BẢNG MÔ TẢ Chủ đề/Mức độ Đọc hiểu -Nắm khái niệm và các đặc trưng của PCNNSH; nhận diện được các đặc trưng đó trong một văn bản cụ thể.. - Phân biệt được các dạng biểu hiện của ngôn ngữ
Trang 1TRƯỜNG THPT PHONG ĐIỀN ĐỀ THI HỌC KÌ I – NĂM HỌC 2018-2019
TỔ VĂN MÔN: NGỮ VĂN 10
Thời gian làm bài: 90 phút
I MỤC TIÊU KIỂM TRA
- Thu thập thông tin để đánh giá mức độ đạt chuẩn kiến thức kĩ năng môn Ngữ văn lớp 10, chương trình HKI của học sinh
- Đánh giá năng lực Đọc - hiểu và tạo lập văn bản của học sinh
II HÌNH THỨC KIỂM TRA
- Tự luận
III BẢNG MÔ TẢ
Chủ
đề/Mức
độ
Đọc
hiểu -Nắm khái niệm và các đặc trưng
của PCNNSH;
nhận diện được
các đặc trưng đó
trong một văn bản
cụ thể
- Nhận rõ đặc
điểm của ngôn
ngữ nói và ngôn
ngữ viết
- Xác định được
biện pháp tu từ ẩn
dụ và hoán dụ
- Phân biệt được các dạng biểu hiện của ngôn ngữ sinh hoạt qua các văn bản
- Phân biệt được ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết trong ngữ liệu
- Làm rõ ý nghĩa các biện pháp tu từ
ẩn dụ, hoán dụ trong ngữ liệu
Phân tích được các đặc trưng của PCNNSH trong ngữ liệu
- Viết được đoạn văn phân tích ý nghĩa phép tu từ
ẩn dụ, hoán dụ
- Soạn thảo được một văn bản theo PCNNSH
- Vận dụng được phép tu từ ẩn dụ, hoán dụ trong thực tế đời sống
Làm
văn
1 Nghị
luận xã
hội
- Nhận diện được
kiểu văn bản
NLXH
- Xác định được
mục đích, yêu cầu
của một bài văn
NLXH
- Phân biệt được dạng bài văn NLXH với NLVH
- Tìm được ví dụ
về các dạng đề NLXH
- Phân tích được các yêu cầu cơ bản của một đề văn NLXH
- Xây dựng được dàn bài cho bài văn NLXH
- Viết một bài văn NLXH hoàn chỉnh
- Trình bày quan điểm, chính kiến của mình về một vấn đề xã hội
2 Nghị
luận
văn
học
- Nhận diện chủ
thể trữ tình, thế
giới hình tượng
trong các bài thơ
- Phát hiện các đặc
sắc nghệ thuật
- Cảm nhận tâm trạng nhân vật trữ tình
- Lí giải ý nghĩa, tác dụng của các biện pháp nghệ thuật
- So sánh cái tôi trữ tình của các nhà thơ trong các bài thơ
- Phân tích, bình giảng, đánh giá
về giá trị của khổ thơ, bài thơ
- Biết bình luận, đánh giá đúng đắn những ý kiến, nhận định
về các tác phẩm thơ
Trang 2IV THIẾT LẬP MA TRẬN
MA TRẬN ĐỀ KIỂM TRA HỌC KỲ I – MÔN NGỮ VĂN 10 Mức độ
I Đọc hiểu - Nhận diện
được phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
- Nêu được các đặc trưng của PCNN sinh hoạt
- Phân tích
được các đặc trưng của PCNN sinh hoạt qua văn bản
- Hiểu được nội dung, ý nghĩa của văn bản
Đặt nhan đề cho văn bản
Số câu
Số điểm
Tỉ lệ
2 câu 1,25 đ 2 câu 1,25đ 1 câu 0,5đ Số câu: 5 Số điểm:3
Tỉ lệ: 30 %
II Làm văn
Nghị luận
xã hội
Viết đoạn văn nghị luận về vấn
đề xã hội
Số câu
Số điểm
Tỉ lệ
1 câu 2,0 đ
Số câu: 1
Số điểm: 2
Tỉ lệ: 20% Nghị luận
văn học
Viết bài văn nghị
luận văn học về một bài thơ
Số câu
Số điểm
Tỉ lệ
1 câu 5,0đ
Số câu: 1
Số điểm:5
Tỉ lệ: 50 %
Tổng câu
Điểm - Tỉ lệ 2câu 1,25 đ –
12,5%
2câu 1,25đ – 12,5% 2câu 2,5đ – 25% 1câu 5,0đ –
50%
Số câu:7
Số điểm:10
Tỉ lệ: 100%
V ĐỀ
I Phần Đọc hiểu (3,0 điểm)
Đọc kĩ văn bản sau và thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 4:
Xe ngừng.
