* Tính chất của cuộc chiến tranh trong giai đoạn 1: - Là cuộc chiến tranh đế quốc phi nghĩa, sự bành trướng của chủ nghĩa phát xít ở Châu Âu đa chà đạp nghiêm trọng lên nền độc lập, tự c
Trang 1Đề cương lịch sử 8
I Chiến tranh thế giới thứ II:
1 Nguyên nhân:
* Nguyên nhân:
- Nguyên nhân sâu xa:
+ Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, giữa các nước đế quốc lại nảy sinh những mâu thuẫn mới về quyền lợi, thị trường, thuộc địa
- Nguyên nhân trực tiếp:
+ Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới (1929-1933) làm cho mâu thuẫn giưã các nước đế quốc ngày càng thêm sâu sắc, các nước đế quốc phân chia thành hai khối địch: khối phát xít Đức-Italia- Nhật Bản và khối Đồng Minh Anh - Pháp - Mĩ + Cả hai khối tuy mâu thuẫn gay gắt với nhau nhưng đều coi Liên Xô là kẻ thù chung cần phải tiêu diệt Vì thế Anh Pháp
-Mĩ thực hiện đường lối thỏa hiệp, nhượng bộ để khối phát xít chĩa mũi nhọn chiến tranh về phía Liên Xô
+ - Chính sách thỏa hiệp của Anh - Pháp - Mĩ đã tạo điều kiện cho phát xít Đức đánh chiếm Tiệp Khắc, tấn công Ba Lan, châm ngòi cho chiến tranh bùng nổ
* So sánh nguyên nhân dẫn đến chiến tranh của hai cuộc thế chiến:
- Điểm giống: Cả 2 cuộc chiến tranh này bùng nổ đều bắt nguồn từ mâu thuẫn của các nước đế quốc về vấn đề thị trường và
thuộc địa, khi mâu thuẫn đó đạt đến đỉnh cao không thể giải quyết được dẫn đến chiến trang bùng nổ
- Điểm khác: Chiến tranh thế giới thứ II còn do tác động của cuộc khủng hoảng Kinh tế thế giới 1929 - 1933 đã làm trầm
trọng thêm những mâu thuẫn của chủ nghĩa đế quốc
* Anh- Pháp- Mĩ thực hiện chính sách “dung dưỡng” thỏa hiệp với Phát Xít nhằm đẩy chiến tranh về phía Liên Xô nhưng Hít-le lại cảm thấy mình chưa đủ sức đánh Liên Bang Nga lên đã quay sang đánh các nước Châu Âu trước để tích lũy lực lương đủ mạnh để tấn công Liên Xô
2 Diễn biến:
* Giai đoạn 1:
- Ở giai đoạn này, Phát Xít Đức tấn công và hoàn toàn nắm quyền chủ động chiến lược, giành được nhiều thắng lợi to lớn mà hầu như không bị tổn thất gì đáng kể Bằng chiến thuật chớp nhoáng Đức đã chiếm và thống trị hầu như toàn bộ Châu Âu (Trừ Anh và một số nước trung lập)
- Trên cơ sở này, Hít-le dốc sức chuẩn bị mở cuộc tấn công xâm lược Liên Xô vào ngày 22-6-1941
* Tính chất của cuộc chiến tranh trong giai đoạn 1:
- Là cuộc chiến tranh đế quốc phi nghĩa, sự bành trướng của chủ nghĩa phát xít ở Châu Âu đa chà đạp nghiêm trọng lên nền độc lập, tự chủ thiêng liêng của các dân tộc, đã đẩy hàng triệu người vô tội vào cảnh chết chóc, bi thương
- Hành động xâm lược của phe phát xít trên toàn thế giới đã thúc đẩy các quốc gia cùng phối hợp với nhau trong một Liên minh chống phát xít
- Việc Liên Xô tham chiến đã cổ vũ mạnh mẽ cuộc kháng chiến của nhân dân các nước bị phát xít chiếm đóng, và khiến cho Mĩ- Anh thay đổi thái độ, bắt tay cùng Liên Xô chống chủ nghĩa Phát Xít
> Mặt trận đồng minh chống phát xít đuọc thành lập ngày 1/1/1942 đứng đầu là Liên Xô - Mĩ - Anh
* Ý nghĩa: Việc Liên Xô tham chiến và sự ra đời của Khối Đông Minh chống Phát Xít làm cho tính chất của Thế chiến thứ II
