KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY BƠ

PHẦN I: HIỂU BIẾT CHUNG - RA HOA ĐẬU QUẢ CỦA BƠ Những hiểu biết căn bản về hoa, quả của cây Bơ là nền tảng để tạo ra năng suất cao và chất lượng quả - đáp ứng nhu cầu thị trường. HOA - Cây Bơ ghép thường ra hoa và đậu quả sau 2 - 3 năm trồng. - Cây Bơ ra rất nhiều hoa. - Cây trưởng thành mang trên 1 triệu hoa nhưng chỉ khoảng 1% là đậu thành quả. - Hoa nở rải rác suốt mùa hoa. - Cá biệt có một số ít cây ra hoa 2 - 3 đợt, cho thu hoạch thêm quả trái vụ. - Các chùm hoa Bơ ra ở đầu cành hoặc từ nách lá. - Trên một hoa có đầy đủ bộ phận đực và cái nhưng chúng không hoạt động đồng thời. Mỗi hoa nở 2 lần, 1 lần nở đóng vai trò như hoa đực và 1 lần nở nữa đóng vai trò như hoa cái. Tùy và thời gian nở hoa trong ngày với vai trò là hoa đực hay hoa cái mà người ta chia cây Bơ làm 2 nhóm: A và B. Muốn tạo điều kiện thuận lợi cho giao phấn chéo và nâng cao tỷ lệ đậu quả thì trong một vườn hoặc các vườn lân cận nhau phải có một cây nhóm A lẫn cây nhóm B. Nhiều giống Bơ nhiệt đới vẫn có khả năng tự thụ vì nướm vẫn có khả năng nhận phấn khi hoa nở lần 2, do đó cây mọc riêng biệt một mình vẫn có khả năng đậu quả. Tuy nhiên, để đảm bảo năng suất cao nên trồng trong cùng vườn cây nhóm A lẫn nhóm B. (Nướm có khả năng nhận hạt phấn -hoa ở giai đoạn cái. Các bao phấn màu vàng có khả năng tung phấn - hoa ở giai đoạn đực). Tại Việt Nam cây Bơ có thể trồng được tại nhiều vùng sinh thái. Tuy nhiên để cây trồng cho năng suất cao và chất lượng ngon, Tây Nguyên là vùng trồng thích hợp hơ n cả, đặc biệt là trên đất Bazan tầng canh tác dày, thoát nước tốt, hàm lượng dinh dưỡng cao. VÙNG TRỒNG BƠ Vùng khởi nguyên cây Bơ trải rộng từ 8 - 24 vĩ độ Bắc với cao độ từ 0 đến 2.500m so với mực nước biển. Hiện nay cây Bơ được trồng kinh doanh trong phạm vi 40 vĩ độ Bắc cho đến 39 vĩ độ Nam trên những vùng có lượng mưa từ 200mm đến trên 2.000mm, nhưng năng suất thì khác nhau. NHIỆT ĐỘ Các vùng trồng Bơ chính trên thế giới có nhiệt độ trung bình hàng năm trong phạm vi 14 - 250C, trung bình tháng lạnh nhất 2,6 - 170C, trung bình tháng nóng nhất 14 - 250C.Khả năng thích nghi nhiệt độ khác nhau rõ rệt tùy theo chủng và giống. Các giống lai giữa các chủng hầu hết có phạm vi thích ứng nhiệt độ rộng hơn: * Chủng Mexican: chịu lạnh tốt nhất trồng được trên những vùng núi cao trên 1.000m và xa xích đạo. * Chủng Guatemalan: chịu lạnh trung bình, thích hợp ở độ cao 700 - 1.000m. * Chủng West Indian: thích hợp khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, có mùa khô rõ rệt, độ cao 100 - 700m, gần xích đạo.

