Nét chữ nết người đúng như cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã nói “ Chữ viết cũng là biểu hiện của nết người: Dạy cho học sinh viết đúng, viết đẹp, viết cẩn thận là góp phần rèn luyện cho các
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
Điện Biên Phủ, ngày 05 tháng 05 năm 2017
BÁO CÁO TÓM TẮT NỘI DUNG, BẢN CHẤT, HIỆU QUẢ SÁNG KIẾN
Tên sáng kiến: “ Rèn kĩ năng chữ viết cho học sinh lớp 1 ”.
Tên cá nhân thực hiện: Phạm Thị Tuyến
Thời gian thực hiện: Từ ngày 15/9/2016 đến ngày 27/04/2017
1 Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến:
1.1 Sự cần thiết của việc thực hiện sáng kiến
Như chúng ta đã biết chữ viết là một trong những phát minh vĩ đại của conngười Từ khi ra đời chữ viết là công cụ đắc lực trong việc ghi lại , truyền bá toàn
bộ kho trí thức của nhân loại Chẳng những vậy con người còn coi chữ viết nhưmột người bạn thường xuyên gần gũi, thân thiết với mình Từ tình cảm ấy conngười muốn chữ viết cũng phải đẹp, đẹp cho chính nó, đẹp cho con người Ngoài
ra chữ viết còn góp phần quan trọng trong việc rèn luyện phẩm chất đạo đức chohọc sinh như tính cẩn thận, tính kỷ luật, khiếu thẩm mĩ Nét chữ nết người đúng
như cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã nói “ Chữ viết cũng là biểu hiện của nết người: Dạy cho học sinh viết đúng, viết đẹp, viết cẩn thận là góp phần rèn luyện cho các em tính cẩn thận, lòng tự trọng đối với mình cũng như đối với thầy cô và bạn đọc bài vở của mình”.
Ngày nay trong sự phát triển của nền kinh tế tri thức, thời đại bùng nổ thôngtin, chữ viết cũng có vi tính làm thay, vậy việc rèn chữ viết có quan trọng không?
Từ năm học 2001- 2002 Bộ giáo dục và Đào tạo đã có quyết định về việc tổchức thi viết đẹp hàng năm cho giáo viên và học sinh Tiểu học Cho đến nay đãkhơi dậy trong học sinh, giáo viên và xã hội về ý thức cần viết chữ đẹp.Ngày14/6/2002 Bộ trưởng Bộ giáo dục và Đào tạo đã ban hành mẫu chữ viết (Quyếtđịnh 31) Đây chính là việc nhìn nhận tầm quan trọng và ý nghĩa của chữ viết Vậyvấn đề đặt ra là làm sao rèn chữ viết đẹp cho học sinh chính là yêu cầu cần thiếtcủa mỗi người giáo viên nhất là giáo viên lớp 1 Chính vì chữ viết là hết sức cầnthiết và cấp bách đối với học sinh lớp 1 Bởi vậy qua nhiều năm trực tiếp đứng lớpvới ý thức lương tâm, trách nhiệm nghề nghiệp tôi luôn suy nghĩ và trăn trở, khôngngừng tích lũy kinh nghiệm về chữ viết để sớm giúp các em có được chữ viết
đúng, đẹp thông qua đề tài “Rèn kĩ năng chữ viết cho học sinh lớp 1” Đề tài mà
tôi nghiên cứu cũng được nêu nhiều trong sách, báo nhưng đó là phương phápluyện viết chung Do đặc điểm riêng của từng vùng miền, của từng trường mà mức
độ học sinh tiếp thu khác nhau Mặt khác mỗi lớp có đặc thù riêng nên tôi bắt đầunghiên cứu tìm ra kinh nghiệm hữu hiệu nhất giúp các em rèn chữ viết Đặc biệt là
Trang 2đối với học sinh lớp 1 các em còn nhỏ vừa ở lớp mẫu giáo lên Các em chưa quamột trường lớp đào tạo nào về chữ viết,thậm chí có em còn không hiểu chữ viết làgì? Hay nói đúng hơn là các em học sinh lớp 1 chính là một tờ giấy trắng cần đượcthầy cô cầm bút vẽ lên những tác phẩm của chính mình
Mặt khác : theo chương trình cải cách giáo dục , mục tiêu chiến lược hàng đầu
là giúp học sinh phát huy tính tích cực, chủ động , sáng tạo; làm chủ trong các hoạtđộng nói chung và hoạt động viết nói riêng Đó là cơ sở tạo vốn ban đầu để các em
có thể học lên các lớp trên và trở thành người công dân có kiến thức văn hóa, làngười làm chủ đất nước trong tương lai Là một giáo viên dạy tiểu học,đối tượnghọc sinh là những mầm non ngây thơ, trong sáng Nhưng tôi biết đằng sau nhữngmặt đó ẩn chứa những khả năng… là tất cả thông minh và trí tuệ, các em chịu sựgiáo dục của nhà trường trực tiếp là sự chỉ bảo, hướng dẫn của các thầy, cô –những người giúp các em phát triển về trí tuệ, vươn dậy các tri thức từ các mônhọc Đặc biệt là kỹ năng viết Là một người tâm huyết với nghề, tôi luôn trăn trởmình phải dạy gì? Và phải dạy như thế nào?đối với phân môn Tiếng Vệt nói chung
