đề cương ôn HK trường THCS Lê Quý Đôn.............................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
Trang 1Đề cương lịch sử 8
I Chiến tranh thế giới thứ II:
1 Nguyên nhân:
* Nguyên nhân:
- Nguyên nhân sâu xa:
+ Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, giữa các nước đế quốc lại nảy sinh những mâu thuẫn mới về quyền lợi, thị trường, thuộc địa
- Nguyên nhân trực tiếp:
+ Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới (1929-1933) làm cho mâu thuẫn giưã các nước đế quốc ngày càng thêm sâu sắc, các nước đế quốc phân chia thành hai khối địch: khối phát xít Đức-Italia- Nhật Bản và khối Đồng Minh Anh - Pháp - Mĩ
+ - Cả hai khối tuy mâu thuẫn gay gắt với nhau nhưng đều coi Liên Xô là kẻ thù chung cần phải tiêu diệt Vì thế Anh - Pháp - Mĩ thực hiện đường lối thỏa hiệp, nhượng bộ để khối phát xít chĩa mũi nhọn chiến tranh về phía Liên Xô
+ - Chính sách thỏa hiệp của Anh - Pháp - Mĩ đã tạo điều kiện cho phát xít Đức đánh chiếm Tiệp Khắc, tấn công Ba Lan, châm ngòi cho chiến tranh bùng nổ
* So sánh nguyên nhân dẫn đến chiến tranh của hai cuộc thế chiến:
- Điểm giống:Cả 2 cuộc chiến tranh này bùng nổ đều bắt nguồn từ mâu thuẫn của các nước đế quốc về vấn đề thị trường và thuộc địa, khi mâu thuẫn đó đạt đến đỉnh cao không thể giải quyết được dẫn đến chiến trang bùng nổ
- Điểm khác: Chiến tranh thế giới thứ II còn do tác động của cuộc khủng hoảng Kinh tế thế giới 1929 - 1933 đã làm trầm trọng thêm những mâu thuẫn của chủ nghĩa đế quốc
* Anh- Pháp- Mĩ thực hiện chính sách “dung dưỡng” thỏa hiệp với Phát Xít nhằm đẩy chiến tranh về phía Liên Xô nhưng Hít-le lại cảm thấy mình chưa đủ sức đánh Liên Bang Nga lên đã quay sang đánh các nước Châu Âu trước để tích lũy lực lương đủ mạnh để tấn công Liên Xô
2 Diễn biến:
* Giai đoạn 1:
- Ở giai đoạn này, Phát Xít Đức tấn công và hoàn toàn nắm quyền chủ động chiến lược, giành được nhiều thắng lợi to lớn mà hầu như không bị tổn thất gì
Trang 2đáng kể Bằng chiến thuật chớp nhoáng Đức đã chiếm và thống trị hầu như toàn
bộ Châu Âu (Trừ Anh và một số nước trung lập)
- Trên cơ sở này, Hít-le dốc sức chuẩn bị mở cuộc tấn công xâm lược Liên Xô vào ngày 22-6-1941
* Tính chất của cuộc chiến tranh trong giai đoạn 1:
- Là cuộc chiến tranh đế quốc phi nghĩa, sự bành trướng của chủ nghĩa phát xít ở Châu Âu đa chà đạp nghiêm trọng lên nền độc lập, tự chủ thiêng liêng của các dân tộc, đã đẩy hàng triệu người vô tội vào cảnh chết chóc, bi thương
- Hành động xâm lược của phe phát xít trên toàn thế giới đã thúc đẩy các quốc gia cùng phối hợp với nhau trong một Liên minh chống phát xít
- Việc Liên Xô tham chiến đã cổ vũ mạnh mẽ cuộc kháng chiến của nhân dân các nước bị phát xít chiếm đóng, và khiến cho Mĩ- Anh thay đổi thái độ, bắt tay cùng Liên Xô chống chủ nghĩa Phát Xít
> Mặt trận đồng minh chống phát xít đuọc thành lập ngày 1/1/1942 đứng đầu
là Liên Xô - Mĩ - Anh
* Ý nghĩa: Việc Liên Xô tham chiến và sự ra đời của Khối Đông Minh chống Phát Xít làm cho tính chất của Thế chiến thứ II thay đổi, trở thành một cuộc chiến tranh chống chủ nghĩa phát xít, bảo vệ hòa bình nhân loại
* Giai đoạn 2:
- Chiến thắng Xta- lin - grat đã tạo bước ngoặt đối với mặt trận Xô Đức và cục diện chung của thế giới