thay đổi, trở thành một cuộc chiến tranh chống chủ nghĩa phát xít, bảo vệ hòa bình nhân loại
* Giai đoạn 2:
- Chiến thắng Xta- lin - grat đã tạo bước ngoặt đối với mặt trận Xô Đức và cục diện chung của thế giới
- Là trận đánh có ý nghĩa xoay chuyển tìn thế: phát xít Đức từ thế chủ động rơi vào thế bị động từ chiến lược chuyển sang phòng ngự, còn Liên Xô, Anh, Mĩ chuyển từ chiến lược phòng ngự, sang chiến lược phản công trên các mặt trận quan trọng
- Vai trò của Liên Xô trong việc tiêu diệt phát xít Đức:
+ Liên Xô, Mĩ và Anh đều là lực lượng trụ cột trong việc tiêu diệt Phát Xít Đức
+ Tập hợp các lực lượng yêu chuộng hòa bình đấu tranh chống phát xít
+ Đập tan cuộc chiến tranh xâm lược của phát xít Đức, giải phóng lãnh thổ của mình, giúp đỡ các nước Đông Âu giải phóng
Trang 2đất nước khỏi ách phát xít Tiến công đến tận sào huyệt của chủ nghĩa phát xít Đức tiêu diệt chúng
+ Tiêu diệt phát xít Nhật, buộc Nhật phải đầu hàng không điều kiện
3 Kết quả:
Chiến tranh thế giới thứ nhất Chiến tranh thế giới thứ 2
- Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc với sự thất bại của
phe Liên minh, gây nên thiệt hại nặng nề về người và của:
+ Nhiều thành phố, làng mạc, đường sá, cầu cống, nhà máy
bị phá hủy Chiến phí lên tới 85 tỉ đô la
+ 10 triệu người chết, hơn 20 triệu người bị thương
- chiến tranh kết thúc với sự sụp đổ hoàn toàn của chủ nghĩa
+ Thiệt hại về vật chất gấp 10 lần so với Chiến tranh thế giới thứ nhất Chiến phí lên tới 4000 tỉ đô la
+ 60 triệu người chết, 90 triệu người bị tàn tật,
Chiến tranh thế giới thứ hai là cuộc chiến tranh lớn nhất, khốc liệt nhất và tàn phá.nặng.nề.nhất.trong.lịch.sử.loài.người
- Chiến tranh thế giới thứ hai là một cuộc xung đột vũ trang lớn nhất lịch sử Không cuộc xung đột nào trước đó hay sau đó bao gồm số nước tham gia nhiều hơn, ảnh hưởng diện tích đất lớn hơn, hay giết nhiều mạng người và phá hoại nhiều hơn Là một cuộc chiến tranh đế quốc phi nghĩa chỉ để tranh giành lợi ích của riêng của các nước Phát xít (về thị trường, thuộc địa)
mà thất bại hoàn toàn thuộc về chính kẻ đã gây ra nó CTTGTII kết thúc với sự sụp đổ hoàn toàn của chủ nghĩa phát xít Đức- Ý- Nhật Chiến tranh kết thúc đã khiến cho hàng triệu người vô tội chết, bị thương và tàn phế, thiệt hại về vật chất gấp 10 lần
so với Chiến tranh thế giới thứ nhất, bằng tất cả các cuộc chiến tranh trong 1000 năm trước đó cộng lại Là cuộc chiến tranh thảm khốc nhất trong lịch sử nhân loại
II Cách mạng Tháng Mười Nga (1917):
- Cách mạng tháng Hai (2-1917 - cách mạng dân chủ tư sản), đã lật đổ chế độ quân chủ chuyên chế (Nga hoàng) và dẫn tới tình trạng hai chính quyền song song tồn tại: Chính phủ tư sản lâm thời và Xô viết đại biểu công nhân, nông dân và binh lính
Hai chính quyền đại diện cho lợi ích của các giai cấp khác nhau nên không thể cùng tồn tại lâu dài
+ Chính phủ lâm thời (GC tư sản): Vẫn tiếp tục theo đuổi cuộc chiến tranh đế quốc, bất chấp sự phản đối của quần chúng nhân dân.
=> Cần phải có một cuộc Cách mạng để lật đổ chính phủ lâm thời, chấm dứt tình trạng hai chính quyền song song tồn tại.