Trang 1

KỸ THUẬT TRỒNG, CHĂM SÓC THU HOẠCH BƠ PHẦN I: HIỂU BIẾT CHUNG - RA HOA ĐẬU QUẢ CỦA BƠ

Những hiểu biết căn bản về hoa, quả của cây Bơ là nền tảng để tạo ra năng suất cao và chất lượng quả - đáp ứng nhu cầu thị trường

HOA

- Cây Bơ ghép thường ra hoa và đậu quả sau 2 - 3 năm trồng

- Cây Bơ ra rất nhiều hoa

- Cây trưởng thành mang trên 1 triệu hoa nhưng chỉ khoảng 1% là đậu thành quả

- Hoa nở rải rác suốt mùa hoa

- Cá biệt có một số ít cây ra hoa 2 - 3 đợt, cho thu hoạch thêm quả trái vụ

- Các chùm hoa Bơ ra ở đầu cành hoặc từ nách lá

- Trên một hoa có đầy đủ bộ phận đực và cái nhưng chúng không hoạt động đồng thời Mỗi hoa nở 2 lần, 1 lần nở đóng vai trò như hoa đực và 1 lần nở nữa đóng vai trò như hoa cái

Tùy và thời gian nở hoa trong ngày với vai trò là hoa đực hay hoa cái mà người ta chia cây Bơ làm 2 nhóm: A và B

Muốn tạo điều kiện thuận lợi cho giao phấn chéo và nâng cao tỷ lệ đậu quả thì trong một vườn hoặc các vườn lân cận nhau phải có một cây nhóm A lẫn cây nhóm B Nhiều giống

Bơ nhiệt đới vẫn có khả năng tự thụ vì nướm vẫn có khả năng nhận phấn khi hoa nở lần 2, do

đó cây mọc riêng biệt một mình vẫn có khả năng đậu quả Tuy nhiên, để đảm bảo năng suất cao nên trồng trong cùng vườn cây nhóm A lẫn nhóm B (Nướm có khả năng nhận hạt phấn - hoa ở giai đoạn cái Các bao phấn màu vàng có khả năng tung phấn - hoa ở giai đoạn đực)

Hoa

của

giống

nhóm

A

9h sáng 3h

chiều

9h sáng 3h chiều

Cái nhận

Tung phấn

Hoa

của

giống

nhóm

B

Cái nhận phấn

Hoa Đóng Tung phấn

Sơ đồ miêu tả chu kỳ nở hoa của cây Bơ Nguồn: Jackson (1986

QUẢ

- Thời gian mang quả trên cây tùy theo chủng và giống Trong điều kiện nhiệt đới thời gian mang quả có thể kéo dài từ 5 đến 8 tháng

- Quả Bơ non rụng nhiều sau khi đậu 2 - 3 tháng, nhất là vào đợt ra chồi lá đầu mùa mưa cạnh tranh dinh dưỡng với quả Bón phân để giảm rụng quả vừa nuôi chồi lá

Để cây ra quả ổn định và chất lượng quả bảo đảm không nên cố giữ quá nhiều quả trên cây Trong thời kỳ mang quả ổn định sau khi trồng 6 - 8 năm tuổi trở đi chỉ cần đạt năng suất

150 - 200 kg/cây

Ngày 1 trưa Nửa đêm Ngày 2 trưa

Trang 2

- Tại một thời điểm trên cây có nhiều cỡ quả với độ già khác nhau

- Quả Bơ già không chín mềm trên cây Quả già sinh lý vẫn còn có thể tiếp tục đeo trên cây 2 - 4 tháng Vì vậy có thế thu hoạch muộn để tránh những thời điểm quá nhiều Bơ trên thị trường

- Phần ăn được của quả Bơ là thịt Bơ, chiếm khoảng 65 - 75% trọng lượng quả

- Lớp vỏ ngoài bao bọc và bảo vệ thịt quả Vỏ ngoài của quả dày và hơi sần sùi có lợi cho thu hoạch, vận chuyển và bảo quản Khi Bơ già chín lớp vỏ này có màu xanh, xanh đậm, tím hoặc đen tùy theo từng chủng giống