- Mận ngọt đây.
- Bao nhiêu tiền bịch mận đó?
- Dạ hai ngàn.
- Hổng có tiền lẻ.
- Để con đổi cho.
Cái bóng nhỏ lao đi Năm phút, mười phút
- Trời, đồ ranh! Nó cầm năm ngàn của tui đi luôn rồi.
- Ai mà tin cái lũ đó chứ.
Trang 3- Bà tin người quá.
Xe sắp lăn bánh Cái bóng nhỏ hớt hải:
- Dì ơi, con gửi lại ba ngàn Đợi hoài người ta mới đổi cho.
(Truyện cực ngắn của Thanh Vân, http://vforum.vn/)
Câu 1 Văn bản trên thuộc phong cách ngôn ngữ gì?
Câu 2 Nêu các đặc trưng của phong cách ngôn ngữ vừa xác định và chọn phân tích một đặc
trưng được thể hiện trong văn bản
Câu 3 Thông điệp anh/ chị rút ra từ câu chuyện trên là gì?
Câu 4 Hãy đặt nhan đề cho văn bản trên.
II Phần Làm văn (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Từ nội dung ngữ liệu ở phần Đọc hiểu, hãy viết đoạn văn ngắn bàn về lòng tin người trong xã hội ngày nay
Câu 2 (5,0 điểm)
Phân tích vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi trong bài thơ “Cảnh ngày hè”
V HƯỚNG DẪN CHẤM
Đọc
hiểu 1 2 Văn bản trên thuộc phong cách ngôn ngữ sinh hoạt* Nêu các đặc trưng của phong cách ngôn ngữ vừa xác 0,5
định: tính cụ thể, tính cảm xúc, tính cá thể
* Chọn phân tích một trong ba đặc trưng được thể hiện trong văn bản:
- Tính cụ thể: hoàn cảnh giao tiếp cụ thể (một cuộc mua bán trái cây bên lề đường), nhân vật giao tiếp cụ thể (người phụ nữ mua hàng, cậu bé bán mận, những người xung quanh), nội dung giao tiếp cụ thể (cuộc trao đổi mua bán mận và trả tiền, nhận tiền thừa), cách diễn đạt cụ thể, mang đặc điểm ngôn ngữ nói (từ ngữ: đây, đó, dạ, trời, đồ ranh, chứ, quá, ơi, …; câu tỉnh lược)
- Tính cảm xúc: lời nói của các nhân vật giao tiếp thể hiện cảm xúc, thái độ (cậu bé bán mận: lễ phép; người phụ nữ mua mận: coi thường, trịch thượng; những người xung quanh: mỉa mai, phán xét tiêu cực về cậu bé)
- Tính cá thể: lời nói của các nhân vật thể hiện tính cách, nhân cách riêng của từng người (cậu bé bán mận: chịu thương chịu khó, lễ phép, trung thực; người phụ nữ mua hàng: có tiền nhưng hách dịch, trịch thượng, thiếu sự tôn trọng và không có lòng tin vào người khác; …)
0,75
0,5
3 Thông điệp rút ra từ câu chuyện trên:
- Hãy biết đặt lòng tin vào những người đáng tin cậy xung quanh ta và những điều tốt đẹp trong cuộc sống
- Không nên có thái độ coi thường với những người có hoàn cảnh khó khăn, làm công việc nhỏ bé, đặc biệt là với trẻ em
- Dù trong hoàn cảnh khó khăn, thiếu thốn như thế nào, hãy luôn là một người tử tế, hãy luôn giữ gìn đức tính trung thực, tôn trọng, lễ phép,…
0,75
Làm
văn 1 Từ nội dung ngữ liệu ở phần Đọc hiểu, hãy viết đoạn vănngắn bàn về lòng tin người trong xã hội ngày nay
Trang 4Yêu cầu kĩ năng: Học sinh viết thành một đoạn văn
hoàn chỉnh (có mở đoạn, thân đoạn và kết đoạn), hành
văn mạch lạc, diễn đạt trong sáng, không mắc lỗi về
chính tả, ngữ pháp
0,5
Yêu cầu kiến thức: Học sinh có thể viết nhiều cách khác