và kỹ năng viết cho học sinh Ở cấp Tiểu học để phát huy được kỹ năng cũng như
kỹ thuật viết cho học sinh giúp học sinh yêu thích môn học thì mỗi giáo viên phảihiểu tâm lý của trẻ, hiểu được các hoạt động của các em, biết được khả năng viếtcủa từng em để đưa ra biện pháp dạy phù hợp Hơn nữa là một giáo viên dạy lớp 1tôi thấy cần thiết phải biết được kỹ năng viết của từng em trong lớp mình giảngdạy để có phương pháp dạy phù hợp, đạt hiệu quả hơn.Chính vì thế mà tôi quyếtđịnh viết sáng kiến này
Với đề tài “Rèn kĩ năng chữ viết cho học sinh lớp 1” là năm học đầu tiên tôi
áp dụng thực hiện để nhằm giúp học sinh viết chữ đẹp, kịp thời đáp ứng dạy theochuẩn kiến thức và kỹ năng ban đầu thuận lợi cho phát huy viết chữ đẹp ở nhữnglớp trên Đó chính là lí do khiến tôi chọn đề tài này
1.2 Mục đích của sáng kiến
Là một giáo viên đã công tác lâu năm trong nghề Hàng năm được tham giatập huấn bồi dưỡng nâng cao chuyên môn nghiệp vụ tôi luôn muốn làm sao cóphương pháp , biện pháp dạy học phù hợp nhất để truyền thụ hết tri thức cho họcsinh Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy lớp 1 theo chương trình sách giáo khoamới, tôi không khỏi băn khoăn suy nghĩ về vấn đề này.Làm thế nào để đồng nghiệp
và bản thân có được phương pháp dạy tập viết cho học sinh một cách tối ưu Làmthế nào để sự tiếp thu kiến thức của các em có hiệu quả Để học sinh nắm vữngkiến thức và quy trình viết từng nét, từng âm , từng tiếng và vận dụng quy trình đóvào viết bài trên lớp đạt kết quả tốt nhất? Đó cũng là chiếc chìa khóa để mở cánhcửa tri thức khoa học cho các em
Học Tiếng Việt chính là học làm người Viết lại là một yếu tố quan trọngcủa môn học này nên học viết cũng chính là học làm người, rèn kỹ năng viết chính
Trang 3là rèn tính nết cho con người Hoạt động viết rất cần thiết cho các em, nó giúp chocác em hình thành những thói quen, quy luật và rèn tính cẩn thận, kiên trì Hiệnnay đất nước đang cần những con người phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn tâmhồn cũng như tri thức…Thể hiện trên sự toàn diện ấy ngay từ khi ngồi trên ghế nhàtrường các em cần phải được trang bị đầy đủ những kến thức, kỹ năng trong đó có
kỹ năng viết Các em biết viết, viết đúng, viết đẹp là điều kiện để các em phát triểntoàn diện
Mặt khác trong hoạt động học thì viết là một trong 4 kỹ năng cơ bản mà họcsinh cần phải có “nghe – đọc – nói – viết” ở đó kỹ năng viết là một trong 4 kỹ năngquan trọng và được chú ý hơn cả Các em viết đúng cũng có nghĩa là các em đọcđúng kéo theo những tri thức mà các em tiếp thu sẽ được chính xác , đầy đủ vàchuẩn xác… giúp cho việc học các môn học khác được tốt hơn, trình độ hiểu biếtcủa các em cũng được mở rộng đáp ứng nhu cầu phát triển các mặt giáo dục Hiệuquả giảng dạy cũng chỉ đạt hiệu quả cao khi học sinh có kỹ năng viết thông thạo Giáo viên phải nắm được kỹ năng viết của từng học sinh trong lớp để có cácbiện pháp tác động tích cực giúp học sinh có công cụ chìa khóa bước vào khámphá lâu đài văn hóa phát triển nhân cách theo mục tiêu giáo dục Tôi luôn mongước mình sẽ là một giáo viên có đủ tri thức để truyền đạt cho học sinh Để đạtđược những mơ ước đó tôi luôn học hỏi những đồng nghiệp đi trước cũng như rènluyện thêm kỹ năng viết của bản thân thông qua các giờ học Tiếng việt và Tập viết
Và tôi thấy rằng mình lựa chọn viết sáng kiến rèn chữ viết cho học sinh lớp 1 là rấtđúng
