Chăm sóc người bệnh ung thư

BỆNH UNG THƯ LÀ GÌ?• Có thể phòng ngừa được nhiều loại ung thư: ngừng hút thuốc lá, chế dộ dinh dưỡng hợp lý, không lạm dụng hóa chất , chống ô niễm môi trường, tiêm phòng viêm gan B, H

CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH UNG THƯ

BỆNH UNG THƯ LÀ GÌ?

• Mỗi năm TG có18,1 triệu người mới mắc và

> 9,6 triệu chết do ung thư ( trong năm

2018)

• Việt Nam mỗi năm có 160.000 ca ung thư

mới mắc Hơn 110 nghìn người tử vong.

• Ung thư là bệnh lý ác tính của tế bào, khi bị

kích thích bởi các tác nhân sinh ung thư, tế bào tăng sinh một cách vô hạn độ, vô tổ

chức không tuân theo cơ chế kiểm soát của

cơ thể.

BỆNH UNG THƯ LÀ GÌ?

• Có đến hơn 200 loại ung thư có đặc điểm

giống nhau về bản chất nhưng có nhiều điểm khác nhau:

• Nguyên nhân

• Tiến triển của bệnh

• Phương pháp điều trị

• Tiên lượng bệnh

BỆNH UNG THƯ LÀ GÌ?

• Có thể phòng ngừa được nhiều loại ung

thư: ngừng hút thuốc lá, chế dộ dinh

dưỡng hợp lý, không lạm dụng hóa chất , chống ô niễm môi trường, tiêm phòng

viêm gan B, HPV, sàng lọc phát hiện sớm bệnh ung thư…

• Có thể điều trị khỏi ở giai đoạn sớm: ở các

nước phát triển 50% BNUT chữa khỏi

PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ UNG THƯ

• Phẫu thuật: giai đoạn sớm chưa di căn

• Xạ trị: giai đoạn muộn hơn, diệt nốt các

TBUT còn sót lại sau PT hoặc vị trí không

PT được

• Hóa trị: ung thư toàn thân, di căn xa, tính

chất ác tính cao, phòng ngừa tái phát

• Miễn dịch: phương pháp điều trị toàn thân

đang nghiên cứu có nhiều triển vọng

CHĂM SÓC BỆNH NHÂN UNG THƯ

• Chăm sóc tâm lý

• Chăm sóc theo từng giai đoạn điều trị

• Chăm sóc dinh dưỡng

CHĂM SÓC TÂM LÝ NBUT

• Động viên an ủi người bệnh giai đoạn

khám và chẩn đoán

• Khuyến khích giúp đỡ NB thực hiện các

biện pháp điều trị chuyên khoa

• Động viên NB khi có tái phát di căn.

• Chăm sóc, giảm đau NB giai đoạn cuối

(chia buồn, động viên người nhà…)

GIAI ĐOẠN PHẪU THUẬT

• Động viên giải thích cho NB mục đích của

phẫu thuật

• Thực hiện quy trình chăm sóc NB trước và

sau mổ

• Phát hiện sớm những dấu hiệu tái phát di

căn để điều trị kịp thời

• Chăm sóc về dinh dưỡng, tinh thần để NB

tiếp tục điều trị theo đúng phác đồ

CHĂM SÓC GIAI ĐOẠN XẠ TRỊ

• Chăm sóc da nhằm mục đích phòng và

chống loét giúp NB điều trị liên tục và tăng CLCS

• Hướng dẫn NB vệ sinh họng miệng và

cho NB xông họng để phòng viêm loét, bội nhiễm

• Động viên hướng dẫn NB tuân thủ quy

trình điều trị

CHĂM SÓC GIAI ĐOẠN HÓA TRỊ

• Tận tình hướng dẫn người bệnh về quá

trình điều trị, xét nghiệm, uống thuốc, chế

độ nghỉ ngơi và đến điều trị đúng hẹn

• Giải tích về tác dụng phụ của thuốc, đánh

giá tình trạng người bệnh trước truyền,

cho ngậm đá, chuẩn bị vị trí truyền đảm bảo an toàn, thuận lợi

CHĂM SÓC GIAI ĐOẠN HÓA TRỊ

• Chọn tĩnh mạch lớn, cố định kim truyền

chắc chắn để phòng thoát mạch

• Xử lý thoát mạch: ngừng truyền, nâng cao

chi bị thoát mạch, hút chất lỏng từ khu vực thoát mạch ra, chườm nóng hoặc lạnh;