- Là trận đánh có ý nghĩa xoay chuyển tìn thế: phát xít Đức từ thế chủ động rơi vào thế bị động từ chiến lược chuyển sang phòng ngự, còn Liên Xô, Anh, Mĩ chuyển từ chiến lược phòng ngự, sang chiến lược phản công trên các mặt trận quan trọng
- Vai trò của Liên Xô trong việc tiêu diệt phát xít Đức:
+ Liên Xô, Mĩ và Anh đều là lực lượng trụ cột trong việc tiêu diệt Phát Xít Đức + Tập hợp các lực lượng yêu chuộng hòa bình đấu tranh chống phát xít
+ Đập tan cuộc chiến tranh xâm lược của phát xít Đức, giải phóng lãnh thổ của mình, giúp đỡ các nước Đông Âu giải phóng đất nước khỏi ách phát xít Tiến công đến tận sào huyệt của chủ nghĩa phát xít Đức tiêu diệt chúng
+ Tiêu diệt phát xít Nhật, buộc Nhật phải đầu hàng không điều kiện
3 Kết quả:
Trang 3Chiến tranh thế giới thứ nhất Chiến tranh thế giới thứ 2
- Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc
với sự thất bại của phe Liên minh, gây
nên thiệt hại nặng nề về người và của:
+ Nhiều thành phố, làng mạc, đường
sá, cầu cống, nhà máy bị phá hủy
Chiến phí lên tới 85 tỉ đô la
+ 10 triệu người chết, hơn 20 triệu
người bị thương
- chiến tranh kết thúc với sự sụp đổ hoàn toàn của chủ nghĩa phát xít Đức, I-ta-li-a.Nhật.Bản
+ Thiệt hại về vật chất gấp 10 lần so với Chiến tranh thế giới thứ nhất Chiến phí lên tới 4000 tỉ đô la
+ 60 triệu người chết, 90 triệu người bị tàn tật,
Chiến tranh thế giới thứ hai là cuộc chiến tranh lớn nhất, khốc liệt nhất và tàn phá.nặng.nề.nhất.trong.lịch.sử.loài.người
- Chiến tranh thế giới thứ hai là một cuộc xung đột vũ trang lớn nhất lịch sử Không cuộc xung đột nào trước đó hay sau đó bao gồm số nước tham gia nhiều hơn, ảnh hưởng diện tích đất lớn hơn, hay giết nhiều mạng người và phá hoại nhiều hơn Là một cuộc chiến tranh đế quốc phi nghĩa chỉ để tranh giành lợi ích của riêng của các nước Phát xít (về thị trường, thuộc địa) mà thất bại hoàn toàn thuộc về chính kẻ đã gây ra nó CTTGTII kết thúc với sự sụp đổ hoàn toàn của chủ nghĩa phát xít Đức- Ý- Nhật Chiến tranh kết thúc đã khiến cho hàng triệu người vô tội chết, bị thương và tàn phế, thiệt hại về vật chất gấp 10 lần so với Chiến tranh thế giới thứ nhất, bằng tất cả các cuộc chiến tranh trong 1000 năm trước đó cộng lại Là cuộc chiến tranh thảm khốc nhất trong lịch sử nhân loại
II Cách mạng Tháng Mười Nga (1917):
- Cách mạng tháng Hai (2-1917 - cách mạng dân chủ tư sản), đã lật đổ chế độ quân chủ chuyên chế (Nga hoàng) và dẫn tới tình trạng hai chính quyền song song tồn tại: Chính phủ tư sản lâm thời và Xô viết đại biểu công nhân, nông dân
và binh lính
Hai chính quyền đại diện cho lợ i ích của các giai cấp khác nhau nên không thể cùng tồn tại lâu dài.
+ Chính phủ lâm thời (GC tư sản): Vẫn tiếp tục theo đuổi cuộc chiến tranh đế quốc, bất chấp sự phản đối của quần chúng nhân dân.
=> Cần phải có một cuộc Cách mạng để lật đổ chính phủ lâm thời, chấm dứt tình trạng hai chính quyền song song tồn tại.
- Lê-nin và Đảng Bôn-sê-vích đã xác định cách mạng Nga là chuyển từ cách mạng dân chủ tư sản sang cách mạng xã hội chủ nghĩa (lật đổ chính quyền tư sản lâm thời) Thiết lập chính quyền thống nhất trong toàn quốc của Xô Viết, đưa nước Nga bước vào thời kì cách mạng xã hội chủ nghĩa
⟹ Cách mạng tháng Mười bùng nổ (24-10-1917).
