CHUYÊN đề môn GDCD 2018 2019

chuyên đề môn GDCD lớp 9. tích hợp giảng dạy tư tưởng và bài học đạo đức Hồ Chí Minh trong môn giáo dục công dân ở trường trung học cơ sở. Hưởng ứng cuộc vận động trên toàn quốc với nội dung học tập và làm theo tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trương thực hiện trương trình tích hợp nội dung Học tập làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

CHUYÊN ĐỀ Tích hợp nội dung “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”

trong môn Giáo dục công dân ở trường THCS.

I ĐẶT VẤN ĐỀ:

1 Lí do chọn chuyên đề

Thực hiện Chỉ thị số 06 – CT/TW ngày 07/11/2006 của Bộ Chính trị về tổ chức cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” và Hướng dẫn số 11 – HD/TTVH ngày 06/12/2006 của Ban Tư tưởng – Văn hoá Trung ương, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ thị thực hiện cuộc vận động trong toàn ngành với mục đích “Làm cho nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục, viên chức, học sinh, sinh viên, học viên trong toàn ngành Giáo dục nhận thức sâu sắc về những nội dung cơ bản và những giá trị to lớn của tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh ; tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về ý thức tu dưỡng, rèn luyện và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, nâng cao đạo đức cách mạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư ; đẩy lùi sự suy thoái về chính trị đạo đức, lối sống và các tệ nạn xã hội, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội X của Đảng.”

Hưởng ứng cuộc vận động trên phạm vi toàn quốc với nội dung tích cực học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, Bộ Gáo dục và đào tạo chủ trương thực hiện chương trình tích hợp học tập nội dung “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” vào giảng dạy các môn học trong nhà trường phổ

thông Môn Giáo dục Công dân có đặc điểm nổi bật là gần gũi với con người và xã

hội, gắn bó mật thiết với đời sống thực tiễn sinh động của gia đình, nhà trường và

xã hội Đặc điểm này tạo cho môn Giáo dục Công dân có những lợi thế để có thể tích hợp những nội dung giáo dục cần thiết cho học sinh như: “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, giáo dục môi trường, giáo dục an toàn giao thông , giáo dục kỹ năng sống, Giá trị sống, giáo dục giới tính… Trong những nội

dung tích hợp này, tích hợp nội dung “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức

Hồ Chí Minh” giữ vị trí quan trọng trong việc giáo dục đạo đức, lối sống cho học sinh ở nước ta hiện nay

Là một giáo viên dạy môn Giáo dục Công dân, bản thân tôi luôn có suy nghĩ, trăn trở, tìm ra các biện pháp có sức thuyết phục trong công tác giảng dạy nhằm đưa việc lồng ghép tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh vào việc giáo dục đạo đức cho học sinh trong từng bài dạy của mình ngay từ những ngày đầu của cuộc vận động

Đó chính là lý do tôi chọn nghiên cứu chuyên đề “Tích hợp “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” trong môn Giáo dục công dân ở trường THCS”

1.3 Phạm vi, đối tương nghiên cứu:

Môn Giáo dục Công dân lớp 8, 9, học sinh 2 khối 8, 9 và giáo viên tham gia giảng dạy Trong đó tập trung vào các bài dạy về các chuẩn mực đạo đức và pháp luật có những nội dung cần lồng ghép tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh hoặc những nội dung không có trong quy đinh nhưng có thể tiến hành lồng ghép, giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

1 4 Mục đích nghiên cứu:

Thực hiện nghiên cứu đề tài này nhằm tìm hiểu quá trình tiếp thu kiến thức, khả năng ứng dụng trong thực tế của các lớp giảng dạy, đánh giá kết quả thực hiện

việc dạy và học khi thực hiện cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”

II NỘI DUNG:

1 Chủ đề tích hợp giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trong giảng dạy giáo dục công dân lớp 8, 9:

Giáo dục về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh cho học sinh trong dạy học Giáo dục công dân nói chung và môn Giáo dục công dân 8, 9 nói riêng cần tập trung vào những nội dung chủ yếu sau:

