BÀI 2 học kì hình sự 1

2 điểm Với yêu cầu phân loại tội phạm đối với trường hợp phạm tội của Huynh, ta cần dựa vào căn cứ sau: Khoản 3 Điều 8 Bộ luật Hình sự BLHS Khoản 1 Điều 93 BLHS.. BLHS căn cứ vào tính

BÀI 2

Châu Kim Huynh (33 tuổi) vay của chị dâu mình là Trần Thị Nga 1,9 tỷ đồng

để lấy vốn làm ăn Do làm ăn thua lỗ, hạn cho vay đã hết và chị Nga ráo riết đòi nợ

mà Huynh không có tiền trả, Huynh đã dùng dao giết chết chị dâu mình để không phải trả nợ Tội giết người mà Huynh đã phạm được quy định tại khoản 1 Điều 93 BLHS

Hỏi:

1 Căn cứ vào quy định tại khoản 3 Điều 8 BLHS, hãy phân loại tội phạm đối

với trường hợp phạm tội của Huynh (2 điểm)

2 Khách thể của tội phạm và đối tượng tác động của tội phạm trong trường

hợp này là gì? Hãy giải thích (2 điểm)

3 Phát biểu sau đây về vụ án này là đúng hay sai? Hãy giải thích: Nếu toà án

tuyên phạt 15 năm tù đối với Huynh thì có nghĩa là Huynh phạm tội rất nghiêm

trọng (1 điểm)

4 Giả sử Châu Kim Huynh là người có quốc tịch Trung Quốc và vụ án trên

xảy ra tại Hải Phòng thì Huynh có thể phải chịu trách nhiệm hình sự theo luật hình

sự Việt Nam không? Tại sao? (2 điểm)

GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Căn cứ vào quy định tại khoản 3 Điều 8 BLHS, hãy phân loại tội phạm đối với trường hợp phạm tội của Huynh (2 điểm)

Với yêu cầu phân loại tội phạm đối với trường hợp phạm tội của Huynh, ta cần dựa vào căn cứ sau:

Khoản 3 Điều 8 Bộ luật Hình sự (BLHS)

Khoản 1 Điều 93 BLHS

BLHS căn cứ vào tính chất, mức độ nguy hiểm của tội phạm và mức cao nhất của khung hình phạt đối với các tội phạm, khoản 3 Điều 8 BLHS đã chia tội phạm

thành bốn loại sau: “Tội phạm ít nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại không lớn

cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến ba năm tù; tội phạm nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại lớn cho xã hội mà mức cao nhất

là của khung hình phạt đối với tội ấy là đến bảy năm tù; tội phạm rất nghiêm trọng

là tội phạm gây nguy hại rất lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến mười lăm năm tù; tội phạm đặc biệt nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại đặc biệt lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là trên mười lăm năm tù, tù chung thân hoặc tử hình” Như vậy, căn cứ để

phân loại tội phạm đối với một tội là dựa vào mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội đấy.

Trong trường hợp này, tội giết người mà Huynh phạm được quy định tại khoản 1 Điều 93 BLHS Người phạm tội theo quy định tại khoản 1 Điều 93 BLHS thì bị phạt tù từ mười hai năm đến hai mươi năm, tù chung thân hoặc tử hình Với mức cao nhất của khung hình phạt là tử hình, căn cứ khoản 3 Điều 8 BLHS, tội

phạm này tội đặc biệt nghiêm trọng.

Vậy trường hợp phạm tội của Huynh là loại tội đặc biệt nghiêm trọng.

2 Khách thể của tội phạm và đối tượng tác động của tội phạm trong trường hợp này là gì? Hãy giải thích (2 điểm)

Cũng giống như hoạt động khác của con người, hoạt động phạm tội cũng nhằm vào những khách thể cụ thể, tồn tại ngoài ý thức và độc lập với ý thức của chủ thể nhưng không phải là để cải biến mà gây thiệt hại cho chính những khách

thể đó Khái niệm khách thể của tội phạm có thể được định nghĩa như sau: “Khách

thể của tội phạm là quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ và bị tội phạm xâm hại”

