Trường THPT Tam quan Năm học 2008 - 2008 Ngày soạn:18 -11-2009 Đọc thêm : Tiết : 41 (Pôn Ê-luy-a) I. MỤCTIÊU Giúp học sinh 1. Về kiến thức Giúp học sinh phân tích được hình thức nghệ thuật đặc sắc, độc đáo thể hiện khát vọng tự do của tác giả đồng thời cũng là của nhân dân Pháp qua bài thơ. Nhận thức được sức mạnh và giá trò của bài thơ. 2. Về kó năng: Nắm được nghệ thuật độc đáo, liên quan đến chủ nghóa siêu thực. 3. Về thái độ: Giáo dục tình yêu tự do kh¸t khao hµnh ®éng ®Ĩ giµnh lÊy tù do. II. CHUẨN BỊ 1.Chuẩn bò của giáo viên - Đồ dùng dạy học : Tài liệu tham khảo: Sách giáo viên, Thiết kế bài giảng Ngữ văn 12, Ôn tập Ngữ văn 12. Soạn giáo án - Phương án tổ chức lớp học : Đọc diễn cảm, gợi mở, thảo luận, bình giảng 2. Chuẩn bò của học sinh : Đọc sách giáo khoa, soạn bài theo hướng dẫn sách giáo khoa III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC 1. Ổn đònh tình hình lớp : (1phút) Kiểm tra nề nếp, só số, tác phong học sinh. 2. Kiểm tra bài cũ : (5 phút) C©u hái: Tóm tắt đoạn trích “Con người không thể bò đánh bại” (Trích ông già và biển cả – Hê-ming-uê). Phương pháp sáng tác “tảng băng trôi” thể hiện như thế nào trong đoạn trích? 3. Giảng bài mới: - Vào bài : (2 phút) Chúng ta đã được biết đến nền văn học Pháp với các tên tuổi vó đại như Ban-dắc, Huy-gô. Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu một tác giả nổi tiếng của nền văn học nầy. Đó là P. Ê-luy-a với tác phẩm “Tự do”. Một tác phẩm làm rung cảm mãnh liệt hàng triệu trái tim vì tính nhân văn sâu sắc của nó. Tự Do là một đề tài lớn mang tính nhân văn phổ qt, thể hiện khát vọng vĩnh cửu của con người mọi thời đại. Đề tài Tự do trở thành thánh ca của cuộc kháng chiến chống phát xít Đức trong thế chiến thứ 2, và bài thơ Tự do của nhà thơ Pơn Ê-luy-a đã trở thành tiếng lòng đồng vọng của hàng triệu con tim nước Pháp đang rên xiết vì bị mất nước. - Tiến trình bài dạy: THỜI GIAN HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH NỘI DUNG KIẾN THỨC Ngữ văn 12 Cơ bản - 1 - GV: Nguyễn Văn Mạnh Trường THPT Tam quan Năm học 2008 - 2008 7’ 20’ Hoạt động 1 -Dựa vào SKG, em hãy trình bày một vài nét về tác giả P«n- £luya ? -Giáo viên bổ sung những nét cơ bản về chủ nghóa siêu thực. Hoạt động 2 Giáo viên hướng dẫn học sinh đọc tác phẩm cho cả lớp nghe Theo em, bài thơ nầy có thể tiếp cận tìm hiểu bằng cách nào? Giáo viên giới thiệu một cách tiếp cận :đi từ những dấu hiệu nghệ thuật để tìm