- Lê-nin và Đảng Bôn-sê-vích đã xác định cách mạng Nga là chuyển từ cách mạng dân chủ tư sản sang cách mạng xã hội chủ nghĩa (lật đổ chính quyền tư sản lâm thời) Thiết lập chính quyền thống nhất trong toàn quốc của Xô Viết, đưa nước Nga bước vào thời kì cách mạng xã hội chủ nghĩa
⟹ Cách mạng tháng Mười bùng nổ (24-10-1917)
*Ý nghĩa của Cách mạng tháng Mười Nga (1917):
- Đối với nước Nga :
+ Làm thay đổi hòan toàn vận mệnh đất nước và số phận hàng triệu con người Nga
+ Đưa những người lao động lên chính quyền, xây dựng chế độ mới – chế độ xã hội chủ nghĩa
- Đối với thế giới :
+ Dẫn đến biến đổi lớn lao trên thế giới
+ Để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu cho cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản, nhân dân lao động và các dân tộc bị áp bức
+ Tạo ra những điếu kiện thuận lợi cho sự phát triển của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế, phong trào giải phóng dân tộc ở nhiều nước
- Đối với Việt Nam:
- Cách mạng tháng Mười Nga đã chỉ ra con đường giải phóng dân tộc Việt Nam
Đầu thế kỷ XX, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh, sau gần 10 năm bôn ba tìm con đường cứu nước đã tiếp thu được ánh sáng của Cách mạng tháng Mười Ngay từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (1930), Đảng đã khẳng định đường lối giương cao ngọn cờ độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, coi đó là sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình cách mạng Việt Nam Dưới ánh sáng soi đường của Cách mạng tháng Mười Nga, với đường lối đúng đắn, Đảng Cộng sản Việt Nam đã lãnh đạo nhân dân ta tiến hành cuộc đấu tranh cách mạng lâu dài, gian khổ, vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách và giành được những thắng lợi vĩ đại
Trang 3* Tại sao nói Cách Mạng Nga là “Mười ngày rung chuyển thế giới” ?
- Nói Cách Mạng Nga là “Mười ngày rung chuyển thế giới”(Giôn- rít) là bởi cuộc Cách mạng 10 ngày phá vỡ mắt xích yếu
nhất trong sợi dây chuyền của chủ nghĩa đế quốc, đánh dấu bước ngoặt lịch sử vô cùng quan trọng
Khác với mọi cuộc cách mạng xã hội đã diễn ra trong lịch sử, Cách mạng Tháng Mười Nga là cuộc cách mạng xã hội đầu
tiên thực hiện được mục tiêu: Giải phóng nhân dân lao động khỏi áp bức, bóc lột, bất công, nâng họ lên địa vị làm chủ chế độ
xã hội mới, thực hiện được khát vọng giải phóng con người, giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội và tiến
tới giải phóng toàn nhân loại
Đây cũng là lần đầu tiên liên minh công nhân- nông dân- binh lính, dưới sự lãnh đạo của giai cấp công nhân, đã đồng loạt
đứng lên lật đổ chế độ Nga hoàng, lập ra nhà nước Nga Xô viết- Nhà nước công nông đầu tiên trên thế giới
III Châu Âu, Châu Á và nước Mĩ giữa hai cuộc chiến tranh thế giới:
Tình hình sau chiến tranh - Xuất hiện một số quốc gia mới: Áo, Ba Lan,…
- Chịu nhiều tổn thất nặng nề do CTTGTI gây ra
- Là nước thứ 2 sau Mĩ thu được nhiều lợi nhuận và không mất mát gì
- Làm giàu từ việc buôn bán vũ khí cho các bên tham chiến
Sự phát triển kinh tế - 1918-1923: Kinh tế suy sụp nghiêm trọng
- 1924-1929:Kinh tế dần hồi phục và phát triển trở lại
- 1929-1933: Kinh tế lâm vào khủng hoảng, suy thoái
do tác động từ cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới
- 1933-1939: Kinh tế được phục hồi
- 1914-1919: Kinh tế phát triển nhanh chóng
- 1927-1933: Nhật Bản lâm vào cuộc khủng hoảng kinh tế, chấm dứt
sự phục hồi ngắn ngủi của kinh tế Nhật Bản
1933-1939: Kinh tế được phục hồi
- 1918-1929: Kinh tế phát triển phồn vinh Mĩ trở thành trung tâm công nghiệp, thương mại và tài chính quốc tế
- 1929-1933: Kinh tế lâm vào khủng hoảng, suy thoái nghiêm trọng
- 1933-1939: Nền kinh tế được phục hồi và phát triển trở lại Chính trị- xã hội - 1918-1923: Phong trào đấu tranh của giai cấp vô
sản diễn ra sôi nổi
- 1924-1929: Nền thống trị của giai cấp vô sản được củng cố Xã hội ổn định
- 1929-1939: Nhiều cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản nổ ra Chủ nghĩa phát xít xuất hiện ở một số nước (Đức, I-ta-li-a,…)
- 1918: Phong trào đấu tranh diễn ra sôi nổi Tiêu biểu có cuộc bạo động lúa gạo
- 1922: Đảng Cộng sản Nhật Bản thành lập
- 1929-1933: Nhật Bản thiết lập chế độ phát xít
Phong trafo đấu tranh của nhân dân lan rộng cả nước
- 1918-1929: Tình hình chính trị-
xã hội ổn định Nền thống trị của giai cấp tư sản được củng cố
- 1929-1933: Phong trào đấu tranh của các tầng lớp nhân dân lan rộng toàn nước Mĩ
- 1933-1939: Chế độ Dân chủ tư sản được duy trì Tình hình xã hội
ổn định
Hoàn cảnh lịch sử - Được hưởng nhiều lợi ích từ chiến tranh thế giới thứ
Tốc độ tăng
trưởng kinh tế
- Kinh tế phát triển trong một thời gian ngắn rồi nhanh chóng lâm vào khủng hoảng, suy thoái
- Kinh tế bước vào thời kì phát triển phồn vinh, Mĩ trở thành trung tâm kinh tế hàng đầu thế giới
Tình hình chính
trị - xã hội
- chính trị - xã hội không ổn định: phong trào đâuts tranh của nhân dân lao động diễn ra sôi nổi
- Nền thống trị của giai cấp tư sản được củng cố
- xã hội ổn định
IV Chiến tranh thế giới thứ nhất.
