Em chính là chân dung người thật việc thật sinh động cho bài học ứng xử, bài học đạo đức nên được nhân rộng trong thế hệ trẻ… Đáp lại hành động đáng khen của cậu học trò là tấm lòng bao
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TỈNH NINH BÌNH
ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 THCS
NĂM HỌC 2016-2017 Môn: Ngữ văn Ngày thi: 21/02/2017
Thời gian làm bài:150 phút (không kể thời gian giao đề)
Đề thi gồm 02 câu trong 02 trang
Câu 1 (10,0 điểm):
Đọc ngữ liệu sau và trả lời các câu hỏi:
Mới đây, trên mạng xã hội xuất hiện hình ảnh ấn tượng về một lời xin lỗi cực kì dễ thương dán bên ngoài cửa kính xe ô tô: “Do vô tình nên cháu đâm vào gương ô tô Cháu xin lỗi Liên lạc với cháu qua số điện thoại để cháu đền ạ Do cháu không biết chủ ô tô là
ai 0949…” Chủ nhân của hành động đẹp ấy là em Nguyễn Thế Tùng (học sinh trường THPT Trần Nguyên Hãn, quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng)
Bao nhiêu chiếc gương ô tô đã vỡ? Quá nhiều, từ những hành động vô ý va chạm đến cả cố ý đập phá Nhưng biết nhận lỗi, để lại lời nhắn xin lỗi và hứa đền bù thì thật hiếm hoi Đằng sau nét chữ viết vội nguệch ngoạc ấy là cả một bài học lớn về sự trung thực và lòng dũng cảm
Dù lớn dù nhỏ thì mỗi người đều có thể phạm lỗi, mắc sai lầm Quan trọng là ứng
xử ra sao trước lỗi lầm ấy Em Tùng đã có thể bỏ đi và bỏ mặc chiếc kính vỡ kia Em cũng
có thể chỉ dán mảnh giấy ghi ba tiếng “Cháu xin lỗi” là xong Nhưng em đã trung thực với chủ xe và dũng cảm với chính mình khi để lại số điện thoại và xin đền bù
Số tiền đền gương dẫu lớn bao nhiêu cũng có thể tìm cách giải quyết Còn lòng tự trọng và sự thanh thản tâm hồn thì vô giá, không thể dễ dàng bán rẻ Hành động nhỏ ấy của em là một tấm gương lớn khiến bao người đang chối bỏ trách nhiệm, che đậy lỗi lầm phải hổ thẹn Em chính là chân dung người thật việc thật sinh động cho bài học ứng xử, bài học đạo đức nên được nhân rộng trong thế hệ trẻ…
Đáp lại hành động đáng khen của cậu học trò là tấm lòng bao dung của chủ xe… Không một lời trách cứ, không hề yêu cầu đền bù, anh còn quan tâm hỏi han tình hình
“thủ phạm” sau va chạm và gửi một lời chúc học tập tốt Đáng quý biết bao khi câu chuyện về lời xin lỗi đặc biệt ấy được anh kể cho đứa con trai mười một tuổi của mình và tinh tế dạy cho con bài học ứng xử.
Một câu chuyện nhỏ đã hé mở hai con người tử tế Và chúng ta cần nhiều lắm những hành động giản đơn mà đẹp đẽ như thế để đặt những viên gạch nhỏ bé dựng xây một xã hội tử tế
(Thanh Ny, theo báo điện tử Dân trí, 14/11/2016)
a) Hãy đặt một nhan đề cho văn bản trên
b) Sau khi vô tình làm vỡ chiếc gương ô tô, em Nguyễn Thế Tùng đã có hành động gì? Chủ nhân chiếc xe có chiếc gương bị vỡ đã đáp lại hành động của Tùng như thế nào?
c) Xác định thành phần biệt lập và nêu tác dụng của thành phần đó trong câu sau:
Nhưng biết nhận lỗi, để lại lời nhắn xin lỗi và hứa đền bù thì thật hiếm hoi
ĐỀ THI CHÍNH THỨC
Trang 2d) Em có nhận xét gì về việc tác giả sử dụng từ thủ phạm và đặt trong dấu ngoặc
kép ở văn bản trên
e) Viết đoạn văn (khoảng 15 – 20 dòng) trình bày quan điểm của em về quá trình
rèn luyện bản thân thành con người tử tế
Câu 2 (10,0 điểm):
Trong bài Tiếng nói của văn nghệ, Nguyễn Đình Thi viết:
Tác phẩm vừa là kết tinh của tâm hồn người sáng tác, vừa là sợi dây truyền cho mọi người sự sống mà nghệ sĩ mang trong lòng
Qua bài thơ Nói với con của Y Phương, em hãy làm sáng tỏ nhận định trên và
nêu suy nghĩ của em về bài học cuộc sống được gợi ra từ thi phẩm
Văn bản: Nói với con (Y Phương)
Chân phải bước tới cha
Chân trái bước tới mẹ
Một bước chạm tiếng nói
Hai bước tới tiếng cười
Người đồng mình yêu lắm con ơi
Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát
Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng
Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời.