Theo luật hình sự Việt Nam, những quan hệ xã hội được coi là khách thể bảo

vệ của luật hình sự là những quan hệ xã hội đã được xác định trong Điều 8 của BLHS gồm: độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, tính mạng, sức

khỏe, danh dự, nhân phẩm của công dân… Trong tội giết người, quan hệ nhân

thân chính là khách thể của tội phạm Tội giết người đã xâm phạm trực tiếp đến

quyền sống, quyền được tôn trọng và bảo vệ tính mạng của con người Vì Huynh

đã thực hiện hành vi giết chị Nga bằng công cụ là dùng dao và làm cho chị Nga chết với mục đích là không phải trả nợ Như vậy chị Nga đã bị tước mất quyền sống - một trong những quyền nhân thân cơ bản và quan trọng nhất của con người Bởi lẽ, con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển và một khi quyền sống bị xâm phạm thì mục tiêu phấn đấu của loài người trở nên vô nghĩa, động lực phát triển của xã hội sẽ bị triệt tiêu Bên cạnh đó con người là chủ thể của các quan hệ xã hội, nếu quyền sống bị xâm hại thì các quan hệ xã hội cũng sẽ bị phá vỡ Do đó, tội giết người của Huynh đã làm cho các mối quan hệ của chị Nga

bị phá vỡ hay bị mất đi, như là quan hệ tài sản, quan hệ nhân thân,… khi mà hành

vi giết người của Huynh đã cướp đi quyền sống thiêng liêng của chị Nga

Khi nhắc đến khách thể, một yếu tố nữa không thể bỏ sót đó là đối tượng tác động của tội phạm Theo Giáo trình Luật hình sự Việt Nam tập 1 trường Đại học

Luật Hà Nội có đưa ra định nghĩa: “Đối tượng tác động của tội phạm là bộ phận

của khách thể của tội phạm, bị hành vi phạm tội tác động đến để gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại cho những quan hệ xã hội được luật hình sự bảo vệ”.

Đối tượng tác động của tội phạm có thể là con người, đối tượng vật chất với ý nghĩa là khách thể của quan hệ xã hội hay hoạt động bình thường của chủ thể Sự gây thiệt hại cho khách thể dù ở hình thức cụ thể nào cũng luôn luôn diễn ra trên

cơ sở hình vi phạm tội làm biến đổi tình trạng của các đối tượng tác động Chị Nga đang trong tình trạng bình thường là đang sống, có sự tham gia vào các quan hệ xã hội khác, vì vậy, việc tác động do hành vi giết người của Huynh gây ra đã làm xuất hiện hậu quả chị Nga phải chết và gây thiệt hại tới các quan hệ xã hội mà chị Nga tham gia, ví dụ như: thiệt hại tới mối quan hệ gia đình giữa chị Nga và con cái - họ trở thành mồ côi,… Điều này cho thấy rằng, hậu quả xuất hiện trong tình huống trên là sự mất đi của đối tượng bị tác động, cụ thể là con người đang sống và do đó dẫn tới hậu quả là không tồn tại con người đó nữa

Trong tình huống trên, ta thấy rằng, để xâm phạm quan hệ nhân thân (cụ thể là quyền sống của chị Nga - khách thể của tội phạm) thì Huynh phải tác động trực tiếp vào chính cơ thể chị Nga, con người chị Nga (đối tượng tác động của tội

phạm) Như vậy, ta có thể khẳng định, đối tượng tác động của tội phạm trong trường hợp này chính là chị Nga (con người đang sống, đang tồn tại với tư cách

là thực thể tự nhiên và xã hội - Chủ thể có quyền được tôn trọng và bảo vệ tính mạng, sức khỏe)

Qua tình huống trên, việc xác định khách thể và đối tượng tác động của tội phạm nói chung và tội giết người nói riêng là vô cùng quan trọng Bở lẽ, quyền sống của mỗi người là thiêng liêng và cao quý nhất, bên cạnh đó còn đòi hỏi việc

thực hiện các mục tiêu bảo vệ quyền sống là mục tiêu hàng đầu Chính vì vậy, BLHS 1999, đã đưa ra hình phạt cụ thể và nghiêm khắc nhất cho tội giết người nhằm răn đe giáo dục con người

3 Phát biểu sau đây về vụ án này là đúng hay sai? Hãy giải thích: Nếu toà

án tuyên phạt 15 năm tù đối với Huynh thì có nghĩa là Huynh phạm tội rất nghiêm trọng

Trước hết cần khẳng định phát biểu trên là hoàn toàn sai Việc giải thích

cho khẳng định đó như sau:

Căn cứ vào quy định phân loại tội phạm theo khoản 3- Điều 8- BLHS “ Tội

phạm ít nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại không lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến ba năm tù; tội phạm nghiêm trọng

là tội phạm gây nguy hại lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến bảy năm tù; tội phạm rất nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại rất lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến mười lăm năm tù; tội phạm đặc biệt nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại đặc biệt lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là trên mười lăm năm tù, tù chung thân hoặc tử hình” Như vậy, muốn biết một tội phạm thuộc loại

nào trong bốn loại (ít nghiêm trọng, nghiêm trọng, rất nghiêm trọng, đặc biệt

nghiêm trọng) thì phải căn cứ vào mức cao nhất của khung hình phạt cho tội

phạm ấy, được quy định trong BLHS.