hiểu nội dung tư tưởng. Hoạt động 1 Học sinh tìm hiểu về tác giả, tác phẩm. -Khuynh hướng nghệ thuật xuất hiện ở Pháp năm 1922. -Hướng tới nghệ thuật cao siêu chỉ trực giác mới nắm bắt được. - Khai thác mối quan hệ giữa thực va ømộng vô thức và ý thức. -Hình thức tác phẩm xáo trộn không tuân theo lô-gíc thông thường. Hoạt động 2 Học sinh đọc hiểu tác phẩm, đọc đúng giọng: lúc trầm lắng, khi sôi nổi, mãnh liệt. I.TÌM HIỂU CHUNG: 1.Tác giả: P«n-£luya( 1895-1952), lµ nhµ th¬ lín cđa nưíc Ph¸p, nhµ th¬ cã vÞ trÝ ®Ỉc biƯt trong dßng th¬ kh¸ng chiÕn chèng ph¸t xÝt §øc. -Th¬ «ng mang ®Ëm chÊt tr÷ t×nh chÝnh trÞ, mang ®Ëm h¬i thë cđa thêi ®¹i. 2. T¸c phÈm: a. Hoµn c¶nh s¸ng t¸c: Bµi th¬ ra ®êi ®óng thêi gian ph¸t xÝt §øc ®ang dµy xÐo nưíc Ph¸p ( mïa hÌ 1941) vµ ®ưỵc coi lµ th¸nh ca cđa th¬ kh¸ng chiÕn Ph¸p. b. VÞ trÝ: Bµi th¬ ®ưỵc rót trong tËp “ Th¬ ca vµ ch©n lÝ” (1942). Nguyên văn bài thơ không có vần. Không có dấu chấm câu. II. H ư íng dÉn ®äc hiĨu : 1.§äc - gi¶i thÝch tõ khã: 2. T×m hiĨu v¨n b¶n: a.Kh¸t väng tù do : - H×nh ¶nh trong c¸c khỉ th¬ thĨ hiƯn sù liªn tưëng ngÉu høng. Tù Do ®ưỵc viÕt mäi n¬i, mäi lóc, trªn c¸c vËt h÷u h×nh lÉn trõu tưỵng: + ViÕt tªn em- Tù Do lªn nh÷ng vËt cơ thĨ, h÷u h×nh (trªn trang vë, trªn bµn häc, trªn c©y xanh, trªn ®Êt c¸t, trªn tut, trªn gư¬m ®ao ngưêi lÝnh, trªn mò ¸o c¸c vua quan) + ViÕt tªn em – Tù Do lªn nh÷ng c¸i trõu tưỵng, v« h×nh ( ViÕt trªn thêi th¬ Êu ©m vang, viÕt trªn nh÷ng m¶nh ®êi trong xanh, trªn ao mỈt trêi Èm mèc, viÕt trªn hå vÇng tr¨ng lung linh .) =>Nh÷ng h×nh ¶nh th¬ gi¶n dÞ lÊy tõ cc sèng kh«ng lµm mÊt ®i tÝnh thiªng liªng cđa Tù Do mµ ngưỵc l¹i cßn lµm Tù Ngữ văn 12 Cơ bản - 2 - GV: Nguyễn Văn Mạnh Trường THPT Tam quan Năm học 2008 - 2008 Em có suy nghó gì về cách lặp từ theo kiểu xoáy tròn “trên- trên”? Theo em “trên” trong bài thơ được sử dụng với những ý nghóa nào? Có phải nó chỉ được hiểu là giới từ chỉ nơi chốn, đòa điểm ? Hãy liệt kê ra những đòa đòa điểm, nơi chốn mà nhà thơ viết từ “tự do” lean đó? Cảm xúc của em khi bắt gặp những hình ảnh nầy? Học sinh thảo luận. Do ®ưỵc më réng ra nhiỊu nghÜa: Tù Do ho¸ th©n vµo mäi n¬i, mäi chç, g¾n víi cc sèng. Qua ®ã lµm nỉi bËt kh¸t khao hưíng tíi Tù Do cđa t¸c gi¶. -Tù Do ®ưỵc nh©n ho¸ thµnh “em” -ngưêi th©n yªu nhÊt -> c¶m xóc hưíng vỊ Tù Do rÊt tha thiÕt, ®ã còng chÝnh lµ qut t©m hµnh ®éng hưíng tíi tù do, giµnh vµ b¶o vƯ Tù Do. T¸c gi¶ nh s½n sµng b¾t ®Çu l¹i cc ®êi ®Ĩ ®ưỵc g¾n bã víi Tù Do. - §iƯp khóc “ Trªn . t«i viÕt tªn em” => thĨ hiƯn kh¸t väng tù do thiÕt tha ®Õn ch¸y báng cđa t¸c gi¶. b. §Ỉc s¾c nghƯ tht: - Giíi tõ “ trªn” ®ưỵc lỈp l¹i rÊt nhiỊu trong bµi th¬: + ChØ ®Þa ®iĨm - kh«ng gian (t«i viÕt Tù Do ë ®©u, vµo ®©u) + ChØ thêi gian ( t«i viÕt Tù Do khi nµo) => Như vËy trong bµi th¬, giíi tõ “trªn” hiĨu theo nghÜa kh«ng gian nhưng còng cã thĨ hiĨu theo nghÜa thêi gian ( ë mét sè ý th¬) - H×nh ¶nh th¬ gi¶n dÞ, lèi th¬ kh«ng dïng dÊu chấm. (.) -> t¹o c¶m xóc tu«n ch¶y µo ¹t - Lèi ®iƯp tõ, ®iƯp cÊu tróc theo h×nh thøc xo¸y trßn -> t¹o ®iĨm nhÊn cho c¶m xóc hưíng vỊ hai ch÷ “ Tù Do”. III. KÕt ln: Bµi th¬ ®ưỵc xem lµ th¸nh ca cđa th¬ kh¸ng chiÕn Ph¸p. Trưíc hÕt ®ã lµ t×nh yªu tù do tha thiÕt tu«n trµo tõ chÝnh tr¸i tim nhµ th¬, £luya ®· viÕt lªn mét bµi th¬ xóc ®éng trun kh¸t khao tù do, kh¸t khao hµnh ®éng ®Ĩ giµnh lÊy tù do mang ®Õn cho tÊt c¶ mäi Ngữ văn 12 Cơ bản - 3 - GV: Nguyễn Văn Mạnh Trường THPT Tam quan Năm học 2008 - 2008 5’ 5’ Hoạt động 3 - Giáo viên hướng dẫn học sinh dựa vào bài học để tổng kết theo hai khía cạnh: + Nội dung . + Nghệ thuật Hoạt động 4 Bài tập 1: Em h·y t×m mét sè bµi th¬ cã cïng chđ ®Ị víi “ Tù Do” cđa £luya. Hoạt động 3 HS dựa vào bài học để tổng kết . Hoạt động 4 ngưêi. Bµi th¬ ®ưỵc in ra vµ phỉ biÕn r«ng kh¾p như nh÷ng tê trun ®¬n kªu gäi tinh thÇn qut t©m kh¸ng chiÕn cđa nh©n d©n ®Ĩ cã ®ưỵc tù do, ®Ĩ ®ưỵc “ gäi tªn em - Tù Do” trªn ®Êt nưíc cđa m×nh. Bµi th¬ thĨ hiƯn t×nh yªu tha thiÕt ®èi víi tù do cđa t¸c gi¶. III. Tổng kết 1.Gía trò nghệ thuật: -Kiểu kết cấu trùng điệp. -Nghệ thuật nhân hoá. -Nghệ thuật liệt kê hình ảnh. 2.Gía trò nội dung: -Là bài thơ ngợi ca tự do thể hiện niềm say mª tự do một cách mãnh liệt. IV.luyện tập 4. Củng cố : - Ra bài tập về nhà: Học sinh về nhàhọc bài, đọc lại tác phẩm . Làm bài tập ở sách giáo khoa. - Chuẩn bò bài : - Xem trước bài mới IV. RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG: . . . . . Ngữ văn 12 Cơ bản - 4 - GV: Nguyễn Văn Mạnh Trường THPT Tam quan Năm học 2008 - 2008 Ngữ văn 12 Cơ bản - 5 - GV: Nguyễn Văn Mạnh . P. Ê-luy-a với tác phẩm Tự do . Một tác phẩm làm rung cảm mãnh liệt hàng triệu trái tim vì tính nhân văn sâu sắc của nó. Tự Do là một đề tài lớn mang. người mọi thời đại. Đề tài Tự do trở thành thánh ca của cuộc kháng chiến chống phát xít Đức trong thế chiến thứ 2, và bài thơ Tự do của nhà thơ Pơn Ê-luy-a