Giáo án Sinh học 9 bài 35: Ưu thế lai

Kiến thức: - Học sinh nắm được khái niệm ưu thế lai, cơ sở di truyền của hiện tượng ưu thế lai, lí do không dùng cơ thể lai để nhân giống.. - Nắm được các phương pháp thường dùng để tạo

GIÁO ÁN SINH HỌC 9 BÀI 35: ƯU THẾ LAI

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức:

- Học sinh nắm được khái niệm ưu thế lai, cơ sở di truyền của hiện tượng ưu thế lai, lí do không dùng cơ thể lai để nhân giống

- Nắm được các phương pháp thường dùng để tạo ưu thế lai

- Hiểu và trình bày được khái niệm lai kinh tế và phương pháp thường dùng để tạo cơ thể lai kinh tế ở nước ta

2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng quan sát tranh hình tìm kiến thức, giải thích hiện tượng bằng cơ sở

khoa học

3 Thái độ: Giáo dục ý thức tìm tòi, trân trọng thành tựu khoa học.

II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC

- Tranh phóng to H 35 SGK

- tranh 1 số giống động vật; bò, lợn, dê  Kết quả của phép lai kinh tế

III HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC.

1 Ổn định tổ chức

- Kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ

3 Bài mới

Hoạt động 1: Hiện tượng ưu thế lai Mục tiêu: Học sinh nắm được khái niệm ưu thế lai, cơ sở di truyền của hiện tượng ưu thế lai.

Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức trọng tâm

- GV cho HS quan sát H 35 phóng to và đặt

câu hỏi:

- So sánh cây và bắp ngô của 2 dòng tự - Ưu thế lai là hiện tượng cơ thể lai F1 có

thụ phấn với cây và bắp ngô ở cơ thể lai F 1

trong Hình 35 SGK?

- HS quan sát hình, chú ý đặc điểm: chiều

cao cây, chiều dài bắp, số lượng hạt  nêu

được:

+ Cơ thể lai F1 có nhiều đặc điểm trội hơn

cây bố mẹ

- GV nhận xét ý kiến của HS và cho biết:

hiện tượng trên được gọi là ưu thế lai

- Ưu thế lai là gì? Cho VD minh họa ưu thế

lai ở động vật và thực vật?

- HS nghiên cứu SGK, kết hợp với nội

dung vừa so sánh nêu khái niệm ưu thế lai

+ HS lấy VD

- GV cung cấp thêm 1 số VD

ưu thế hơn hẳn so với bố mẹ: có sức sống cao hơn, sinh trưởng nhanh, phát triển mạnh, chống chịu tốt, năng suất cao hơn

- Ưu thế lai biểu hiện rõ khi lai giữa các dòng thuần có kiểu gen khác nhau

Hoạt động 2: Nguyên nhân của hiện tượng ưu thế lai Mục tiêu: Biết được nguyên nhân của hiện tượng ưu thế lai và lí do không dùng cơ thể lai

để nhân giống.

Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức trọng tâm

- Yêu cầu HS đọc thông tin SGK và trả lời

câu hỏi:

- Tại sao khi lai 2 dòng thuần ưu thế lai

thể hiện rõ nhất? (Ưu thế lai rõ vì xuất hiện

nhiều gen trội có lợi ở con lai F1)

- HS nghiêncứu SGK, thảo luận nhóm và trả

lời câu hỏi:

- Tại sao ưu thế lai biểu hiện rõ nhất ở F 1

sau đó giảm dần qua các thế hệ? (Các thế

hệ sau ưu thế lai giảm dần vì tỉ lệ dị hợp

- Khi lai 2 dòng thuần có kiểu gen khác nhau, ưu thế lai biểu hiện rõ nhất ở F1 vì hầu hết các cặp gen ở trạng thái dị hợp chỉ biểu hiện tính trạng trội có lợi

+ Tính trạng số lượng (hình thái, năng suất) do nhiều gen trội quy định

- Sang thế hệ sau, tỉ lệ dị hợp giảm nên ưu thế lai giảm Muốn khắc phục hiện tượng này, người ta dùng phương pháp nhân

- GV giúp HS rút ra kết luận

- Muốn duy trì ưu thế lai con người đã làm

gì?

giống vô tính (giâm, chiết, ghép, )

Hoạt động 3: Các phương pháp tạo ưu thế lai Mục tiêu: Hiểu và trình bày được khái niệm lai kinh tế và phương pháp thường dùng để tạo cơ thể lai kinh tế ở nước ta.

Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức trọng tâm

-GV yêu cầu HS đọc thông tin SGK, hỏi:

- Con người đã tiến hành tạo ưu thế lai ở

cây trồng bằng phương pháp nào?

- Nêu VD cụ thể?

- HS nghiên cứu SGK mục III để trả lời Rút

ra kết luận

- GV giải thích thêm về lai khác thứ và lai

khác dòng

Lai khác dòng được sử dụng phổ biến hơn

- Con người đã tiến hành tạo ưu thế lai ở vật

nuôi bằng phương pháp nào?VD?

- GV cho HS quan sát tranh ảnh về các

giống vật nuôi

- Tại sao không dùng con lai F 1 để nhân

giống? (Nếu nhân giống thì sang thế hệ sau

các gen lặn gây hại ở trạng thái đồng hợp sẽ

biểu hiện tính trạng)

- GVmở rộng: ở nước ta lai kinh tế thường

dùng con cái trong nước lai với con đực

giống ngoại

1 Phương pháp tạo ưu thế lai ở cây trồng:

- Lai khác dòng: tạo 2 dòng tự thụ phấn

rồi cho giao phấn với nhau

VD: ở ngô lai (F1) có năng suất cao hơn

từ 25 – 30 % so giống ngô tốt

- Lai khác thứ: lai giữa 2 thứ hoặc tổng

hợp nhiều thứ của 1 loài

VD: Lúa DT17 tạo ra từ tổ hợp lai giữa giống lúa DT10 với OM80 năng suất cao (DT10 và chất lượng cao (OM80)

2 Phương pháp tạo ưu thế lai ở vật nuôi:

- Lai kinh tế: cho giao phối giữa cặp vật

nuôi bố mẹ thuộc 2 dòng thuần khác nhau rồi dùng con lai F1 làm sản phẩm

VD: Lợn ỉ Móng Cái x Lợn Đại Bạch  Lợn con mới đẻ nặng 0,7 – 0,8 kg tăng trọng nhanh, tỉ lệ nạc cao

- Áp dụng kĩ thuật giữ tinh đông lạnh.

4 Củng cố

- Trả lời câu 1, 2, 3, SGK trang 104

- Ưu thế lai là gì ? Cho biết cơ sở di truyền của hiện tượng trên? Tại sao không dùng cơ thể lai

F1 để nhân giống? Muốn duy trì ưu thế lai thì phải dùng biện pháp gì ?

- Lai kinh tế là gì? Ở nước ta lai kinh tế được dùng dưới hình thức nào? Cho ví dụ?

- Học sinh đọc kết luận bài học

5 Hướng dẫn học bài ở nhà

- Học bài và trả lời câu hỏi SGK

- Tìm hiểu thêm về các thành tựu ưu thế lai và lai kinh tế ở Việt Nam

IV RÚT KINH NGHIỆM GIỜ DẠY