Viết cũng là một hình thức nói thông qua tri giác văn bản mà người xưathường nói “Học ăn – Học nói – Học gói- Học mở” Đó là mục đích khiến tôi lựachọn viết sáng kiến này
2 Phạm vi triển khai thực hiện:
Với sáng kiến “ Rèn kĩ năng chữ viết cho học sinh lớp 1 ” Tôi đã triển khai
và thực hiện tại lớp 1a2- Trường Tiểu học Hoàng Văn Nô với tổng số là 5 em họcsinh Cùng với Giáo viên dạy khối lớp 1 trường Tiểu học Hoàng Văn Nô
- Thời gian nghiên cứu : Tháng 9/2016- 05/2017
- Địa điểm nghiên cứu: Trường T.H Hoàng Văn Nô
Đề tài nghiên cứu lối chữ viết, nguyên nhân dẫn đến chữ viết chưa đẹp,nghiên cứu tìm ra những biện pháp thực hiện trong việc rèn chữ cho họ sinh lớp 1nhằm khắc phục tình trạng chữ viết chưa đúng và chưa đẹp
3 Mô tả sáng kiến:
3.1 Cơ sở lí luận
Trang 4Trong nghề dạy học vấn đề vừa công tác vừa rút ra kinh nghiệm là không thểthiếu được nhất là đố với giáo viên Tiểu học Bởi giáo viên là người trực tiếp giáodục, giảng dạy và tổ chức các hoạt động giáo dục cho học sinh Đặc biệt là họcsinh lớp 1 – các em bước vào năm học chưa ý thức được học là gì và học như thếnào? Nói chính xác hơn ở các em khi bước vào lớp 1 chỉ như một tờ giấy trắng, côđưa vào trang giấy đó những gì thì kết quả sẽ là như thế Vì vậy, bằng cách kiểmtra kỹ năng viết của học sinh lớp mình qua 3 tuần học đầu tiên nhằm rút ra nhữngbiện pháp giúp cho học sinh có điều kiện học tập và rèn luyện kết hợp với nhữngmôn học khác là rất cần thiết.
Ngay từ khi nhận lớp để giúp các em có kỹ năng viết, tạo điều kiện học cácmôn khác theo yêu cầu phát triển nhân cách Qua các giờ học học vần hàng ngày,ban đầu tôi giúp các em xác định rõ ràng các dòng kẻ, li kẻ của vở và bảng conbằng cách cô kẻ mẫu trên bảng lớp Qua việc xác định rõ dòng kẻ, li kẻ sẽ giúpcác em xác định rõ vị trí của các nét, các chữ khi vận dụng vào từng bài viết cụ thểcủa môn học Từ đó hướng cho các em vào sự quan sát tinh tế hơn và nhận ra bảnchất đặc thù của môn học Qua óc suy tưởng của cá nhân các em sẽ biến các bảnchất, các hiện tượng trong cuộc sống xã hội đó thành cái riêng của mình nhưng vẫnđạt được mục đích, yêu cầu của môn học Cũng như từ sự quan sát tinh tế đó các
em sẽ biết trình bày một nội dung bài viết chính xác – đẹp – khoa học hơn, đồngthời giúp các em cảm nhận được cái đẹp, cái hay được thể hiện qua sản phẩm củamình
Mặt khác, mọi mục tiêu của ngành giáo dục hiện nay là học sinh khôngnhững biết đọc, biết viết mà còn phải viết đúng, viết chính xác theo mẫu quy định,viết nhanh và viết đẹp Muốn viết đẹp thì đòi hỏi học sinh phải rèn luyện, phải kiêntrì Nó còn đòi hỏi ở những người trực tiếp giảng dạy sự nhiệt tình , bền bỉ lâu dài
và tâm huyết Phải biết rằng kết quả đạt được của các em chính là sản phẩm củachính mình Như vậy việc viết đối với học sinh không những mang ý nghĩa giáodục, giáo dưỡng mà còn phát triển nhiều mặt khác về nhân cách Mục tiêu củangành giáo dục cũng chỉ đạt kết quả khi học sinh đọc thông viết thạo ngôn ngữTiếng Việt Do vậy mà tôi biết rằng cần phải kiểm tra kỹ năng viết của học sinh lớpmình từ đó tìm ra những lỗi và những khó khăn mà học sinh hay mắc phải Quathực tế đó có biện pháp rèn luyện giúp các em có thể thực hiện một cách tốt nhất
kỹ năng viết của mình theo mục tiêu giáo dục
Tóm lại: Để học sinh nắm tốt được kỹ năng viết giáo viên cần phải kiểm tra
để đưa ra những nhận định, đánh giá từ đó có biện pháp giảng dạy phù hợp đốitượng Mặt khác phải bám sát các mục tiêu cần đạt khi viết chữ theo từng bài đã đề
ra theo chủ chương của ngành
3.2 Thực trạng
3.2.1 Đặc điểm tình hình
Trang 5+ CSVC: Trường có đầy đủ các phòng học và phòng chức năng đảm bảo chocông tác dạy và học Khuân viên trường lớp thoáng mát xanh, sạch, đẹp Thiết bịdạy và học tương đối đầy đủ.