1 Nền đạo đức mà Chủ tịch Hồ Chí Minh dày công vun đắp là sự thống nhất giữa chủ nghĩa yêu nước nồng nàn với tinh thần quốc tế vô sản chân chính và trong sáng

2 Tấm gương kiên trì, rèn luyện tự hoàn thiện bản thân, kiên trì phấn đấu để đạt được mục đích ích quốc, lợi dân

3 Tấm gương về một con người yêu quê hương, đất nước, thiết tha cống hiến trọn đời mình vì đất nước

4 Tấm gương tuyệt đối tin tưởng vào sức mạnh của nhân dân, kính trọng nhân dân, hết lòng hết sức phục vụ nhân dân

5 Tấm gương của một con người nhân ái, vị tha, khoan dung, nhân hậu hết mực vì con người

6 Tấm gương cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư , đời riêng trong sáng, nếp sống giản dị và đức khiêm tốn phi thường

7 Tấm gương tôn trọng kỉ luật và pháp luật, không dành cho mình bất cứ đặc quyền, đặc lợi nào

Tùy theo lứa tuổi học sinh, chất lượng học tập ở các khối lớp, điều kiện của giáo viên (phương tiện, đồ dùng dạy học, khả năng giáo viên) mà các nội dung này được cung cấp cho học sinh ở các mức độ khác nhau

2 Các bước tiến hành:

2.1 Chuẩn bị và sắp xếp, lưu trữ tư liệu:

Đây là yếu tố quan trọng quyết định đến hiệu quả giờ dạy Kinh nghiệm của bản thân cho thấy nếu nguồn tài liệu không phong phú và tin cậy thì sức thuyết phục không cao

Tư liệu có nhiều loại khác nhau có thể bằng văn bản, bằng hình ảnh, phim tư liệu, bài viết khác và bằng nhận thức thực tiễn của giáo viên Có nhiều cách sưu tầm tài liệu nhưng với tôi thì thường dùng một số cách cơ bản đó là : Bản thân tự

tạo ra tư liệu(tự làm), sưu tầm ở cá nhân, tổ chức có liên quan và một nguồn rất phong phú đó là thông qua mạng internet

Việc sưu tầm tư liệu trên mạng internet đã rất quen thuộc đối với giáo viên trong thời đại bùng nổ thông tin và việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình dạy học Tài liệu trên mạng phong phú và đa dạng nên đòi hỏi chúng ta phải biết chọn lọc và tìm những tư liệu ở những nguồn đáng tin cậy và phù hợp với mục đích của mình

Để phục vụ cho việc giảng dạy những bài học có nội dung cần tích hợp tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, bản thân tôi đã dày công nghiên cứu, sưu tầm tài liệu, hình ảnh, bài viết hay, những câu chuyện về Bác qua báo viết, Internet, qua các cuộc thi kể chuyện Bác Hồ, đến nay trong bộ sưu tập của mình tôi đã có hàng trăm tấm ảnh tư liệu về Bác, hơn 100 câu chuyện, hàng chục đoạn phim tư liệu kể về Bác Hồ và rất nhiều tư liệu khác sẵn sàng phục vụ cho việc lồng ghép, minh họa một cách có hiệu quả nhất

Khi đã có được nguồn tư liệu phong phú thì việc sắp xếp và lưu trữ sẽ tạo thuận lợi cho việc sử dụng trong quá trình dạy học sau này Đa số tư liệu hiện nay tôi có được đều có thể lưu trữ vào máy tính cá nhân và được sắp xếp phân loại cẩn thận theo từng loại, mục khác nhau nên khi cần thì tìm kiếm dễ dàng Để lưu giữ những tài liệu có được và tránh hư hỏng, mất mát khi có sự cố máy tính tôi đã lưu tất cả các loại tư liệu trên hộp thư điện tử (và trên blog cá nhân), vì vậy bất cứ ở đâu có mạng Internet và khi nào cần cũng có thể lấy được tư liệu

2.2 Xác định mục tiêu trong bài dạy có tích hợp:

Đối với những bài dạy có nội dung lồng ghép, giáo viên cần xác định đầy đủ, đúng mục tiêu cần đạt là gì? (kiến thức, kĩ năng, thái độ) có như vậy thì trong suốt quá trình từ thiết kế bài dạy đến khi thực hành trên lớp mới đảm bảo yêu cầu nội dung đề ra, bài dạy sẽ đi đúng hướng, chất lượng tiết dạy sẽ được nâng cao