*Ý nghĩa của Cách mạng tháng Mười Nga (1917):
Trang 4- Đối với nước Nga :
+ Làm thay đổi hòan toàn vận mệnh đất nước và số phận hàng triệu con người Nga
+ Đưa những người lao động lên chính quyền, xây dựng chế độ mới – chế độ xã hội chủ nghĩa
- Đối với thế giới :
+ Dẫn đến biến đổi lớn lao trên thế giới
+ Để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu cho cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản, nhân dân lao động và các dân tộc bị áp bức
+ Tạo ra những điếu kiện thuận lợi cho sự phát triển của phong trào cộng sản
và công nhân quốc tế, phong trào giải phóng dân tộc ở nhiều nước
- Đối với Việt Nam:
- Cách mạng tháng Mười Nga đã chỉ ra con đường giải phóng dân tộc Việt Nam Đầu thế kỷ XX, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh, sau gần 10 năm bôn ba tìm con đường cứu nước đã tiếp thu được ánh sáng của Cách mạng tháng Mười Ngay từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (1930), Đảng đã khẳng định đường lối giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, coi đó là sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình cách mạng Việt Nam Dưới ánh sáng soi đường của Cách mạng tháng Mười Nga, với đường lối đúng đắn, Đảng Cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo nhân dân ta tiến hành cuộc đấu tranh cách mạng lâu dài, gian khổ, vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách và giành được những thắng lợi vĩ đại
* Tại sao nói Cách Mạng Nga là “Mười ngày rung chuyển thế giới” ?
- Nói Cách Mạng Nga là “Mười ngày rung chuyển thế giới”(Giôn- rít) là bởi cuộc Cách mạng 10 ngày phá vỡ mắt xích yếu nhất trong sợi dây chuyền của chủ nghĩa đế quốc, đánh dấu bước ngoặt lịch sử vô cùng quan trọng
Khác với mọi cuộc cách mạng xã hội đã diễn ra trong lịch sử, Cách mạng Tháng Mười Nga là cuộc cách mạng xã hội đầu tiên thực hiện được mục tiêu: Giải phóng nhân dân lao động khỏi áp bức, bóc lột, bất công, nâng họ lên địa vị làm chủ chế độ xã hội mới, thực hiện được khát vọng giải phóng con người, giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội và tiến tới giải phóng toàn nhân loại
Đây cũng là lần đầu tiên liên minh công nhân- nông dân- binh lính, dưới sự lãnh đạo của giai cấp công nhân, đã đồng loạt đứng lên lật đổ chế độ Nga hoàng, lập
ra nhà nước Nga Xô viết- Nhà nước công nông đầu tiên trên thế giới
Trang 5III Châu Âu, Châu Á và nước Mĩ giữa hai cuộc chiến tranh thế giới:
Bản)
Mĩ
Tình hình sau
chiến tranh
- Xuất hiện một số quốc gia mới: Áo, Ba Lan,…
- Chịu nhiều tổn thất nặng nề
do CTTGTI gây ra
việc buôn bán vũ khí cho các bên tham chiến
Sự phát triển
kinh tế
- 1918-1923: Kinh tế suy sụp nghiêm trọng
- 1924-1929:Kinh tế dần hồi phục và phát triển trở lại
- 1929-1933: Kinh tế lâm vào khủng hoảng, suy thoái do tác động từ cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới
- 1933-1939: Kinh tế được phục hồi
- 1918-1929: Kinh tế phát triển phồn vinh
Mĩ trở thành trung tâm công nghiệp, thương mại và tài chính quốc tế
- 1929-1933: Kinh tế lâm vào khủng hoảng, suy thoái nghiêm trọng
- 1933-1939: Nền kinh tế được phục hồi
và phát triển trở lại
Chính trị- xã
hội
- 1918-1923: Phong trào đấu tranh của giai cấp vô sản diễn
ra sôi nổi
- 1924-1929: Nền thống trị của giai cấp vô sản được củng
cố Xã hội ổn định
- 1929-1939: Nhiều cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản nổ
ra Chủ nghĩa phát xít xuất hiện ở một số nước (Đức, I-ta-li-a,…)
- 1918-1929: Tình hình chính trị- xã hội ổn định Nền thống trị của giai cấp
tư sản được củng cố
- 1929-1933: Phong trào đấu tranh của các tầng lớp nhân dân lan rộng toàn nước Mĩ
- 1933-1939: Chế độ Dân chủ
tư sản được duy trì Tình hình xã hội ổn định Kết quả - Chủ nghĩa phát xít lên nắm - Nền kinh tế Mĩ
Trang 6quyền ở một số nước Nguy
cơ của một cuộc chiến tranh
thế giới đang đến gần
được phục hồi
và phát triển trở lại