- Giáo viên: Trong năm học 2016- 2017 nhà trường có tổng số 16 cán bộgiáo viên và công nhân viên ( BGH: 2 đ/c) Trình độ giáo viên 100% trên chuẩn,100% có trình độ tin học từ A trở lên Đội ngũ giáo viên trẻ không có giáo viên tuổiđời cao từ 50 trở lên
3.2.2 Thuận lợi, khó khăn.
- Đội ngũ giáo viên trong trường luôn nhiệt tình giảng dạy, yêu nghề mến trẻ
có trình độ chuyên môn cao, có kĩ năng sư phạm, nhiệt huyết trong công việc
- Vê học sinh: Nhìn chung các em đều ngoan, có ý thức vươn lên trong họctập
b) Khó khăn:
- Là một xã vũng ngoài của thành phố, dân cư 100% là dân tộc thiểu số chủyếu sống bằng nghề nông, đời sống khinh tế còn nhiều khó khăn 1/3 số học sinhcủa trường là thuộc hộ nghèo và cận nghèo Trình độ dân trí thấp, ít quan tâm tớiviệc học tập của con em mình Chính điều này đã ảnh hưởng không nhỏ đến việchọc tập cũng như chất lượng học tập của các em
- Nhiều gia đình làm ăn xa gửi con cho ông bà chăm sóc do ông bà già yếukhông quán xuyến được việc học của các cháu
- Nhà trường có 45 học sinh bán trú và nội trú do nhà xa nên một số em phải
ăn ngủ tại trường xa gia đình thiếu sự quan tâm chỉ dạy của bố mẹ
Trang 6- Do tâm lý chung của học sinh của học sinh tiểu học còn ham chơi nên việchọc hành của các em không có sự giám sát chặt chẽ của gia đình thì khó có hiệuquả cao.
- Đội ngũ giáo viên nhiệt tình giảng dạy song còn một số đồng chí kĩ năng
5
2 4
Nhóm khuyết trên 12 emNhóm nét cong 9 em
Sau khi quan sát , theo dõi xếp loại học sinh nắm bắt được tình hình đó tôi
đã nghiên cứu và tìm ra được nguyên nhân dẫn đến học sinh chữ xấu chiếm đa số
Trong quá trình dạy học tôi nhận thấy đa số học sinh có thái độ học tập
nghiêm túc, có ý thức nghe giảng bài
a) Nguyên nhân dẫn đến chữ viết chưa đẹp của học sinh.