2.3 Xác định mức độ tích hợp

Tùy theo nội dung, đặc điểm và khả năng thực hiện việc tích hợp giáo dục về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh của từng đơn vị bài học để lựa chọn mức độ tích hợp thích hợp

- Liên hệ ( mức độ thấp nhất): chỉ khai thác nội dung bài học và liên hệ với kiến thức về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

- Tích hợp bộ phận ( mức độ trung bình): chỉ một phần của bài học lồng ghép hoạt động thực hiện nội dung giáo dục về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

- Tích hợp toàn phần ( mức độ cao nhất): cả một bài có nội dung trùng khớp với nội dung giáo dục về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

2.4 Soạn giáo án:

Trên cơ sở mục tiêu cần đạt, những tài liệu tham khảo liên quan được chuẩn

bị, giáo viên thiết kế giáo án trong đó phải thể hiện được các hoạt động dạy, hoạt động học cụ thể, hệ thống câu hỏi phù hợp (câu hỏi gợi mở, nêu vấn đề, phân tích, tổng hợp, kết luận, so sánh, liên hệ…) Căn cứ vào các chủ đề tích hợp giáo dục tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh đối chiếu với nội dung bài học để đặt ra mục tiêu tích hợp trong bài soạn Mục tiêu tích hợp phải được xác định cụ thể về kiến thức,

kỹ năng, thái độ

3 Nội dung thực hiện và những kinh nghiệm đạt được:

3.1 Chủ nghĩa yêu nước nồng nàn với tinh thần quốc tế vô sản chân chính và trong sáng.

Khi dạy bài 10, lớp 9: Lý tưởng sống của thanh niên , để giáo dục tư tưởng

tinh thần đoàn kết quốc tế, “Bốn phương vô sản đều là anh em” của Bác Sau khi sang Pháp Người nhận xét: “Người Pháp ở Pháp tốt hơn người Pháp ở Đông Dương”, ở đâu cũng có hai loại người người bóc lột và người bị bóc lột, để thấy được chúng ta chống bọn thực dân Pháp kẻ đã gây bao đau thương, tang tóc cho các dân tộc thuộc địa chứ người Pháp tiến bộ là bạn chúng ta Phải tranh thủ sự

giúp đỡ của họ Sau khi dùng lược đồ giới thiệu hành trình cứu nước của Bác Từ

đó giúp học sinh hiểu được quyết tâm, hoài bão của Bác ra đi tìm con đường cứu nước cho cách mạng Việt Nam

Khi dạy bài 5, lớp 9: Tình hữu nghị giữa các dân tộc trên thế giới Qua việc

lồng ghép giáo dục tư tưởng tình đoàn kết quốc tế “ Bốn phương vô sản đều là anh em” từ đó hình thành cho học sinh cách nhìn nhận “bạn” “thù” một cách rõ ràng, rành mạch Chúng ta căm thù chủ nghĩa đế quốc, thực dân kẻ đã xâm lược đất nước

ta, gây bao nỗi đau khổ cho dân tộc ta chứ nhân dân tiến bộ các nước là anh em, như nhân dân Pháp, Mĩ trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp, Mĩ họ đã tích cực ủng hộ cuộc kháng chiến của ta

Ngày nay đất nước đã thống nhất, Nhà nước ta thực hiện đường lối đối ngoại tích cực quan hệ giao lưu với thế giới, nhưng vẫn giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc chúng ta “Hòa nhập chứ không hòa tan, Việt Nam muốn là bạn với tất cả các nước trên thế giới” Cả dân tộc ta khép lại quá khứ hướng tới tương lai để xây dựng đất nước Đưa nước ta trở thành nước công nghiệp hiện đại, chúng ta khép lại quá khứ chứ không bao giờ quên quá khứ, “ Ai bắn vào quá khứ bằng phát súng lục, thì

tương lại sẽ trả lời bằng đại bác” Vì vậy trong dạy Giáo dục công dân lồng ghép tư tưởng này để học sinh nhìn nhận đúng đắn đường lối đối ngoại của Đảng ta