- Tùy theo từng chủng, giống mà quả Bơ có nhiều hình dạng khác nhau Hình ảnh cho thấy những dạng quả được người tiêu dùng ưa chuộng Các dạng quả đầu nhọn quá dài rất bất lợi cho thu hoạch, vận chuyển và bảo quản thường không được ưa chuộng

Quả Bơ ngon và hấp dẫn khi chín có thịt quả màu vàng, chắc, không xơ, hạt đóng khít với thịt quả nhưng dễ tách khỏi thịt quả

PHẦN II: HIỂU BIẾT CHUNG - YÊU CẦU SINH THÁI

Tại Việt Nam cây Bơ có thể trồng được tại nhiều vùng sinh thái Tuy nhiên để cây trồng cho năng suất cao và chất lượng ngon, Tây Nguyên là vùng trồng thích hợp hơn cả, đặc biệt là trên đất Bazan tầng canh tác dày, thoát nước tốt, hàm lượng dinh dưỡng cao

VÙNG TRỒNG BƠ

Vùng khởi nguyên cây Bơ trải rộng từ 8 - 24 vĩ độ Bắc với cao độ từ 0 đến 2.500m so với mực nước biển Hiện nay cây Bơ được trồng kinh doanh trong phạm vi 40 vĩ độ Bắc cho đến 39 vĩ độ Nam trên những vùng có lượng mưa từ 200mm đến trên 2.000mm, nhưng năng suất thì khác nhau

NHIỆT ĐỘ

Các vùng trồng Bơ chính trên thế giới có nhiệt độ trung bình hàng năm trong phạm vi

14 - 250C, trung bình tháng lạnh nhất 2,6 - 170

C, trung bình tháng nóng nhất 14 - 250C

Khả năng thích nghi nhiệt độ khác nhau rõ rệt tùy theo chủng và giống Các giống lai giữa các chủng hầu hết có phạm vi thích ứng nhiệt độ rộng hơn:

* Chủng Mexican: chịu lạnh tốt nhất trồng được trên những vùng núi cao trên 1.000m

và xa xích đạo

* Chủng Guatemalan: chịu lạnh trung bình, thích hợp ở độ cao 700 - 1.000m

* Chủng West Indian: thích hợp khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, có mùa khô rõ rệt, độ cao

100 - 700m, gần xích đạo

LƯỢNG MƯA VÀ ĐỘ ẨM KHÔNG KHÍ

Thích nghi cao với các lượng mưa khác nhau, bình thường cần lượng mưa 1.200 - 1.600 mm/ năm, yêu cầu quan trọng là cần có vài tháng khô hạn để kích thích ra hoa

 Cần đủ nước từ khi đậu quả cho tới khi quả già

 Nở hoa gặp mưa to làm giảm năng suất vì khó truyền thụ phấn

 Mưa nhiều (trên 300 mm/ tháng), thoát nước kém dễ gây bệnh thối rễ

 Ẩm độ không khí thích hợp 70 - 80%, quá ẩm dễ gây bệnh trên lá và quả như: đốm

lá, ghẻ quả, thán thư, bọ trĩ, rệp mềm

Trang 3

ĐẤT TRỒNG

* Lý tính:

- Tầng canh tác dày: tối thiểu 2m ở vùng nhiều mưa dễ ngập úng; tối thiểu 1,5m ở vùng mưa trung bình; tối thiểu 1,0m ở vùng khí hậu bán khô hạn Địa trung hải Không có tầng sét, tầng kết von quá cạn; tầng đất quá mỏng kém thoát nước có thể lên luống

- Rút nước nhanh, không ngập, úng tạm thời, cục bộ

- Thoáng khí, hàm lượng oxy cao

* Hóa tính:

- pH: 5,0 - 6,5, đất quá chua dùng vôi và thạch cao để cải tạo

- Không bị nhiễm mặn, kiềm

- Chất khoáng đầy đủ và cân đối

- Chất hữu cơ tầng đất mặt trên 2%

Yêu cầu lý tính đất rất quan trọng vì khó cải tạo trong thời gian ngắn Các chất khoáng và hữu

cơ có thể sớm bổ sung, điều chỉnh

Gió:

Cây Bơ không chịu được gió mạnh gây rụng quả, gây tổn thương vỏ quả nghiêm trọng khó tiêu thụ trên thị trường Gió khô nóng có thể làm khô héo hoa, hạt phấn không thể nẩy mầm, cây không đậu quả

Mưa đá gây hỏng tán cây, rụng quả

Sương mù nặng và thường xuyên có thể gây cháy mép lá

Ánh sáng: Cần trên 2.000 giờ nắng/ năm Nắng to gây sém, nám quả, cành, thân

CHỌN NƠI TRỒNG PHÙ HỢP

Cây Bơ khá nhạy cảm với điều kiện khí hậu, đất đai Năng suất thấp chủ yếu do khí hậu, còn sinh trưởng kém chủ yếu do đất

Tại Việt Nam cây Bơ có thể trồng được tại nhiều vùng sinh thái Tuy nhiên để cây trồng cho năng suất cao và chất lượng ngon, Tây Nguyên là vùng trồng thích hợp hơn cả, đặc biệt là trên đất Bazan tầng canh tác dày, thoát nước tốt, chất hữu cơ cao

Ngoài ra trên những chân đất phù hợp trồng cây dài ngày như cà phê, cao su, cao cao, điều, sầu riêng cũng có thể trồng được cây Bơ

PHẦN III: TRỒNG VÀ CHĂM SÓC - GIỐNG BƠ

* Giống bơ:

Chọn trồng giống Bơ phù hợp điều kiện sinh thái và yêu cầu thị trường là nhân tố quyết định cho thành công lâu dài của vườn Bơ kinh doanh thương mại

Thông tin chung

Các giống Bơ trồng trọt nằm trong 3 chủng chính sau đây:

* Chủng Mexican: Có nguồn gốc từ núi cao của Mexico, chịu lạnh cao nhất Nhược điểm của chủng này là quả nhỏ, vỏ quả mềm và hạt tương đối lớn Con lai được chọn lọc từ chủng này là những giống có giá trị, ví dụ: giống Fuerte và giống Zutano, đây là những con lai giữa Mexican và Guatemalan, kích thước quả của chúng vừa phải, vỏ quả nhẵn

Trang 4

* Chủng Guatemalan: Có nguồn gốc từ vùng cao nguyên của Mexico, ít chịu lạnh hơn

so với chủng Mexican Các giống của chủng này như Hayes, Hopkins và Hass, thường quả khá lớn, vỏ dày, thô ráp và sần sùi, vỏ qủa trưởng thành màu xanh lục đến nâu đen Hạt nhỏ

và gắn chặt với thịt quả Chất lượng ngon

* Chủng West Indian: Thích hợp ở những vùng nóng có cao độ thấp và ăm độ không khí cao Quả thường khá lớn, vỏ hơi mỏng nhưng khá dai, ngoại hình đẹp Những giống được trồng phổ biến là Pollock, Booth và Simmonds

Các giống Bơ thuộc 3 chủng trên được nhập vào Việt Nam từ cuối những năm 1950, trồng ở những vùng có cao độ dưới 800m Do đó những cây Bơ hiện nay trong sản xuất có lẽ phần lớn thuộc chủng Guatemalan, West Indian hoặc là những con lai giữa 2 chủng này Do gây trồng từ hạt qua vài thế hệ nên không còn giữ nguyên những đặc tính giống và do đó không thể đối chiếu với tên của giống gốc khi nhập nội

Nguồn giống:

Hiện nay phát triển nghề trồng Bơ tại Việt Nam dựa vào 2 nguồn giống chính:

* Giống trong nước: Đó là những cây đầu dòng đáp ứng các tiêu chuẩn chọn lọc, nhân

vô tính bằng phương pháp ghép để cung cấp giống cho sản xuất Giống được mang tên, ký hiệu do các cơ quan nghiên cứu giống trong nước đặt ra

