúc rẽ nhánh trên ngôn ngữ lập trình.

- Năng lực tự học: Xác định nhiệm vụ khi học Tin học để phục vụ cho công việc Phương pháp dạy học, phương tiện dạy học chủ yếu

- Dạy học theo quan điểm hoạt động

- Sử dụng máy chiếu, slide bài giảng, SGK, máy tính, giấy khổ lớn, bảng phụ

Trang 7

- Học sinh biết được ý nghĩa của cấu trúc rẽ nhánh.

4 Phương tiện dạy học:

- SGK, máy tính, máy chiếu

5 Sản phẩm:

- HS tìm hiểu bài tập tình huống và hiểu rẽ nhánh – cấu trúc rẽ nhánh.

* Các bước thực hiện hoạt độngGV: Đưa ra bài tập tình huống thực tế

Gia đình nhà bạn Hà một tháng sử dụng hết a số điện Hãy tính số tiền B mà gia đình bạn

Hà phải trả trong 1 tháng cho chi nhánh điện Biết rằng mức giá điện được tính như sau:

- Nếu a<= 50 thì giá điện được tính như thế nào?

- Nếu 50< a< 100 thì giá điện được tính như thế nào?

- Nếu a> 100 thì giá điện được tính như thế nào?

Thực hiện nhiệm vụ: HS thảo luận nhóm 2 người trong 2 phút- ghi kết quả thảo luận ra

nháp GV gọi đại diện 3 nhóm trả lời

Chốt kiến thức:

- Nếu a <= 50 thì B  a * 1000

- Nếu a > 50 và a<=100 thì B  50*1000+ (a-50)*1500

Trang 8

- Nếu a >100 thì B  50*1000+ 50*1500 + (a-100)*2000

Có thể diễn đạt theo cách khác:

Nếu a<= 50 thì B a *1000

Nếu không thì Nếu a<=100 thì B  50 * 1000+ (a-50)*1500

nếu không thì B 50*1000+ 50*1500 + (a-100) * 2000

* Toán tử rẽ nhánh cho phép lựa chọn một trong hai dạng: rẽ nhánh khuyết và rẽ nhánh đầy đủ vào giá trị của một biểu thức lôgic (Boolean) là False hay True

5 Sản phẩm:

- HS phân tìm hiểu cấu trúc và hoạt động của câu lệnh IF – THEN Giải quyết được

bài tập tình huống đã đưa ra ở HĐ 1

Trang 9

Nội dung thực hiện hoạt động

Câu lệnh if- then

GV: Phân nhóm hoạt động (mỗi bàn là

một nhóm)

Nội dung hoạt động nhóm :

Em hãy tìm hiểu cú pháp và hoạt động

của câu lệnh IF – THEN và áp dụng giải

quyết bài tập tình huống ớ HĐ 1 :

- Các nhóm ở dãy 1 :

Viết với IF -THEN dạng thiếu

- Các nhóm ở dãy 2 :

Viết với IF – THEN dạng đủ

GV : gọi đại diện 1 nhóm – dãy 1 lên

IF a<=50 THEN B:= a* 1000;

IF (a> 50) and (a<=100) THEN B:= 50* 1000+(a-50)*1500;

IF a> 100 THEN B:= 50* 1000+50*1500+(a-100)*2000;HS: Hoạt động nhóm Thảo luận giải quyết yêu cầu của GV

Sản phẩm cuối cùng Nhóm 2 đạt được là HS viết được – hiểu được đoạn lệnh:

IF a<= 50 THEN B:= a*1000 ELSE IF a<=100

THEN B:=50*1000+ (a-50)* 1500

ELSE B:=50*1000+ 50* 1500 + (a-100)*2000;

Trang 10

GV: Chốt kiến thức:

* Để mô tả cấu trúc rẽ nhánh, Pascal

dùng câu lệnh if-then Tương ứng với hai

+ Câu lệnh, câu lệnh1, câu lệnh2: là một

câu lệnh của Pascal

GV: Em hãy vẽ sơ đồ khối cho cú pháp

câu lệnh IF – THEN dạng thiếu và dạng

đúng

sai

câu lệnh 2 điều

kiện

câu lệnh 1đúng

sai

Trang 11

GV chốt :