Khi dạy bài 10, lớp 9: Lý tưởng sống của thanh niên, để giáo dục tư tưởng:

Suốt cuộc đời hoạt động của Bác là giải phóng giai cấp, giải phóng loài người xây dựng một xã hội tốt đẹp không còn người bóc lột người

Tháng 7/1920 Người đọc “Sơ thảo lần thứ nhất luận cương về các dân tộc và thuộc địa” của Lê-nin Ngồi một mình trong phòng Người sung sướng muốn phát khóc lên Người nói một mình như đang nói với toàn thể dân tộc “Hỡi đồng bào bị đọa đày đau khổ đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng cho chúng ta Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác là con đường cách mạng vô sản” Như vậy từ một người yêu nước chân chính Người đến với chủ nghĩa Mác –Lê-nin, tìm ra con đường cứu nước đúng đắn đã giải phóng cho dân tộc ta khỏi ách áp bức, bóc lột của thực dân, phong kiến

Xuất phát từ lòng yêu nước, từ sự chứng kiến nỗi thống khổ của người dân lao động, nỗi nhục của người dân bị mất nước Nguyễn Ai Quốc đã ra đi tìm đường cứu nước, giải phóng cho dân tộc Ước mơ giải phóng quê hương gắn liền với nguyện vọng giải thoát người lao động; tình yêu nước thiết tha đã hàm chứa tình yêu thương con người, yêu thương nhân dân, mở rộng ra là tình yêu thương những con người lao động bị áp bức, bóc lột trên toàn thế giới

“ Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành.”

(Trả lời các nhà báo nước ngoài 1-1946)

Lòng yêu nước, yêu nhân dân của Chủ tịch Hồ Chí Minh đã hình thành tinh thần đoàn kết giai cấp, đoàn kết dân tộc, lòng nhân ái Trong quá trình đấu tranh cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã thu hút được sự ủng hộ, cổ vũ nhiệt tình của bạn bè quốc tế, Người luôn giáo dục cán bộ, đảng viên, nhân dân tinh thần yêu nước, tinh thần đoàn kết giai cấp, đoàn kết dân tộc Chỉ có tinh thần đoàn kết mới chiến thắng mọi kẻ thù Người nói:

“Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết, Thành công, thành công, đại thành công”

Khi dạy bài 7, lớp 9: Kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc

Bác Hồ không những tiếp nhận truyền thống đạo đức của dân tộc như: yêu quê hương đất nước, nhân ái, khoan dung, nhân nghĩa, cần cù lao động, giản dị, tiết kiệm, liêm khiết, chí công vô tư, khiên tốn… Mà còn phát huy truyền thống đó bằng cách thực hiện tốt các giá trị đạo đức dân tộc nên đã trở thành tấm gương đạo

đức trong sáng, cao đẹp tỏa sáng để mọi người neo theo (Giáo viên có thể hướng

dẫn học sinh tham khảo “Kể chuyện Bác Hồ”- tập 4, tr 8-9 hoặc “Tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức”, NXB Giáo dục, tr 459-474, 466-468.)

Cũng với bài này giáo viên có thể kể chuyện: “Thấu hiểu phong tục của một dân tộc” (Trích Kể chuyện Bác Hồ”- tập 4) giáo dục học sinh về tư tưởng của Bác, Bác Hồ không những yêu thương, quý trọng người dân lao động mà còn thấu hiểu

cả phong tục, tập quán của cả những dân tộc các nước mà Bác đã đi qua

3.2 Tấm gương kiên trì, rèn luyện tự hoàn thiện bản thân, kiên trì phấn đấu để đạt được mục đích ích quốc, lợi dân.

Khi dạy bài 10, lớp 8: Tự lập, để giáo dục cho học sinh tinh thần yêu nước, ý

chí quyết tâm tìm con đường cứu nước cho dân tộc Giáo viên kể chuyện “Hai bàn tay” Khi vào Sài gòn Nguyễn Tất Thành gặp lại anh Tư Lê người quen cũ lúc còn