* Nguyên nhân:
- Sự phân chia thuộc địa giữa các đế quốc không đều Đế quốc già (Anh, Pháp) nhiều thuộc địa Đế quốc trẻ (Đức, Mĩ) ít
thuộc địa
- Mâu thuẫn giữa các đế quốc về vấn đề thuộc địa nảy sinh ngày càng gay gắt
=> Các cuộc chiến tranh đế quốc bùng nổ
+ Mỹ- Tây Ban Nha (1898): Mỹ chiếm Cu-ba và Phi- líp- pin
+ Anh và Bô Ơ (1898-1905): Anh thôn tính 2 nước của người Bô- ơ sát nhập vào Nam Phi
+ Nga- Nhật(1904-1905)
Trang 4- Mâu thuẫn giữa các nước về vấn đề thuộc địa dẫn tới hình thành 2 khối quân sự kình địch nhau là Liên Minh (Đức, Áo-Hung) và Hiệp Ước (Anh- Pháp- Nga)
* Nguyên nhân trực tiếp của chiến tranh:
28-6- 1914 thái tử Áo-Hung bị phần tử khủng bố ở Xéc-bi ám sát Nhân cớ đó, Đức, Áo-Hung gây chiến
2 Những diễn biến chính của chiến sự:
- Ngày 28-7-1914 Áo-Hung tuyên chiến với Xéc-bi
- 1-8 Đức tuyên tuyên chiến Nga 3-8 tuyên chiến với Pháp
- 4-8 tuyên chiến với Đức, chiến tranh bùng nổ và nhanh chóng thành chiến tranh thế giới
1 Giai đọan thứ nhất (1914-1916)
- Lúc đầu Đức tập trung lực lượng ở phía Tây nhằm đánh bại Pháp, Pa ri bị uy hiếp
- Nhưng ở phía Đông quân Nga tấn công quân Đức cứu nguy cho Pháp, từ năm 1916 cả 2 phe ở thế cầm cự
- Gọi là chiến tranh thế giới: Chiến tranh lan ra cả thế giới, lôi cuốn 38 nước vào vòng chiến, kéo thuộc địa tham chiến,Pháp
mộ 300.000 lính thuộc địa chủ yếu ở Việt Nam
2 Giai đoạn thứ hai (1917-1918)
- Tháng 4-1917 Mỹ tham chiến về phe Hiệp ước
- 7-11-1917 Cách mạng tháng Mười Nga thắng lợi, Nga rút khỏi chiến tranh
- 7-1918 Anh – Pháp phản công
- 9-1918 Anh –Pháp- Mỹ tổng tấn công,đồng minh của Đức đầu hàng
- 9-11-1918 cách mạng Đức bùng nổ, lật đổ nền quân chủ
- 11-11-1918 Đức hàng không điều kiện, Đức,Áo -Hung thất bại hòan tòan →Tính chất:chiến tranh đế quốc, phi nghĩa, phản động, giành giật thuộc địa
3 Kết cục của chiến tranh thứ nhất
- Gây thảm họa cho nhân loại:10 triệu người chết, 20 triệu người bị thương
- Thành phố làng mạc bị phá hủy ; chiến phí 85 tỷ đô la
- Các nước thắng trận thu lợi lớn, bản đồ thế giới được chia lại Đức mất hết thuộc địa
- Cao trào Cách mạng vô sản phát triển, nhân dân thuộc địa thức tỉnh đó là Cách mạng tháng Mười Nga
IV Các cuộc khởi nghĩa công nhân:
I Phong trào công nhân nửa đầu thế kỷ XX:
1.Phong trào đập phá máy móc và bãi công:
* Nguyên nhân:
- Sự phát triển công nghiệp
- Lòng tham lợi nhuận của giai cấp tư sản
- Sự bóc lột nặng nề của giai cấp tư sản:
+ Công nhân làm việc từ 14-6h/ngày
+ Điều kiện lao động tồi tàn, vất vả
+ Đàn bà, trẻ em làm việc nặng nhọc, lương thấp
Giai cấp công nhân đứng dậy đấu tranh chống lại GCTS
(trang 29 sgk Lịch Sử 8): - Vì sao giới chủ lại thích sử dụng lao động trẻ em?
