Địa Lí Châu Nam Cực

Nam Cực là lục địa chiếm phần lớn diện tích băng hà của thế giới. Diện tích băng hà ở đây ước tính khoảng 1398 triệu km2, chiếm 90% diện tích băng thế giới. Khối lượng băng ở đây là 24106km3, chiếm 87% khối lượng băng của địa cầu. Độ dày trung bình của băng là 1830m, nơi dày nhất là 4776m. Và nếu số băng này tan hết thì mực nước biển và đại dương sẽ cao thêm 62m, có 2,2 triệu km2 đất sẽ bị chìm.Trong một vài thập kỉ trở lại đây, băng ở Nam Cực đã có sự suy giảm mạnh về diện tích do băng tan với tốc độ ngày một nhanh chóng

TÌM HIỂU VỀ NAM CỰC

• Nội dung:

I Các đặc điểm tự nhiên nổi bật ở châu Nam

Cực

II Vấn đề tan băng ở lục địa Nam Cực So

sánh với tan băng ở Bắc Cực và giải thích nguyên nhân

III Giá trị của lục địa Nam Cực và vai trò của

nó với nhân loại

• I Những đặc điểm tự nhiên nổi bật ở lục địa

Nam Cực:

Thứ nhất, về vị trí địa lý: Nam Cực là lục địa duy nhất trải rộng xung quanh điểm cực Nam

Cụ thể: Đại bộ phận diện tích lục địa nằm

trong phạm vi của đường vòng cực Nam,chỉ có bán đảo Nam Cực (hay còn gọi là đất graham) kéo xa về phía Bắc tới khoảng vĩ tuyến 630N

Đặc điểm này chính là nguyên nhân làm cho

độ lớn góc nhập xạ ở lục địa Nam Cực luôn <=

0 Điều này đồng nghĩa với lượng bức xạ mặt trời mà lục địa này nhận được là rất thấp

• Do đó, Nam Cực là lục địa rất lạnh

Thứ 2, Nam Cực là lục địa chiếm phần lớn

diện tích băng hà của địa cầu ( 99% diện tích lục địa bị bao phủ bởi băng): Băng ở lục địa

Nam Cực chiếm đến 87% khối lượng băng của địa cầu, diện tích băng ước khoảng 1398 triệu

km2, chiếm 90% diện tích băng hà của thế giới

•  Do hầu hết bề mặt lục địa bị băng hà bao phủ nên hệ số phản xạ Anbedo lớn (90%)

Điều này có nghĩa là sự hấp thu năng lượng

mặt trời của lục địa Nam Cực rất kém (10%) Chính vì thế nhiệt độ của lục địa rất thấp

+ Do Nam Cực có khối lượng và diện tích băng

hà lớn cho nên đã đem lại cho lục địa này

nhiều giá trị về mặt kinh tế, nghiên cứu khoa học

• Thứ 3, Nam Cực là lục địa cao nhất địa cầu

Độ cao trung bình của lục địa Nam Cực (kể cả lớp phủ băng) là 2000m trên mực nước biển; nếu không tính lớp băng

• thì cao trung bình 870m trên mực nước biển

Trong khi đó: độ cao trung bình của lục địa

Bắc Mỹ là 610m, Nam Mỹ là 550m, Úc là

300-500m…

Thứ 4, về mặt địa chất, địa hình:nét độc đáo của địa chất, địa hình ở lục địa Nam Cực so với các lục địa khác là gồm 2 phần rõ rệt:

1 Phần đá dưới lớp địa hình phủ băng

2 Địa hình băng hà

Đây là hệ quả của việc 99% diện tích lục địa bị

băng hà bao phủ Và nó dẫn tới 1 điều tất yếu: trong lát cắt địa hình của lục địa Nam Cực

bao giờ cũng tồn tại lớp

băng hà lục địa :

Lát cắt địa hình lục địa Nam Cực:

Thứ 5, về khí hậu:Nét nổi bật về khí hậu được thể hiện:

Nam Cực là lục địa có khí hậu khắc nghiệt

nhất, lạnh nhất địa cầu Cụ thể là:tháng 7/1983 tại trạm phương Đông đo được nhiệt độ

-89,20C là nhiệt độ thấp nhất hành tinh Ngoài

ra, nhiệt độ trên lục địa không bao giờ lớn hơn

00C ngay cả vào mùa hè

Nam Cực là lục địa khô hạn nhất, lượng mưa trung bình năm là 55mm, mưa dưới dạng

tuyết

• Biểu đồ nhiệt độ của 2 địa điểm ở châu Nam Cực:

Thứ 6, về sinh vật: Nam Cực là lục địa nghèo nhất địa cầu về chủng loại động thực vật, tuy nhiên động thực vật ở đây rất độc đáo và tạo

thành một miền phụ động thực vật riêng biệt

Cụ thể là:

Thực vật: ở ven rìa lục địa có 1 ít thực vật bậc thấp như rêu, địa y, tảo và nấm; ở cuối bán đảo Nam Cực bắt đầu xuất hiện thực vật bậc cao

Động vật: ở trên lục địa động vật rất nghèo

nàn, vùng ven bờ động vật phong phú hơn,

gồm 3 nhóm chính: thú chân vịt, chim cánh cụt

và chim biển, trong đó chim cánh cụt là loài

đăc trưng cho Nam Cực;

vùng biển xung quanh lục địa Nam Cực có động vật phong phú hơn, ngoài thú chân vịt và chim biển còn có cá voi xanh và các loài nhuyễn thể.