* Về phía giáo viên:
Việc học sinh viết đúng và đẹp hay không phụ thuộc rất nhiều vào ngườigiáo viên trực tiếp dạy học Người giáo viên có ảnh hưởng rất lớn đến quá trìnhviết chữ đẹp hay xấu của học sinh Qua thực tế ta thấy có rất nhiều nguyên nhân từphía giáo viên dẫn đến việc học sinh viết chữ chưa đẹp
- Chữ viết chưa đáp ứng yêu cầu trực quan trong việc giảng dạy, chie thấy 1
số ít giáo viên viết chân phương đẹp mắt
- Ít chú trọng việc rèn chữ viết cho học sinh, chỉ lưu ý trong giờ tập viết,học vần tiết 1, chưa hướng dẫn kĩ càng trong tiết 2
- Chưa có biện pháp rèn chữ viết cụ thể Chưa giúp học sinh nắm các nét cơbản, cấu tạo con chữ, dòng kẻ, kĩ thuật viết… trong các tiết luyện viết mà chỉ cầnnhấn mạnh về độ cac con chữ
- Hướng dẫn rèn chữ viết chưa theo đối tượng học sinh Chưa dạy theochuẩn kiến thức và kĩ năng
- Về đồ dùng dạy học: Bảng viết của giáo viên không có dòng ô li rõ ràng ,giáo viên còn viết nhắm chừng trên bảng
* Về phía học sinh:
Trang 7- Nguyên nhân chủ yếu do học sinh chưa nắm được các nét cơ bản cấu tạo
chữ ghi âm , vần, tiếng, dấu thanh chưa nắm vững quy trình viết chữ cái, quy trìnhnối các nét trong chữ cái trong chữ ghi tiếng nên chữ viết mới sai độ cao
- Một số em chưa biết cách cầm bút và ngồi học đúng tư thế
- Đa số học sinh không có thói quen rèn chữ viết, không có ý thức trong việcrèn chữ viết, thậm chí không cần quan tâm đến chữ viết đẹp hay xấu
- Vẫn còn 1 số học sinh chưa nghiêm túc nghe giảng lúc đầu, các em chưacẩn thận khi viết, các em muốn viết nhanh để hoàn thành bài viết nhằm nghi “thành tích”với giáo viên và các bạn Một số học sinh đồ dung học tập còn thiếu ,một số học sinh mắc bệnh về mắt
- Ngoài ra còn có một số học sinh chưa ý thức được việc giữ gìn sức khỏe,
đồ dùng học tập , bên cạnh còn có 1 số em hay ra mồ hôi tay
Bên cạnh đó thực tế trường, lớp tôi có những thuận lợi và khó khăn sau:
b) Thuận lợi:
* Giáo viên:
- Được sự quan tâm và chỉ đạo tốt của các cấp lãnh đạo về chuyên môn Tổchức bồi dưỡng giáo viên, cung cấp đủ tài liệu, phương tiện để nghiên cứu, học hỏigiảng dạy
- Được sự giúp đỡ của BGH trường; tổ chức thao giảng, dự giờ hàng tháng ,
tổ chức những tiết hội giảng đề thảo luận về chuyên môn để rút ra những ý kiếnhay, những đề xuất kinh nghiệm tốt áp dụng trong việc giảng dạt
- Đội ngũ giáo viên trường có tay nghề vững lâu năm trong công tác, cónhiều kinh nghiệm, có ý thức tốt về trách nhiệm người giáo viên và sẵn sang giúp
đỡ đồng nghiệp về chuyên mooncungx như giúp nhau tháo gỡ những khó khăn hay
- Có được quan tâm về việc học tập của con em mình của 1 số phụ huynh có
ý thức trách nhiệm không khoán trắng cho nhà trường, cho giáo viên , và cùngvới giáo viên trong việc học tập của con em mình như: Chuẩn bị đầy đủ sách vở,
đồ dùng học tập, thường xuyên nhắc nhở và tạo điều kiện tốt cho con em mình đếnlớp cũng như học tập ở nhà
c Khó khăn:
Trang 8- Tuy nhiên cùng với những thuận lợi trên, bản thân tôi vẫn còn gặp 1 số khókhăn sau:
* Giáo viên:
- Tranh ảnh minh họa có sẵn cho Tiếng Việt còn hạn chế Giáo viên còn phải
tự làm thêm đồ dung dạy học để tạo sinh động cho tiết dạy, nên còn mất nhiều thờigian đầu tư
- Đèn chiếu, máy vi tính trang bị trong phòng học chưa có, mỗi lần dạy phảikết nối mất nhiều thời gian
* Học sinh:
- Trình độ học sinh trong lớp không đồng đều Bên cạnh những em pháttriển , học tốt, tiếp thu nhanh vẫn còn 1 số em yếu về mặt thể chất, bé nhỏ hơn sovới các bạn bình thường kèm theo phát triển chậm về trí nhớ, học trước quyên sau,chậm tiến
- Đa số phụ huynh trong lớp là dân làm cà phê nên chưa quan tâm đúng mứcđến việc học tập của con em mình, chưa tạo điều kiện tốt để kèm cặp con em mìnhhọc bài, làm bài ở nhà
- Một số trường hợp học sinh ở xa trên địa bàn trường đóng, cha mẹ các emkhoán trắng việc học hành cho người trông nom và nhà trường nên phần nào cũngảnh hưởng đến việc học tập của các em
Căn cứ vào những khó khăn và thuận lợi với mục đích đề tài được đặt racùng với những nguyên nhân nêu trên nên bản thân tôi đưa ra một số giải pháp,biện pháp và việc làm cụ thể để góp phần giúp học sinh viết chữ đẹp như sau:
3.3.2 Một số biện pháp chủ yếu trong sáng kiến
a Biện pháp 1: Khảo sát chất lượng học sinh phân nhóm đối tượng học sinh.