Trả lời:
Lao động trẻ em thì chỉ cần trả lương thấp và chưa có ý thức chống lại chủ
(trang 29 sgk Lịch Sử 8): - Vì sao trong cuộc đấu tranh chống tư sản, công nhân lại đập phá máy móc?
Trang 5Trả lời:
Sự xuất hiện của máy móc trong xã hội tư bản không làm cải thiện đời sống công nhân, thậm chí nhờ đó mà bọn địa chủ tăng cường bóc lột nhân dân.Họ tưởng rằng chính máy móc làm họ khổ.Vì vậy, họ trút căm thù vào máy móc Phong trào đập phá máy móc nổ ra mạnh mẽ trong thập niên XIX ở Anh, sau đó lan rộng sang các nước Đức, Pháp, Bỉ
* Hình thức đấu tranh:
+ Đập phá máy móc
+ Đốt công xưởng
+ Bãi công, đòi tăng lương, giảm giờ làm
+ Thành lập công đoàn
* Diễn biến:
- Vào cuối thế kỉ XVIII, phong trào đập phá máy móc và đốt công xưởng nổ ra mạnh mẽ ở Anh
- Đầu thế kỉ XIX, phong trào này lan ra các nước khác như Pháp, Bỉ, Đức Công nhân còn đấu tranh bằng hình thức bãi công, đòi tăng lương, giảm giờ làm
- Trong quá trình đấu tranh, giai cấp công nhân đã thành lập các công đoàn
2 Phong trào công nhân những năm 1830-1840:
- Từ những năm 30-40 của thế kỉ XIX, giai cấp công nhân đã lớn mạnh , đấu tranh chính trị trực tiếp chống lại giai cấp tư sản
- Tiêu biểu:
+ 1831 phong trào công nhân dệt tơ thành phố Liông (Pháp)
+ 1844 phong trào công nhân dệt vùng Sơ-lê-din (Đức)
+ Từ 1836-1847 Phong trào Hiến chương ở Anh
- Hình thức đấu tranh: vũ trang, chính trị (biểu tình, mít tinh)
- Kết quả:các phong trào đều bị thất bại vì thiếu tổ chức lãnh đạo vững vàng và chưa có đường lối chính trị đúng đắn.
* Ý nghĩa: Đã đánh dấu sự trưởng thành của phong trào công nhân và tạo tiền đề cho sự ra đời của lí luận Cách Mạng.
II Phong trào công nhân quốc tế cuối TK XIX- đầu TK XX:
(trang 48 sgk Lịch Sử 8): - Hoàn cảnh ra đời của Quốc tế thứ hai Vì sao Quốc tế thứ hai tan rã?
Trả lời:
- Hoàn cảnh ra đời:
+ Sự phát triển mạnh của phong trào công nhân, đặc biệt là sự ra đời của tổ chức công nhân ở các nước, đòi hỏi phải thành lập một tổ chức quốc tế mới thay thế cho Quốc tế thứ nhất
+ Ngày 14-7-1889, nhân kỉ niệm 100 năm phá ngục Ba-xti, gần 400 đại biểu công nhân của 22 nước họp Đại hội ở Pa-ri tuyên bố thành lập Quốc tế thứ hai
- Nguyên nhân Quốc tế thứ hai tan rã:
Trang 6Do sự xâm nhập của chủ nghĩa cơ hội, Quốc tế thứ hai đã từ bỏ lập trường vô sản, ủng hộ chính phủ tư sản, đẩy công nhân,
nông dân các nước vào cuộc chạy đua vũ trang, chu(trang 49 sgk Lịch Sử 8): - Tìm hiểu và trình bày những nét chính về
cuộc đời và hoạt động cách mạng của Lê-nin.
Trả lời:
- V.I.Lê-nin (1870 - 1924) là tên bí danh hoạt động cách mạng của Vla-đi-mia I-lich U-li-a-nốp, sinh ngày 22-4-1870 trong một gia đình nhà giáo tiến bộ Ngay từ thời sinh viên, Lê-nin đã hoạt động cách mạng chống Nga hoàng
- Năm 1893, ông đến thủ đô Pê-tec-bua và trở thành người lãnh đạo nhóm Mác xít ở đây (mầm mống đầu tiên của chính đảng vô sản)
- Sau khi bị bắt và bị đi đày ở Xi-bia, Lê-nin sống ở nước ngoài một thời gian, đến năm 1903 thành lập Đảng Công nhân xã hội dân chủ Nga với Cương lĩnh cách mạng
ẩn bị chiến tranh thế giới
(trang 49 sgk Lịch Sử 8): - Những điểm nào chứng tỏ Đảng Công nhân xã hội dân chủ Nga là đảng kiểu mới?