dung thuốc bôi hoặc tiêm thuốc theo chỉ

định bác sỹ…

CHĂM SÓC GIAI ĐOẠN CUỐI

• Hỗ trợ về thể chất, tâm lý, tinh thân cho

NB và người nhà

• Theo dõi và chăm sóc các triệu chứng: táo

bón, nôn, khó thở, đau, vết thương hở

nhiễm trùng

• Chăm sóc vấn đề vệ sinh răng miệng,

thân thể cho NB

• Gây biếng ăn: ăn không ngon, buồn rầu,

trầm cảm…

• Suy mòn cơ thể: tăng tiết một số chất tiền

viêm, chất gây tăng phân hủy mô mỡ…

• Kém tiêu hóa và hấp thu thức ăn: phẫu

thuật, khô miệng, nuốt khó, buồn nôn,

thay đổi mùi vị, tiêu chảy…

UNG THƯ VỚI TÌNH TRẠNG

DINH DƯỠNG

SUY DINH DƯỠNG GÂY BẤT LỢI

CHO NBUT NHƯ THẾ NÀO?

• Làm tăng nguy cơ nhiễm trùng sau mổ hay

KHI NÀO BỊ SUY DINH DƯỠNG?

• Giảm từ 10% Sụt cân nhiều: giảm 5% -

10% trọng lượng cơ thể trong vài tuần hoặc vài tháng

• Giảm 10% trọng lượng cơ thể trở lên

được gọi là dinh dưỡng nặng

• Chỉ sô BMI < 18.5

• BMI = cân nặng / chiều cao x chiều cao

MỘT SỐ QUAN NIỆM SAI VỀ DINH DƯỠNG TRONG UNG THƯ

• Ăn kiêng: sợ ăn nhiều chất bổ khối u phát

triển nhanh

• Kiêng thịt đỏ: VTM B12 hay sắt trong các

thức ăn này nếu ăn ở lượng vừa phải

không gây nguy hiểm cho NBUT

• Không ăn thực phẩm giàu VTM C: sự thật

VTM C giúp phát triển colagen và tăng

cường sức đề kháng

DINH DƯỠNG CHO NGƯỜI BỆNH UNG THƯ

• Chăm sóc dinh dưỡng nhằm mục đích

cung cấp đầy đủ năng lượng và các chất dinh dưỡng để duy trì sự sống, điều trị suy dinh dưỡng và hỗ trợ chức năng miễn

dịch

• Chất dinh dưỡng nào có lợi cho NBUT:

• Chất đạm; Chất béo; EPA; Chất

carbohdrate, VTM

CHĂM SÓC DINH DƯỠNG TRONG

TỪNG GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRỊ

• Sau phẫu thuật: cần nhiều năng lượng và đạm để lành vết mổ và hồi phục Ăn từ lỏng đến đặc thức ăn giàu dinh dưỡng, uống đủ nước và vận động sớm

• Giai đoạn xạ trị: thường gây buồn nôn, đau hoặc khô miệng, thay đổi vị giác vì vậy cần

ăn nhẹ, nhiều bữa, thức ăn giàu đạm, năng lượng cao tránh thức ăn khô, nóng, chua

cay, mặn gây tổn thương miệng.

CHĂM SÓC DINH DƯỠNG TRONG

TỪNG GIAI ĐOẠN ĐIỀU TRỊ

• Giai đoạn hóa trị: làm thay đổi vị giác, mệt

mỏi, buồn nôn hoặc đau họng Cần ăn

nhẹ ít nhất 1 giờ trước khi truyền Uống

thức uống dinh dưỡng hoặc ăn nhẹ trong thời gian truyền kéo dài Ăn nhiều bữa nhỏ các thức ăn như cháo, sữa và uống đủ

nước Khi đỡ mệt cần thay đổi bằng các

bữa ăn đầy đủ chất dinh dưỡng

DINH DƯỠNG SAU ĐỢT ĐIỀU TRỊ

chính kèm theo 1-2 bữa phụ

lượng, đầy đủ chất

sữa, hạn chế thức ăn nhiều dàu mỡ

năng lượng khi ăn kém hay sụt cân

Xin chân thành cảm ơn