Người đồng mình thương lắm con ơi
Cao đo nỗi buồn
Xa nuôi chí lớn
Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn Sống trên đá không chê đá gập ghềnh Sống trong thung không chê thung nghèo đói Sống như sông như suối
Lên thác xuống ghềnh Không lo cực nhọc Người đồng mình thô sơ da thịt Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương Còn quê hương thì làm phong tục
Con ơi tuy thô sơ da thịt Lên đường
Không bao giờ nhỏ bé được Nghe con.
1980
(SGK Ngữ văn 9, tập 2, NXB Giáo dục Việt Nam, 2016, trang 72 và 73)
…….… HẾT…….…
Họ và tên thí sinh : Số báo danh
Họ và tên, chữ ký: Giám thị 1: Giám thị 2:
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TỈNH NINH BÌNH
HƯỚNG DẪN CHẤM
ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 THCS
NĂM HỌC 2016-2017 Môn: Ngữ văn - Ngày thi 21/02/2017
Trang 3(Hướng dẫn chấm này gồm 02 trang)
Câu 1 (10,0 điểm)
a
HS có thể đặt nhan đề theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm bảo tiêu
chí ngắn gọn, sinh động, độc đáo, bám sát vào bản chất thông tin Sau đây
là một số gợi ý: Phía sau chiếc gương vỡ/ Phía sau lời xin lỗi/ Lời xin
lỗi và bài học làm người…
1.0
b
Sau khi vô tình làm vỡ chiếc gương ô tô, em Nguyễn Thế Tùng đã có
hành động:
- Nhắn lời xin lỗi
- Để lại số điện thoại và hứa (xin) đền bù
0.5 0.5
Chủ nhân chiếc xe có chiếc gương bị vỡ đã đáp lại hành động của Tùng:
- Không trách cứ, không yêu cầu đền bù
- Quan tâm, hỏi han và gửi một lời chúc học tập tốt
- Kể cho đứa con trai mười một tuổi của mình và tinh tế dạy cho con bài
học ứng xử.
0.5 0.5 1.0
c - Thành phần biệt lập: Tình thái- Tác dụng: Thể hiện cách nhìn nhận, đánh giá sự việc được đề cập, khẳng
định cái hiếm hoi của sự việc diễn ra là có thật
0.5 0.5 d
Tác giả sử dụng từ thủ phạm và đặt trong dấu ngoặc kép: tạo ra sắc thái hài
hước, hóm hỉnh để từ đó khơi gợi ấn tượng về hành động đáng yêu của Tùng,
đồng thời nhấn mạnh vào tính chất đặc biệt và độc đáo của thông tin
1.0
e
Học sinh có thể diễn đạt bằng nhiều cách khác nhau trong một đoạn văn
nhưng cơ bản cần đảm bảo được hình thức trình bày đoạn văn, làm rõ
quan điểm của mình nhưng phải bám sát bản chất của vấn đề: Sự hình
thành con người tử tế là kết quả của quá trình rèn luyện, biểu hiện
thông qua lối sống, cách ứng xử tốt đẹp của mỗi người trong các mối
quan hệ Quan trọng hơn là phải xuất phát từ ý thức trách nhiệm
trước mỗi hành động của bản thân Khi mỗi cá nhân có ý thức sống
làm người tử tế thì sẽ xây dựng được một xã hội tử tế.