Việc đầu tiên mà giáo viên cần phải làm khi tiếp cận với học sinh để dạy viết chữđẹp là khảo sát trình đọ chữ viết của học sinh Đây là một vấn đề quan trọng bởi vìtrong thực tế chúng ta muốn tiếp cận đối tượng của mình một cách thuận lợi thìtrước hết phải hiểu được đối tượng mà mình muốn tiếp cận mặc dù mới vào lớp 1nhưng cũng có 1 số em đã được học ở mẫu giáo, trong hè, các lớp luyệnchữ….Qua khảo sát này giáo viên phân loại được đối tượng để rèn luyện vì nếucác em đã biết viết mà viết sai thì rất khó sửa chữa
Trang 9Các em viết yếu nên để chung một nhóm giáo viên sẽ dành nhiều thời giancho nhóm viết yếu hơn đồng thời vẫn có thể giao bài cho các nhóm viết tốt để các
em thực hiện
b Biện pháp thứ 2: Chuẩn bị đầy đủ điều kiện vật chất, thiết bị dạy - học:
Việc chuẩn bị đầy đủ cơ sở vật chất và các thiết bị dạy học học của nhà trường,
giáo viên và học sinh là một khâu quan trọng trong quá trình dạy- học ở Tiểu học
Đó chính là điều kiện dẫn tới sự thành công của việc dạy - học ở bất cứ môn họcnào đặc biệt nhất là phân môn dạy Tập viết trong trường tiểu học
- Chất lượng bảng chống loá, trên bảng có dòng kẻ phù hợp, bên phải là dòng
kẻ ô li nhỏ giống như trong vở Tập viết của học sinh để giáo viên viết mẫu vàhướng dẫn viết vở
-Bảng lớp phải luôn luôn được xoá sạch bằng khăn lau sạch, có độ ẩm vừa
phải
* bàn ghế học sinh:
- Bàn ghế học sinh: Đầy đủ về số lượng và đảm bảo về chất lượng.
Trung bình 2 học sinh/1 bàn Tránh tình trạng học sinh ngồi chặt chội sẽ khó viết
- Kích thước bàn ghế phải phù hợp với độ cao trung bình của học sinh lớp1.
* Bảng con, phấn, giẻ lau:
- Chất lượng: Yêu cầu học sinh dùng bảng Mic hai mặt có dòng kẻ ô ligiống trong vở Tập viết của các em Phấn Mic hoặc phấn Thiên Long trắng có chấtliệu tốt, không dùng phấn cứng quá hoặc kém chất lượng Giẻ lau phải mềm, sợibông thấm nước, giữ độ ẩm vừa phải, có thể gấp nhiều lần, độ dày thích hợp vàluôn sạch
- Số lượng: Bảng con, giẻ lau đảm bảo đủ cho từng học sinh mỗi em một cái,học sinh phải có hộp đựng phấn
e/Vở tập viết và bút:
- Chất lượng: Vở Tập viết phải do Nhà xuất bản Giáo dục ấn hành hàngnăm Giấy viết phải đảm bảo không bị thấm mực, dòng kẻ phải ngay ngắn, chữmẫu phải đúng chuẩn, ngòi bút chì phải gọn nét, bút mực phải trơn không gai, nétviết không quá thanh hoặc quá đậm, mực xuống đều, dễ viết
- Số lượng vở: Vở viết luôn đủ dùng cho từng học sinh ở mỗi giai đoạn như:
Ở học kỳ I các em có vở Tập viết Tập một, sang học kì II có vở Tập viết tập hai
Trang 10Ngoài ra tôi thường xuyên phối hợp với phụ huynh học sinh của lớp để giúp
đỡ các em Ngay từ buổi họp phụ huynh đầu năm tôi đã bàn bạc, thống nhất về sựchuẩn bị và cách dạy các cháu ở nhà Tôi đề nghị cha mẹ học sinh chuẩn bị cho các
em bàn học, góc học tập đủ ánh sáng và chuẩn bị đầy đủ đồ dùng học tập cho họcsinh như: bảng con, phấn trắng, giẻ lau, bút chì, bút mực, khăn lau…
c Biện pháp 3: Kết hợp sử dụng đồ dùng dạy học trong phân môn dạy Tập Viết:
Đồ dùng dạy học là yếu tố không thể thiếu trong quá trình dạy học Trong quá