+ Ở dạng thiếu: điều kiện sẽ được tính và

kiểm tra Nếu điều kiện đúng thì câu lệnh

sẽ được thực hiện, ngược lại thì câu lệnh

sẽ được bỏ qua

+ Ở dạng đủ: điều kiện sẽ được tính và

kiểm tra Nếu điều kiện đúng thì câu

lệnh1 sẽ được thực hiện, ngược lại thì câu

5 Sản phẩm:

- Học sinh trả lời được các phiếu câu hỏi về câu lệnh IF – THEN từ đó hiểu rõ ý

nghĩa và hoạt động của câu lệnh

Trang 12

CÂU HỎI 2: Hãy sử dụng câu lệnh IF – THEN để diễn

đạt đoạn thuật toán sau:

GV: Sửa bài – khen nhóm làm tốt – cho điểm các nhóm

HS: Trao đổi, thảo luận và Hoàn thành phiếu học tập số trong

15 phút

Các HS sẽ hoàn thành phiếu học tập – Nhóm trưởng sẽ tổng hợp ý kiến từ các thành viên ghi kết quả thống nhất của nhóm ra bảng phụ

Nhóm trưởng các nhómđại diện chấm bài

Trang 13

- Cá nhân và hoạt động nhóm

5 Sản phẩm:

- Học sinh biết sử dụng câu lệnh ghép trong các trường hợp cụ thể

GV đưa ra bài tập gợi tình huống:

Cho đoạn chương trình sau:

Với a= 1, b= 2, c = 3 , kết quả thực hiện

đoạn chương trình trên như thế nào?

GV: Nhận xét câu trả lời của HS (Chốt

TH 2) và đưa ra phương án giải quyết

TH2: HS trả lời :báo lỗi)

HS: Trao đổi, thảo luận và trả lời

D:= b*b – 4*a*c;

IF D<0 THEN write(' phuong trinh vo nghiem') ELSE

Begin x1:= (-b- sqrt(D))/(2*a); x2:=-(-b+ sqrt(D))/(2*a); End;

C VẬN DỤNG

Trang 14

Hoạt động 5: Lập trình giải một số bài toán đơn giản

5 Sản phẩm:

- Học sinh viết được chương trình

GV: Chia lớp thành 3 nhóm Mỗi nhóm viết

chương trình cho một bài toán đơn giản sau:

Bài 1 (Nhóm 1)

Gia đình nhà bạn Hà một tháng sử dụng hết a số

điện Hãy tính số tiền B mà gia đình bạn Hà

phải trả trong 1 tháng cho chi nhánh điện Biết

rằng mức giá điện được tính như sau:

Nhập vào 3 số a, b, c dương Kiểm tra 3 số trên

HS: Trao đổi và thảo luận nhóm trong thời gian 10 phút

Trang 15

có lập thành 3 cạnh của một tam giác hay

không? Nếu phải hãy tính chu vi và diện tích

của tam giác đó, ngược lại thì thông báo ra màn

hình “a, b, c không lập thành 3 cạnh của tam

giác”

GV: Gọi đại diện nhóm lên bảng viết chương

trình

GV: Gọi HS nhóm khác nhận xét và sửa lại

chương trình Đánh giá hoạt động của các

nhóm

Chạy test chương trình.

GV: Gọi HS nhóm 1 lên soạn thảo và test

chương trình bài toán 1.(Bài 2+ bài 3 : Bài tập

về nhà (soạn thảo- test chương trình)

Trang 16

GV: Sau khi test đoạn chương trình trên GV có

thể test chương trình sử dụng IF-THEN đủ Yêu

cầu nhận xét:

1 Bố cục chương trình

2 Nhận xét kết quả thu được

3 Thời gian thực hiện

HS: Thực hiện yêu cầu của GV

5 Sản phẩm:

- Học sinh viết được chương trình

Trang 17

GV: Đưa ra bài tập mở rộng; Phát triển từ

bài tập đã làm

Chia 4 nhóm hoạt động:

Nhóm 1,2: Làm bài 4

Nhóm 3,4: Làm bài 5

Bài 4: Nhập vào 3 số a, b, c dương Kiểm

tra 3 số trên có lập thành 3 cạnh của một

tam giác hay không? Nếu phải hãy kiểm

tra tính chất của tam giác (đều, cân,

vuông), ngược lại thì thông báo ra màn

hình “a, b, c không lập thành 3 cạnh của

tam giác”

Bài 5: Viết chương trình giải phương trình

trùng phương ax4 + bx2 + c = 0

(a≠0)

GV: Yêu cầu các nhóm báo cáo kết quả;