4.0
Câu 2 (10,0 điểm)
1 Yêu cầu về kĩ năng:
- Thí sinh biết cách làm một bài nghị luận văn học kết hợp với nghị luận xã hội đúng và trúng theo yêu cầu của đề bài
- Bài viết có kết cấu chặt chẽ, diễn đạt lưu loát, lí lẽ và dẫn chứng thuyết phục, viết có cảm xúc, biết vận dụng linh hoạt các thao tác nghị luận, không mắc các loại lỗi
2 Yêu cầu về kiến thức:
Thí sinh có thể có nhiều cách trình bày và lí giải khác nhau, song cần đảm bảo các ý cơ bản sau:
** Giải thích sơ lược ý đoạn văn của Nguyễn Đình Thi
- Tác phẩm kết tinh của tâm hồn người sáng tác: Tác phẩm văn học là thành tựu nghệ thuật
được viết lên từ những rung động thẩm mỹ của người nghệ sĩ trước cuộc đời và con người; nơi kí thác, gửi gắm tình cảm, tâm tư, chiêm nghiệm của người nghệ sĩ
- Tác phẩm là sợi dây truyền cho mọi người sự sống mà nghệ sĩ mang trong lòng: Tác
phẩm lay động cảm xúc, đi vào nhận thức, bồi dưỡng tâm hồn con người cũng qua con đường tình cảm và hình thức biểu hiện độc đáo Người đọc như được sống cùng cuộc sống mà tác giả miêu tả trong tác phẩm với những yêu ghét, buồn vui, đón nhận những bài học bổ ích và trải nghiệm vẻ đẹp đời sống
**Chứng minh nhận định qua bài thơ Nói với con của Y Phương
Trang 4* Bài thơ “Nói với con” đã thể hiện sự kết tinh của tâm hồn nhà thơ Y Phương: nơi kí thác,
gửi gắm tình cảm, tâm tư của Y Phương về vẻ đẹp bình dị mà cao quý của cuộc đời Tác phẩm là lời dặn dò chân tình của người cha đối với con về cội nguồn sinh dưỡng của mỗi con người qua đó bộc lộ niềm tự hào về truyền thống, về sức sống mạnh mẽ, bền bỉ của quê hương mình
- Cội nguồn hạnh phúc của con người chính là gia đình, quê hương: Con lớn lên trong tình yêu thương, nâng đón mong chờ của cha mẹ và trưởng thành trong cuộc sống lao động, trong thiên nhiên thơ mộng nghĩa tình của “người đồng mình”, của quê hương
- Phẩm chất của những con người miền núi được người cha ngợi ca qua cách nói đối lập tương phản giữa hình thức bên ngoài và giá trị tinh thần bên trong, xây dựng quê hương bằng chính sức lực và sự bền bỉ của mình vì vậy con phải phải sống sao cho ra sống, sống tích cực
=> Lời mong ước, lời nhắn gửi của cha đối với con, tin tưởng con sẽ nối tiếp được truyền thống của gia đình, quê hương
* Tác phẩm là sợi dây truyền cho mọi người sự sống mà nghệ sĩ mang trong lòng: bài thơ
tác động vào nhận thức con người về cội nguồn làm nên giá trị cuộc đời mỗi người; ý thức với bản thân, gia đình và quê hương
- Từ tình cảm gia đình tác giả đã mở ra tình cảm quê hương, từ những kỉ niệm thân quen
ấm áp nâng lên thành nghị lực, lẽ sống đây chính là tình cảm mang tính cộng đồng, những vấn đề mang tính xã hội, là mối quan hệ giữa cá nhân với cội nguồn, quê hương
- Bài thơ vượt ra khỏi phạm vi gia đình để mang ý nghĩa khái quát: nói với con cũng chính
là nói với mọi người về một tư thế, một cách sống ở đời
- Bài thơ đã giúp ta hiểu thêm về sức sống và vẻ đẹp tâm hồn của một dân tộc miền núi, gợi nhắc tình cảm gắn bó và ý chí vươn lên trong cuộc sống
* Sự kết tinh tâm hồn và khả năng làm sợi dây truyền cho mọi người sự sống nổi bật qua
những sáng tạo nghệ thuật: ngôn từ, hình ảnh thơ sáng tạo, độc đáo, mộc mạc nhưng giàu chất thơ, đậm chất đặc trưng của người miền núi (dân tộc Tày); giọng thơ trìu mến, trang nghiêm; ý
thơ ngày càng được mở rộng và nâng cao (Giám khảo linh hoạt khi chấm điểm phần này vì học sinh có thể phân tích nghệ thuật lồng trong phần nội dung các ý trên)
* Suy nghĩ về bài học cuộc sống được gợi ra từ bài thơ:
- Trân trọng, gìn giữ giá trị của mái ấm gia đình: tình yêu thương của cha mẹ, lòng hiếu thảo của con cái,…
- Trân trọng, gìn giữ, phát huy truyền thống và bản sắc quê hương: sống có trách nhiệm, có ý thức cống hiến,…
- Phải học hỏi, rèn luyện không ngừng Luôn là chính mình, có bản lĩnh để không bị cuốn theo những cám dỗ, rào cản cuộc sống…
3 Thang điểm:
- Điểm 10: Đáp ứng tốt các yêu cầu trên
- Điểm 8: Đáp ứng tương đối tốt các yêu cầu, có thể mắc một vài lỗi nhỏ nhưng không đáng kể.
- Điểm 6: Cơ bản đáp ứng các yêu cầu, có thể có một vài chỗ chưa hoàn thiện.
- Điểm 4: Bài sơ sài, thiếu ý hoặc còn lúng túng trong triển khai vấn đề, mắc quá nhiều lỗi các loại.
- Điểm 2: Bài viết quá sơ sài, có quá nhiều sai sót, không hiểu rõ và không biết triển khai vấn đề.
- Điểm 0: Không làm bài hoặc lạc đề hoàn toàn.
Lưu ý: Giám khảo linh hoạt vận dụng biểu điểm, định tính chứ không định lượng, trân trọng
những bài làm có chất văn và sự sáng tạo của thí sinh
-Hết -