* Giống nhập nội: Hiện có 10 giống mới nhập nội trong mấy năm gần đây đang được nghiên cứu khảo nghiệm, trong đó có nhiều giống thương mại nổi tiếng khắp thế giới như Hass, Fuerte, Ettinger, Reed, Booth7 Giống Booth7 hiện đang được khuyến cáo trồng ở Tây nguyên trên những vùng có cao độ 800m

TIÊU CHUẨN CHỌN LỌC

Các cây đầu dòng được chọn lọc trong điều kiện Việt Nam

Stt Chỉ tiêu chọn lọc

03 Dạng quả hơi tròn, tròn dài cân đối, trái lê

04 Vỏ quả khá dày

08 Ưu tiên giống trái vụ (già chín tháng 1-4 hoặc tháng 9-11)

09 Tán cây gọn

10 Ít sâu bệnh

11 Thích ứng rộng

Trang 5

GIỐNG BƠ CHỌN LỌC TRONG NƯỚC

EST4

- Hoa nhóm B

- Trọng lượng quả: 350 - 450 g

- Năng suất: 100 - 120 kg/cây

- Vỏ quả già màu tím, khá dày

- Tỷ lệ thịt quả: 72 - 75%, thịt quả vàng đặc trưng, dày, khá béo, không xơ Hạt gắn khít thịt quả nhưng dễ tách

- Thời vụ thu hoạch: tháng 7 - 8

HTS1

- Hoa nhóm A

- Vỏ quả già màu xanh nhạt, khá dày

- Tỷ lệ thịt quả: 75 - 77%, thịt quả vàng nhạt, dẻo, khá béo, không xơ Hạt gắn khít thịt quả nhưng dễ tách

S2V1BDT

- Hoa nhóm B

- Trọng lượng quả: 350-420 g

- Vỏ quả già màu xanh phớt tím ở đầu cuống, khá dày

- Tỷ lệ thịt quả: 72 - 75%, thịt quả vàng đặc trưng, rất dẻo, béo, không xơ Hạt gắn khít thịt quả nhưng dễ tách

SDH

- Hoa nhóm A

- Vỏ quả già màu tím, vỏ mỏng, trơn láng

- Tỷ lệ thịt quả: 78 - 80%, thịt quả vàng đặc trưng, dẻo, khá béo, không xơ Hạt nhỏ, gắn khít thịt quả nhưng dễ tách

HA

- Hoa nhóm B

Trang 6

- Vỏ quả già màu tím nhạt, vỏ hơi mỏng

- Tỷ lệ thịt quả: 73 - 75%, thịt quả vàng kem, khá béo, không xơ Hạt gắn khít thịt quả nhưng

dễ tách

VĐ1

- Hoa nhóm B

- Vỏ quả già màu tím, vỏ hơi mỏng

- Tỷ lệ thịt quả: 78 - 80%, thịt quả vàng kem, dẻo, khá béo, không xơ Hạt nhỏ, gắn khít thịt quả nhưng dễ tách

GIỐNG BƠ NHẬP NỘI

BOOTH7

Đây là giống rất phù hợp vùng nhiệt đới, sinh trưởng khỏe, năng suất cao, chất lượng ngon, già chín muộn bán được giá

- Hoa nhóm B

- Vỏ quả già màu xanh, vỏ dày

- Tỷ lệ thịt quả: 70 - 75%, thịt quả vàng kem, béo, không xơ Hạt gắn khít thịt quả nhưng dễ tách

- Thời vụ thu hoạch: tháng 9 – 11 từ

HASS

Đây là giống nổi tiếng chiếm tới 80% sản lượng Bơ của thế giới nhờ chất lượng cao, thích hợp bảo quản lâu, vận chuyển đi xa Tuy nhiêm giống này không thích hợp ở vùng nhiệt đới thấp nóng ẩm

- Hoa nhóm A

- Trọng lượng quả: 140 - 400 g Trọng lượng rất nhỏ nếu trồng ở vùng thấp nóng

- Vỏ quả già màu đen tím đến đen sậm, vỏ dày và sần sùi

- Tỷ lệ thịt quả: 70 - 72%, thịt quả vàng kem, rất béo, không xơ, mùi thơm hạt dẻ rất đặc trưng Hạt gắn khít thịt quả nhưng dễ tách

REED

Giống này thích ứng rộng với nhiệt độ, có thể trồng vùng khá lạnh lẫn vùng nhiệt đới thấp nóng Già chín muộn và có thể bảo quản lâu sau thu hoạch

Trang 7

- Hoa nhóm B

- Vỏ quả già màu xanh nhạt, vỏ dày, dai và dễ bóc

- Tỷ lệ thịt quả: 75 - 78%, thịt quả chất lượng cao, màu vàng kem, rất béo, không xơ, mùi thơm hạt dẻ Hạt nhỏ, gắn khít thịt quả nhưng dễ tách

SHARWIL

Giống này thích ứng khá rộng nhiệt độ, có thể trồng ở những vùng cao nguyên nhiệt đới Già chín muộn, quả già đeo lâu trên cây và có thể bảo quản lâu sau thu hoạch

- Hoa nhóm B

- Vỏ quả già màu xanh, vỏ dày hơi sần sùi

- Tỷ lệ thịt quả: 78 - 82%, thịt quả chất lượng cao, màu vàng kem, béo, không xơ, mùi thơm hạt dẻ Hạt nhỏ, gắn khít thịt quả nhưng dễ tách

PHẦN IV: TRỒNG VÀ CHĂM SÓC - NHÂN GIỐNG

Do cây Bơ thụ phấn chéo nên muốn có cây giống tốt giữ được những đặc điểm của giống gốc thì phải nhân giống vô tính Nguồn chồi ghép phải được những đơn vị được cấp phép cung cấp

CÁC HÌNH THỨC NHÂN GIỐNG

Có thể nhân giống cây Bơ bằng nhiều phương thức:

Trồng từ hạt

Ghép

Chiết cành

TIÊU CHUẨN CHỌN CÂY GIỐNG GHÉP

 Bầu đủ lớn: tối thiểu 20 x 30cm

 Đất tơi xốp, bầu vừa đủ chặt

 Cây khỏe mạnh: lá màu xanh đậm, vết ghép phẳng, thân thẳng, không bị sâu bệnh hại

 Phần chồi ghép cao khoảng 15 - 20cm, đã được cho thích nghi dưới điều kiện nắng nóng

 Đã được huấn luyện chịu nắng

 Có tên giống và tài liệu mô tả đặc tính giống

Gieo hạt, nuôi cây làm gốc ghép:

o Ươm hạt Bơ cho nẩy mầm trên nền cát trộn vụn xơ dừa

o Cấy hạt đã mọc mầm vào bầu

Trang 8

o Cây Bơ mọc từ hạt đủ tiêu chuẩn làm gốc ghép

CHUẨN BỊ CÁC LOẠI VẬT LIỆU ĐỂ TIẾN HÀNH GHÉP

- Cây gốc ghép dủ tiêu chuấn

- Chồi đã cắt bỏ lá trước khi ghép

- Kéo cắt cành, dao ghép, cuộn dây buộc tự hủy

CÁC BƯỚC GHÉP CHẺ NỐI NGỌN

 Cắt bỏ ngọn thân, chẻ dọc thân khoảng 2, 0 - 2,5cm

 Vát chân chồi ghép thành hình nêm

 Gắn chồi ghép vào vết chẻ cho thật khít

 Buộc kín chồi ghép bằng dây nhựa tự hủy

 Phần ngọn thân trước (trái: lá và ngọn vẫn còn ở trên thân ghép) và sau khi ghép (phải: lá và ngọn đã được cắt vát và ghép)

 Cây sau khi ghép 3 - 4 tháng đủ tiêu chuẩn trồng

PHẦN V: TRỒNG VÀ CHĂM SÓC - TRỒNG

Tuân thủ kỹ thuật trồng ngay từ đầu với cây giống đạt tiêu chuẩn, khoảng cách, mật độ trồng và chế độ chăm sóc ban đầu thích hợp bảo đảm nền tảng cho vườn cây sớm bước vào giai đoạn kinh doanh hiệu quả cao

KHOẢNG CÁCH, MẬT ĐỘ

Trồng xen với cây lâu năm khác hoặc trồng thuần, cần chú ý khoảng cách, mật độ trồng phù hợp Chọn khoảng cách, mật độ trồng còn tùy thuộc vào nền đất, giống Khoảng cách trồng tham khảo:

o Trồng xen với cà phê vối: 6m x 12m, về sau tỉa thưa thành: 12m x 12m

o Trồng xen cà phê chè: 6m x 8m, về sau tỉa bớt thành 12m x 8m

o Trồng thuần: 6m x 6m; 7m x 7m; 8m x 8m

4m x 6m; về sau tỉa thành 8m x 6m 4m x 8m, về sau tỉa thành thưa thành 8m x 8m

HỐ TRỒNG

- Kích thước hố 0,6m x 0, 6m x 0,6m

- Đất mặt trộn với 15 - 20 kg phân chuống hoai + 0,5 kg phân lân nung chảy + 0,1 kg vôi bột

- Lấp hố tạo thành đụn đất cao

TRỒNG

- Đào hố trồng sâu: 0,3 - 0,4m

- Cắt đáy bầu

- Rạch bên hông bầu

- Đặt bầu xuống hố

- Rút bỏ túi nhựa

Trang 9

PHẦN VI: HIỂU BIẾT CHUNG - HÌNH THỨC TRỒNG

Ngoài hình thức trồng thuần, cây Bơ rất thích hợp trồng xen với cây cà phê Để tạo vùng nguyên liệu dồi dào và đồng nhất cho xuất khẩu và công nghệ dầu Bơ cần phải có những vùng trồng thuần tập trung, trồng xen cà phê quy mô lớn

CÁC HÌNH THỨC TRỒNG

Trong điều kiện Tây Nguyên, quỹ đất dành cho trồng thuần và tập trung cây Bơ hiện tại và về lâu dài cũng sẽ không nhiều Ngoài việc trồng vài cây trong vườn nhà, xen phân tán trong các vườn cây lâu năm, muốn tạo sản lượng Bơ đáng kể với chất lượng cao cung ứng cho thị trường

Có thể trồng Bơ dưới nhiều hình thức như:

 Vài cây quanh nhà

 Hàng rào vườn nhà, nương rẫy

 Xen vườn cà phê

 Xen cây lâu năm khác như tiêu, sầu riêng, ca cao, cao su,

 Trồng thuần

Ví dụ: Cây Bơ trồng xen cà phê vối, 4 hàng cà phê xen 1 hàng Bơ

Xen cây lâu năm khác trồng chung Bơ với tiêu, sầu riêng, cao su, ca cao phải hết sức lưu ý bệnh do Phytophthora

Vườn Bơ trồng thuần, giai đoạn chưa khép tán trồng xen với cây họ đậu

Trồng Bơ trên luống có trang bị hệ thống tưới nhỏ giọt và bón phân qua hệ thống tưới này

PHẦN VII: TRỒNG VÀ CHĂM SÓC - CHĂM SÓC

Chăm sóc cây Bơ theo quy trình thích hợp không những bảo đảm vườn cây sinh trưởng, phát triển bền vững, năng suất cao ổn định, mà còn góp phần quan trọng làm cho chất lượng trái được nâng cao

BẢO VỆ CÂY CON

Trong vài năm đầu, giữa 2 cây trên hàng Bơ nên trồng cây chắn gió tạm thời như muồng hoa vàng, cốt khí, flemingia Vườn Bơ ít được che chắn từ các vườn cây lân cận cũng cần trồng xen các loại cây ngắn ngày như: đậu đỗ, lúa cạn, ngô

LÀM CỎ

Trong mùa mưa làm sạch cỏ 3 - 4 lần theo băng trên hàng hoặc thoe từng gốc Sau lần làm cỏ cuối mùa mưa, tủ quanh gốc cho cây Bơ bằng cỏ khô, tàn dư cây họ đậu, cây chắn gió tạm thời Lưu ý tủ chừa cách gốc 15 - 20cm

TƯỚI NƯỚC

Trong điều kiện mùa khô khắc nghiệt kéo dài 5 - 6 tháng, cây Bơ cần được tưới để duy trì sinh trưởng và cho năng suất cao

- Năm thứ nhất đến thứ 3 sau trồng: 50 - 200 lít nước/cây/lần; tưới 2 - 3 lần vào giữa

và cuối mùa khô

Trang 10

- Khi cây cho quả: 200 - 400 lít/cây/lần; tưới 2 - 3 lần từ sau khi hoa bắt đầu nở

BÓN PHÂN

Nói chung tỷ lệ N:P:K trong thời kỳ cây chưa mang quả là 1:1:1 và trong thời kỳ mang quả là 2:1:2

+ Năm trồng mới: 0,5 kg/cây/năm

+ Năm thứ hai: 1 kg/cây/năm

+ Năm thứ ba: 1,5 kg/cây/năm

Bà con nên chia lượng phân này thành 3 - 4 phần đều nhau để bón làm 3 - 4 lần/năm

Và chỉ bón phân khi đất đủ ẩm

- Đạm (N), kẽm(Zn), B (Bo) là những yếu tố quan trọng nhất

- Canxi có vai trò quan trọng hạn chế bệnh rễ và nâng cao chất lượng quả

- Chú ý phun vi lượng B và Zn để tăng đậu quả và tăng năng suất

- Bón vừa đủ theo nhu cầu, giảm ô nhiễm môi trường đất, nước

- Muốn thực hiện bón phân cân đối, cần phải định kỳ chẩn đoán đất và lá

- Bón vôi tăng cường phẩm chất quả

TẠO HÌNH, TỈA CÀNH

Là kỹ thuật cần được coi trọng để tạo cho cây tư thế chắc, bộ tán cân đối, ổn định sản lượng, hạn chế sâu bệnh hại

- Trong 1 -2 năm sau trồng, cắt bỏ cành ngang dưới thấp chừa phần thân thoáng 50 - 70cm, nuôi một thân chính

- Vào mùa mưa, cây đang đang mang quả được tỉa cành thông thoáng và quét vôi trên thân

VUN GỐC

Trên nền đất thoát nước kém, cây sinh trưởng chậm và dễ bị bệnh thối cổ rễ Hàng năm, đất ở gốc cây cần được vun cao dần (vun gốc cao khoảng 50cm) kết hợp bón phân chuồng và tủ gốc

GHÉP CẢI TẠO GIỐNG

Những vườn Bơ trồng từ hạt thường có một số cây không đạt yêu cầu về năng suất, chất lượng quả, khả năng kháng bệnh, mùa thu hoạch Có thể cắt bỏ thân cũ, nuôi chồi mới

và ghép giống mới chọn lọc bằng phương pháp ghép chẻ ngọn tương tự như ghép trong vườn ươm

PHẦN VIII: BẢO VỆ THỰC VẬT - PHÒNG TRỪ SÂU BỆNH

Quản lý dịch hại tổng hợp, coi trọng trong áp dụng các biện pháp canh tác và sinh học giúp cho sản xuất Bơ bền vững và bảo đảm an toàn cho người sản xuất lẫn tiêu dùng

BỆNH HẠI THƯỜNG GẶP

* Thối rễ do Phytophthora cinnamomi

* Bệnh loét và thối thân do P.citricola

* Bệnh thán thư do Colletrichum gloeosporioides

* Bệnh ghẻ vỏ quả do Sphaceloma perseae

Định dạng
Số trang	18
Dung lượng	275,12 KB