Gọi các nhóm nhận xét, phản biện giữa

các nhóm

HS: Trao đổi và thảo luận nhóm trong thờigian 15 phút

E HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ

- Ôn lại bài học

- Chuẩn bị trước cho chủ đề tiếp theo: Cấu trúc lặp

- Yêu cầu học sinh về nhà viết chương trình giải quyết các bài toán trong chương

trình Toán Học sau:

Các em hãy giải bài toán sau trên máy tính thông qua ngôn ngữ lập trình Pascal: Cho hàm

số y = 3x2 -2x + 1 Các điểm sau có thuộc đồ thị hàm số trên không? Thông báo kết quả

ra màn hình?

a M(-1,6)

Trang 18

b N(1,1)

c P(0,1)

Tôi đưa ra bài này giúp các em vận dụng cấu trúc If Then Đồng thời học sinh nhớ lạitính chất điểm thuộc hàm số Từ kiến thức các em được học trong toán học các em dễdàng vận dụng nó trong lập trình Nếu một tọa độ điểm (x,y) thỏa mãn phương trình hàm

số đã cho thì thông báo điểm đó thuộc đồ thị còn không thông báo điểm đó không thuộc

- Trường hợp tìm giao với trục hoành gán x=0 ta dễ dàng tính được y

- Trường hợp giao với trục tung tức y=0 Tương đương với việc giải một phương trìnhbậc hai tìm nghiệm x Nếu phương trình không có nghiệm thì hàm số không giao với trụchoành Nếu phương trình có 1 nghiệm hoặc 2 nghiệm phân biệt thì phương trình giao vớitrục hoành tại một điểm hoặc tại hai điểm Khi đó máy tính sẽ thông báo ra màn hình Chương trình:

Trang 19

d:=sqr(b)-4a*c; x:=-b/2*a; y:=-d/4*a;

Writeln(‘Toa do dinh cua ham so la: (’,x,’,’,y,’)’ ); X:=0; y:=a*sqr(x)+b*x+c; Writeln(‘Toa do diem giao voi truc hoanh la: (’,x,’,’,y,’)’ );

Begin x1:=(-b+sqrt(d))/2*a; x2:= (-b-sqrt(d))/2*a;

Write(‘ĐT giao voi truc tung va giao voi truc hoanh tai 2 diem la: (’,x1,’,’,y,’)’); Write(‘

Ở bài tập này các em sẽ được luyện viết câu lệnh với cấu trúc If Then Else dựa trênnền tảng kiến thức toán học về cấp số cộng Giáo viên hỏi học sinh về tính chất một dãy

số là cấp số cộng Nếu 3 số m,n,k theo thứ tự tạo thành một cấp số cộng thì ta có điều gì?Học sinh sẽ liên tưởng và nhớ lại kiến thức toán học để trả lời n=(m+k)/2;

Đây chính là điều kiện của câu lệnh If, từ đó giáo viên dẫn dắt học sinh viết chương trìnhgiải quyết bài toán

Chương trình

Program Bai3_18SachBT;

Trang 20

số hạng đứng kề với nó, nghĩa là uk2 uk-1 uk+1 với k≥2 Qua đây tôi hướng các em đếnđiều kiện của câu lệnh If là SQRT(q)=p.r thì ba số tạo thành một cấp số nhân

Chương trình

Program Bai3_19SachBT;

Var p,q,r : Integer;

Begin

Writeln(‘Nhap vao 3 so p,q,r = ’);Readln(p,q,r);

If SQRT(q)=p.r Then Writeln(‘3 so ’,p,’, ’,q,’ ,’,r,’ lap thanh mot cap so nhân’);

Else Writeln(‘3 so ’,p,’, ’,q,’ ,’,r,’ khong lap thanh mot cap so nhân’); Readln;

End

Trang 21

V KẾT LUẬN

Trên đây là bước đầu những nghiên cứu của cá nhân tôi trong quá trình tham gia giảng dạy Tin Học 11 và ôn thi HSG Với chuyên đề này tôi mong muốn sẽ đóng góp một số kinh nghiệm bước đầu để thực hiện soạn giảng theo hướng đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra đánh giá Mặc dù tác giả đã rất cố gắng trong quá trình biên soạn, song không tránh khỏi những hạn chế và thiếu sót, rất mong nhận được sự góp ý của các thầy cô đồng nghiệp để chuyên đề được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Định dạng
Số trang	21
Dung lượng	534,32 KB