Trả lời:
- Đảng Công nhân xã hội dân chủ Nga triệt để đấu tranh vì quyền lợi của giai cấp công nhân, mang tính giai cấp, tính chiến đấu triệt để
- Đảng Công nhân xã hội dân chủ Nga chống chủ nghĩa cơ hội tuân theo những nguyên lí cơ bản của chủ nghĩa Mác (đánh
đổ chế độ tư sản, đưa giai cấp vô sản lên nắm chính quyền, xây dựng xã hội cộng sản)
- Đảng dựa vào quần chúng và lãnh đạo nhân dân đấu tranh cách mạng
(trang 50 sgk Lịch Sử 8): - Trình bày nguyên nhân và diễn biến của Cách mạng Nga 1905 – 1907.
Trả lời:
- Nguyên nhân:
Thất bại trong cuộc chiến tranh Nga - Nhật (1904-1905) làm cho nền kinh tế, chính trị, xã hội ở Nga lâm vào khủng hoảng trầm trọng.Từ cuối 1904 phong trào phản chiến đã nổ ra khắp nơi Khắp nước Nga vang lên khẩu hiệu "Đánh đổ chế độ chuyên chế", "Đả đảo chiến tranh", "Ngày làm 8 giờ", lớn nhất là phong trào của công nhân, nông dân, binh lính diễn ra trong những năm 1905 - 1907
- Diễn biến:
+ Lãnh đạo: giai cấp công nhân Nga, đứng đầu là Lê-nin và Đảng Bôn-sê-vích
+ Ngày 9-1-1905, 14 vạn công nhân Pê-téc-bua đưa bản yêu cầu sách lên nhà vua (Nga hoàng) nhưng bị đàn áp đẫm máu
Trang 7+ Tháng 5-1905, nông dân nổi dậy ở nhiều nơi đánh vào địa chủ phong kiến đã thiêu hủy văn tự, khế ước, lấy của nhà giàu chia cho dân nghèo
+ Tháng 6-1905, thủy thủ chiến hạn Pô-tem-kin khởi nghĩa
+ Tháng 12-1905, Bài 1 (trang 50 sgk Lịch sử 8): Nêu một số sự kiện chứng tỏ sự phát triển của phong trào công nhân cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX
Lời giải:- Ở Anh, có cuộc đấu tranh của công nhân khuân vác Luân Đôn, buộc giới chủ phải tăng lương (1899).
- Ở Pháp, công nhân giành thắng lợi trong cuộc bầu cử (1893)
- Ở Mĩ, ngày 1-5-1886 có hơn 350.000 công nhân đình công biểu tình đòi ngày làm 8 giờ, đặc biệt là cuộc biểu tình của công nhân Si-ca-gô
- Những tổ chức chính trị độc lập của giai cấp công nhân ra đời như Đảng xã hội dân chủ Đức, Đảng công nhân Pháp (1879), nhóm giải phóng lao động Nga (1883)
khởi nghĩa vũ trang ở Mát-xcơ-va nhưng thất bại
Bài 2 (trang 50 sgk Lịch sử 8): Ý nghĩa lịch sử của Cách mạng Nga 1905 – 1907.
Lời giải:
- Đối với nước Nga: cách mạng 1905-1907, đã giáng một đòn nặng nề vào nền thống trị của địa chủ và tư sản.Nó làm suy yếu chế độ Nga hoàng và báo trước một cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa sẽ nổ ra.Nó là cuộc tổng diễn tập, tạo nên điểm xuất phát cho cách mạng năm 1917
- Đối với thế giới: có ảnh hưởng lớn đến phong trào đấu tranh ở các nước Tây Âu, châu Á, phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa thời kì "châu Á thức tỉnh"
1 Phong trào công nhân Nga và Cách mạng 1905-1907:
* Lê-nin và việc thành lập Đảng vô sản kiểu mới ở Nga:
- 1903: Lê-nin thành Lập Đảng công nhân xã hội dân chủ Nga và Cương lĩnh cách mạng
- Cương lĩnh cách mạng khẳng định nhiệm vụ của Đảng là:
+ Tiến hành Cách mạng xã hội chủ nghĩa
+ Đánh đổ chính quyền của GC tư sản
+ Thành lập chuyên chính vô sản
- Lê-nin và Đảng công nhân xã hội dân chủ Nga dần dần trở thành lực lượng lãnh đạo phong trào Cách mạng Nga
2 Cách mạng Nga (1905-1907)
Hình thức: Đấu tranh vũ trang
VI Phong trào độc lập ở Châu Á:
Trang 81 Những nét chung về phong trào độc lập dân tộc ở châu Á
a Mang nét mới