trình dạy học, học sinh nhận thức nội dung bài học dưới sự tổ chức dẫn dắt củagiáo viên có sự hỗ trợ của các đồ dùng dạy học Tư duy của học sinh lớp 1 chủ yếu
từ trực quan cụ thể đến lô gic trừu tượng Đồ dùng dạy học giúp học sinh khắc sâucác biểu tượng về chữ viết bằng nhiều con đường: mắt nhìn, tai nghe, tay viết Qua
đó sẽ chủ động phân tích hình dáng, kích thước, cấu tạo của chữ mẫu, tìm sự giốngnhau và khác nhau giữa chữ cái đang học với chữ cái đã học Vì vậy đồ dùng dạyhọc đưa ra phải đảm bảo tính khoa học, đúng lúc, đúng chỗ, nhịp nhàng và phùhợp với nội dung bài dạy Tránh lạm dụng đồ dùng dạy học gây sự nhàm trán chohọc sinh
Đồ dùng dạy - học trong môn dạy Tập viết lớp 1 là: Bảng con, phấn trắng, giẻlau, vở Tập viết, vở thực hành luyện viết của học sinh và bảng phụ có kẻ ô li viếtsẵn chữ mẫu của giáo viên, chữ mẫu trong khung chữ của bộ chữ dạy Tập viết củagiáo viên, hoặc chữ mẫu trong các bài giảng điện tử mà giáo viên đã cài đặt Việc
sử dụng tốt các đồ dùng dạy học giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách nhẹnhàng dễ hiểu, giáo viên không phải nói nhiều gây căng thẳng, nhàm trán tronggiờ học
Để giúp học sinh có kĩ năng, kĩ sảo sử dụng đồ dùng học tập đúng cách vàthành thạo đạt hiệu quả cao trong giờ Tập viết tôi thường hướng dẫn học sinh thựchiện theo yêu cầu của giáo viên
* Cách sử dụng đồ dùng dạy - học khi viết bảng con:
-Bảng con phải luôn luôn được lau sạch sẽ bằng khăn lau sạch
- Học sinh viết bảng con: Yêu cầu ngồi viết đúng tư thế, cầm và điều khiểnphấn đúng cách, giơ bảng và xoá bảng theo các lệnh của giáo viên:
Lệnh 1: Giáo viên gõ một tiếng thước yêu cầu học sinh viết chữ ghi âm,
vần hoặc chữ ghi tiếng, chữ ghi từ vào bảng con
Lệnh 2: Giáo viên gõ tiếng thước thứ hai yêu cầu học sinh giơ bảng ngay
ngắn
Lệnh 3: Giáo viên gõ tiếng thước thứ ba học sinh bỏ bảng xuống.
Lệnh4: Giáo viên gõ tiếng thước thứ tư học sinh đọc và xoá bảng.
* Cách sử dụng đồ dùng dạy - học khi viết vở Tập viết hay Luyện viết:
Trang 11-Vở Tập viết, Luyện viết lớp 1 cần bọc bìa, dán nhãn vở, giữ gìn sạch sẽ,không để quăn mép, hoặc giây bẩn Khi viết chữ đứng học sinh cần để vở ngayngắn trước mặt Nếu tập viết chữ nghiêng (tự chọn) cần để vở hơi nghiêng sao chomép vở phía dưới cùng với mép bàn tạo thành một góc khoảng 15
- Bút chì dùng ở 8 tuần đầu lớp 1 cần được gót cho cẩn thận đầu chì khôngquá nhọn hay dày quá để dễ viết rõ nét chữ
- Bút mực cần sử dụng loại bút có quản, ngòi bút nét thanh, nét đậm ra đềumực Để tránh bẩn tay tôi thường hướng dẫn học sinh tỉ mỉ cách lấy mực, đậy nắp
và lau sạch mực ở phần ngoài của bút bằng giấy lau thấm
Khi viết vở tôi hướng dẫn học sinh thưc hiện theo các lệnh sau:
Lệnh 1: Giáo viên gõ tiếng thước thứ nhất và yêu cầu học sinh đặt bút vào
điểm có dấu chấm trong vở viết một dòng chữ ghi âm hoặc chữ ghi tiếng
Lệnh 2: Giáo viên gõ tiếng thước thứ hai yêu cầu học sinh đặt bút vào điểm
có dấu chấm viết một dòng chữ ghi tiếng hoặc từ
Lệnh 3, lệnh 4, tương tự như vậy cho đến hết bài.