ở Phan Thiết Người tâm sự với Tư Lê: Tôi muốn ra các nước phương Tây xem họ làm như thế nào sau đó trở về giúp đồng bào chúng ta Nhưng chúng ta lấy tiền

đâu để đi Tư Lê nói lại Nguyễn Tất Thành giơ hai bàn tay nói: Đây tiền đây, tiền đây chúng ta làm bất cứ việc gì để sống và để đi Tư Lê không giữ lời hứa, Bác một mình làm phụ bếp trên tàu La-tu-sơ-trơ-rê-vin ra nước ngoài tìm đường cứu nước Thông qua việc lồng ghép giáo dục tư tưởng cứu nước, học sinh càng biết ơn Bác

đã tìm ra con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc ta để có cuộc sống như ngày nay

Những câu chuyện, hình ảnh về Bác, đặc biệt là những ngày đầy nơi đất khách quê người, vừa lao động kiếm sống (có thể là cào tuyết thuê), vừa tự học hỏi, tham gia nhiều tổ chức quốc tế, tìm con đường cứu nước cho cách mạng Việt Nam trong điều kiện cuộc sống hết sức khó khăn, không có lò sưởi Bác phải dùng viên gạch cho vào lò mỗi sáng để tối đến dùng viên gạch ấy sưởi ấm cho mình Sự kiên trì rèn luyện của Bác cũng thể hiện qua việc học ngoại ngữ, trong bôn bề của công việc, việc mưu sinh đã quá khó khăn rồi, nhưng bác đã vượt qua tất cả Ngoài các ngoại ngữ phổ biến như Pháp, Anh, Trung Quốc, Ý, Đức, Nga, Bác Hồ của chúng

ta còn có thể sử dụng thông thạo khá nhiều ngoại ngữ khác

Khi dạy bài 11, lớp 9: Trách nhiệm của thanh niên trong sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước Giáo viên có thể giảng giải về đức hi sinh của Bác, từ lúc còn thiếu niên cho đến khi trưởng thành Bác luôn học tập phấn đấu không biết mết mỏi trên con đường tìm ra con đường cứu nước của dân tộc Vệt Nam

“ Học thêm một thứ tiếng nước ngoài coi như có thêm một cái chìa khóa để mở thêm một kho tàng tri thức.

Việc học là việc suốt đời.”

(Bác Hồ - Con người và phong cách)

3.3 Tấm gương về một con người yêu quê hương, đất nước, thiết tha cống hiến trọn đời mình vì đất nước.

Khi dạy bài 17, lớp 9: Nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc, giáo viên giới thiệu những hình ảnh về Bác, những Vidio clip tư liệu, giáo dục học sinh hiểu rằng thực hiện nghĩa vụ quân sự là nghĩa vụ thiêng liêng và trách nhiệm cao quý của mỗi công dân

Cũng bài này giáo viên có thể kể câu chuyện “Tấm lòng của Bác với thương binh, liệt sỹ” (Trích trong cuốn “Tấm lòng của Bác”-Nxb Công an nhân dân, 2005),

giáo viên phân tích lòng yêu thương, quan tâm của Bác đối với thương binh, liệt sỹ

và gia đình của họ, điều đó như một sự động viên lớn giúp họ vượt qua khó khăn cống hiến cho đất nước, qua đó giáo viên giáo dục ý thức trách nhiệm của mỗi chúng ta ngày nay đối với những gia đình thương binh, liệt sỹ, có công cách mạng, thực hiện tốt chính sách hậu phương quân đội

3.4 Tấm gương tuyệt đối tin tưởng vào sức mạnh của nhân dân, kính trọng nhân dân, hết lòng hết sức phục vụ nhân dân.

Khi dạy Bài 16, lớp 9: Quyền tham gia quản lí Nhà nước, quản lí xã hội của công dân, giáo viên có thể giới thiệu những hình ảnh của Bác đến với đồng bào

“Tôi không có hạnh phúc được theo học ở trường đại học Nhưng cuộc sống đã cho tôi cơ hội học lịch sử, khoa học xã hội và ngay cả khoa học quân sự, phải yêu cái gì, phải biết cái gì Cũng như tôi, tất cả người Việt Nam cần phải yêu độc lập, lao động, Tổ quốc.”