nhau nhưng trong bài cần đáp ứng theo những ý sau:
- Lòng tin người: là sự tin tưởng dành cho một ai đó, là
sự yêu quý, sự tôn trọng, những cái nhìn chứa đầy những
niềm tin, sự ngưỡng mộ Lòng tin người giúp ta sống lạc
quan, nhân ái, thân thiện, chân thành, hoà hợp Cuộc
sống của mỗi chúng ta luôn cần đến lòng tin, một trong
những điều nguy hiểm nhất ở con người là đánh
mất niềm tin, lòng tin nơi con người và cuộc sống,
mất lòng tin nơi những giá trị đạo đức tốt đẹp của cuộc
sống; khi mất lòng tin vào cuộc sống, chúng ta sẽ bị giảm
sút ít nhiều nghị lực vươn lên, đánh mất ý nghĩa cuộc
sống của chính bản thân mình
- Lòng tin người trong xã hội ngày nay: Xã hội hiện đại
vốn phức tạp, xung quanh ta bên cạnh nhiều người tốt và
những điều tốt đẹp, vẫn không ít những cạm bẫy, những
kẻ giả dối, lừa lọc,… Chúng ta phải chứng kiến quá
nhiều trường hợp mà sự chân thành được đáp lại bằng sự
lợi dụng, tình thương cho đi thì bị đáp lại bằng sự lọc lừa
Con người vì thế đôi lúc phải sống trong bầu không khí
nghi ngờ, dè chừng nhau, thậm chí là mất lòng tin vào
mọi người và những điều tốt đẹp trong cuộc sống Điều
này đã ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng cuộc sống, đến
hạnh phúc và thành công của mỗi người
- Lòng tin là thứ đắt giá, không dễ dàng gây dựng nhưng
lại dễ mất đi Con người cần biết đặt lòng tin vào cuộc
đời, với những người đáng tin cậy để cuộc sống tốt đẹp
hơn; đồng thời cần tu dưỡng bản thân, sống chân thành,
thiện chí để có được lòng tin từ người khác, có như thế
mới đạt được hạnh phúc và thành công trong cuốc sống
1,5
2 Phân tích vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Trãi trong bài
thơ “Cảnh ngày hè”
Yêu cầu kĩ năng:
- Nắm vững cách làm bài văn nghị luận văn học
- Bài có kết cấu đủ ba phần: MB, TB, KB
- Diễn đạt trong sáng, mạch lạc; hạn chế lỗi dùng từ, viết
câu, chính tả
0,5
Yêu cầu kiến thức: Học sinh có thể viết nhiều cách khác
nhau nhưng trong bài cần đáp ứng theo những ý sau:
Mở bài: Giới thiệu về Nguyễn Trãi, bài thơ và vẻ đẹp
tâm hồn nhà thơ
0,5
Thân bài:
- Những vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi:
+ Lòng thiên nhiên: qua phân tích vẻ đẹp bức tranh thiên
3,5
Trang 5nhiên ngày hè, thấy được tâm hồn nhạy cảm, rung động
tinh tế và tình yêu thiên nhiên của tác giả
+ Lòng yêu đời, yêu cuộc sống: phân tích hai câu luận
với nội dung vẻ đẹp bức tranh cuộc sống con người, qua
đó khằng định tình yêu cuộc sống của nhà thơ
+ Khát vọng về cuộc sống thái bình, hạnh phúc cho nhân
dân: phân tích hai câu kết để thấy tấm lòng ưu ái của
Nguyễn Trãi đối với dân, với nước
- Liên hệ, mở rộng một vài câu thơ, bài thơ khác của
Nguyễn Trãi
- Nghệ thuật:
+ Thể thơ thất ngôn xen lục ngôn
+ Hệ thống ngôn từ giản dị, tinh tế
+ Sử dụng từ láy độc đáo
Kết bài: Khẳng định vẻ đẹp tâm hồn, tư tưởng cao đẹp
và tài năng thơ ca Nguyễn Trãi
0,5