Trong khẳng định này, việc gọi tên loại tội phạm là tội rất nghiêm trọng không

hề dựa vào mức cao nhất của khung hình phạt áp dụng cho tội mà Huynh phạm phải theo quy định của BLHS mà lại dựa vào mức án thực tế mà tòa tuyên cho Huynh là hoàn toàn sai

Thật vậy, đối với trường hợp của Huynh đã được xác đinh là phạm vào quy định tại khoản 1 Điều 93 và khung hình phạt là phạt tù từ mười hai năm đến hai mươi năm, tù chung thân hoặc tử hình Vậy mức án mà tòa tuyên là 15 năm là nằm trong khung này nhưng ta không thể dựa vào đó mà phân loại trường hợp phạm tội của Huynh vì rõ ràng theo phân loại ở ý a thì Huynh đã phạm tội đặc biệt nghiêm trọng dù Huynh có bị kết án 12 năm hay tử hình thì cũng không ảnh hưởng kết quả phân loại tội phạm mà đã dựa trên mức cao nhất của khung hình phạt tội mà Huynh phạm phải để phân loại

Việc phân loại tội phạm dựa vào mức án thực tế mà tòa tuyên không chỉ là sai lầm trong trường hợp này mà đối với mọi trường hợp phân loại tội phạm ta cũng không được phép dựa vào mức án thực tế tòa tuyên để phân loại Khẳng định được như vậy là do:

Thứ nhất, theo khoản 3 điều 8 BLHS thì căn cứ để phân loại tội phạm là mức

cao nhất của khung hình phạt và BLHS không hề có một quy định nào cho phép phân loại tội phạm dựa vào mức án thực tế mà tòa tuyên Do vậy dựa vào mức án

mà tòa tuyên để phân loại tội phạm là không có cơ sở pháp lí

Thứ hai, sở dĩ các nhà làm luật không quy định việc lấy mức án tòa tuyên

làm căn cứ để phân loại tội phạm dựa mà mức án tòa tuyên có thể cho ta nhiều kết quả khác nhau khi ta phân loại tội phạm Ví dụ ngay như trường hợp phạm tội của Huynh nếu chỉ biết Huynh phạm tội giết người và bị tòa tuyên 15 năm tù mà không biết Huynh vi phạm cụ thể khoản nào của Điều 93 thì việc phân loại tội phạm của Huynh sẽ phải chia thành hai trường hợp do mức án 15 năm tù nằm trong cả 2 khung hình phạt của khoản 1 và 2 của Điều 93 Vậy nếu Huynh phạm vào khoản 1 Điều 93 là Huynh phạm tội đặc biệt nghiêm trọng nhưng nếu phạm vào khoản 2 Điều 93 thì kết quả phân loại lại là tội rất nghiêm trọng Ngoài ra trên

thực tế còn có trường hợp mức án tòa tuyên là tổng hợp hình phạt của nhiều tội mà tội phạm thực hiện vậy nếu dựa vào mức án tào tuyên mà phân loại tội phạm là sai

mà phải phân loại từng tội dựa vào mức cao nhất của khung hình phạt đối với mỗi tội

Thứ ba, mỗi tội phạm đều có một khung hình phạt tương ứng,quy định từ

mức thấp nhất đến mức cao nhất của khung Việc định khung cho mỗi tội phạm mà các nhà làm luật Hình sự thực hiện dựa trên nguyên tắc phân hóa trách nhiệm Hình

sự, là một trong ba nguyên tắc đặc thù của luật hình sự Còn việc Tòa án ra một hình phạt cụ thể cho kẻ phạm tội, được tuyên trong bản án thực tế lại là việc cá thể hóa trách nhiệm hình sự Việc cá thể hóa trách nhiệm hình sự phải dựa vào phân hóa trách nhiệm hình sự Vậy là nếu dựa vào bản án thực tế tòa tuyên mà phân loại tội phạm là đi ngược lại nguyên tắc áp dụng luật hình sự Thay vì dựa vào phân hóa trách nhiệm hình sự để cá biệt hóa trách nhiệm hình sự thì lại dựa vào việc cá biệt hóa trách nhiệm hình sự để phân hóa trách nhiệm hình sự

Từ những lập luận nêu trên, chúng ta có thể khẳng định lại phát biểu về vụ án

này “Nếu toà án tuyên phạt 15 năm tù đối với Huynh thì có nghĩa là Huynh phạm

tội rất nghiêm trọng” là hoàn toàn sai.

4 Giả sử Châu Kim Huynh là người có quốc tịch Trung Quốc và vụ án trên xảy ra tại Hải Phòng thì Huynh có thể phải chịu trách nhiệm hình sự theo luật Hình sự Việt Nam không? Tại sao?

