KỸ THUẬT TRỒNG NHÃN (HỘI NÔNG DÂN CÁI BÈ TIỀN GIANG)

Những năm gần đây, khi hiệu quả kinh tế của cây nhãn Tiêu da bò… bị ảnh hưởng vì bệnh “chổi rồng”, nhiều nhà vườn ở huyện đã mở rộng diện tích trồng nhãn Thạch kiệt, Ido (một giống nhãn Thái Lan) vì năng suất cao, đầu ra ổn định và kháng sâu bệnh tốt Tuy nhiên, ñoái vôùi gioáng nhaõn như giống Thạch kiệt, Ido caàn phaûi xöû lyù thì caây môùi ra hoa ñoàng loaït, coøn neáu ñeå caây phaùt trieån töï nhieân thì caây thöôøng ra hoa khoâng ñeàu, coù khi caây khoâng ra hoa. Vieäc xöû lyù nhö theá naøo ñeå caây nhaõnø ra hoa ñoàng loaït laø moät vaán ñeà quan troïng, quyeát ñònh naêng suaát cuûa caû vuï nhaõn. Beân caïnh ñoù, cheá ñoä boùn phaân vaø chaêm soùc ñuùng phöông phaùp seõ keùo daøi tuoåi thoï cuûa caây vaø mang laïi hieäu quaû kinh teá cao..

KỸ THUẬT CANH TÁC NHÃN ĐẠT HIỆU QUẢ

HỘI LÀM VƯỜN CÁI BÈ

Biên soạn

I GIỚI THIỆU

►

► Những năm gần đây, khi hiệu quả kinh tế của cây nhãn Tiêu

da bị… bị ảnh hưởng vì bệnh “chổi rồng”, nhiều nhà vườn ở huyện đã mở rộng diện tích trồng nhãn Thạch kiệt, Ido (một giống nhãn Thái Lan) vì năng suất cao, đầu ra ổn định và

kháng sâu bệnh tốt Tuy nhiên, đối với giống nhãn như

giống Thạch kiệt, Ido cần phải xử lý thì cây mới ra hoa đồng loạt, còn nếu để cây phát triển tự nhiên thì cây thường ra hoa không đều, có khi cây không ra hoa Việc xử lý như thế nào để cây nhãnø ra hoa đồng loạt là một vấn đề quan

trọng, quyết định năng suất của cả vụ nhãn Bên cạnh đó, chế độ bón phân và chăm sóc đúng phương pháp sẽ kéo dài tuổi thọ của cây và mang lại hiệu quả kinh tế cao

II GIỐNG TRỒNG

►Hiện nay nên chọn giống nhãn :

có tính chống chịu tốt đối với bệnh chổi rồng, thích nghi của vùng địa phương,

và đồng thời giống có chất lượng tốt cho xuất

khẩu

NHÃN IDOR

► Lá to dài xanh nhạt, phíên lá

mỏng.Cành phân lóng dài Giòn

cơm dầy màu vàng nhạt, dòn có

mùi thơm đặc trưng của giống

Cơm dầy ráo nước hạt nhỏ

Sinh trưởng, phát triển

mạnh.Thời gian từ ra hoa-

thu hoạch : 165- 170 ngày Hạt nhỏ, cơm dầy ráo

nước, dòn có mùi thơm

đặc trưng ( độ brix 15-17)

Năng suất cao (từ 75-95

kg/cây 5 năm tuổi

do trái dầy hơi nhỏ trái

nhưng ít rụng

theo mùa không cần xử lý thuốc

Hạt to, cơm dầy màu vàng, vị

ngọt cao (độ brix khoảng 21-24)

thơm, dòn

Năng suất thấp từ (35- 45

kg/cây 5 năm tuổi

do trái to đóng thưa và dễ rụng

III KỸ THUẬT TRỒNG VÀ

CHĂM SÓC

► Thời vụ trồng

► Vùng ĐBSCL bắt đầu trồng nhãn khi mùa mưa ổn

định,từ tháng 6-7

► Tủ gốc giữ ẩm

► Hàng năm nên đắp thêm đất vào chân mô, vào mùa nắng cần phủ kín xung quanh tán cây bằng rơm, thân đậu hay cỏ khô Phải phủ cách xa gốc nhãn 20cm để

phòng nấm bệnh gây hại

► Làm cỏ và trồng xen

► Khi cây nhãn chưa khép tán cần làm sạch cỏ xung

quanh gốc theo đường kính tán cây, thông thường làm 4-5 đợt/năm kết hợp mỗi lần bón phân

► *Trồng bằng nhánh chiết:

- từ trồng đến thu hoạch: 36 tháng

Tốn vốn, công trồng , giống, phân bón -Tốn chi phí hơn cho sản xuất: 9 triệu/năm/ha)