- Do ảnh hưởng của Cách mạng tháng Mười Nga và sự kết thúc của Chiến tranh thế giới thứ nhất, phong trào giải phóng dân tộc ở châu Á bùng nổ mạnh, lên cao và lan rộng ở Đông bắc Á, Đông Nam Á, Nam Á, Tây Nam Á
- Giai cấp công nhân tích cực tham gia đấu tranh giành độc lập và nhiều nước giữ vị trí lãnh đạo
- Các Đảng Cộng sản lần lượt thành lập ở Trung Quốc, Ấn Độ, Inđônêxia, Việt Nam, Mã Lai, Xiêm, Philíppin và giữ vai trò lãnh đạo cách mạng
b Các phong trào tiêu biểu
- Phong trào Ngũ Tứ ở Trung Quốc 4-5-1919
- Cách mạng Mông Cổ thắng,CHND Mông Cổ ra đời
- Phong trào ở Đông Nam Á lan rộng khắp nơi
- Ở Ấn Độ bãi công ; Đảng Quốc Đại lãnh đạo nhân dân đấu tranh đòi độc lập, tẩy chay hàng hóa Anh
- 1921-1922, Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ thành lập
- Cách mạng Việt Nam phát triển mạnh ở cả nước
2 Trung Quốc trong những năm 1919-1939
a Phong trào Ngũ Tứ
- Sự thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc: Phong trào Ngũ Tứ (4-51919) của 3000 học sinh yêu nước ở Bắc Kinh biểu tình chống đế quốc và lan rộng ra cả nước
- Lôi cuốn công nhân, nông dân, trí thức yêu nước tham gia
- Khẩu hiệu: ”Trung Quốc của người Trung Quốc” “Phế bỏ Hiệp ước 21 điều”, mang tính chất chống đế quốc
- Chủ nghĩa MácLê nin được truyền bá
- 7-1921: Đảng Cộng sản Trung Quốc được thành lập
- Mở đầu cao trào cách mạng chống phong kiến
- So sánh Cách mạng Tân Hợi và phong trào Ngũ Tứ:
+ Cách Mạng Tân Hợi: “đánh đổ Mãn Thanh”, tính chất chống phong kiến
+ “Phong trào Ngũ Tứ”,khẩu hiệu: “Trung Quốc của người Trung Quốc ”,“Phế bỏ Hiệp ước 21 điều “,mang tính chất chống
đế quốc
b Hoạt động của Đảng Cộng Sản Trung Quốc
- 1926-1927: Đảng Công sản lãnh đạo chiến tranh cách mạng lật đổ quân phiệt đang chia nhau thống trị Trung Quốc
- 1927-1937: nội chiến: Đảng Cộng sản lật đổ Quốc Dân Đảng của Tưởng Giới Thạch
- Tháng 7-1937: Nhật xâm lược Trung Quốc , Quốc – Cộng đình chỉ nội chiến, hợp tác chống Nhật, Trung Quốc bước vào giai đoạn kháng chiến chống Nhật
II Phong trào độc lập dân tộc ở Đông Nam Á
1 Tình hình chung của phong trào độc lập dân tộc ở Đông Nam Á
- Đầu thế kỷ XX, Đông Nam Á là thuộc địa của chủ nghĩa thực dân (trừ Thái Lan)
- Sau chiến tranh thế giới thứ nhất phong trào đấu tranh chống đế quốc bùng nổ mạnh do:
+ Chính sách khai thác bóc lột của các nước đế quốc sau chiến tranh
+ Anh hưởng của Cách mạng tháng Mười Nga
- Nhận xét về phong trào độc lập ở Đông Nam Á:
+ Tầng lớp trí thức mới đấu tranh theo hướng dân chủ tư sản
+ Giai cấp vô sản trưởng thành và lãnh đạo phong trào cách mạng
+ Các Đảng Cộng sản thành lập nhvư In đô nê xia (1920); Việt Nam, Mã Lai, Xiêm, Phi líp pin 1930 …đã lãnh đạo giai cấp công nhân và nhân dân lao động chống đế quốc … (Xô Viết Nghệ Tĩnh 1930-1931)
+ Phong trào dân chủ tư sản đã xuất hiện chính đảng hay phong trào có tổ chức và có ảnh hưởng rộng lớn
2 Phong trào độc lập dân tộc ở một số nước Đông Nam Á
Trang 9- Diễn ra sôi nổi và liên tục dưới nhiều hình thức:
- Tại Đông Dương
+ Lào: khởi nghĩa của ông Kẹo và Cam ma đan (1901-1936)
+ Cam-pu-chia: 1918-1920-1926 phong trào hướng dân chủ tư sản của A-cha-Hemchiêu 1930-1935 v
+ Việt Nam: phát triển mạnh nhất là sau khi Đảng Cộng sản thành lập (Xô Viết Nghệ Tĩnh 1930-1931)
- Tại In đô nê xia: chống lại Hà Lan:
+ Khởi nghĩa bùng nổ ở Gia va, Xu ma tra dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, sau khi bị đàn áp, quần chúng ngả theo
phong trào dân tộc tư sản của Xu –cácnô + Năm 1940: kháng chiến chống Nhật
- Kết quả: chưa giành thắng lợi nhưng có ý nghĩa quyết định
III Sự Phát triển của các nước Anh, Pháp, My:
Kinh tế - Cuối TK XIX: Xuống t3
thế giới về sản xuất công nghiệp
+ Đầu TK XX: Công ty độc quyền ra đời
- Cuối TK XIX: Xuống t4 thế giới về sản xuất công nghiệp
+ + Đầu TK XX: Công
ty độc quyền ra đời chi phối kinh tế Pháp
- Cuối TK XIX : Lên t2 thế giới về sản xuất công nghiệp
+ Cuối TK XIX: Công ty độc quyền ra đời
- Cuối TK XIX: Đứng đầu thế giới về sản xuất công nghiệp + Cuối TK XIX- đầu
TK XX: Công ty độc quyền ra đời
Chính trị - Là nước quân chủ lập hiến:
2 Đảng:
+ Tự Do Bảo thủ
- Đẩy mạnh xâm lược thuộc địa
- Theo thể chế Cộng Hòa
- Bảo vệ GC TS
+ Bóc lột nhân dân
+ Đẩy mạnh xâm lược thuộc địa
+ Chạy đua vũ trang
+ Cho vay nặng lãi
+ Theo thể chế liên bang
+ Tích cực chạy đua vũ trang
+ Muốn dùng vuc lực chia lại thế giới
+ Chế độ đề cao vai trò Tổng thống do 2 đảng thay nhau cầm quyền
Đối ngoại: khai thác đất miền Trung và miền Tây
+ Cuối TK XIX: Tăng cường bành trướng lãnh thổ
+ Dùng vũ lực và sức mạnh đồng đô-la để can thiệp vào khu vực Trung, Nam Mĩ + Tranh giành thuộc địa với Tây Ban Nha
vay lãi CN ĐQ quân phiệt hiếu chiến CN ĐQ thực dân
hiếu chiến
VII Nước Mỹ trong những năm 1929-1939
a Nguyên nhân khủng hỏang kinh tế chưa từng có 1929-1933
- Do sự phát triển không đồng bộ giữa các ngành sản xuất
- Sản xuất tăng quá nhanh không có sự kiểm soát …
- Tác động: gánh nặng đè lên vai nhân dân lao động, hàng chục triệu người thất nghiệp
b Chính sách mới của Tổng Thống Ru-dơ-ven(1932) để đưa nước Mỹ thoát khỏi khủng hoảng kinh tế
- Nội dung:
+ Giải quyết nạn thất nghiệp
+ Phục hồi các ngành kinh tế, tài chánh
+Ban hành các đạo luật về phục hưng công nghiệp, nông nghiệp và ngân hàng, đặt dưới dự kiểm soát của nha nước
+ Nhà nước tư sản đã tăng cường vai trò của mình trong việc cải tổ hệ thống ngân hàng
+ Tổ chức lại sản xuất, cứu trợ người thất nghiệp, Tạo thêm nhiều việc làm mới và ổn định xã hội
- Tác dụng:
+ Mỹ thoát khỏi khủng hỏang kinh tế
+ Cứu nguy cho tư bản Mỹ
+ Giải quyết phần nào khó khăn cho nhân dân lao động
+ Góp phần duy trì chế độ dân chủ tư sản
VIII Nhật Bản trong những năm 1929-1939
Trang 101 Cuộc khủng hoảng kinh tế 1929-1933
- Giáng 1 đòn nặng vào nền kinh tế Nhật Bản (công nghiệp giảm 32%; ngoại thương giảm 80% 3 triệu người thất nghiệp ; công nông đấu tranh quyết liệt )
- Để thoát khỏi khủng hỏang kinh tế và giải quyết khó khăn về nguyên liệu và thị trường:
- Chính phủ Nhật Bản cho tăng cường chính sách quân sự hóa Và gây chiến tranh xâm lược, khởi đầu chiếm Trung Quốc, Châu Á và tòan thế giới
- Hình thành lò lửa chiến tranh ở Thái Bình Dương
- Thập niên 1930 thiết lập bộ máy phát xít, sử dụng bộ máy quân sự và cảnh sát của chế độ quân chủ
- Phong trào đấu tranh chống phát xít của nhân dân Nhật:
+ diễn ra sôi nổi
+ Hạt nhân là Đảng Cộng sản, diễn ra nhiều hình thức chống lại phát xít hóa
+ Lôi cuốn nhân dân, binh lính, sĩ quan
+ Năm 1930 có 40 cuộc đấu tranh phản chiến
2 Kết quả
- Cuộc đấu tranh thất bại ,góp phần làm chậm lại quá trình phát xít ở Nhật