d) Biện pháp 4: Học sinh cần thực hiện tốt nề nếp học tập, tư thế ngồi viết, cách cầm bút, để vở và cách trình bày bài viết:
*Một số quy định về nề nếp học tập:
Tôi hướng dẫn cho học sinh nắm được một số các kí hiệu mà tôi đã quy định
và ghi kí hiệu này lên góc trái phía trên bảng để các em thực hiện trong các giờ họcnhư sau:
- Kí hiệu ngồi đúng tư thế học tập và trật tự khi giáo viên chỉ vào trong
hình:
- Kí hiệu lấy bảng khi giáo viên chỉ vào trong hình, cất bảng khi giáo viênchỉ ra ngoài hình:
- Kí hiệu V: vở ( mở vở khi giáo viên chỉ vào kí hiệu )
- Kí hiệu ngồi giãn khoảng cách khi giáo viên chỉ vào hình:
- Kí hiệu ngồi thẳng lưng khi giáo viên chỉ vào hình:
Việc hướng dẫn học sinh thực hiện tốt các kí hiệu trên nhằm mục đích đảm bảo tính kỉ luật, trật tự trong lớp học, giúp học sinh tập trung chú ý vào các hoạtđộng học tập tránh gây mất trật tự và lộn xộn trong giờ học nhất là khi thao tác sửdụng đồ dùng học tập
*Tư thế ngồi viết:
Để học sinh có thể tránh được một số bệnh học đường trong trường học như:
bệnh cong vẹo cột sống, bệnh cận thị… thì giáo viên phải luyện cho học sinh có
được một tư thế ngồi viết thật đúng, thật thoải mái Muốn vậy, người giáo viênphải có tư thế ngồi thật đúng để học sinh bắt trước Ngay từ những tiết học đầu tiêntôi đã làm mẫu kết hợp giải thích, hướng dẫn rất tỉ mỉ về từng động tác tư thế ngồihọc để các em hiểu và làm theo như sau:
Trang 12- Lưng thẳng; không tì ngực vào bàn.
- Đầu hơi cúi, mắt cách vở 25-30cm
-Tay phải cầm bút, tay trái tì nhẹ lên mép vở để giữ
- Hai vai ngang bằng
- Hai chân để song song vuông góc với mặt đất, thoải mái
Học sinh mới vào lớp 1 chưa có khái niệm về đơn vị đo độ dài nên chưathể tự ước lượng được khoảng cách từ 25cm - 30cm nên tôi cho học sinh chống cùichỏ tay trên mặt bàn, ngửa bàn tay ra, áp trán vào sát lòng bàn tay để ước lượngkhoảng cách mặt với vở và luôn giữ ở vị trí cố định như vậy khi viết, em nào quên
có thể tự ước lượng lại được
* Cách cầm bút:
- Cầm bút bằng ba đầu ngón tay: ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa.
- Khi viết dùng ba ngón tay di chuyển bút từ trái sang phải, cán
bút nghiêng về bên phải, cổ tay, khuỷ tay và cánh tay cử động mềm mại, thoải mái
- Không nên cầm bút tay trái.
Tôi cũng làm mẫu và hướng dẫn tỉ mỉ cách cầm bút: Ngón cái và ngón trỏ đặt
ở phía trên, ngón giữa ở phía dưới đỡ đầu bút cách đầu bút khoảng 1 đốt ngón tay.Cầm bút xuôi theo chiều ngồi, bút đặt nghiêng so với giấy khoảng Tuyệt đốikhông cầm bút dựng đứng Khi viết đưa bút từ trái qua phải, từ trên xuốngdưới, các nét đưa lên hoặc đưa sang ngang phải nhẹ tay
* Cách để vở, xê dịch vở khi viết:
Khi viết chữ đứng học sinh cần để vở ngay ngắn trước mặt Nếu tập viết chữnghiêng (tự chọn) cần để vở hơi nghiêng sao cho mép vở phía dưới cùng với mépbàn tạo thành một góc khoảng Khi viết độ nghiêng của nét chữ cùng với mépbàn sẽ tạo thành một góc vuông như vậy dù viết theo kiểu chữ đứng hay chữnghiêng, nét chữ luôn thẳng đứng trước mặt (chỉ khác nhau về cách để vở) Khiviết xuống những dòng dưới, các em tự đẩy vở lên trên để cánh tay luôn tì lên mặtbàn làm điểm tựa khi viết
- Trước lúc viết tôi thường cho học sinh nhắc lại tư thế ngồi học, cách cầmbút để vở để học sinh thực hiện theo đúng quy định Trong quá trình học sinh viếtrất hay quên, thay đổi tư thế ngồi đúng, lúc đó tôi lại phải kiên nhẫn chỉnh sửa chotừng em Lặp đi lặp lại nhiều lần, các em cũng dần dần ngồi đúng, cầm bút đúng
- Mặt khác tôi phô tô gửi mỗi phụ huynh một bản hướng dẫn về tư thế ngồihọc, cách cầm bút, để vở Khuyên phụ huynh mua bảng chữ mẫu viết thường của
Bộ Giáo dục và Đào tạo để hướng dẫn học sinh luyện viết ở nhà