Cá voi xanh chim cánh cụt

II VẤN ĐỀ TAN BĂNG

Ở LỤC ĐỊA NAM

CỰC SO SÁNH VỚI TAN BĂNG Ở BẮC CỰC VÀ LÝ GIẢI

NGUYÊN NHÂN:

Vấn đề tan băng ở Nam Cực:

• Nam Cực là lục địa chiếm phần lớn diện tích băng hà của thế giới Diện tích băng hà ở đây ước tính khoảng 1398 triệu km2, chiếm 90%

diện tích băng thế giới Khối lượng băng ở đây

là 24*106km3, chiếm 87% khối lượng băng

của địa cầu Độ dày trung bình của băng là

1830m, nơi dày nhất là 4776m Và nếu số băng này tan hết thì mực nước biển và đại dương sẽ cao thêm 62m, có 2,2 triệu km2 đất sẽ bị chìm

• Trong một vài thập kỉ trở lại đây, băng ở Nam Cực đã có sự suy giảm mạnh về diện tích do

băng tan với tốc độ ngày một

nhanh chóng Điều này được thể hiện:

Hơn 200 sông băng ở đây đang thu hẹp lại vì băng tan và 87% trong số này bị thu hẹp trung bình 650m, riêng sông Widdowson đã thu hẹp đến 2,8km

Hình ảnh 1 sông băng ở Nam Cực:

Quá trình tan băng diễn ra mạnh ở phần Tây

Nam Cực, băng ở đây di chuyển ra biển với tốc

độ lớn:

+ Sông Pime Island, sông băng lớn nhất phía

tây Nam Cực đang tiến ra đại dương với tốc độ lớn hơn 40% so với năm 1970

+ Sông Smith đang tiến ra đại dương với tốc độ lớn hơn 83% so với năm 1992

Trong 10 năm qua, lượng băng tan ở Nam Cực tăng lên 75% Riêng năm 2006, ước tính là 192

tỷ tấn băng tan ở các sông băng, ở tây Nam

Cực mất 132 tỷ tấn, ở bán đảo Nam Cực mất

60 tỷ tấn

Đầu tháng 3/2010 một tảng băng rộng

2500km2 bị tách khỏi lưỡi băng dài 160km thuộc sông băng Mertz và hiện đang trôi về phía

Australia

Như vậy có thể thấy rằng băng ở Nam Cực

đang tan với tốc độ ngày càng nhanh và mạnh hơn Đây chính là nguyên nhân gây ra nhiều

vấn dề chung mà nhân loại cần giải quyết

Nguyên nhân của việc tan băng ở Nam Cực:

Nguyên nhân về địa chất: các nhà khoa học cho rằng hiện nay chúng ta đang ở vào thời kỳ gian băng ( băng tan, nước biển dâng) nên băng tan

là một điều tất yếu

Nguyên nhân về biến đổi khí hậu: các hoạt

động sản xuất của con người đã đưa vào

khí quyển một lượng lớn các chất khí như

Cl2,CFC, Br2,…có khả năng làm tăng hiệu ứng nhà kính Điều này làm tăng nhiệt độ trái đất

và dẫn đến kết quả tất yếu là băng tan

Biểu đồ thể hiện

lượng khí thải qua

các năm

Vấn đề tan băng ở Bắc Cực:

• Trung tâm Dữ liệu quốc gia về tuyết và băng

của Mỹ cho biết, diện tích băng tan trung bình mỗi ngày tại Bắc Cực trong tháng 7/2009 là

106.000 km vuông, gấp 3 lần diện tích nước Bỉ Vào tháng 9/2007 diện tích băng ở Bắc Băng

Dương xuống tới mức thấp kỷ lục là 4,3 triệu

km vuông

• Băng ở Bắc Cực:

• Theo các nhà khoa học của Cơ quan Hàng

không vũ trụ Mỹ (NASA), kể từ khi NASA theo dõi băng ở Bắc Cực bằng vệ tinh từ năm

1975, diện tích băng ở đây giảm 10% sau mỗi thập kỷ Trong quá khứ băng từng bao phủ tới 60% bề mặt Bắc Băng Dương, nhưng giờ đây

tỷ lệ đó chỉ còn khoảng 30% Các nhà khoa học dự đoán rằng băng ở Bắc Cực có thể biến mất vĩnh viễn vào mùa hè trước năm 2030

 So sánh vấn đề tan băng ở Nam Cực và tan băng ở

Bắc Cực

1 Điểm giống nhau:

độ nhanh chóng, đặc biệt là trong vài năm gần đây.

Nguyên nhân về địa chất và nguyên nhân về biến

đổi khí hậu (như trên đã phân tích).

