SLIDE BÀI GIẢNG HÓA HỌC GLUCID

Viết được công thức cấu tạo của một số MS quan trọng 3.. Viết được công thức cấu tạo của một số DS quan trọng 4.. Viết được công thức cấu tạo của một số PS quan trọng... Xếp loại một số

Trao đổi trực tuyến tại:

http://www.mientayvn.com/Y_online.html

HÓA HỌC GLUCID Ths Lê Xuân Trường

MỤC TIÊU

1 Viết được định nghĩa và phân loại được glucid

2 Viết được công thức cấu tạo của một số MS quan trọng

3 Viết được công thức cấu tạo của một số DS quan trọng

4 Viết được công thức cấu tạo của một số PS quan trọng

Ý nghĩa sinh học:

- Glucose là đường-huyết  cung cấp năng lượng cơ thể

- Các đường khác sau khi ăn vào cơ thể  glucose/gan

- Glucose  glycogen gan,cơ

- Rối loạn chuyển hóa  Bệnh ĐTĐ, bệnh galactose-niệu, bệnh ứ đọng glycogen ởgan…

Phân loại glucid:

- Monosacarid (MS) hay đường đơn: thí dụ triose, tetrose,

pentose, hexose…

- Disacarid (DS) hay đường đôi: thí dụ maltose, lactose,

sacarose…

- Polysacarid (PS) hay đường đa: Oligosacarid, PS

PS thuần: Tinh bột, glycogen, cellulose,inulin…

PS tạp: acid hyaluronic, heparin, chondroitin sulfat…

• 2 ĐƯỜNG ĐƠN (MS):

• - Định nghĩa: MS là các aldehyd alcol (đường aldose) hoặc

ceton alcol (đường cetose), có công thức tổng quát:

• Đường aldose Đường cetose

• n = 0,1,2,…

Xếp loại một số MS quan trọng:

Aldose Cetose

Triose Glycerose Dihyroxyaceton Tetrose Erythrose Erythrulose

Pentose Ribose Ribulose

Hexose Glucose Fructose

Trong các MS trên thì Glucose là MS quan trọng nhất

Glucose: là aldehyd alcol, 6C, công thức có thể viết dưới dạng:

- Dạng thẳng:

L-glucose D-glucose

Công thức thẳng của glucose có 3 nhược điểm

- Dạng vòng Tollens (dạng cầu oxy nội phân tử): loại 6 cạnh

(vòng pyran) hoặc 5 cạnh (vòng furan)

pyran

-D-glycopyranose -D-glycopyranose

Furan

-D-glucofuranose -D-glucofuranose

- Dạng vòng của Haworth:

- Phân biệt cấu trúc trong không gian 3 chiều, dạng 6 cạnh bền hơn dạng 5 cạnh, dạng ghế bền hơn dạng thuyền

- Các ký hiệu trong phân tử glucose: dạng D và L-glucose,

dạng  và -glucose, dạng D (+) và D (-) glucose

Công thức của một số MS quan trọng: Nhóm đường aldose:

Nhóm đường cetose:

Sự khác biệt giữa 3 đường aldose 6C thường gặp:

Sự chuyển đổi qua lại giữa 2 dạng  và  của D-glucose:

- D-glucose: hay còn gọi là đường huyết, có nhiều trong nước trái cây, tinh bột, maltose, lactose

- D-fructose: có trong nước trái cây, mật ong  glucose ở gan

- D-galactose: có trong lactose  glucose ở gan, STH lactose ở tuyến vú, glucoprotein, glucolipid

- D-ribose: có trong acid nucleic, coenzym: ATP, NAD, NADP…

Những phản ứng hóa học của MS:

- Phản ứng tạo Osazon: cho tinh thể đặc thù của mỗi MS

- Phản ứng Oxyhóa: tùy mức độ acid hóa glucose

C1 = acid gluconic

C6 = acid glucuronic: có vai trò khử độc, tạo PS tạp…

Định tính

- Định tính, định lượng đường: có 3 phương pháp: PP khử (test

Fehling…), PP tạo dẫn chất furfural (test Molish, Seliwanoff…),

PP enzym đặt hiệu (test glucose oxydase/peroxidase …)

Các dẫn xuất từ MS:

Thí dụ: Deoxyribose, glucosamin, N-acetyl-glucosamin…

3 DISACARID (DS) HAY ĐƯỜNG ĐÔI:

- Maltose: có ở mầm lúa, men bia, kẹo mạch nha, tinh bột; Có tính khử, không tác dụng với iod; Tạo thành từ sự kết hợp 2 phân tử glucose qua liên kết -1-4-glucosid

- Lactose (dạng ):đường sữa, có trong nước tiểu của phụ nữ

trước và sau sinh; Có tính khử, không tác dụng với iod; Tạo thành từ sự kết hợp giữa phân tử glucose và galactose qua

lk -1-4-glucosid

- Sacarose (sucrose): đường mía, củ cải đường; Không có tính khử, không tác dụng với iod; Tạo thành từ sự kết hợp giữa phân tử glucose và fructose qua lk -1--2-glucosid

4 POLYSACARID (PS) HAY ĐƯỜNG ĐA:

- PS thuần: tinh bột, glycogen, cellulose, inulin, dextrin

- PS tạp: acid hyaluronic, chondroitin sulfat, heparin

A Amylose (lk -1,4) B.Amylopectin (lk -1,4 và1,6)

+PS thuần:

- Tinh bột:

A: cấu trúc tổng quát B: cấu trúc nhánh

- Inulin, cellulose, dextrin…

- Glycogen:

+PS tạp: - Chondroitin 4-sulfat

- Heparin:

- Acid hyaluronic

5 XÁC ĐỊNH GLUCID: Dung dịch