*Ghép chuyển đổi giống -

Sau khi ghép đến thu hoạch 20 tháng( rút ngắn

thời gian 18 tháng)

- Không tốn công trồng mới, phân bón

Tiết kiệm chi phí sản xuất: 9 triệu/năm/ha)

Tưới nước

►Trong vụ nhãn từ khi bắt đầu ra hoa, quả phát triển và giai đoạn phát triển cành sau khi thu hoạch cần phải tưới nước cho cây định kỳ 2

ngày / lần nếu trời không mưa

Bón phân

► Liều lượng phân bón cho nhãn cần căn cứ vào độ lớn của cây, sản lượng quả hàng năm, giống và độ màu

mỡ của đất để bón phân

► Bón phân thời kỳ kiến thiết cơ bản

► Đối với cây 1-3 năm tuổi : Sau khi trồng cây nhãn bắt đầu ra đọt non thì bón phân Năm đầu tiên cây còn

nhỏ nên pha phân vào nước để tưới, phải cách gốc

20-25cm để tránh phân làm cháy rễ, hàng năm bón thêm phân hữu cơ hoai mục 5-10 kg/cây

Bón phân thời kỳ khai thác

► Lần 1 : Sau khi thu hoạch quả:

- Sau khi thu hoạch trái xong tiến hành cắt tỉa và kết hợp tạo tán cây trịn, đều, đẹp, nhằm giúp cây

hấp thu được nhiều ánh sáng và phát triển tốt

- Sau khi cắt tỉa cành tiến hành xới gốc bĩn phân

cho cây, loại phân NPK.15.20.15;20.20.15 cộng

với Urê với tỷ lệ 2:1 bĩn với lượng 500g/1 cây 5

năm tuổi

* Sau khi cơi đọt cĩ từ 2 đến 4 lá, phun thuốc trừ

sâu kết hợp với thuốc trừ bệnh nhằm giúp bộ lá

phát triển tốt

Bón phân thời kỳ khai thác

►- Tỉa cành non: Khi cây ra đọt đồng loạt nên tỉa bỏ cành vượt, và tuyển bớt những cành yếu chỉ nên chứa lại 2 - 3 chồi non/nhánh

chính

►- Khi lá cơi đọt 1 vừa chuyển san lụa, để lá trên cây già đồng loạt tiến hành phun MKP 0,5% (40g/8lít nước) phun điều tán cây vào buổi sáng hay chiều mát

Bón phân thời kỳ khai thác

► Lần 2: trước khi ra hoa

► - Sau khi phun MKP cơi đọt một 3-5 ngày bĩn

phân gốc cho cây, NPK 20 -20-15 cộng với Urê với

tỷ lệ 2:1 bĩn với lượng 500g/1 cây 5 năm tuổi

► - Khi cơi đọt 2 xuất hiện tiến hành phịng trừ sâu bệnh như ở cơi đọt một

► - Sau khi cơi đọt hai được 40 ngày tuổi tiến hành phun MKP 0,5% giúp lá trưởng thành đồng loạt,

tiến hành kích thích cơi đọt ba

Bón phân thời kỳ khai thác

► - Khi cơi đọt 3 xuất hiện tiến hành phịng trừ sâu bệnh như ở cơi đọt một khoảng 30 ngày tuổi tiến hành bĩn phân gốc cho cây, loại phân DAP + KCl với tỷ lệ 1:1 bĩn với lượng 0,5 kg/cây 5 năm tuổi

► phun MKP 0,5% giúp lá trưởng thành đồng loạt, tiến hành phun 2 lần cách nhau 7 ngày/lần

► Nếu trong thời gian kích thích cơi đọt ba gặp thời tiết khơng thuận lợi như: lạnh, mưa, nhiều cây

chậm ra đọt nên phun dung dịch sau(GA3 từ 5

đến 10 ppm, pha 1 viên vào 100 - 200 lít nước kết

hợp phân bĩn lá cĩ hàm lượng đạm (N) cao)

Bón phân thời kỳ khai thác

► Lần 3 : Sau khi đậu trái:

► - 15 ngày sau đậu trái: Phân bĩn lá cĩ vi lượng (B,

Mo, Mn, Zn), phun ước đều tán cây (khoảng 6,5 lít dung dịch/cây)

► - Bĩn gốc NPK (15-15-15);20-20-15 liều 1kg/cây 5 năm tuổi thời điểm 15 ngày sau khi đậu trái

► - Sau khi bĩn phân nên tưới nước liên tục 3 - 5

ngày giúp phân tan và ngấm sâu vào đất

► 30 ngày sau đậu trái: - Bĩn gốc NPK

(15-15-15);20-20-15 liều 1kg/cây 5 năm tuổi + Phân bĩn

lá cĩ vi lượng

Bón phân thời kỳ khai thác

► - 45 ngày sau đậu trái: Phân bĩn lá cĩ vi lượng -60 ngày sau đậu trái: Phân bĩn lá cĩ vi lượng

► - Bĩn gốc NPK (15-15-15);20-20-15 liều 1kg/cây 5

năm tuổi thời điểm 60 ngày sau khi đậu trái

► -75 ngày sau đậu trái: Phân bĩn lá cĩ vi lượng

► -90 ngày sau đậu trái: Phân bĩn lá cĩ vi lượng

► - Bĩn gốc NPK

(15-15-15);20-20-15;14-14-21 liều 1,25kg/cây

► - Sau khi bĩn phân nên tưới nước liên tục

3 - 5 ngày giúp phân tan và ngấm sâu vào đất

Phương pháp bón phân

► Vùng đồng bằng sông Cửu Long : Cuốc rãnh xung

quanh gốc theo hình chiếu tán cây, cách gốc khoảng 2/3 tán cây, sâu 10-20cm cho phân vào lấp đất lại

tưới nước

► Vùng đồng bằng Nam bộ, miền Trung và Duyên hải Nam Trung bộ : Đào rãnh xung quanh tán cây rộng 20-30cm, sâu 10-10cm, lượng phân bón được cho vào rãnh sau đó lấp đất lại, tưới nước

Tỉa cành và tạo tán

► Tạo tán : Thực hiện theo các bước như sau :

► Khi cây còn nhỏ cần tỉa bỏ ngọn cây cách mặt đất

khoảng 0,8-1m và những cành dày đặc,c ành vượt,

cành đan chéo nhau, trên thân cây Tuyển chọn lại

3-4 cành phân bố đều theo các hướng, cách nhau

10-20cm Cành thứ nhất nên cách mặt đất 50-80cm

► Sau khi trồng 12-18 tháng tiến hành tỉa bỏ những

cành mọc thẳng đứng, cành hướng vào giữa tán cây, cành bị che khuất mọc gần gốc nên theo định hướng

tạo dáng cây có bộ khung cơ bản thông thoáng

NGUYÊN NHÂN HẠN CHẾ SỰ THÀNH CÔNG

KHI XỬ LÝ RA HOA TRÊN NHÃN

► - Bón phân không hợp lý : bón quá nhiều đạm trong giai đoạn xử lý ra hoa cho cây làm cho cây dễ ra lá

hoặc hình thành bông lá

► - Trong khi đang xử lý mà lại tưới nước quá nhiều

hoặc mưa nhiều, mưa liên tục thì cây lại tiếp tục ra lá

► - Cắt tỉa cành nhiều quá sẽ làm cây đâm nhiều chồi, hình thành nhiều phát hoa, năng suất cao trong mùa này, nhưng lại giảm sự ra hoa trong mùa tới

► - Không phòng trừ sâu bệnh kịp thời điển hình như

sâu đục gân lá nên lá non trên đọt bị biến dạng, gân lá bị cháy đen ảnh hưởng đến khả năng sinh trường hình thành đọt mới cho cây

XỬ LÝ RA HOA TRÊN CÂY NHÃN

THẠCH KiỆT, IDOR

►1 Cắt tỉa cành

►Sau khi thu hoạch tiến hành cắt ngọn, loại bỏ những cây cằn cỗi, những cành vô hiệu nằm

bên trong tán cây

►Tỉa cành sẽ làm cho cây trở nên thoáng hơn,

làm cho ánh sáng phân bố đều bên trong tán

cây, kích thích ra nhiều đọt non, đặc biệt là đối với những cây mọc yếu

2 Thời điểm và kỹ thuật xử lý

► Sau khi tỉa cành cho đến khi chồi bắt đầu nhú ra

là 14 ngày, mầm lá xuất hiện ban đầu là những

chĩp lá màu nâu đỏ, sau đĩ phát triển thành màu xanh nhạt rồi đến màu xanh đậm

► Ở cơi đọt đầu tiên sau khi tỉa cành thì thời gian

phát triển chiều dài chồi là 40 ngày, thời gian tăng trưởng cơi đọt thứ hai là 44 ngày và cơi đọt thứ ba

là 46 ngày, tổng chiều dài trung bình của chồi khi hồn tất ba cơi đọt là 40 cm

Thời điểm và kỹ thuật xử lý

► - Khi cơi đọt thứ ba chuyển sang màu xanh đọt

chuối 40 ngày phun MKP nồng độ 0,5% (40g/8 lít nước) giúp cây cho lá già đồng loạt

► - Sau khi phun MKP được 7 ngày dùng cuốc ba

răng xới đều xung quanh tán cây cách gốc 50 cm, tưới thuốc KClO3 với lượng 60g/1m đường kính

tán Hồ tan hết phần thuốc vào 40 lít nước, tưới đều xung quanh tán cây, sau đĩ tưới nước liên tục

7 ngày để giữ độ ẩm đất giúp thuốc ngấm đều

vào vùng rễ cây

Thời điểm và kỹ thuật xử lý

► - Sau khi tưới KClO3 được 5 ngày, phun tạo mầm hoa bằng MKP nồng độ 0,75% (60g/8 lít nước) và

7 ngày sau lặp lại với nồng độ 0,5%

► - Khi hoa dài 5 cm rải phân N-P-K (15-15-15) 0,75 kg/1 cây 5 năm tuổi

► - Sau khi bĩn phân nên tưới nước liên tục 3 - 5

ngày giúp phân tan và ngấm sâu vào đất

- Phun thuốc trừ sâu, bệnh tấn cơng trên bơng,

chỉ phun thuốc trước khi ra hoa nở 5 - 7 ngày

Khơng nên phun thuốc trừ sâu, bệnh khi hoa đang

nở sẽ làm rụng hoa

Chú ý :

► Trước khi cây ra hoa:ở giai đoạn này phải giảm bớt đạm, gia tăng hàm lượng lân và kali để lá sớm thuần thục, trổ sớm

► - Sau khi thu hoạch trái xong tiến hành cắt tỉa và kết hợp tạo tán cây trịn, điều, đẹp, nhằm giúp cây hấp thu được nhiều ánh sáng và phát triển tốt

► - Sau khi cắt tỉa cành tiến hành xới gốc bĩn phân cho cây, loại phân NPK 15.20.15;20.20.15 cộng với Urê với tỷ lệ 2:1 bĩn với lượng 500g/1 cây 5 năm tuổi

► - Sau khi bĩn phân nên tưới nước liên tục 3 - 5 ngày giúp phân tan và ngấm sâu vào đất

Chuù yù :

► - Sau khi bón phân 5 ngày tiến hành phun thuốc hổ trợ cho cây nhằm kích thích cho cây ra đọt mạnh và đồng loạt (phun 1 viên GA3 cho 100 - 150 lít nước cộng với thuốc trừ sâu)

- Sau khi cơi đọt có từ 2 đến 4 lá, phun thuốc trừ sâu kết hợp với thuốc trừ bệnh nhằm giúp bộ lá phát triển tốt

► - Tỉa cành non: Khi cây ra đọt đồng loạt nên tỉa bỏ cành vượt, và tuyển bớt những cành yếu chỉ nên

chứa lại 2 - 3 chồi non/nhánh chính

► - Khi lá cơi đọt 1 vừa chuyển sang lụa, để lá trên cây già đồng loạt tiến hành phun MKP 0,5% (40g/8lít nước) phun điều tán cây vào buổi sáng hay chiều

mát

CÁC GIAI ĐOẠN CỦA QUÁ TRÌNH

RA HOA NHÃNÅ

► Từ khi xử lý KClO3 đến khi nhú mần hoa: 30ngày

► Từ khi nhú mầm hoa - hoa bắt đầu nở:34ngày

► Giai đoạn nở hoa đến khi khi đậu trái 34 ngày

► Từ khi đậu trái đến khi thu hoạch: 129 ngày

► Tổng cộng : Thời gian từ khi xử lý KCLO3 đến thu

hoạch trái nhãn: Từ 7 - 7,5 tháng

NGUYÊN NHÂN HẠN CHẾ SỰ THÀNH

CÔNG KHI XỬ LÝ RA HOA TRÊN NHÃN

► - Bón phân không hợp lý : bón quá nhiều đạm trong giai đoạn xử lý ra hoa cho cây làm cho cây dễ ra lá

hoặc hình thành bông lá

► - Trong khi đang xử lý mà lại tưới nước quá nhiều

hoặc mưa nhiều, mưa liên tục thì cây lại tiếp tục ra lá

► - Cắt tỉa cành nhiều quá sẽ làm cây đâm nhiều chồi, hình thành nhiều phát hoa, năng suất cao trong mùa này, nhưng lại giảm sự ra hoa trong mùa tới

► - Không phòng trừ sâu bệnh kịp thời điển hình như

sâu đục gân lá nên lá non trên đọt bị biến dạng, gân lá bị cháy đen ảnh hưởng đến khả năng sinh trường hình thành đọt mới cho cây

5 Phòng trừ sâu bệnh

►Phun thuốc phòng trừ sâu bệnh kịp thời nhằm để bảo đảm cho đọt non được khỏe mạnh,

xanh tốt sẽ tiện lợi cho việc xử lý ra hoa