Theo nguyên tắc lãnh thổ, luật hình sự của mỗi quốc gia có hiệu lực đối với

tất cả các tội phạm xảy ra trên lãnh thổ của mình, không kể người thực hiện tội phạm đó là công dân của quốc gia hay người nước ngoài hay người không có quốc tịch Tuy nhiên, ở đây cần loại trừ những công dân nước ngoài thuộc diện được hưởng quyền ưu đãi và miễn trừ ngoại giao, lãnh sự theo luật quốc tế

Luật hình sự Việt Nam cũng vậy, cũng xuất phát từ nguyên tắc lãnh thổ quy

định về vấn đề hiệu lực của Bộ luật hình sự đối với mọi hành vi phạm tội trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tại khoản 1 Điều 5 Bộ luật hình sự:

“bộ luật hình sự được áp dụng đối với mọi hành vi phạm tội thực hiện trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” Bổ sung cho quy định này, tại

khoản 2 Điều 5 cũng quy định phạm vi những người nước ngoài phạm tội trên lãnh

thổ Việt Nam được xử lý bằng con đường ngoại giao Đó là: “đối với người nước

ngoài phạm tội trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thuộc đối tượng được hưởng các quyền miễn trừ ngoại giao hoặc quyền ưu đãi và miễn trừ

về lãnh sự theo pháp luật Việt Nam, theo điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ký kết hoặc theo tập quán quốc tế, thì vấn đề trách nhiệm của họ được giải quyết bằng con đường ngoại giao” Thông thường những người

được hưởng đặc quyền ngoại giao là các đại diện nước ngoài, thành viên các phái đoàn Quốc hội và Chính phủ nước ngoài, những người đứng đầu cơ quan đại diện ngoại giao (Đại sứ, Công sứ), thành viên của các cơ quan đó (cố vấn đại diện thương mại,…) các thành viên gia đình của những người nói trên đi cùng với họ nếu các thành viên đó không phải là công dân Việt Nam

Tóm lại, bộ luật hình sự được áp dụng đối với mọi hành vi phạm tội trên lãnh thổ Việt Nam, không phân biệt người phạm tội thuộc quốc gia nào, hay thuộc chủng tộc nào,… trừ những người nước ngoài trong diện được xử lý bằng con đường ngoại giao như đã nêu trên

Một hành vi phạm tội được coi là thực hiện trên lãnh thổ Việt Nam khi những hành vi ấy hay hậu quả của nó xảy ra trên lãnh thổ Việt Nam Có nghĩa là: tội phạm bắt đầu và kết thúc trên lãnh thổ Việt Nam; hay tội phạm bắt đầu trên lãnh thổ Việt Nam nhưng sẽ kết thúc bên ngoài lãnh thổ Việt Nam; hay tội phạm bắt đầu ngoài lãnh thổ Việt Nam nhưng hậu quả đã xảy ra hoặc phải xảy ra trên lãnh thổ Việt

Nam (ví dụ: đặt mìn nổ chậm trên máy bay hoặc tàu bên ngoài lãnh thổ Việt Nam, rồi sau đó để mìn nổ khi máy bay hoặc tàu vào đến lãnh thổ Việt Nam)

Như vậy, đối chiếu vào trường hợp trên, Châu Kim Huynh là người mang quốc tịch Trung Quốc và đã thực hiện hành vi giết người (cụ thể là chị dâu mình: Trần Thị Nga) để không phải trả nợ, gây ra hậu quả là cái chết của chị Nga trên

lãnh thổ Việt Nam (tại Hải Phòng) Do vậy, Châu Kim Huynh có thể phải chịu

trách nhiệm hình sự theo luật hình sự Việt Nam.

Có thể chịu trách nhiệm hình sự theo luật hình sự Việt Nam bởi:

Thứ nhất, Châu Kim Huynh là người nước ngoài (Trung Quốc) nhưng không thuộc những trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 5 Bộ luật hình sự (đã nêu trên) thì phải chịu trách nhiệm hình sự theo luật hình sự Việt Nam Bởi theo quy định tại khoản 1 Điều 5 đã quy định mọi trường hợp phạm tội trên lãnh thổ Việt Nam đều

bị áp dụng bộ luật hình sự

Thứ hai, Châu Kim Huynh là người nước ngoài nhưng thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 5 Bộ luật hình sự thì không phải chịu trách nhiệm hình sự theo luật Hình sự Việt Nam mà được giải quyết bằng con đường ngoại giao Tức là, trách nhiệm hình sự của Châu Kim Huynh được giải quyết bằng con đường có sự thảo thuận của Nhà nước ủy nhiệm Châu Kim Huynh