2 Điểm khác nhau:

Một là về diện tích băng

+ Lục địa Nam Cực: Diện tích của lục địa Nam Cực

là 14,1 triệu km 2 ,trong đó diện tích bị đóng băng là 13.720.000 km 2.

+ Ở Bắc Cực: hiện nay diện tích băng ở Bắc Cực còn lại khoảng 4,4 triệu km2

Hai là về khối lượng băng:

+ Lục địa Nam Cực: băng chiếm 87% khối

lượng băng toàn cầu

• Bốn là: về khối lượng băng đã tan:

+ Lục địa Nam Cực: cho đến nay lục địa Nam Cực

đã mất đến 75% băng

+ Bắc Cực: cho đến nay Bắc Cực đã mất 30% số băng

Giải thích nguyên nhân của sự khác nhau nói

trên:

-Trước hết, ta thấy rằng băng ở lục địa Nam Cực nhiều hơn Bắc Cực (về cả diện tích lẫn khối

lượng) Điều này xuất phát từ sự khác nhau giữa

bề mặt lục địa(ở Nam Cực) và đại dương ( ở

Bắc Cực) Cụ thể là:

 Bề mặt lục địa với nhiệt dung nhỏ, năng lực

giữ nhiệt kém vì thế lượng nhiệt thu được bị bức xạ hết nên băng tích lại nhiều

 Bề mặt đại dương có nhiệt dung của nước lớn hơn, lại đồng nhất nên mất nhiệt chậm và băng tích lại ít hơn

Băng ở Bắc Cực Lục địa Nam Cực

- Tiếp theo, ta thấy rằng lượng băng đã tan ở

Nam Cực nhiều hơn ở Bắc Cực Điều này

được giải thích là do lỗ thủng tầng ozon ở Nam Cực lớn hơn nhiều so với Bắc Cực Do lỗ

thủng tầng ozon lớn nên các tia cực tím ( bước sóng ngắn, năng lượng nhiều) sẽ đến lục địa

Nam Cực nhiều hơn, khiến cho nhiệt độ của

lục địa này tăng lên nhiều hơn so với Bắc Cực Điều này ảnh hưởng rất lớn đến việc tăng tốc

độ tan băng ở Nam Cực Đây là lí do làm cho khối lượng băng tan ở Nam Cực lớn hơn

• Lỗ thủng tầng ozon ở Nam Cực

• Vậy vấn đề đặt ra là tại sao lỗ thủng tầng ozon

ở Nam Cực lớn hơn Bắc cực?để hiểu vấn đề này chúng ta cùng tìm hiểu về chu trình phân hủy ozon :

ta biết rằng ozon bị phân hủy bởi các phân tử

CFC, Cl2,, Br2,… chẳng hạn như:

• Cl2 + O3  2ClO + 2 O2

Phản ứng này sẽ được đẩy mạnh hơn nếu có sự xuất hiện của các đám mây ở tầng bình lưu Vì các đám mây này bao gồm axit nitric và nước đóng băng tạo nên bề mặt cho các phản ứng

gia tăng tốc độ phân hủy các phân tử O3

Nhưng mặt khác, điều kiện để các đám mây

Này hình thành phải là nhiệt độ rất thấp khoảng -800C Chính vì thế ở Nam Cực mới có đủ điều kiện cho các đám mây này hình thành Do đó một điều tất yếu xảy ra: lỗ thủng tầng ozon ở Nam Cực sẽ lớn hơn ở Bắc Cực.

III Giá trị và vai trò của lục địa Nam Cực:

1 Giá trị của lục địa Nam Cực:

Giá trị về kinh tế:

- Đây là nơi chứa nước ngọt lớn nhất trên trái

đất Khoảng 90% nước ngọt đang bị giữ dưới dạng băng ở đây

- Khai thác hải sản đạt 119898 tấn trong vụ

1998-1999

- Là một địa điểm du lịch hấp dẫn cho những người ưa khám phá tự nhiên, ưa mạo hiểm.

- Nam Cực còn có các tài nguyên:

+ Dầu mỏ và khí đốt

+ Trầm tích Mangan

+ Các động vật như : mực ống, cá voi, hải cẩu…

Giá trị về mặt khoa học : phục vụ nghiên cứu khoa học

Tuy nhiên cũng cần phải nói thêm rằng, việc khai thác các giá trị của Nam Cực cho đến nay vẫn còn rất hạn chế, sỡ dĩ vậy là bởi điều kiện tự nhiên ở Nam Cực rất khó khăn cho việc khai thác Và quan trọng hơn, do tính chất đặc biệt của nó, thế giới đã thống nhất đặt Nan Cực

dưới sự bảo trợ chung của thế giới, vì mục

đích hòa bình và nghiên cứu khoa học

2 Vai trò của lục địa Nam Cực:

sinh vật để thích nghi với môi trường

• Thứ ba, phục vụ cho việc nghiên cứu lỗ thủng tầng ozon

• Thứ tư, Nam Cực còn là nơi để nghiên cứu

thiên văn vũ trụ Nam Cực có nhiệt độ thấp và những cao nguyên cao tới 3, 4 nghìn mét nên

là nơi để đặt các đài thiên văn

• Một trạm nghiên cứu tại Nam Cực: